III SA/Kr 332/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22.02.2017r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego, postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć 2. w zakresie ustanowienia pełnomocnika wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 22.02.2017r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" Z. Ś. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma córkami, jest właścicielem mieszkania, które nazywa "norą" i uzyskuje świadczenie w wysokości 140 zł, miesięcznie, netto z MOPS. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekle prowadzone postępowanie w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w przedmiocie zasiłku celowego. Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do powołanego katalogu spraw. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie ma tu analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. Ś. Stąd też wnioskodawca został wezwany do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, , - wyciągów z kont bankowych Z. Ś., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jego lokat bankowych, - zeznania podatkowego Z. Ś. za 2017r. - dowodów przekazów, przelewów, otrzymywanych świadczeń, za ostatni miesiącu, - oświadczenia określającego wielkość lokalu , którego wnioskodawca jest właścicielem. Strona skarżąca nie nadesłała jednak przedmiotowych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej . Nadesłane przez wnioskodawcę pismo z dnia 16.07.2018r. : "Zwrot kosztów nieprofesjonalnego pełnomocnika NAKAZ" , "zażalenie" nie przyczyniło się natomiast w żaden sposób do naświetlenia sytuacji materialno-finansowej strony. Podkreślić należy, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wszystkich wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych, popartych stosowną dokumentacją, skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę. To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc kompletnego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Warto również zauważyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14). Stąd też wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a oraz z zw. z art.239 §1 pkt1) lit a w/w ustawy.