I SA/Sz 1020/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-11-23

Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Anna Sokołowska, Elżbieta Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości nabytej do majątku wspólnego małżonków, a następnie częściowo odziedziczonej przez jednego z małżonków po śmierci drugiego, rodzi obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych od części nabytej w drodze spadku, jeśli sprzedaż następuje przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło pierwotne nabycie do majątku wspólnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości nabytej do majątku wspólnego małżonków, nawet w części odziedziczonej po zmarłym małżonku, nie stanowi źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli sprzedaż następuje przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło pierwotne nabycie do majątku wspólnego. Sąd oparł się na interpretacji pojęcia "nabycie" w kontekście wspólności ustawowej, wskazując, że definitywne nabycie nieruchomości przez małżonków w czasie trwania wspólności oznacza nabycie całości, a nie udziału, co wyłącza ponowne nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT w przypadku dziedziczenia po współmałżonku.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wraz z mężem nabyła nieruchomość w 1993 r. do majątku wspólnego. Po śmierci męża w 2013 r. wnioskodawczyni nabyła w drodze spadku jego udział w nieruchomości. W 2015 r. wnioskodawczyni sprzedała nieruchomość. Złożyła wniosek o interpretację indywidualną, pytając, czy sprzedaż ta rodzi obowiązek podatkowy w PIT. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że sprzedaż udziału nabytego w drodze spadku podlega opodatkowaniu. Wnioskodawczyni wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J.K. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 4 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz J.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 8 marca 2016 r. J.K. złożyła wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej. We wniosku przedstawiono stan faktyczny. Wnioskodawczyni wraz z małżonkiem nabyła w dniu 15 grudnia 1993 r., na podstawie umowy sprzedaży, nieruchomość zabudowaną budynkiem jednorodzinnym piętrowym, położoną w S., przy ulicy [...], obręb nr [...], działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w S. prowadził KW o nr [...]. Wnioskodawczyni pozostawała z małżonkiem w ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej i nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło do ich majątku, objętego wspólnością. W dniu 30 grudnia 2013 r. małżonek wnioskodawczyni zginął w wypadku samochodowym wskutek potrącenia przez motocyklistę. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział I Cywilny z dnia 6 marca 2014 r. spadek po zmarłym mężu na podstawie testamentu nabyła w całości Wnioskodawczyni. W dniu 15 czerwca 2015 r. wnioskodawczyni dokonała sprzedaży na rzecz osób trzecich udziałów w przedmiotowej nieruchomości do wysokości udziałów, będących jej przedmiotem własności za łączną kwotę na rzecz wszystkich nabywców w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni jest osobą bardzo schorowaną. Choruje na [...]. Jest ona po [...]. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sprzedaż domu stała się koniecznością, gdyż nie była w stanie samodzielnie go utrzymać. W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie: czy sprzedaż w dniu 15 czerwca 2015 r. nieruchomości nabytej uprzednio do majątku wspólnego małżonków, rodzi po stronie wnioskodawczyni obowiązek podatkowy wyrażony w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych? Zdaniem wnioskodawczyni, sprzedaż przedmiotowej nieruchomości, nabytej uprzednio do majątku wspólnego małżonków nie skutkuje opodatkowaniem przychodu z tytułu zbycia tej nieruchomości na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy. Wnioskodawczyni na poparcie swojego stanowiska przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w B. działający z upoważnienia Ministra Finansów wydał w dniu [...] interpretację indywidualną nr [...], w której uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), dalej "p.d.o.f.", opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f., źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2: a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, d) innych rzeczy, - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany. W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonywaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w ww. przepisie. Organ podał, że dla określenia skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości i ww. praw majątkowych istotne jest ustalenie daty ich nabycia. Organ przywołał treść art. 31 § 1, art. 35, art. 41, art. 43 § 1, art. 50¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 583), dalej "K.r.i.o.". Organ podał, że wspólność ustawowa ustaje z chwilą śmierci jednego z małżonków i w sytuacji braku małżeńskiej umowy majątkowej, udział w majątku wspólnym każdego z małżonków wynosił po ½. To ten właśnie majątek podlega dziedziczeniu, a więc nabyciu. Organ przytoczył treść art. 922 § 1, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.). Organ podał, że konsekwencją śmierci jednego z małżonków, jest nabycie w drodze dziedziczenia majątku spadkowego, w tym przypadającego spadkodawcy udziału w majątku wspólnym małżonków, co znajduje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź w sporządzonym przez notariusza akcie poświadczenia dziedziczenia. Wobec tego, w przypadku otrzymania przez małżonka w całości w drodze dziedziczenia udziału zmarłego małżonka przypadającego mu w majątku wspólnym, zasadny jest wniosek, że w tej części mamy do czynienia z nabyciem przekraczającym wartość jego udziału w majątku wspólnym. Jeżeli przedmiotem spadku jest udział w nieruchomości następuje nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. Organ podał, że w niniejszej sprawie sprzedaż nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w 1993 r. w ramach wspólności małżeńskiej nie stanowi dla wnioskodawczym źródła przychodu z uwagi na to, że upłynął okres pięcioletni od momentu nabycia tego udziału i tym samym nie skutkuje obowiązkiem uiszczenia podatku dochodowego. Natomiast uzyskany przychód w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w drodze spadku po zmarłym w 2013 r. mężu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach określonych przepisach p.d.o.f. Stosownie do art. 30e ust. 1 p.d.o.f., od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) p.d.of. podatek dochodowy wynosi 19 % podstawy obliczenia podatku. W myśl natomiast jego ust. 2 podstawą obliczenia podatku, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw. Na mocy art. 30e ust. 4 p.d.o.f., po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać: 1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub 2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Zgodnie z art. 19 ust. 1 p.d.o.f, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Stosownie do art. 22 ust. 6d p.d.o.f. za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a-c p.d.o.f., nabytych w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie uzyskany dochód może korzystać ze zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 p.d.o.f., w myśl którego wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Wobec powyższego organ stwierdził, że nabycie przez wnioskodawczynię nieruchomości, sprzedaży której dokonała w 2015 r., nastąpiło odpowiednio w 1993 r. oraz w 2013 r., w związku z tym jej sprzedaż, w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w 1993 r. w ramach wspólności małżeńskiej nie powoduje powstania obowiązku zapłaty podatku z uwagi na upływ 5 letniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. Natomiast sprzedaż ww. nieruchomości, w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w 2013 r. w drodze spadku po zmarłym mężu stanowi źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f., a uzyskany z tego tytułu dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym, chyba że spełnione zostaną warunki zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 p.d.o.f. Wnioskodawczyni wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, lecz organ nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska zawartego w przedmiotowej interpretacji. Wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz o uznanie, iż zgodnie z art. art. 10 ust 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31 § 1 K.r.i.o. dochód ze sprzedanej nieruchomości przez Skarżącą w części w części nabytej w drodze spadku po zmarłym w 2013 roku mężu nie podlega opodatkowaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie: 1. przez błędną wykładnię art. 10 ust 1 pkt 8 p.d.o.f. i stwierdzenie, iż dochód ze sprzedanej nieruchomości w części nabytej w drodze spadku po zmarłym w 2013 roku mężu podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym w myśl art. 30e ust. 1; 2. przez błędną wykładnię art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. K.r.i.o. i stwierdzenie, iż nabycie własności przedmiotowych nieruchomości przez skarżącą nie nastąpiło w chwili trwania ustroju ustawowej wspólności majątkowej (współwłasności łącznej), a z momentem otwarcia spadku po zmarłym mężu. Skarżąca szeroko uzasadniła skargę, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę, organ interpretacyjny wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 8 listopada 2016 r. skarżąca podtrzymała swoją skargę, w której przedstawiła swoja trudną sytuację osobistą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Istotą sporu, jest zasadność opodatkowania odpłatnego zbycia przez skarżącą w 2015 r. nieruchomości nabytej w 1993 r., w części odpowiadającej jej udziałowi w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu. Zdaniem Sądu, nie jest trafne stanowisko organu, że odpłatne zbycie nieruchomości, w udziale stanowiącym określoną część tego prawa nabytego w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu, stanowi źródło przychodu podatkowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a p.d.o.f. W myśl tego przepisu, źródłem przychodów jest między innymi odpłatne zbycie nieruchomości, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Na podstawie art. 19 ust. 1 p.d.o.f. przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Istotne wątpliwości interpretacyjne w kontekście powstania źródła przychodu z tytułu zbycia tego prawa powstają natomiast, na tle użytego w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. sformułowania "nabycie". Ujmując zaistniały spór ściślej, należałoby odpowiedzieć na pytanie, czy w ustalonym stanie faktycznym, skarżąca "nabyła" w rozumieniu tego przepisu w drodze dziedziczenia po zmarłym mężu udział w części nieruchomości, stanowiący źródło przychodu podatkowego, w sytuacji zbycia tego prawa majątkowego przed upływem określonego w nim terminu. Zdaniem Sądu, przepisy p.d.o.f. nie zawierają definicji pojęcia "nabycie" oraz że może być ono rozumiane szeroko, jako uzyskanie tytułu własności lub uzyskanie określonego prawa w drodze np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, zasiedzenia a także spadku. Oceniając jednakże skutki zawarcia umowy cywilnoprawnej o charakterze odpłatnym, której przedmiotem jest zbycie nieruchomości nabytej uprzednio przez małżonków do majątku wspólnego, nie można tego czynić w oderwaniu od kontekstu systemowego i celowościowego interpretowanego przepisu, szczególnie w sytuacji gdy wywołuje on wątpliwości w zakresie jego wykładni i stosowania. Nawiązując zatem do sytuacji prawnej małżonków, których ustrój majątkowy objęty został wspólnością ustawową, trzeba zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 31 § 1 K.r.i.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przedmiotami majątkowymi w rozumieniu tego przepisu są wszelkie prawa majątkowe, zarówno bezwzględne (prawo własności rzeczy oraz inne prawa rzeczowe), jak i względne (np. przysługujące małżonkom wierzytelności). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Z ww. przepisu wynika, że wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna. Charakteryzuje się ona tym, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą więc rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Obojgu małżonkom przysługuje pełne prawo do całości majątku wspólnego. Zważywszy na tak ukształtowaną sytuację prawną małżonków objętych wspólnością ustawową, definitywne nabycie w czasie jej trwania nieruchomości, oznacza nabycie przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwentnie, w przypadku sprzedaży tego prawa, każdy z małżonków zbywałby je w całości, a nie w określonym udziale. Takie nabycie, mieści się, zdaniem Sądu, w pojęciu "nabycia", jakie temu sformułowaniu nadaje art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. Odnosząc bowiem zasady obowiązujące na gruncie prawa rodzinnego oraz skutki prawne jakie wywołują czynności małżonków objętych wspólnością ustawową, do będącego przedmiotem sporu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a p.d.o.f., nie da się prawnie ani racjonalnie obronić tezy, że definitywne nabycie własności nieruchomości, skuteczne na gruncie prawa rodzinnego i cywilnego, wywołujące w momencie nabycia skutki prawnorzeczowe, dla celów podatku dochodowego powinno być ustalane powtórnie, w sytuacji zbycia tego prawa po śmierci małżonka. Oceny tej nie zmienia konieczność opodatkowania nabycia spadku podatkiem od spadków i darowizn, która to danina publicznoprawna jest przedmiotem odrębnej regulacji, według określonych w niej kryteriów i zasad. Nie można przy tym abstrahować od funkcji i celu jaki przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. pełni w systemie prawa podatkowego. Jego wprowadzenie miało przeciwdziałać unikaniu opodatkowania obrotem przedmiotami i prawami w nim wymienionymi. W ocenie Sądu, tych słusznych i mających swoje uzasadnienie w realiach gospodarczych założeń prawodawcy, nie narusza zbycie nieruchomości przez skarżącą nabytej do wspólnego majątku w roku 2005, nawet, jeżeli zbycie to dotyczy uzyskanego w drodze dziedziczenia określonego udziału w tym prawie. Argumentację, wskazującą na szczególną sytuację prawną małżonków pozostających we wspólności ustawowej wzmacnia pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r., II FSK 211/12 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że nie będzie odpłatnym zbyciem włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka. Warto również zwrócić uwagę na uchwałę NSA z dnia 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (ONSA 1997, nr 2, poz. 51), w której Sąd wyrażając zasadniczą tezę, że sprzedaż nieruchomości lub jej części, zwróconej w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie stanowi źródła przychodu w świetle art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. jednocześnie zauważył, że przepis ten ogranicza w sposób istotny swobodę dysponowania prawem własności i innymi prawami w tym przepisie wymienionymi. Z tej przyczyny, jako przepis o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle, a wątpliwości prawne powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika. Nadto, jak wskazał NSA w uchwale z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt II FPS 8/10 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), "zgodnie z zasadą nullum tributum sine lege, którą wyraża art. 217 Konstytucji RP oraz zasadą praworządności, zawartą w art. 2 i 7 Konstytucji RP, organy podatkowe mogą egzekwować tylko taki obowiązek podatkowy, który bezpośrednio wynika z treści przepisów prawa". Akceptując w pełni przytoczone tezy oraz ich normatywną wymowę stwierdzić należy, że wywodzenie przedmiotu opodatkowania w sposób pośredni, prawotwórczy, rozszerzający przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym, prowadzi do objęcia obowiązkiem podatkowym stanów faktycznych, które nie zostały w ustawie podatkowej wyraźnie i jednoznacznie przez prawodawcę wskazane. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że sporna w tej sprawie kwestia prawna mająca swoje źródło w prawie cywilnym, rodzinnym i podatkowym, przy występujących problemach interpretacyjnych, powinna być rozstrzygana na korzyść podatnika. Zwłaszcza, że w szeregu przypadkach, stosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. w drodze budzącej wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładni dokonywanej przez organy podatkowe, dotyczy osób, zbywających majątek nabyty kilkanaście bądź kilkadziesiąt lat wcześniej do majątku wspólnego, pozostających w przekonaniu, że w takim przypadku nie muszą uiszczać żadnego podatku. Problem ten dostrzegł również Rzecznik Praw Obywatelskich, który w piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. skierowanym do Ministra Finansów odnoszącym się do wykładni tego przepisu stosowanej przez organy podatkowe wskazał: "Rzecznik Praw Obywatelskich z niepokojem stwierdza, iż stanowisko obecnie prezentowane przez organy podatkowe może być krzywdzące dla specyficznej kategorii podatników. W większości przypadków problem dotyczy bowiem osób starszych, które po śmierci współmałżonka niejednokrotnie decydują się na zbycie nieruchomości m.in. w drodze umowy dożywocia z powodów finansowych oraz zdrowotnych, nie zdając sobie sprawy z negatywnych konsekwencji podatkowych (...). Jednocześnie w ocenie Rzecznika praktyka stosowana przez organy podatkowe stoi w sprzeczności z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych (tak np. przywołany wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1474/11). Rzecznik ma na uwadze, iż powołane wyroki dotyczą konkretnych spraw podatników i tylko w tych sprawach rozstrzygnięcia w nich zawarte są wiążące. Niemniej jednak stwierdza, iż organy podatkowe powinny respektować stanowisko, w szczególności NSA, który uznał za błędną wykładnię prawa prowadzącą do opodatkowania osób starszych dokonujących zbycia nieruchomości przed upływem 5-letniego okresu licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zmarł współmałżonek". W świetle przedstawionej dotychczas argumentacji, Sąd w pełni akceptuje stanowisko NSA, wyrażone w wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10 (dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stwierdził: "Wadliwy jest pogląd, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego małżonka znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej z art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, ponieważ z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia". Konsekwentnie, w takim przypadku nie można przyjąć, że pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.o.f. biegnie od daty nabycia udziału w przedmiotowej nieruchomości przez podatniczkę po śmierci męża. Skutkiem tego, w tej sprawie, zważywszy na pierwotny moment nabycia tego prawa (rok 2005), brak jest możliwości opodatkowania jego zbycia w 2014 r. na podstawie tego przepisu. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, a poza wymienionym orzeczeniem NSA z 8 grudnia 2011 r., II FSK 1101/10, podobny pogląd wyrażono m.in. w wyrokach WSA w Warszawie z 7 listopada 2013 r., sygn. III SA/Wa 1177/13, z 12 kwietnia 2013 r., sygn. III SA/Wa 2999/12 i z 20 czerwca 2013 r., sygn. III SA/Wa 3464/12, WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013 r., sygn. I SA/Ke 396/13, WSA w Krakowie z 7 listopada 2012 r., sygn. I SA/Kr 1378/12, WSA w Gorzowie z 7 maja 2014 r., sygn. I SA/Go 136/14, WSA w Gdańsku z 9 września 2014 r., sygn. I SA/Gd 716/14 oraz sygn. I SA/Gd 447/14 i z 9 stycznia 2014 r., sygn. I SA/Gd 1422/13, WSA w Bydgoszczy z 24 marca 2015 r., sygn. I SA/Bd 55/15, WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. I SA/Sz 1274/15, z dnia 14 marca 2016 r. sygn. I SA/Sz 1285/15, z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. I SA/Sz 414/16 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni zatem dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym wskazane przesłanki wyłączające uzyskany przychód z tytułu zbycia przez skarżącą udziału w przedmiotowej nieruchomości z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a p.d.o.f. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło