II SA/Po 267/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. na czynność Wójta Gminy W. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nadania numeru porządkowego nieruchomości postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia (...) maja 2013 r. znak B(...), doręczonym w dniu 24 maja 2013 r., Wójt Gminy W. zawiadomił Spółkę "A" S. z o.o. w W., iż dla budynków na nieruchomości stanowiącej własność ww. Spółki, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów w obrębie Włoszakowice nr (...), położonej w miejscowości W., przy ul. v nadany został numer porządkowy (...). Pismem z dnia (...) lutego 2016 r., nadanym w dniu v lutego 2016 r. za pośrednictwem Poczt Polskiej i doręczonym w dniu (...) lutego 2016 r. , "A" Sp. z o.o. w W. wezwała Wójta Gminy W. do usunięcia naruszenia prawa w postaci wadliwego nadania numeru dla nieruchomości numer (...), wynikającego z zawiadomienia z dnia (...) maja 2013 r. o nadaniu numeru porządkowego dla nieruchomości stanowiącej własność "A" Sp. z o.o. oznaczonej w operacie ewidencji gruntów w obrębie W. numerem (...). Zdaniem Spółki działka (...), której przedmiotowe wezwanie dotyczy, posiada dostęp do ulicy (...), a co więcej jest pierwszą według usytuowania działką, która posiada dostęp do tej ulicy. Dlatego też adres: (...) jest prawidłowym i zgodnym z zasadami numeracji nieruchomości adresem dla w/w nieruchomości. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 2 rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów z dnia 9 stycznia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 125) dla każdej ulicy i każdego placu posiadającego nazwę tworzy się odrębne, ciągłe zbiory numerów porządkowych w sposób zapewniający przestrzenną regularność każdego z tych zbiorów oraz unikalność jego elementów, zachowując w miarę możliwości istniejące numery porządkowe, ujawnione w ewidencji numeracji porządkowej nieruchomości, oraz dotychczasowe zasady tej numeracji. Ustalone numery porządkowe, w tym numer nadany nieruchomości o nr (...) - tj. nr (...) zostały nadane wbrew tym zasadom, gdyż nie sposób mówić o ciągłości numeracji i zachowaniu przestrzennej regulacji, kiedy dla budynków znajdujących się na nieruchomości oznaczonej (...) - występującej za nieruchomością, która jako pierwsza ma dostęp do ulicy Wolności nadaje się nr (...), a nieruchomości, stanowiącej własność "A" i będącej pierwsza z działek usytuowanych przy tej ulicy - nr (...). Jednocześnie "A" Sp. z o.o. w W. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia powyższego wezwania do usunięcia naruszenia prawa podnosząc, iż spółka nie została pouczona o trybie zaskarżenia czynności materialno-technicznej polegającej na oznaczeniu nieruchomości numerem porządkowym. Co więcej w piśmie z tej samej daty Spółka została pouczona, iż od czynności tej nie przysługuje odwołanie. O możliwości wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa Spółka dowiedział się dopiero w dniu (...) lutego 2016 r. od swojego pełnomocnika r.pr. A. J. – M. Postanowieniem z dnia (...) lutego 2016 r. Wójt Gminy W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w postaci wadliwego nadania numeru dla nieruchomości numer (...), wynikającego z zawiadomienia z dnia (...) maja 2013 r. o nadaniu numeru porządkowego. Pismem z dnia 23 marca 2016 r. "A" Sp. z o.o. w W. wyniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na czynność materialno-techniczną Wójta Gminy W. z dnia (...) maja 2013 r. w przedmiocie oznaczenia budynku na nieruchomości numerem porządkowym. Zaskarżonej czynności zarzucono: 1. naruszenie art. 47 b ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 520, ze zm.), w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów z dnia 9 stycznia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 125) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji wadliwe nadanie numeru dla nieruchomości numer (...) stanowiącej własność "A" Sp. z o.o. tj. nadanie numeru wbrew zasadom numeracji ustanowionym w w/w przepisie - bez zachowania ciągłości numeracji i zachowania przestrzennej regulacji. 2. naruszenie art. 7, 8, i 11 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.) poprzez nieuwzględnienie interesu skarżącej w związku z nadaniem budynkowi innego numeru niż dotychczas funkcjonujący w obrocie, 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przejawiające się pominięciem znajdującej się w aktach kopii mapy ewidencyjnej, z której wynika, iż przedmiotowa nieruchomość jest pierwszą nieruchomością, do której jest dostęp z ulicy (...). Stron wniosła o: 1) uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącej i rozpoznanie skargi, 2) stwierdzenie bezskuteczności czynności Wójta Gminy W. z dnia (...) maja 2013 r. w przedmiocie oznaczenia budynku na nieruchomości numerem porządkowym, 3) zasądzenie od Wójta Gminy W. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona podniosła, iż organ zawiadamiając o nadaniu numeru porządkowego nieruchomości we W. o nr geod. (...), pismem z dnia (...) maja 2013 r., nie pouczył jej o możliwości zaskarżenia tej czynności do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ani o możliwości wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Co więcej - w treści pisma z dnia (...) maja 2013 r. - poinformowano stronę, że w sprawie nadaniu numeru nieruchomościom nie przysługuje odwołanie. W związku z powyższym można stwierdzić, iż strona została wprowadzona przez organ celowo w błąd, a tym samym nie miała możliwości skorzystać z przysługujących jej uprawnień. Okoliczność braku lub błędnego pouczenia uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 58 K.p.a. Strona podniosła, iż o możliwości wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa dowiedziała się dopiero w dniu (...) lutego 2016 r. od swojego pełnomocnika - radcy prawnego A. J. – M. Strona podniosła, iż w świetle aktualnie obowiązującego brzmienia art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd może uznać, iż uchybienie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać sprawę. W dalszej części uzasadnienia skargi Spółka przytoczyła argumentację dotycząca nieprawidłowości przy nadana numeru porządkowego dla przedmiotowej nieruchomości . Odpowiadając na skargę Wójt Gminy W. wniósł o jej odrzucenie , względnie oddalenie. Motywując wniosek o odrzucenie skargi organ wyjaśnił, iż został ona wniesiona z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w momencie dokonania kwestionowanej czynności materialno-technicznej była ona reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie podjął żadnych działań w tym zakresie. O braku winy w niedotrzymaniu terminu złożenia środka zaskarżenia nie może przesądzać zaniedbanie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu (czynności) oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Przedmiotowa skarga dotyczy nadania numeru porządkowego (...) nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów w obrębie W. nr (...), położonej w miejscowości W., przy ul. (...). W sprawie poza sporem pozostaje, iż nadanie lub zmiana numeru porządkowego nieruchomości na podstawie art. 47a ust. 1pkt 1 i ust. 5 z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.Dz.U.2015, poz. 520 ze zm.) nie następuje w drodze decyzji czy postanowienia, ale ma charakter czynności materialno-technicznej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 30/11, oraz z dnia 22 października 2013 r., I OSK 980/12, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Go 760/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 1110/14 – dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ czynność ta należy do zakresu działalności administracji publicznej podlega ona kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§2 ). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3). Z powyższej regulacji wynika, iż niezachowanie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa stanowi naruszenie skutkujące niemożliwością rozpoznania skargi i powoduje konieczność je odrzucenia. Niemniej Sąd może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i w konsekwencji ją rozpoznać. W takiej sytuacji skarżący powinien jednak wskazać w skardze przesłanki świadczące o uchybieniu terminowi bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca bez wątpienia uchybiła czternastodniowemu terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, iż o dokonaniu zaskarżonej czynności Spółka dowiedziała się w dniu (...) maja 2013 r., w tym bowiem dniu doręczono pełnomocnikowi spółki pismo Wójt Gminy W. z dnia (...) maja 2013 r. znak (...). Natomiast pismo zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone dopiero w dniu (...) lutego 2016 r. (karta 9 verte akt sądowych). W związku z powyższym Sąd rozważył, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 52 § 3 in fine P.p.s.a. czy uchybienie to nastąpiło bez winy skarżącego. W tym miejscu zauważyć należy, iż brak winy stanowi także przesłankę konieczną do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 86 P.p.s.a.) oraz w postępowaniu administracyjnym (58 K.p.a.). Na gruncie tych przepisów wykształciło się orzecznictwo precyzujące w jakich sytuacjach można uznać, iż uchybienie terminowi do dokonania czynności było niezawinione. Powszechnie przyjmuje się, iż jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a zatem może mieć ono miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli osoby okoliczności, które mimo dołożenia przez nią należytej (odpowiedniej) staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (patrz m.in. wyroki NSA 30 listopada 2006 r. o sygn. akt II OSK 1397/05, z dnia 13 października 2015 r. o sygn. akt I OSK 301/14 i z 15 października 2015 r. o sygn. I OSK 672/14 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W części orzecznictwo można spotkać stanowisko, iż brak lub błędne pouczenie strony o możliwości wniesienia trybie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (podobnie jak i o trybie i terminie wniesienia odwołania czy zażalenia) może uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym ( patrz wyrok NSA z 21 grudnia 2005 r. o sygn. akt I OSK 271/05 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać także należy na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt II OZ 308/14 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym uznano, iż brak obowiązku pouczania o prawie i terminie zaskarżenia uchwał rady gminy wynikającego wprost z przepisów prawa sprawia, że interpretacja przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. powinna umożliwiać skarżącym, w okolicznościach takich które zaistniały analizowanej przez ten Sąd sprawie, przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu powyższe uwagi należy także zastosować oceniając brak winy w uchybieniu terminowi o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż Wójt Gminy W. zawiadamiając Spółkę "A" S. z o.o. w Włoszakowicach o nadaniu numeru porządkowego dla należącej do niej nieruchomości nie zawarł pouczenia o możliwości i trybie zaskarżenia tej czynności. Obowiązek takiego pouczenia nie wynikał jednak z przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Co istotne zastosowanie nie znajdą tutaj także przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak bowiem wskazano wyżej przepisy materialne, normujące kwestię oznaczania nieruchomości numerami porządkowymi, nie dają podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 30/11 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem sprawa ta nie należy do spraw o których mowa w art. 1 pkt 1-4 K.p.a. i tym samym brak jest podstaw do zarzucenia organowi naruszenia zasady informowania wynikającej z art. 9 K.p.a. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, iż do uchybienia terminowi do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa doszło bez winy strony skarżącej, a to z tej przyczyny, że pismo informujące stronę o dokonaniu kwestionowanej czynności zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi reprezentującemu Spółkę "A" – r.pr. K. D., czyli osobie, która z racji wykonywanego zawodu winna posiadać wiedzę dotycząca możliwości i trybu zaskarżenia tej czynności, a już na pewno umiejętność odnalezienia aktów prawnych regulujących tą kwestię. Zaznaczyć należy, iż w przypadku gdy strona ustanowiła pełnomocnika to jego działania czy zaniechania obciążają mocodawcę, nie uwalniając tym samym strony od winy w niezachowaniu terminu (por. postanowienia NSA z 15 października 2014 r. o sygn. akt II FZ 394/14, z 26 maja 2014 r. o sygn. II FZ 679/14 oraz z 16 października 2012 r. o sygn. akt II OZ 895/12 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem strona skarżąca w dniu zawiadomienia jej przez Wójt Gminy Włoszakowice o dokonaniu przedmiotowej czynności była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego - to nie można uznać, iż brak pouczenia o przysługującej stronie skardze do sądu administracyjnego stanowiło niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę uniemożliwiającą stronie zachowanie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. Zaniechania profesjonalnego pełnomocnika nie zwalniają strony skarżącej z winy w uchybieniu tego terminu., co skutkuje brakiem jest możliwości rozpoznania skargi przez Sąd. Nie może też być mowy o celowym wprowadzeniu w błąd pełnomocnika skarżącej Spółki przez Wójt Gminy W., co do środków zaskarżenia. W piśmie z (...) maja 2013 r. Wójt prawidłowo poinformował, iż w sprawie nadania numerów nieruchomości odwołanie nie przysługuje. Pismo to było odpowiedzią na stanowisko strony z (...) kwietnia 2013 kwestionujące dokonanie innej czynności materialno-technicznej polegającej na nadaniu należącej do niej nieruchomości na działkach (...), (...) i (...) numeru porządkowego (...) (ul. (...)). Wobec powyższego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 P.p.s.a.