I GSK 413/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-08-06

Skład orzekający: Dariusz Dudra, Hanna Kamińska, Henryk Wach

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, obciążając wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, powinien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych z Konstytucją RP w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości tych opłat?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił postanowienie organu egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organy administracji publicznej naruszyły prawo, nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z Konstytucją RP w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych. Skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ nie podważono skutecznie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji ani nie zarzucono naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących wiążącej wykładni prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (Ministra Zdrowia) kosztami postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie organu egzekucyjnego, uznając, że nie uwzględniono w nim wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niezgodności przepisów o opłatach egzekucyjnych z Konstytucją RP. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 315/17 w sprawie ze skargi Ministra Zdrowia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz Ministra Zdrowia 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 20 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Po 315/17, po rozpoznaniu skargi Ministra Zdrowia na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu z [...] stycznia 2017 r. nr w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gostyniu z [...] grudnia 2016 r. oraz w punkcie drugim zasądził zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu złożył skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 64 § 1 pkt 5 i § 6 u.p.e.a. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a.), poprzez uznanie, że zostały przez organy administracji niewłaściwie zastosowane do naliczenia opłat w wysokości tymi przepisami określonej, podczas gdy przepisy te nadal stanowią element obowiązującego porządku prawnego i prawidłowo zostały przez organ administracji zastosowane, a tym samym opłaty zostały prawidłowo ustalone; - art. 7 Konstytucji RP, poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu zasady legalizmu rozumianej jako konieczność działania organów administracji na podstawie przepisów prawa i nakazanie przez Sąd I instancji ponownego, odmiennego wyliczenia opłaty bez wskazania podstawy prawnej tej czynności, a to wobec uznania nieobowiązywania dotychczasowego przepisu art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a. naruszenie prawa procesowego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art.141 § 4, art., 133 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku - co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi; - art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 1 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi, w wyniku czego sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji na podstawie wskazania Sądu co do dalszego postępowania i niewskazanie podstaw prawnych regulujących zalecone w zaskarżonym wyroku ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego, w szczególności podstaw wyceny wymaganego nakładu pracy. Postępowanie w trakcie ponownego rozpoznania sprawy powinno toczyć się na podstawie przepisów prawa i w granicach przez nie zakreślonych, gdyż organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasady legalizmu. Obowiązujące przepisy - art. 64 § 1 pkt 5 i § 6 u.p.e.a. - nie przewidują natomiast ustalania określonych w nich kosztów "w jakimś przedziale zależnym od nakładu pracy" lecz wskazują konkretną stawkę procentową. Tym samym zastosowanie się do wskazań' Sądu spowoduje, że organy przy ponownym rozstrzygnięciu postępować będą wbrew obowiązującym przepisom prawa, co czyni wskazania Sądu praktycznie niewykonalnymi. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Zdrowia wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 20 lipca 2017 r., III SA/Po 315/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął ustalenia stanu faktycznego z których wynika, że 8 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Gostyniu otrzymał do realizacji tytuł wykonawczy nr [...] z [...] listopada 2014 r. wobec Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w G. wystawiony przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, obejmujący zaległości dłużnika w wysokości 488.979,80 złotych. [...] grudnia 2014 r. do Urzędu Skarbowego w G. wpłynął wniosek Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wydanym przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji z [...] września 2014 r., stanowiącej podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. [...] stycznia 2015 r. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne. [...] lipca 2015 r. do Urzędu Skarbowego w G. wpłynął dokument, w którym Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia poinformowało, że od [...] lipca 2015 r. zamiast niego stroną będzie Minister Zdrowia. Minister Zdrowia pismem z [...] sierpnia 2015 r. zawiadomił organ egzekucyjny o zaistnieniu okoliczności uzasadniającej podjęcie postępowania. [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. podjął postępowania egzekucyjne, a [...] września 2015 r. dokonał zajęcia ruchomości dłużnika w postaci dwóch specjalistycznych środków transportu sanitarnego, pozostawiając je pod dozorem dłużnika. [...] września 2015 r. do Urzędu Skarbowego w G. wpłynął wniosek wierzyciela o ponowne zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny [...] września 2015 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne, o czym zawiadomiono wierzyciela [...] września 2015 r. W dniu [...] września 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Gostyniu umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 p.e.a. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego doręczono wierzycielowi 3 października 2016 r. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna od zaskarżonego wyroku oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. pomija ten fakt, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny, a podstawą prawną rozstrzygnięcia Sądu I instancji był art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przepis ten normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, określa kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania. Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Uwzględnienie skargi na podstawie wskazanego przepisu p.p.s.a. jest konsekwencją stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanki skutkującej uwzględnieniem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia stwierdził: "Skoro zatem stan faktyczny sprawy dotyczy przepisów objętych powołanym orzeczeniem TK (art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 p.e.a.), opublikowanym 16 sierpnia 2016 r., nieuwzględnienie w zaskarżonym postanowieniu i utrzymanym nim w mocy postanowieniu organu pierwszej instancji z 2 grudnia 2016 r. stanowiska TK narusza art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 p.e.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy." Ponadto, Sąd I instancji wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wiążące w sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia: "Rozpoznając ponownie sprawę organ egzekucyjny powinien więc, obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku TK. Jego skutkiem nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 5 i art. 64 § 6 p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. TK wyraźnie wskazał bowiem, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości opłat egzekucyjnych. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego więc pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo - w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w powołanym wyroku TK. W razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie, zadaniem organu będzie w pierwszym rzędzie odpowiedź na pytanie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach p.e.a. in concreto przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie na gruncie tej sprawy należy je miarkować. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, szczególnie kiedy obciążają wierzyciela, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności. Organ powinien mieć na uwadze, że konieczne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością kosztów egzekucyjnych a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone." Przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. zakreślają granice postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przez ocenę prawną wyrażoną przez wojewódzki sąd administracyjny rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Ocena prawna o charakterze wiążącym wyrażona przez Sąd I instancji obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z kolei, ocena prawna obejmująca przepisy postępowania wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Ocena prawna wyrażona przez wojewódzki sąd administracyjny jest opinią, osądem, krytyką, diagnozą o dotychczasowym zastosowaniu przepisów prawa w zaskarżonym akcie przez organ administracji publicznej. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Także Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Skoro autor skargi kasacyjnej nie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia przepisów art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., to skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a.,organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne: za zajęcie ruchomości - 6% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Natomiast według art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. częściowo zostały uznane za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucj RP przez pkt 1 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz.U. z 2016 r., poz. 1244) z dniem 16 sierpnia 2016 r. Zgodnie z tym wyrokiem wskazane przepisy tracą moc w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowane jest stanowisko, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego oznacza, że wyrok Trybunału powinien być uwzględniony przy ocenie prawnych podstaw aktu administracyjnego (wydanej decyzji/postanowienia). W tej kwestii wypowiadał się już wielokrotnie NSA, przykładowo w wyrokach z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17 oraz z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z 14 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3701/18. Podzielając prezentowaną w tych wyrokach argumentację Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, nie powoduje - w przeciwieństwie do wyroku uznającego kwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją - utraty mocy przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją w zakresie określonym w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu (także przez organy administracji publicznej i sądy), jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok NSA z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1678/19, LEX nr 2865472). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela argumentację Trybunału Konstytucyjnego, że brak określenia górnej granicy jednej z opłat z art. 64 § 1 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat ponoszonych za dokonanie czynności egzekucyjnych. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami, stają się jedynie sankcją pieniężną. Brak określenia górnej granicy opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Regulacje zawarte w art. 64 § 1 u.p.e.a. i art. 64 § 6 p.e.a. są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego, ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości, a opłaty określone powyższymi przepisami w nadmiernym stopniu realizują funkcję represyjną. Rozważanie te dotyczą również opłaty za zajęcie ruchomości określonej w art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W orzecznictwie zaprezentowano stanowisko w zakresie skutków powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt 31/14. Organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu (por. np. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18, LEX nr 2973856, a także wskazane tam wyroki NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z 14 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 3701/18,i sygn. akt II FSK 3700/18. Natomiast w zakresie opłaty manipulacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest ona należna, bez względu na fakt czy egzekucja była skuteczna (por. np. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 2918/18, LEX nr 2772198, wyrok NSA z 9 kwietnia 2019, sygn. akt II FSK 3802/18, LEX nr 2693060, wyrok NSA z 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1338/06, www.nsa.gov.pl, wyrok NSA z 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1339/06, www.nsa.gov.pl, wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, LEX nr 2504633). Należy podkreślić, że opłata egzekucyjna pobierana jest za dokonane czynności egzekucyjnej (art. 64 § 1 u.p.e.a.), natomiast opłata manipulacyjna zależna jest od kwoty egzekwowanych należności (art. 64 § 6 u.p.e.a.). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że jedynym warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1339/06, www.nsa.gov.pl oraz wyrok NSA z 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06, www.nsa.gov.pl). Przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W związku z tym czynności polegające na doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jak i spisaniu protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego mieszczą się w katalogu czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06, www.nsa.gov.pl). Argumentacja podniesiona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem w istocie zmierza do podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji. Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, który to stan faktyczny nie został przez stronę skutecznie podważony. Należy przypomnieć, że Sąd I instancji ustalił, że nieuwzględniono w zaskarżonym postanowieniu i utrzymanym nim w mocy postanowieniu organu pierwszej instancji wyroku TK. Inaczej mówiąc, Sąd I instancji stwierdził zaniechanie organów administracji publicznej w zakresie uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 przy ocenie prawnych podstaw aktu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2) p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło