I OZ 656/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W[...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SO/Wr 14/16 wymierzające Prezesowi Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu grzywnę w wysokości 200 (dwieście) zł oraz zasądzające od Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 (sto) zł w sprawie z wniosku W[...] o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt IV SO/Wr 14/16 i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt IV SO/Wr 14/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu I. wymierzył Prezesowi Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu grzywnę w wysokości 200 zł; II. zasądził od Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławie na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł w sprawie z wniosku W[...] (dalej skarżąca) o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zwrot kosztów dojazdu na rozprawę. Powołując art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej ppsa) wskazał, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl art. 205 § 1 ppsa, za niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Mając na względzie aktualnie prezentowany w doktrynie i orzecznictwie sposób wykładni art. 205 § 1 ppsa Sąd uznał, że brak jest podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów przejazdu strony do Sądu i z powrotem. Zwrot kosztów podróży, przysługuje stronie jedynie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania sądu (M. Niezgódka-Medek w: B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, uw. 3 do art. 205; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 205 nb 8). Skuteczne wnioskowanie o zwrot kosztów podróży jest możliwe tylko w sytuacji, gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 ppsa (postanowienia NSA z: 16.4.2014 r. II FSK 838/13; 6.2.2014 r. I GZ 15/14; 14.11.2013 r. I OZ 1039/13; 19.10.2010 r. I OZ 788/10; 2.7.2010 r. II OZ 626/10; 13.10.2009 r. II GZ 222/09; 5.7.2007 r. I FSK 1079/06, cbosa). W pozostałych przypadkach udział stron w posiedzeniach sądowych nie jest obowiązkowy, o czym strony są zawiadamiane, a co za tym idzie – nie mogą skutecznie domagać się zwrotu kosztów dojazdu do sądu. Z uwagi na to, że stan niniejszej sprawy nie wymagał, w ocenie Sądu I instancji, dokładniejszego wyjaśnienia w rozumieniu art. 91 § 3 ppsa, skarżąca otrzymała zawiadomienie o rozprawie – stawiennictwo nieobowiązkowe. W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek o zwrot kosztów dojazdu na rozprawę. Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie II (drugim) postanowienia wniosła W[...]. W zażaleniu skarżąca podniosła, że nietrafnie Sąd uznał, że w przypadku nieobowiązkowego stawiennictwa stronie nie przysługuje zwrot kosztów dojazdu na rozprawę. Skarżąca, powołując aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące zwrotu kosztów przejazdu do sądu, nie tylko wówczas gdy strona zostanie wezwana przez sąd do osobistego stawiennictwa, lecz również w sytuacji gdy stawia się, ponieważ jest to niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw, wskazała że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie dopuszcza taką sytuację orzekając o jego zwrocie. W ocenie skarżącej koszty przejazdu były kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw. Skarżąca, w razie gdyby rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego budziło poważne wątpliwości Sądu, wniosła o podjęcie uchwały, zawierającej rozstrzygnięcie tego zagadnienia, w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, całej Izby lub w pełnym składzie. W odpowiedzi na zażalenie Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wniósł o jego oddalenie. Pismem z dnia 28 stycznia 2017 r. skarżąca uzupełniła zażalenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, wnosząc o zwrot kwoty wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł, w załączeniu przesłała potwierdzenie wykonania przelewu (k. 106 i 107 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ppsa). W razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 ppsa). Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 ppsa). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie reguluje szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, odsyłając w tym zakresie do przepisów odrębnych. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nieprawidłowo odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca na rozprawie wniosła o przyznanie jej kosztów wykazując łączną ich wysokość na kwotę 360,76 zł, w tym 260,76 zł stanowił koszt przejazdu samochodem. Wniosek swój poparła złożonym dnia 29 listopada 2016 r. na rozprawie pismem zawierającym spis i wyliczenie poniesionych kosztów (k. 67, 71-72 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość zasądzenia tylko kosztów podróży, jeżeli stawiennictwo na rozprawie było obowiązkowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że generalną zasadę zwrotu kosztów postępowania między stronami stanowi art. 205 § 1 ppsa, z którego jednoznacznie wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów do sądu oraz równowartość utraconego zarobku. Przepis ten w żaden sposób nie uzależnia możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od charakteru stawiennictwa stron. Istnieje możliwość zasądzenia kosztów przejazdów do sądu, nawet jeśli stawiennictwo nie było obowiązkowe (postanowienie NSA z: 26.8.2010 r. I OZ 624/10; 11.9.2014 r., II OZ 896/14; 17.9.2014 r. I OZ 743/14; 16.11.2014 r. I OZ 1087/14; 10.11.2015 r., II OZ 77/15; 19.11.2014 r., II OZ 1216/14; 31.3.2016 r. II OZ 309/16; 23.6.2016 r. II OZ 820/14; wyrok NSA z: 5.5.2015 r., II OSK 2502/14; 10.11. 2015 r., II OSK 169/15; 23.6.2016 r., II OSK 2503/14 , cbosa; odpowiednio – uchwała Sądu Najwyższego z 18.7.2012 r., III CZP 33/12, OSNC 2012/2/14, aprobowana przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 770 nb 33). O kosztach postępowania zażaleniowego orzeknie Sąd I instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.