I FZ 237/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2440/20 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 26 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2440/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") od wyroku tego Sądu z 11 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2440/20, oddalającego skargę Spółki na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 26 października 2020 r. w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Skarżąca nie usunęła w wyznaczonym przez ten Sąd terminie braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. nie złożyła oświadczenia z art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", oraz nie przedłożyła dokumentu uprawniającego pełnomocnika do reprezentowania Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem Spółka nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych, gdyż termin nie rozpoczął biegu z uwagi na brak prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej zarządzenia bądź wezwania w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nadanie biegu skardze kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik Skarżącej nie otrzymał w ogóle zarządzenia/wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, o których mowa w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z 8 lipca 2021 r. Pełnomocnikowi, 2 czerwca 2021 r., doręczono przesyłkę sądową zawierającą wyłącznie odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Przewodnicząca Wydziału") z 5 maja 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (której to czynności pełnomocnik Spółki dopełnił w wyznaczonym terminie). Wspomniana przesyłka nie zawierała zaś pozostałych pism, na które powołuje się Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, a ponadto również treść otrzymanej korespondencji nie wskazuje, że miałaby ona zawierać więcej pism sądowych. Do zażalenia dołączono zawartość otrzymanej przesyłki wraz z kopertą, potwierdzeniem dokonania przelewu tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentów na okoliczność nieotrzymania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Spółki opiera się na usprawiedliwionych podstawach, przez co należało je uwzględnić. Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął art. 178 P.p.s.a., w świetle którego wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m. in. skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w terminie. Sąd ten stwierdził bowiem brak uzupełnienia braków wniesionej przez Skarżącą skargi kasacyjnej (tj. oświadczenia z art. 176 § 2 P.p.s.a. oraz pełnomocnictwa uprawniającego osobę, która wniosła ww. środek zaskarżenia, do działania w imieniu Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym) w terminie wynikającym z doręczenia Skarżącej wezwania z 28 maja 2021 r., przyjmując, że przesyłka skierowana do Skarżącej i doręczona jej 2 czerwca 2021 r. zawierała m. in. ww. wezwania. W zażaleniu tymczasem Skarżąca kwestionuje powyższe założenie, podając, że doręczona jej 2 czerwca 2021 r. korespondencja z Sądu zawierała wyłącznie odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 5 maja 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W przesyłce nie było natomiast wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Oceniając powyższe twierdzenia, należy zauważyć, że - jak wynika z akt sprawy – 5 maja 2021 r. Przewodnicząca Wydziału zarządziła m.in.: "(...) 3) Wezwać skarżącego za pośrednictwem pełnomocnika do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia; 4) Wezwać pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.) (...)" (k. 388). Na powyższym zarządzeniu znajduje się adnotacja pracownika Sądu, opatrzona odręcznym podpisem, że pkt 3 i 4 przedmiotowego zarządzenia wykonano 27 maja 2021 r. Dalej w aktach sprawy (k. 389) znajduje się odrębne zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 5 maja 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (które również wg znajdującej się na nim adnotacji wykonano 27 maja 2021 r.), a także pismo sekretariatu Wydziału lll Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2021 r., przy którym doręczono odpis ww. zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (k. 390). Zgodnie z zamieszczoną na tym dokumencie adnotacją przedmiotowe pismo zostało wysłane 27 maja 2021 r. Następnie w aktach sprawy znajduje się zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 28 maja 2021 r. stwierdzające konieczność wezwania pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, które – jak wskazuje treść poczynionej na tym zarządzeniu adnotacji – wykonano 28 maja 2021 r. (k. 391). Ponadto w aktach sprawy (k. 392) znajduje się pismo sekretariatu Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 maja 2021 r., wystosowane w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącej Wydziału z 5 maja 2021 r. i z 28 maja 2021 r. o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Treść odręcznej adnotacji pracownika Sądu na piśmie stwierdza jego wysłanie 28 maja 2021 r. Na karcie akt nr 396 znajduje się natomiast zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki sądowej skierowanej do pełnomocnika Skarżącej na adres: adw. F.G., Kancelaria Adwokacka, ul. [...], zawierającej wg opisu w części "Rodzaj przesyłki" doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Przedmiotowa przesyłka została skutecznie doręczona 2 czerwca 2021 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. W tym miejscu wskazania wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Pomimo jednakże, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, powyższe domniemanie może zostać obalone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecny jest przy tym pogląd, że brak jest przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień, a ocenie sądu podlega ich wiarygodność. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 145/14; z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 1016/14; z 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1505/14; z 22 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1482/15; z 29 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1411/15; z 16 września 2015 r., sygn. akt II GSK 2068/15; z 20 października 2015 r., sygn. akt I GSK 1846/15; z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 65/16; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OZ 92/17; z 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ, 390/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OZ 680/17; 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 339/17; z 26 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 569/17; z 31 sierpnia 2017 r., akt II GZ 627/17; wszystkie dostępne w CBOSA). Co jednak równie istotne, nawiązując do treści zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 5 maja 2021 r. i doręczenia go 2 czerwca 2021 r., pełnomocnik Skarżącej, pismem z 7 czerwca 2021 r., poinformował Sąd pierwszej instancji o fakcie uiszczenia brakującego wpisu od skargi kasacyjnej, przesyłając jednocześnie wydruk potwierdzenia dokonania stosownego przelewu środków pieniężnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanej powyżej sytuacji faktycznej, mając w szczególności na względzie chronologiczny przebieg dokonywania czynności procesowych przez Sąd pierwszej instancji (potwierdzony adnotacjami pracownika tego Sądu na stosownych zarządzeniach), fakt, że Skarżąca wypełniła w całości pozostałe żądania Sądu pierwszej instancji (tj. uiściła wpis od skargi kasacyjnej), jak też to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym reprezentowana jest ona przez zawodowego pełnomocnika, od którego wymaga się znajomości przepisów prawa i skutków niedopełnienia określonych czynności procesowych, nie można w istocie wykluczyć, że jej twierdzenia o braku otrzymania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej są prawdziwe. Przywołana powyżej treść adnotacji dotyczących dat podejmowania przez Sąd czynności procesowych wynikających z wydawanych w sprawie zarządzeń Przewodniczącej Wydziału, dotyczących skargi kasacyjnej Spółki, wskazuje, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych tej skargi zostały wysłane w różnych datach. Żaden dokument znajdujący się w aktach sprawy, poza zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zawierającym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezbyt precyzyjny opis zawartości przesyłki, nie wskazuje przy tym, że wspomniane powyżej pisma procesowe wysłano w jednej przesyłce. Jak trafnie podnosi Skarżąca również koperta, w której Skarżąca otrzymała odpis zarządzenia wzywającego do usunięcia braku fiskalnego skargi kasacyjnej, nie zawiera adnotacji opisujących zawartość przesyłki. Rację ma ponadto Skarżąca twierdząc, że nieracjonalne byłoby założenie, że w sytuacji uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Spółka nie usunęłaby braków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, niewymagających w istocie znacznego nakładu sił i środków, mając świadomość, że takie działanie (zaniechanie) jest równoznaczne z rezygnacją z dochodzenia swoich praw przed Sądem kasacyjnym. Dlatego też powstałe w sprawie wątpliwości co do doręczenia Skarżącej wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej należy rozstrzygnąć na korzyść Skarżącej, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (CBOSA), za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi (tu: skargi kasacyjnej), to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13; CBOSA). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełniana jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania w tym przedmiocie, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu o nierozpoczęciu biegu terminu do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostała natomiast ta część rozważań autora zażalenia, która dotyczyła braku winy w uchybieniu terminu, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Ta kwestia nie stanowiła bowiem przedmiotu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.