I OSK 807/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-11
Skład orzekający: Irena Kamińska, Jolanta Sikorska, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i nakazaniu jego zwrotu może być kwestionowana w kontekście wadliwości decyzji uchylającej pierwotną decyzję przyznającą świadczenie, jeśli ta uchylająca decyzja jest już ostateczna i nie była przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kwestia prawidłowości decyzji uchylającej pierwotną decyzję przyznającą świadczenie stanowi odrębną sprawę sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny jest związany granicami sprawy i nie może kontrolować legalności ostatecznej decyzji uchylającej, jeśli nie była ona przedmiotem odrębnego zaskarżenia. W sytuacji, gdy decyzja przyznająca świadczenie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, a osobie odmówiono prawa do świadczenia, spełnione są przesłanki do uznania świadczenia za nienależnie pobrane i nakazania jego zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna wraz z odsetkami. Pierwotnie zasiłek został przyznany decyzją Prezydenta Miasta Będzina, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, a skarżącemu odmówiono prawa do świadczenia. Na tej podstawie organ wydał decyzję o uznaniu pobranych świadczeń za nienależne i nakazał ich zwrot. Skarżący kwestionował wadliwość decyzji uchylającej pierwotną decyzję, argumentując, że jego praca była dorywcza i nie uniemożliwiała opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 245/16 w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna oddala skargę kasacyjną.
Prezydent Miasta Będzin decyzją z dnia 11 czerwca 2014 r. nr [...] przyznał skarżącemu S.B. prawo do zasiłku dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. - bezterminowo. Następnie organ po wznowieniu postępowania decyzją z dnia 25 maja 2015 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia 11 czerwca 2014 r. i odmówił prawa do zasiłku dla opiekuna. Od powyższej decyzji strona nie odwołała się.
Decyzją z dnia 23 listopada 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta Będzin uznał za nienależnie pobrane świadczenia wypłacone skarżącemu na podstawie wyżej wymienionej decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. tj. zasiłek dla opiekuna wraz z odsetkami, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w łącznej kwocie [...] zł oraz orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., zwana dalej "ustawą o świadczeniach rodzinnych") oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567, zwana dalej "ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów"). Organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych. Następnie podniósł, że na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek dla opiekuna wypłacony skarżącemu za okres od 1 maja 2013 r. do 30 listopada 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi, gdyż został wypłacony na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczeń. Organ dodał, że zgodnie z art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia rodzinnego do dnia spłaty i na dzień wystawienia decyzji odsetki wyniosły [...] zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji S.B. podniósł, że zlecenie, które wykonywał na rzecz PZU S.A. było zajęciem dorywczym, ograniczonym czasowo w stopniu umożliwiającym opiekę nad matką. Wobec tego decyzja z dnia 25 maja 2015 r. o odmowie prawa do zasiłku dla opiekuna jest wadliwa. Ponadto stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż wystąpiły przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane to organ nieprawidłowo uznał za nienależne, również świadczenia pobrane w okresie, w którym nie świadczył pracy. Jednocześnie wskazał, że w uzasadnieniu decyzji organ nie przedstawił sposobu wyliczenia określonych w sentencji kwot do zwrotu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz przytoczył zastosowane przepisy, w tym art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał, że w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, została wydana decyzja z dnia 25 maja 2015 r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna i decyzja z dnia 25 maja 2015 r. stała się ostateczna. Podkreślił, że uchylenie decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. spowodowało, że zaistniała przesłanka uznania wszystkich przyznanych i wypłaconych na jej podstawie świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane. Organ odwoławczy podniósł, że wprawdzie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji nie zsumował wypłaconych kwot świadczeń, ale dokonana przez Kolegium weryfikacja kwot określonych do zwrotu potwierdza prawidłowość sentencji tej decyzji. Następnie organ odwoławczy wskazał, że suma pobranych przez skarżącego kwot zasiłków dla opiekuna wyniosła od lipca 2013 r. do końca listopada 2014 r. [...] zł, to jest 17 miesięcy x [...] zł miesięcznie plus przyznane stronie odsetki, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w kwocie [...] zł, co daje łącznie kwotę [...] zł nienależnie pobranych świadczeń. Podkreślił, że pomimo braku w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, wyliczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, decyzja ta jest zgodna z ustalonym na podstawie akt sprawy, stanem faktycznym i obowiązującym prawem, a wskazany brak jej uzasadnienia nie może prowadzić do jej uchylenia i przedłużenia postępowania administracyjnego.
W skardze wniesionej do powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił naruszenie: - art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że pobrane przez skarżącego świadczenia były nienależnymi; - art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie pobranych świadczeń za nienależne na podstawie wadliwej decyzji, którą uchylono decyzję przyznającą skarżącemu świadczenia; - art. 7 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu poniósł, że w jego ocenie zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy ale tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W związku z tym podniósł, że zasadny jest wniosek o wyeliminowanie z obrotu prawnego także decyzji z dnia 25 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna. Skarżący ponownie podniósł, że zlecenie, które wykonywał na rzecz PZU S.A. było zajęciem dorywczym, ograniczonym czasowo w stopniu umożliwiającym opiekę nad matką. Wobec tego decyzja z dnia 25 maja 2015 r. o odmowie prawa do zasiłku dla opiekuna jest wadliwa. Ponadto stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż wystąpiły przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane to organ nieprawidłowo uznał za nienależne, również świadczenia pobrane w okresie, w którym nie świadczył pracy. Skarżący podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż organ I instancji nie dokonał sumowania kwot należnych do zwrotu i już sam ten fakt powinien skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. Ponadto zarzucił, że organ odwoławczy błędnie dokonał obliczenia kwot należnych do zwrotu, gdyż nie wziął pod uwagę okresu, w którym skarżący nie świadczył pracy. Skarżący podniósł, że organ pierwszej naruszył art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W tym zakresie wskazał, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała kwestia faktycznego okresu świadczenia pracy przez skarżącego, czego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto podkreślił, że powołane przez pełnomocnika skarżącego zarzuty dotyczące wadliwości decyzji z dnia 25 maja 2015 r. nie mogą być przedmiotem oceny ani Kolegium ani Sądu albowiem dotyczą ostatecznej decyzji, wcześniejszej niż decyzja, która jest przedmiotem zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 245/16 oddalił skargę S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku dla opiekuna.
Jak wskazał ten Sąd w uzasadnieniu, według art. 10 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.
Z materiału dokumentacyjnego zawartego w aktach administracyjnych wynika, że ostateczną decyzją z dnia 25 maja 2015 r. organ pierwszej instancji, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił własną decyzję z dnia 11 czerwca 2014 r. przyznającą skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. i wyżej wymienione odsetki oraz odmówił przyznania tych świadczeń.
Prawidłowo zatem, zdaniem Sądu, organy obydwu instancji stwierdziły, że spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ustalenia organów obydwu instancji, że w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, została wydana ostateczna decyzja z dnia 25 maja 2015 r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. przyznającej skarżącemu przedmiotowe świadczenia, były w ocenie Sądu zgodne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dokumentacyjnym.
W konsekwencji WSA w Gliwicach wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania. Ustalenia będące podstawą decyzji, zostały dokonane w wyniku trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego.
Jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, poza zakresem kontroli sądu w niniejszej sprawie pozostają podniesione w skardze zarzuty sprowadzające się do kwestionowania zasadności i zgodności z prawem ostatecznej decyzji z dnia 25 maja 2015 r., wydanej w wyniku wznowienia postępowania, której przedmiotem było uchylenie decyzji z dnia 11 czerwca 2014 r. przyznającej skarżącemu przedmiotowe świadczenia. Dotyczy to twierdzeń skargi, według których zlecenie, które skarżący wykonywał na rzecz PZU S.A. było zajęciem dorywczym, ograniczonym czasowo w stopniu umożliwiającym opiekę nad matką, a wobec tego – w jego ocenie – wadliwa jest decyzja z dnia 25 maja 2015 r. W tym zakresie podkreślenia wymagało, że na obecnym etapie, kwestionowanie podstaw tej decyzji – przy spełnieniu warunków określonych w przepisach K.p.a. – może mieć miejsce wyłącznie w trybie postępowania, przewidzianym dla podważenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Podnoszone kwestie nie były objęte ustaleniami i oceną prawną przeprowadzoną w niniejszej sprawie, której przedmiotem było stwierdzenie, czy zaistniały przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc wyłącznie to, czy świadczenia zostały przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i czy osobie odmówiono prawa do tych świadczeń. Z tych zatem powodów, poza zakresem rozpoznania skargi w niniejszej sprawie, były również twierdzenia, że organ nieprawidłowo uznał za nienależne, świadczenia pobrane w okresie, w którym skarżący nie świadczył pracy. Cytowany wyżej przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sposób nie budzący wątpliwości określa zakres ustaleń w sprawie, a zatem w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia postępowania została w całości uchylona decyzja przyznająca świadczenia i w całości odmówiono prawa do świadczeń – tak jak było w niniejszej sprawie – prawidłowo uznano za nienależnie pobrane, świadczenia za cały okres, za który zostały one wypłacone z mocy uchylonej decyzji. Z tych powodów, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi, że organ odwoławczy błędnie dokonał obliczenia kwot należnych do zwrotu, gdyż nie wziął pod uwagę okresu, w którym skarżący nie świadczył pracy. W kwestii pozostałych twierdzeń skargi Sąd podniósł, że wskazana w zaskarżonej decyzji kwota nienależnie pobranych świadczeń, została prawidłowo ustalona - co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, sposób obliczenia kwoty tych świadczeń.
Za bezpodstawne Sąd uznał również twierdzenia skargi, że jeśli w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż organ I instancji nie dokonał sumowania kwot należnych do zwrotu to już sam ten fakt powinien skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. W tym zakresie podniósł, że art. 138 k.p.a., nie daje podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej ze wskazanego wyżej powodu. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie, ma zatem możliwość sporządzenia uzasadnienia w sposób bardziej szczegółowy, zwłaszcza, że odnosi się w nim do zarzutów odwołania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S.B., stawiając mu dwa zarzuty.
Po pierwsze, naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez oddalenie zaskarżonym wyrokiem Sądu pierwszej instancji w całości, podczas gdy w sprawie wystąpiły podstaw do uchylenia przed Sądem pierwszej instancji zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, przez co została wypełniona dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Po drugie, naruszenie art. 30 ust. 1 oraz art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przez uznanie, że pobrane przez skarżącego świadczenie dla opiekuna było świadczeniem nienależnym oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przedmiotowego świadczenia wraz z odsetkami, podczas gdy decyzja Prezydenta Miasta Będzina z dnia 25 maja r. [...] w przedmiocie uchylenia stanowiącej podstawę uprawnienia skarżącego do świadczenia dla opiekuna decyzji tegoż organu z dnia 11 czerwca 2014 r. [...] była decyzją wadliwą, co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym orzeczeniem o nienależnie pobranych przez skarżącego świadczeniach oraz orzeczeniem o obowiązku zwrotu pobanego przez skarżącego świadczenia, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., II OSK 909/14). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto (zob. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014 r., II GSK 1253/13). Nie ma on kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności (zob. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., II FSK 3171/12; por. też wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., II OSK 1426/11). A zatem Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., II OSK 2724/12).
W orzecznictwie wielokrotnie powtarzano w związku z powyższym, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (zob. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., I OSK 2096/13; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., I OSK 892/12). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być przy tym precyzyjne (zob. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II GSK 2321/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane (zob. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2014 r., II FSK 2021/12).
Dokonane wyżej wskazanie wymogów procesowych dotyczących prawidłowego skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej, jak również granic orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, jest kluczowe, gdyż determinuje zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie Sądu.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej zaznaczyć należy, że nie został on prawidłowo skonstruowany. Zarówno art. 151, jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. są to przepisy wynikowe, mają charakter ogólny, określają jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, a zatem ich zastosowanie jest zależne od wyników kontroli dokonanej przez sąd administracyjny przedmiotu zaskarżenia w oparciu o kształtowane innymi przepisami wzorce kontroli. Stąd w orzecznictwie podkreśla się, że wskazane przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie wskazanym przepisom prawa zobowiązana jest powiązać taki zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., II GSK 1978/15; wyrok NSA z dnia 10 marca 2017 r., I OSK 2551/15; wyrok NSA z dnia 7 marca 2017 r., II GSK 1803/15; wyrok NSA z dnia 10 lutego 2017 r., I OSK 3370/15). Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazać należy, że nie może być on uznany za usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy wskazuje, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z kolei art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi, że "W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456, z późn. zm) dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych.". Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu świadczeń uznanych za nienależnie pobrane była decyzją wadliwą.
Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest zatem wyjaśnić, co uczynił już Sąd pierwszej instancji, że kwestia prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta Będzina z dnia 25 maja 2015 r. uchylającej decyzję stanowiącą podstawę uprawnienia skarżącego do świadczeń – stanowi odrębną sprawę sądowoadministracyjną od sprawy uznania świadczenia za nienależnie pobrane czy nakazanie jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi, co było przedmiotem zaskarżonej decyzji i rozpoznawanej sprawy przed Sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 134 § 1 in principio p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś kwestia legalności decyzji Prezydenta Miasta Będzina z dnia 25 maja 2015 r. [...] nie mieści się w granicach rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu sprawy, jakkolwiek decyzja ta – jako decyzja ostateczna – wiązała organ przy wydawaniu decyzji w analizowanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych. Sąd administracyjny był władny skontrolować zaskarżoną decyzję co do zgodności z decyzją Prezydenta Miasta Będzina z dnia 25 maja 2015 r. [...], nie zaś do kontestowania tej decyzji. Jak wyjaśnił to Sąd pierwszej instancji, próbę podważenia rzeczonej decyzji mógł podjąć skarżący w odrębnym trybie. Z kolei ze wskazanej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Będzina z dnia 25 maja 2015 r. [...] wynika, że świadczenie przyznane na podstawie decyzji tego organu z dnia 11 czerwca 2014 r., która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i jej adresatowi odmówiono prawa do świadczenia. Spełnione zostały zatem niewątpliwie przesłanki do zastosowania art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło