I SA/Kr 709/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013r. postanawia: - oddalić wniosek - Pismem z dnia 3 czerwca 2016r. skarżący K.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej skargę decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2016r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 listopada 2015r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2013r. W skardze zawarty został wniosek skarżącego "o wydanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia w postaci wstrzymania wykonania tych decyzji do czasu ostatecznego rozpoznania odwołania". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z art. 61 §3 p.p.s.a. wynika, że po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, to sądowi przysługuje możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, został adresowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a ponieważ wstrzymanie aktu lub czynności jest instytucją uznaniową – to zostało pozostawione uznaniu sądu, jego ocenie, a nie automatycznemu rozstrzyganiu przy zaistnieniu określonych w przepisie przesłanek. Powołany wyżej przepis 61 §3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uzależnia wyłącznie od wniosku skarżącego. Innymi słowy, sąd z urzędu nie może na tym etapie postępowania w sprawie oceniać zasadności wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Inaczej niż organ administracyjny, który na etapie postępowania administracyjnego w sprawie poprzedzającym postępowanie sądowe, może na wniosek, ale i z urzędu zastosować instytucję wstrzymania wykonania stosownie do art. 61 §2 p.p.s.a. Konsekwencje wynikające z powyższych twierdzeń są następujące: potrzeba wstrzymania wykonania aktu lub czynności powinna być wykazana przez skarżącego w jego wniosku kierowanym do sądu, który to wniosek sąd następnie rozpatruje i ocenia. Wniosek składany do sądu wymaga szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego, który jest zobligowany do przedstawienia okoliczności, pozwalających sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki określone w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Na tym etapie postępowania sąd nie bada bowiem i nie ocenia merytorycznej zasadności skargi (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004r, FZ 163/04, niepubl.). Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby bowiem kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, LEX nr 302251). Sąd podkreśla, że ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. Treść art. 61 § 3 p.p.s.a. formułuje alternatywnie dwie ustawowe przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu lub czynności: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę pojęcia: znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki są nieostre i są w związku z tym są przedmiotem interpretacji w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych. Uznaje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2010r., sygn. akt II GZ 313/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Na skarżącym ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieostre pojęcia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, a ten powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca, wnoszący zarazem skargę do sądu. Nie wystarczy ogólnikowy wywód strony. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II FZ 522/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.), rzeczowo uzasadnić swój wniosek poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I FSK 983/08, Lex nr 468877; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 39/09, Lex nr 489786). Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II FZ 522/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest zobowiązany do samodzielnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 §3 p.p.s.a. Nadto należy szczególnie podkreślić, że brak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004r., sygn. akt FZ 65/04, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Opisując w skardze zarzuty wobec zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, którą zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy, strona nie odniosła się wprost do przesłanek wstrzymania zaskarżonego aktu w kontekście art. 61 p.p.s.a., poprzestając na wspomnianym formułowaniu i argumentowaniu zarzutów wobec zaskarżonego aktu i aktu go poprzedzającego. Wywód skarżącego zawarty w skardze i odnoszący się do zarzutów wobec zaskarżonego aktu i aktu go poprzedzającego, zmuszałby Sąd do szukania na własną rękę przyczyn wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu i w konsekwencji czynienia domniemań, gdzie przyczyny te upatruje skarżący. Działania takie – wobec uwag czynionych już w uzasadnieniu niniejszego postanowienia – nie są praktyką dopuszczalną przy ocenie przez Sąd zasadności wstrzymania zaskarżonego aktu. Enigmatyczne wspomnienie przez skarżącego, że wnioskuje o zabezpieczenie roszczenia w postaci wstrzymania wykonania aktu jest niewystarczające w kontekście uzasadnienia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu. Na marginesie powyższych rozważań Sąd zaznacza, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie uchylenia zaskarżonego aktu, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (sygn. akt I FZ 317/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. W kontekście tego zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010r. (I FZ 389/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2014r. (sygn. akt II FZ 1741/14, LEX nr 1561805), stwierdzając, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Podsumowując, Sąd zważył, że w świetle wyżej poczynionych ustaleń o charakterze prawnym oczywistym jest, że rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony skarżącej, tak aby sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tego jednak nie sposób doszukać się w rozpatrywanym wniosku złożonym w niniejszej sprawie. Trzeba zatem stwierdzić, że ogólnikowy wniosek skarżącego, pozbawiony uzasadnienia i stosownych dowodów, nie może stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1099/14; LEX nr 1550923). Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 61 §3 p.p.s.a.