I FZ 256/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 298/18 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 12 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 298/18, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę A. P. (dalej: strona lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z 28 marca 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. Wspomniane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Pismem z 27 kwietnia 2018 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na wspomnianą powyżej decyzję organu podatkowego. W wyniku wstępnej kontroli formalnoprawnej skargi stwierdzono, że nie została ona opłacona oraz że zawiera braki formalne (brak pełnomocnictwa). W związku z tym, w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 30 maja 2018 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.647,00 zł oraz złożenia pełnomocnictwa procesowego dla doradcy podatkowego R. M. do działania w jej imieniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W wezwaniach zawarto pouczenie o trybie i terminie dokonania tych czynności oraz wskazano skutki ich niedopełnienia (odrzucenie skargi). Ww. zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 czerwca 2018 r. W odpowiedzi, przy piśmie z 20 czerwca 2018 r., skarżąca przesłała żądany dokument pełnomocnictwa. Wpis od skargi nie został jednakże uiszczony. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z 12 lipca 2018 r. odrzucił skargę strony. Wniesionym 23 lipca 2018 r. zażaleniem strona zaskarżyła wskazane powyżej postanowienie, zarzucając naruszenie: – art. 220 § 1 p.p.s.a., poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, – art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi wobec niewypełnienia przesłanki wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi, – art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), dalej: Konstytucja RP, poprzez bezpodstawne pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia i prawidłowe doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że otrzymana 14 czerwca 2018 r. przesyłka sądowa zawierała dwa niezłączone w sposób trwały arkusze pism procesowych, tj. wezwanie z 30 maja 2018 r. do złożenia pełnomocnictwa oraz pismo pouczające o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego w sprawie. Omawiana przesyłka nie zawierała innych pism lub dokumentów. O tym, że 30 maja 2018 r. Sąd miał rzekomo wezwać pełnomocnika strony do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca powzięła wiedzę dopiero z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie strony opiera się na usprawiedliwionych podstawach, przez co należało je uwzględnić. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W myśl bowiem art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji należy zaznaczyć, że stwierdził on brak uiszczenia w zakreślonym terminie wpisu od skargi, przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała m. in. odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia tego wpisu. W zażaleniu tymczasem skarżąca kwestionuje powyższe założenie, podając, że doręczona jej 14 czerwca 2018 r. korespondencja z Sądu zawierała wyłącznie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz informację o możliwości przeprowadzenia w sprawie postępowania mediacyjnego. W przesyłce nie było natomiast odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 30 maja 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Oceniając powyższe twierdzenia należy zauważyć, iż - jak wynika z akt sprawy - do pełnomocnika skarżącej, na adres kancelarii [...], została 30 maja 2018 r. skierowana jedna przesyłka, która według treści zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 27 akt sądowych) powinna zawierać 3 dokumenty, tj. wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz pismo informujące o możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Na wspomnianym dokumencie potwierdzenia odbioru zostało to wyszczególnione w następujący sposób: "Rodzaj przesyłki: - wezw. br. form. (pełnom.),wpis sąd. (+odp. zarządz.) oraz inform. o postępow. mediacyjnym". Doręczenie powyższej przesyłki zostało dokonane w dacie 14 czerwca 2018 r. i potwierdzone odręcznym podpisem osoby, która ją odebrała oraz odciskiem pieczęci nagłówkowej ww. kancelarii. W tym miejscu zauważyć należy, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki w polu, gdzie datę odbioru wskazuje odbierający, wpisana została data "16.04.2018 r.". Naczelny Sąd Administracyjny uznaje jednakże powyższe za oczywistą omyłkę, w szczególności, że data ta jest wcześniejsza, niż dzień sporządzenia pism procesowych przez Sąd oraz nadania przesyłki (w obu przypadkach 30 maja 2018 r.), doręczyciel jako datę doręczenia wskazał dzień 14 czerwca 2018 r., co potwierdził również pełnomocnik skarżącej w piśmie z 20 czerwca 2018 r., przy którym uzupełniono brak formalny skargi. W tym miejscu wskazania wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Pomimo jednakże, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, powyższe domniemanie może zostać obalone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecny jest przy tym pogląd, że brak jest przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, a ocenie sądu podlega ich wiarygodność. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lutego 2014 r., II GSK 145/14; z 17 czerwca 2014 r., I GSK 1016/14; z 8 lipca 2014 r., II GSK 1505/14; z 22 lipca 2015 r., II GSK 1482/15; z 29 lipca 2015 r., II GSK 1411/15; z 16 września 2015 r., II GSK 2068/15; z 20 października 2015 r., I GSK 1846/15; z 10 lutego 2016 r., II GZ 65/16; z 24 stycznia 2017 r., I OZ 92/17; z 7 czerwca 2017 r., II GZ, 390/17; z 27 czerwca 2017 r., II OZ 680/17; 5 lipca 2017 r., II FZ 339/17; z 26 lipca 2017 r., II GZ 569/17; z 31 sierpnia 2017 r., II GZ 627/17; z 7 grudnia 2017 r., I FZ 336/17; wszystkie dostępne w CBOSA) W opisanej powyżej sytuacji faktycznej, mając w szczególności na względzie, że skarżąca wypełniła w całości pozostałe żądania Sądu pierwszej instancji (tj. usunęła braki formalne skargi wymienione w piśmie z 30 maja 2018 r.), nie można w istocie wykluczyć, że jej twierdzenia o braku otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego są prawdziwe. Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu od skargi należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., II OSK 1817/13; CBOSA). W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.