IV SA/Wa 2741/17
WyrokWSA w Warszawie2018-04-09
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Aneta Dąbrowska, Jarosław Łuczaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1963 r. mogła zostać wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli skutki tej decyzji, takie jak ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, nie były nieodwracalne?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa jest zgodna z prawem. Ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na działce nie stanowiło nieodwracalnego skutku prawnego decyzji wywłaszczeniowej, co wyklucza możliwość stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Ponadto, rozbieżności w interpretacji przepisów lub zmiana linii orzeczniczej nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] z 2000 r., która stwierdzała nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości z 1963 r. w części dotyczącej działki nr ew. [...]. Spółka kwestionowała stanowisko organu, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na tej działce nie stanowiło nieodwracalnego skutku prawnego, co było kluczowe dla oceny rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z 2000 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant ref. staż. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] sierpnia 2017r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. nr [...] w zakresie objętym postępowaniem w części dotyczącej działki nr ew. [...] o pow. 0,1764 ha.
Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.
Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] , działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. j.: Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] października 1963 r. nr [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w [...] w gm. kat. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego dla Miasta [...] , oznaczonej I kat. [...], [...], [...] oraz [...] (obejmującej obecnie m. in. działkę nr [...]).
Wojewoda [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] stycznia 1992 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...]-[...] w obrębie nr [...] – działki nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej KW nr [...].
Aktem notarialnym z dnia 25 maja 1999 r. rep. [...] nr [...] Gmina [...] oddała działkę nr [...] o pow. 0,1764 ha (powstałą z podziału działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,2276 ha) w użytkowanie wieczyste [...] z siedzibą w [...] oraz przeniosła nieodpłatnie na tę Spółdzielnię własność wzniesionego budynku i urządzeń. Następnie aktem notarialnym z dnia 28 kwietnia 2003 r. rep. [...] nr [...] [...] w likwidacji z siedzibą w [...] sprzedała Spółce [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] prawo użytkowania wieczystego m.in. przedmiotowej działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,1764 ha wraz z prawem własności budynku, tj. pawilonu handlowego przy ul. [...] oraz dróg i placów manewrowych.
Decyzją z dnia [...] września 2000 r., wydaną w następstwie rozpatrzenia wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...], Prezes [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] października 1963r., wskazując, że podjęcie orzeczenia o wywłaszczeniu bez uprzedniego ustalenia, czy nieruchomość była niezbędna wnioskodawcy do realizacji zamierzonego celu i czy cel ten mógł być podstawą do orzeczenia o wywłaszczeniu, należy uznać za rażące naruszenie prawa. Jednocześnie w trakcie prowadzonego przed organem postępowania nadzorczego nie stwierdzono, aby orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] października 1963 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), które stanowiłyby przeszkodę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., wydaną w następstwie przeprowadzenia wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa [...] z dnia [...] września 2000 r., stwierdził, że decyzja Prezesa [...] z dnia [...] września 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa proceduralnego, jednak nie uchylił jej, ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło ponad 5 lat. Jednocześnie organ wskazał na celowość podjęcia z urzędu działań w trybie art. 156 § 1 kpa w odniesieniu do działki nr [...] z obrębu nr [...].
Zawiadomieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. Minister Infrastruktury poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] z dnia [...] września 2000 r. w części w której Prezes [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] października 1963r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] w gm. kat. [...] w odniesieniu do działki o obecnym numerze [...] obr. [...], o pow. 0,1764 ha.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Prezesa [...] z dnia [...] września 2000 r. w części stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] października 1963 r. w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...]. Organ wskazał, że w dacie wszczęcia postępowania nadzorczego oraz wydania decyzji z dnia [...] września 2000 r. działka nr [...] o pow. 0,1764 ha znajdowała się (i znajduje się nadal) w użytkowaniu wieczystym podmiotu prywatnego, jednakże faktu tego organ nadzorczy nie uwzględnił. Organ uznał, że nabycie przez podmiot prywatny prawa użytkowania wieczystego na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego powoduje nieodwracalność skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku spółki [...] S.A., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010 r.
Rozstrzygniecie to zostało zaskarżone przez spółkę [...] S.A do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej WSA), który wyrokiem z dnia 7 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Wa 626/12 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010r. W uzasadnieniu WSA m. in. wskazał, że skutkiem samego tylko stwierdzenia nieważności decyzji nie musi być odzyskanie własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Nie chodzi więc o "odwrócenie" skutków prawnych w ogóle, przede wszystkim o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności. W ocenie WSA, stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego nie powoduje jednocześnie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jest ona wprawdzie konsekwencją decyzji wywłaszczeniowej, ale jest ona również decyzją całkowicie odrębną. Z tego względu, zdaniem WSA nie można twierdzić, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste było bezpośrednim skutkiem decyzji wywłaszczeniowej. Oddanie tej nieruchomości Spółdzielni umożliwiła Gminie [...] dopiero decyzja komunalizacyjna. Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1963r. wywołało skutki nieodwracalne, to jest takie, których organ nie mógł – w świetle obowiązującego prawa- cofnąć przez wydanie decyzji. przysługujące spółce [...] prawo użytkowania wieczystego stanowi skutek prawny wywołany nie przez decyzję wywłaszczeniową, będącą przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym, ale późniejsze zdarzenia, które nie mogą stanowić podstawy oceny przez sąd administracyjny. Tym samym- w opinii Sądu – nieuzasadnione jest twierdzenie organu, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi skutek prawny orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1963r., gdyż nie pozostaje z nim w bezpośrednim związku. To samo dotyczy kwestii wiary publicznej ksiąg wieczystych, która pozostaje poza zakresem oceny odwracalności skutków prawnych orzeczenia dnia [...] października 1963r. S ad uznał tym samym, że ustanowienie użytkowania wieczystego działki nr ew. [...] nie stanowiło nieodwracalnego skutku prawnego, a tym samym nie można uznać, aby decyzja Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. w części dotyczącej działki nr ew. [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych Prezydenta Miasta [...] , Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania starosty oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wyrokiem z dnia 9 października 2014r. sygn. akt I OSK 421/13 oddalił skargi kasacyjne od wyroku WSA z dnia 7 listopada 2012r. W uzasadnieniu NSA wskazał, że zaskarżony skargami kasacyjnymi wyrok jest prawidłowy. Podkreślił, że "w rozpoznawanej sprawie ustanowienie prawa użytkowania wieczystego stanowi skutek prawny wywołany nie przez decyzję wywłaszczeniową, będącą przedmiotem oceny w postępowaniu nadzwyczajnym, ale przez późniejsze zdarzenie, jakim było wydanie decyzji komunalizacyjnej. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie Ministra, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi skutek prawny orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1963 r., wszak kwestia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie pozostaje z tym orzeczeniem w bezpośrednim związku. Powoływanie się więc na nieodwracalność skutków prawnych decyzji wywłaszczeniowej, wyprowadzanych jedynie z następstw decyzji komunalizacyjnej, nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, zważywszy że postępowaniem nieważnościowym objęto jedynie decyzję wywłaszczeniową (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni zasadnie zatem uznał, że stanowisko prezentowane przez organ jest nieprawidłowe, bowiem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nie było skutkiem decyzji wywłaszczeniowej, lecz decyzji komunalizacyjnej, podjętej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej wywołuje skutek ex tunc, a zatem Gmina [...] nie mogła uzyskać nieodpłatnie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości, bowiem Skarb Państwa nie był jej właścicielem. Biorąc również pod uwagę to, że nabycie własności w trybie komunalizacyjnym następowało nieodpłatnie z mocy prawa, Gminie nie przysługuje ochrona z tytułu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która uregulowana jest w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.), bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych. Tym samym rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni również kolejnego nabywcy nieruchomości, tj. [...] bowiem umowa z dnia 25 maja 1999 r., zawarta między Gminą [...] a ww. [...] (akt notarialny rep. [...]), ustanawiająca użytkowanie wieczyste gruntu i przenosząca własność budynku i urządzeń, również była czynnością nieodpłatną. W sytuacji istnienia wzmianki w księdze wieczystej o wniosku o wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wyłączającej rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, późniejsze rozporządzenie tym prawem przez [...] również nie korzystało z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skoro ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...] o pow.0,1764 ha nie stanowiło nieodwracalnego skutku prawnego orzeczenia z dnia [...] października 1963 r., to nie można uznać, by decyzja z dnia [...] września 2000 r., w części dotyczącej działki nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa. Nie można wobec tego uznać, że Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy".
Minister Infrastruktury i Budownictwa po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku uchylającego poprzednie decyzje wydane w sprawie, decyzja z dnia [...] kwietnia 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. w zakresie objętym postępowaniem w części dotyczącej działki nr ew. [...] o pow. 0,1764 ha.
Na skutek wniesionego przez [...] sp. z o.o. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r., Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2017r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] w części dotyczącej działki nr ew. [...] o pow. 0,1764 ha. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie należy pamiętać, iż w dacie wydania decyzji z dnia [...] września 2000r. Prezesa [...] obowiązywała linia orzecznicza w myśl, której organ wywłaszczeniowy był zobowiązany wnikliwie rozważyć kwestię niezbędności konkretnej nieruchomości na cele wywłaszczenia (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1999r. sygn.. IV SA/ 1817/98; z dnia 27 października 1998r. sygn. akt IV SA 2077/98), co oznacza że Prezes [...] w decyzji z dnia [...] września 2000r. nie naruszył w sposób rażący prawa, gdyż dokonał oceny niezbędności oraz odpowiedniości nieruchomości na cele wywłaszczenia zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą. Organ podkreślił przy tym, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż rozbieżność w interpretacji przepisów czy wykładni prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Odnosząc się natomiast do kwestii nieodwracalności skutków prawnych decyzji wywłaszczeniowej, organ wskazał, że jest w tym zakresie związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Wa 626/12. Podkreślił przy tym, że zarzuty skarżących stanowią de facto polemikę ze stanowiskiem sądu wyrażonym ww. wyroku.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się [...] sp. z o.o. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2017r. w całości i zarzucając:
1/ naruszenie art. 7 w zw. z art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej: k.p.a.), poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niedokonanie analizy treści umowy z dnia 25 maja 1999 roku o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...], z której to umowy w sposób oczywisty wynika odpłatność ustanowienia tego prawa, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Organ, że wskazanej [...] nie chroniła rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, a także treści umowy zbycia prawa użytkowania wieczystego z dnia 28 kwietnia 2003 roku, z której również wynika, iż [...] sp. z o.o. działał w warunkach ochrony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych ;
2/ naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że:
- tylko bezpośredni nieodwracalny skutek orzeczenia obarczonego wadą nieważności może odnieść rezultat w postaci wydania decyzji orzekającej o wydaniu tego orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa;
- w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wydania przez Prezesa [...] decyzji o stwierdzeniu nieważności, a nie decyzji z art. 158 § 2 kpa, stwierdzającej wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego z 22.10.1963 r. z naruszeniem prawa;
3/ naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez uznanie, że istnienie prawa użytkowania wieczystego nabytego w ramach działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w drodze umowy cywilnoprawnej nie stanowi nieodwracalnego skutku uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z [...] października 1963 r, podczas gdy organy administracji publicznej nie mają kompetencji do zniweczenia skutków zawartej umowy i przywrócenia poprzedniego stanu prawnego nieruchomości, co jest równoznaczne z nieodwracalnością skutków prawnych ww. orzeczenia wywłaszczeniowego;
4/ naruszenie art. 7 w zw. z art. 8, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia jakichkolwiek czynności wyjaśniających celem zbadania prawidłowości postępowania nadzorczego prowadzonego przez Prezesa [...] pod kątem naruszenia wszystkich przesłanek skutkujących nieważnością wydanej przez ten organ decyzji (a w konsekwencji niestwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2000 r.), podczas gdy Prezes [...] rażąco naruszył art. 7, 8, 12 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:
- brak ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej numer [...], której między innymi dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, w sytuacji gdy organ zobowiązany był nie tylko do poczynienia ogólnych ustaleń w tej materii, ale wręcz szczegółowych, choćby celem zapewnienia wszystkim uprawnionym podmiotom prawa udziału w postępowaniu,
- całkowite pominięcie istnienia prawa użytkowania wieczystego działek [...] i [...] i warunków jego nabycia przez osoby trzecie chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych,
- brak ustalenia stron postępowania, czego przejawem był fakt, iż [...] nie brała w nim udziału,
- rażące naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie [...], która była użytkownikiem wieczystym działki [...] i [...], zrealizowania przysługującego jej prawa strony i czynnego udziału w postępowaniu,
- rażące naruszenie art. 15 k.p.a. wyrażający zasadę dwuinstancyjności postępowania, czym pozbawiono uprawnione podmioty, nie posiadające wiedzy o toczącym się postępowaniu nadzorczym, prawa zaskarżenia wydanego rozstrzygnięcia tj. decyzji Prezesa [...];
- rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stosunku do badanego orzeczenia wywłaszczeniowego, mimo, iż jak wynika z samego uzasadnienia decyzji z [...] września 2000 r. organ ten nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego i nie rozważył należycie, czy na pewno istniały podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu;
- rażące naruszenie art. 16 k.p.a. poprzez złamanie przez Prezesa [...] zasady ostateczności decyzji administracyjnej i domniemania jej zgodności z prawem, mimo iż Prezes nie wykazał należycie przesłanek, które pozwalać miały na odstąpienie od tej zasady i usunięcie orzeczenia z obrotu prawnego;
- rażące naruszenie art. 11 k.p.a. polegające na tym, że w decyzji z [...] września 2000 r. w ogóle nie wskazano, jakie przepisy miały zostać przez organ wywłaszczeniowy rzekomo "rażąco naruszone", a także nie wyjaśniono zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, odwołując się jedynie zbyt ogólnikowo do "zgromadzonych akt", podczas gdy stwierdzenie nieważności decyzji funkcjonującej w obrocie od kilkudziesięciu lat winno być poprzedzone wnikliwą analizą w powyższym zakresie;
- rażące naruszenie przez Prezesa [...] art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanej decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego w sposób ogólny, bez podania przyczyn stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, zawierający szereg jedynie domniemań, który to sposób nie pozwala przyjąć, że sprawa została przez niego wyjaśniona w stopniu pozwalającym wydać takie rozstrzygnięcie;
5/ naruszenie art. 8, 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez:
- sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sprzeczności z zasadą przekonywania, tj. w sposób, który uniemożliwia w istocie skontrolowanie toku rozumowania Organu po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym skontrolowanie prawidłowości wydania samej decyzji;
- przedstawienie w treści uzasadnienia sprzecznych ze sobą stanowisk, co uzasadnia twierdzenie, iż sporządzono je w całkowitym oderwaniu od realiów niniejszej sprawy; -sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób niemalże identyczny z uzasadnieniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 roku, i brak ustosunkowania się do argumentacji Spółki przedstawionej zarówno w samym wniosku, jak i po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
6/ naruszenie art. 136 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji jedynie na ustaleniach, które poprzedziły wydanie rozstrzygnięcia w ramach działania organu w pierwszej instancji i zaniechanie podjęcia przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa jako organu odwoławczego postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie, podczas gdy:
- sprawa administracyjna winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, przez organ I instancji, a następnie przez organ działający jako organ odwoławczy;
- Minister działający zarówno jako organ I instancji, jak i organ odwoławczy winien był w następstwie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do należytego wyjaśnienia sprawy;
- rolą organu odwoławczego nie jest jedynie weryfikacja decyzji administracyjnej, tylko ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej;
7/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wcześniej wydanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 roku, podczas gdy kontrolowana w nadzwyczajnym toku decyzja Prezesa [...] z dnia [...] września 2000 r. wydana została w warunkach uzasadniających stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa na wielu płaszczyznach;
Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 roku, oraz poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2017r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca zawarła obszerne uzasadnienie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i podlega oddalaniu (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – j.t. Dz.U z 2017r. poz. 1367 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017r. jest zgodna z prawem.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 – 159 k.p.a.). Postępowanie to ma własny przedmiot, inny niż ten w postępowaniu zwykłym. W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem postepowania jest sprawa procesowa, a nie sprawa administracyjna w ujęciu materialnym (por. np. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31; wyroki NSA z 29 kwietnia 2009 r., I GSK 279/09 oraz z 10 czerwca 2016 r., I OSK 1979/14 - CBOSA). Zatem postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu odwoławczym (por. np. wyroki NSA z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 123/12 oraz z 16 maja 2014 r., II OSK 2992/12 - CBOSA). Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd w niniejszym postępowaniu jedynie ocenia legalność odmowy przez Ministra stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. nr [...] w części dot. działki nr ew. [...] w zakresie w jakim decyzja ta stwierdzała nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] października 1963r. o wywłaszczeniu nieruchomości.
Sąd zauważa przy tym, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 156 k.p.a. ma zatem charakter wyjątku od zasady. Tym samym, przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. podlegają wykładni ścisłej (exceptiones non sunt extendendae). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że w polskim systemie prawa istnieje, jeśli nie domniemanie, to założenie legalności działań organów, a dowodzenie odmiennych okoliczności spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1252/14 oraz wyrok WSA w Warszawie z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2131/14 - CBOSA). Innymi słowy, brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych ciężkich wad prawnych decyzji ostatecznej, co do zasady wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że tylko stwierdzone, a nie domniemane rażące naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. np. wyroki NSA z 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 214/07 oraz z 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 178/07 – CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3148/13, CBOSA). Należy również podnieść, że wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. np. wyroki NSA z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15 oraz 23 października 2015 r., I OSK 127/14 – CBOSA). Innymi słowy, naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. np. wyroki NSA z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14 oraz z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14 – CBOSA). Wymóg ten, tzn. wpływ rażących wad proceduralnych na wynik sprawy, ma silne oparcie w wartościach konstytucyjnych. Chodzi tu nie tylko o zasadę stabilności obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62). Należy mieć m. in. na uwadze, że ze stwierdzeniem nieważności decyzji lub stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa mogą być związane roszczenia odszkodowawcze realizowane ze środków publicznych (art. 417¹ § 2 k.c.). Za przyjęciem takiej wykładni przemawia również konstytucyjna zasada dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz zasada sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Odszkodowania te wypłacane są przecież kosztem ogółu obywateli i ze szkodą dla realizacji innych zadań publicznych (środki publiczne z natury rzeczy są ograniczone). Warto dodać, że w aktualnym piśmiennictwie coraz częściej zwraca się uwagę na potrzebę uwzględnienia rzeczonych wartości wynikających z art. 1 i 2 Konstytucji RP w sprawach, w których chodzi o wypłatę odszkodowania w związku z naruszeniem prawa przez organy administracji publicznej mającym miejsce przed wieloma laty (zob. np. materiały z konferencji "Reprywatyzacja w orzecznictwie sądów", Studia i Analizy Sądu Najwyższego, 2016, tom 3). Z kolei o przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2013 r., I OSK 1900/13, oraz cyt. tam orzeczenia NSA - CBOSA). Oczywistość naruszenia prawa polega na nie budzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Warunkiem wstępnym jest tu ustalenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny, możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów bez potrzeby korzystania z zaawansowanych metod wykładni (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., I OSK 3072/12, CBOSA). Innymi słowy, jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok NSA z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, CBOSA). Z kolei skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, CBOSA). Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest dokonanie oceny w konkretnej sprawie funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 20 listopada 2009 r., I OSK 195/09, CBOSA oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008/5/76). W aspekcie charakteru naruszonego przepisu należy jeszcze wskazać, że Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie może jednocześnie stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 27 września 2017 r., II OSK 132/16, CBOSA). Ustawodawca przewidział bowiem odrębny katalog przesłanek skutkujących wznowieniem postępowania oraz inny, odrębny katalog dający podstawę do stwierdzenia nieważności. System weryfikacji decyzji administracyjnych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2015 r., II OSK 899/15, CBOSA oraz z 29 czerwca 2006 r., II OSK 843/05, CBOSA; K. Glibowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Warszawa 2017, 20 wyd., Legalis, teza 57 pkt 13 do art. 156). Warto dodać, że również w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, wskazano, że zasadniczo w art. 156 k.p.a. opisane są wady decyzji o charakterze materialnoprawnym, zaś wady o charakterze proceduralnym usuwane są w osobnym trybie wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 k.p.a.
Sąd zwraca również uwagę, że przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 października 2014r., sygn. akt. I OSK 421/13, orzekł o oddaleniu skarg kasacyjnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia I SA/Wa 626/12 7 listopada 2012r., którym uwzględniono skargę [...] S.A. i uchylono poprzednio wydane w sprawie stwierdzenia nieważności decyzje Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2010r.
Z uwagi zatem na zapadłe w sprawie wyroki, przy ocenie prawidłowości zaskarżonej decyzji, Sąd zobligowany był również do rozważenia, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi we wskazanych wyżej wyrokach. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090).
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Naruszenie zaś przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1591/11, publ. LEX nr 1339558; z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1404/13, publ. LEX nr 1774161).
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał stanowisko Sądu I instancji co do oceny, w szczególności dwóch kwestii. A mianowicie, że :
-w rozpoznawanej sprawie ustanowienie prawa użytkowania wieczystego stanowi skutek prawny wywołany nie przez decyzję wywłaszczeniową, będącą przedmiotem oceny w postępowaniu nadzwyczajnym, ale przez późniejsze zdarzenie, jakim było wydanie decyzji komunalizacyjnej. Tym samym Sąd uznał za nieuzasadnione twierdzenie, że oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste stanowi skutek prawny orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1963 r., gdyż kwestia ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie pozostaje z tym orzeczeniem w bezpośrednim związku. Powoływanie się więc na nieodwracalność skutków prawnych decyzji wywłaszczeniowej, wyprowadzanych jedynie z następstw decyzji komunalizacyjnej, nie ma jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, zważywszy że postępowaniem nieważnościom objęto jedynie decyzję wywłaszczeniową. NSA wskazał i przesądził również, że stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego nie powoduje stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Decyzja ta jest wprawdzie konsekwencją decyzji wywłaszczeniowej, ale jest ona również decyzją całkowicie odrębną. Nie można wobec tego przyjąć, że oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste było bezpośrednim skutkiem decyzji wywłaszczeniowej.;
- Gminie nie przysługuje ochrona z tytułu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, uregulowana w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.), bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych a nabycie własności w trybie komunalizacyjnym przez Gminę następowało nieodpłatnie z mocy prawa. Tym samym rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni również kolejnego nabywcy nieruchomości, tj. [...], bowiem umowa z dnia [...] maja 1999 r., zawarta między Gminą [...] a [...] (akt notarialny rep. [...] nr [...]) ustanawiająca użytkowanie wieczyste gruntu i przenosząca własność budynku i urządzeń, również była czynnością nieodpłatną. NSA w wyroku wskazał również, że w sytuacji istnienia wzmianki w księdze wieczystej o wniosku o wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wyłączającej rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (jak wynika z karty 86 tom 6/6 akt administracyjnych), to późniejsze rozporządzenie tym prawem przez Spółdzielnie również nie korzystało z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Tym samym NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skoro ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na działce nr [...] o pow. 0,1764ha nie stanowiło nieodwracalnego skutku prawnego orzeczenia z dnia [...] października 1963 r., to nie można uznać, by decyzja z dnia [...] września 2000 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] października 1963r. (także w części dot. działki obecnie nr [...]), została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 158 § 2 kpa w związku z art. 156 § 2 kpa.
Powyższy wyrok zawiera zatem jednoznaczne stanowisko i ocenę sądu, że ustanowienie na działce nr ew. [...] użytkowania wieczystego nie stanowiło negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu (nieodwracalny skutek prawny). Tym samym nie można uznać by decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z tym stanowiskiem organ ponownie rozpoznając sprawę przyjął, że skoro ustanowienie użytkowania wieczystego oraz kolejne zbycia tego prawa nie może być uznane za nieodwracalny skutek, to decyzja Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. nie jest wydana z rażącym naruszeniem prawa, co oznacza że należało odmówić stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
Organ wskazał również, że decyzją z dnia [...] września 2000r. Prezes [...] ocenił, że organ wywłaszczeniowy nie dopełnił obowiązku ustalenia, czy dana nieruchomość byłą niezbędna do realizacji zamierzonego celu i czy cel ten mógł być podstawa do orzeczenia o wywłaszczeniu. Uchybienie to zdaniem organu nadzoru stanowiło, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dającą podstawę organowi do stwierdzenia nieważności orzeczenia prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] października 1963r. A zatem w niniejszej sprawie w istocie podlegało rozważeniu przez organ czy wskazana przesłanka do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1963r. mogła stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.
W tym zakresie organ słusznie zauważył, że w dacie wydawania decyzji z 2000r. obowiązywała linia orzecznicza w myśl której organ wywłaszczeniowy był zobowiązany wnikliwie rozważyć kwestię niezbędności konkretnej nieruchomości na cele wywłaszczenia (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 1999r., sygn. IV SA/Wa 1817/98; z dnia 27 października 1998r., sygn. IV SA/Wa 2077/98; a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998r. sygn. III RN 38/98, z dnia 6 sierpnia 1999r. sygn.. III RN 77/99). Powyższe oznacza że Prezes [...] przy wydawaniu decyzji z 2000r. nie naruszył w sposób rażący prawa skoro zgodnie z obowiązującą wówczas linią orzeczniczą brak zbadania i rozważenia niezbędności nieruchomości mógł być uznany za rażące naruszenie przepisów prawa.
W świetle powyższego, mając na względzie utrwaloną linie orzeczniczą, którą Sąd w niniejszym składzie podziela, Sąd zgadza się z organem, że rozbieżności w interpretacji przepisów, na co wskazywano powyżej lub np. zmiana sposobu interpretacji przepisów będących podstawą orzekania, nie mogą być podstawą skutecznego żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Należy również zgodzić się ze stanowiskiem organu, który w tym zakresie kierował się poglądem sądu wyrażonym we wskazanych wyżej wyrokach z dnia 7 listopada 2012r. (wyrok WSA) i z dnia 9 października 2014r. (wyrok NSA), że w sprawie zakończonej decyzją z 2000r. nie zaistniała negatywna przesłanka o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Tym samym nie można uznać, że decyzja Prezesa [...] z dnia [...] września 2000r. była obarczona przesłanką rażącego naruszenia prawa. W tym zakresie organ ponownie rozpoznając sprawę w pełni zastosował się do oceny wyrażonej we wskazanych powyżej wyrokach.
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały niezbędnych w sprawie czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania sprawy, dokonały jego wszechstronnej oceny i przedstawiły logiczną, opartą na zgromadzonych materiałach argumentację wyjaśniającą wyrażone w sprawie stanowisko, z uwzględnieniem stanowiska Sądu zawartego we wskazanych wyżej wyrokach. Stawiane w tym zakresie m. in. w pkt 1 2, 3, skargi zarzuty w świetle jednoznacznego stanowiska NSA zawartego w wyroku z dnia 9 października 2014r. (sygn. akt II OSK 421/13) należy uznać jedynie za polemikę skarżących z tym stanowiskiem. Z kolei zarzut zawarty w pkt 4 skargi Sąd uznał za niezasadny bowiem na str. 5 (akapit 10 od góry) zaskarżonej decyzji organ choć w sposób lakoniczny jednak wskazał, że decyzja z 2000r. nie była też obarczona innymi przesłankami z art. 156 § 1 k.pa. Powyższe świadczy, w ocenie Sądu, że pozostałe przesłanki z tego przepisu były przedmiotem badania również tego organu. Natomiast naruszenia przepisów postępowania na które w tym punkcie wskazuje skarżący w kontekście pozbawienia jednej ze stron udziału w postepowaniu, jak wskazano powyżej nie może być podstawą do stwierdzania nieważności decyzji. Nie branie przez stronę udziału w postepowaniu bez własnej winy stanowi bowiem przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) a nie do stwierdzenia jej nieważności.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi p
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło