I FZ 336/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 562/17 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 562/17 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2011 r. do stycznia 2012 r. oraz za kwiecień 2012 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 11 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 562/17, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną M. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub skarżąca) od wyroku tego Sądu z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 562/17, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 7 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2011 r. do stycznia 2012 r. oraz za kwiecień 2012 r. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z 22 lutego 2017 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na wspomnianą powyżej decyzję organu podatkowego. Wyrokiem z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 562/17, Sąd skargę tę oddalił. Następnie pismem z 11 września 2017 r. skarżąca wniosła od przedmiotowego wyroku skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 19 września 2017 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: Przewodniczący Wydziału) wezwał pełnomocnika spółki do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi kasacyjnej w kwocie 44 zł, a ponadto - odrębnym zarządzeniem z tego samego dnia - do usunięcia enumeratywnie wymienionych braków formalnych skargi kasacyjnej (w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia). Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, jak też odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu uzupełniającego zostały wysłane do pełnomocnika skarżącej w jednej przesyłce pocztowej i doręczone mu 22 września 2017 r. W terminie otwartym do udzielenia odpowiedzi na wskazane wezwania skarżąca usunęła wymienione w piśmie z 20 września 2017 r. braki formalne skargi, nie uiściła natomiast brakującej kwoty wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z 11 października 2017 r., odrzucił skargę kasacyjną spółki jako nieopłaconą w sposób należyty. Wniesionym 23 października 2017 r. zażaleniem spółka zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej w związku z jej nieopłaceniem, podczas gdy pełnomocnikowi skarżącej zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego nigdy nie zostało doręczone. W uzasadnieniu spółka wskazała, że otrzymana 22 września 2017 r. przesyłka sądowa zawierała wyłącznie wezwanie z 20 września 2017 r. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Brak zaś było w tej korespondencji zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym nie sposób mówić o skutecznym doręczeniu pełnomocnikowi skarżącej zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego i spełnieniu dyspozycji przepisu art. 220 § 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej, nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że w terminie wykonała zobowiązanie Sądu wymienione w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym nie sposób uznać, by skarżąca - opłaciwszy większą część wpisu sądowego w kwocie 706 zł - miała zaniechać dokonania wpisu uzupełniającego w kwocie 44 zł. Skarżąca wskazała także, że podobne przypadki otrzymywania przez jej pełnomocnika niekompletnej korespondencji od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku występowały już w przeszłości, a także na wypracowaną w podobnych sprawach linię orzeczniczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie spółki opiera się na usprawiedliwionych podstawach, przez co należało je uwzględnić. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W myśl bowiem art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji należy zaznaczyć, że stwierdził on brak uiszczenia w zakreślonym terminie uzupełniającego wpisu od skargi kasacyjnej, przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała m. in. odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia tego wpisu. W zażaleniu tymczasem skarżąca kwestionuje powyższe założenie podając, że doręczona jej 22 września 2017 r. korespondencja z Sądu zawierała wyłącznie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej (tj. pismo z 20 września 2017 r.). W przesyłce nie było natomiast odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 19 września 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Oceniając powyższe twierdzenia należy zauważyć, iż - jak wynika z akt sprawy - do pełnomocnika skarżącej, na adres kancelarii [...], została 20 września 2017 r. skierowana jedna przesyłka, która według treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 122 akt sądowych) powinna zawierać 2 dokumenty, tj. wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej. Na wspomnianym dokumencie potwierdzenia odbioru zostało to wyszczególnione w następujący sposób: "Rodzaj przesyłki: - wezw. do usunięcia braków form. s. kasacyjnej; - wezw. do uzupełnienia wpisu od s. kasacyjnej." Doręczenie powyższej przesyłki zostało dokonane w dacie 22 września 2017 r. i potwierdzone odręcznym podpisem osoby, która ja odebrała oraz odciskiem pieczęci nagłówkowej ww. kancelarii. W tym miejscu wskazania wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Pomimo jednakże, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, powyższe domniemanie może zostać obalone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecny jest przy tym pogląd, że brak jest przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, a ocenie sądu podlega ich wiarygodność. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lutego 2014 r., II GSK 145/14; z 17 czerwca 2014 r., I GSK 1016/14; z 8 lipca 2014 r., II GSK 1505/14; z 22 lipca 2015 r., II GSK 1482/15; z 29 lipca 2015 r., II GSK 1411/15; z 16 września 2015 r., II GSK 2068/15; z 20 października 2015 r., I GSK 1846/15; z 10 lutego 2016 r., II GZ 65/16; z 24 stycznia 2017 r., I OZ 92/17; z 7 czerwca 2017 r., II GZ, 390/17; z 27 czerwca 2017 r., II OZ 680/17; 5 lipca 2017 r., II FZ 339/17; z 26 lipca 2017 r., II GZ 569/17; z 31 sierpnia 2017 r., II GZ 627/17; wszystkie dostępne w CBOSA) W opisanej powyżej sytuacji faktycznej, mając w szczególności na względzie, że skarżąca wypełniła w całości pozostałe żądania Sądu pierwszej instancji (tj. usunęła braki formalne skargi kasacyjnej wymienione w piśmie z 20 września 2017 r.), nie można w istocie wykluczyć, że jej twierdzenia o braku otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego są prawdziwe. Rację ma też skarżąca twierdząc, że nielogiczne i pozostające w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego byłoby założenie, że w sytuacji uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w znacznej części, spółka nie uiściłaby pozostałej kwoty, mając świadomość, że takie działanie (zaniechanie) jest równoznaczne z rezygnacją z dochodzenia swoich praw przed Sądem kasacyjnym. Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., II OSK 1817/13; CBOSA). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieopłacenia jej w pełnej wysokości, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należało, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny albowiem przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.