IV SA/Wa 835/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-19

Skład orzekający: Wojciech Rowiński, Anita Wielopolska, Marzena Milewska-Karczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) prawidłowo uchylił decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) i umorzył postępowanie administracyjne, uznając, że RDOŚ nie był właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji, mimo wcześniejszego postanowienia GDOŚ o wyznaczeniu RDOŚ do prowadzenia tej sprawy?
Ratio decidendi
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) nie mógł uchylić decyzji RDOŚ i umorzyć postępowania, ponieważ był związany własnym, wcześniejszym postanowieniem o wyznaczeniu RDOŚ do prowadzenia sprawy. Organ wyższego stopnia, wydając postanowienie na podstawie art. 26 § 2 k.p.a., nie może jednostronnie zmienić swojej oceny prawnej dotyczącej wyłączenia organu niższej instancji bez wykazania zmiany okoliczności faktycznych. Ponadto, GDOŚ błędnie zinterpretował art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a., utożsamiając interes majątkowy z interesem prawnym strony, podczas gdy interes majątkowy piastuna organu jest samodzielną przesłanką wyłączenia, niezależną od jego statusu strony w postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ), która uchyliła decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) i umorzyła postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy obwodnicy. GDOŚ uznał, że RDOŚ był niewłaściwy do prowadzenia postępowania, ponieważ jego kierownik posiadał nieruchomość w sąsiedztwie planowanej inwestycji, co mogło wpływać na jego interesy majątkowe. Wcześniej jednak GDOŚ postanowieniem z 2017 r. wyznaczył RDOŚ do prowadzenia tej sprawy. Skargi na decyzję GDOŚ wniosły różne stowarzyszenia oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o właściwości i wyłączeniu organu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję GDOŚ i zasądził od GDOŚ na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anita Wielopolska Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Polskiego Klubu [...], Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. oraz Stowarzyszenia [...] "[...]" na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżących: Polskiego Klubu [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 200 (dwieście) złotych, Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w W. kwotę 200( dwieście) złotych oraz Stowarzyszenia [...] "[...]" kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ", "organ II instancji") decyzją nr [...] z [...] czerwca 2021 r. (dalej : decyzja z [...] czerwca 2021r.") wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia S. (dalej także: "Stowarzyszenie S. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ w [...]", "organ I instancji") z [...] listopada 2017 r. nr [...] (dalej "decyzja z [...] listopada 2017 r.") o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] Obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] na parametrach trasy ekspresowej na odcinku węzeł [...] (z węzłem) na dr. [...] - do km ok. 3+600 (dalej: "Inwestycja"), uchylił ją i umorzył postępowanie administracyjne przed RDOŚ w [...]. Została ona wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 2 lipca 2015 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (dalej także: "wnioskodawca", "GDDKiA") wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "RDOŚ w [...]") z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji. RDOŚ w [...] obwieszczeniem z [...] lipca 2015 r. powiadomił strony postępowania, że prowadzi postępowanie administracyjne wszczęte na rzeczony wniosek GDDKiA. Pismem z 11 maja 2017 r. RDOŚ w [...] poinformował GDOŚ, że ze względu na fakt, iż realizacja planowanej inwestycji znajduje się w sąsiedztwie zamieszkania [...] pełniącego funkcję RDOŚ w [...], na podstawie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. zachodzi podstawa do jego wyłączenia od załatwienia przedmiotowej sprawy. Postanowieniem z [...] maja 2017 r., [...] , GDOŚ w oparciu o art. 26 § 2 zd. 2 k.p.a., wyznaczył RDOŚ w [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy. Stowarzyszenie [...] pismem z 24 lipca 2015 r. wniosło do organu I instancji o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym, a po dopuszczeniu uczestniczyło w nim na prawach strony zgodnie z art. 44 ust. 1 z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.; dalej: "ustawa o.o.ś."). RDOŚ w [...] pismem z 6 lipca 2017 r. wezwał GDDKiA do złożenia wyjaśnień. Po ich uzyskaniu wystąpił o opinię do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] , który pismem z 7 września 2017 r. pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji. Następnie RDOŚ w [...] podanym do publicznej informacji obwieszczeniem z [...] września 2017 r. poinformował społeczeństwo o możliwości zapoznania się z dokumentami sprawy oraz sposobie składania ewentualnych uwag i wniosków. Przed wydaniem decyzji obwieszczeniem z [...] października 2017 r. RDOŚ w [...] zawiadomił strony o zebraniu pełnego materiału dowodowego. Decyzją z [...] listopada 2017 r., znak: [...], organ I instancji określił środowiskowe uwarunkowania dla Inwestycji w wariancie proponowanym przez inwestora do realizacji. Organ, działając na podstawie art. 49 k.p.a., w związku z art. 74 ust. 3 ustawy o.o.ś. obwieszczeniem z [...] listopada 2017 r., zawiadomił o jej wydaniu. Pismem z 19 grudnia 2017 r. Stowarzyszenie [...] wniosło odwołanie od decyzji RDOŚ w [...]. Stowarzyszenie podniosło w nim zarzuty naruszenia szeregu przepisów ooś oraz art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 2 i 3 k.p.a., poprzez niedostateczne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności z pominięciem braków raportu o oddziaływaniu Inwestycji na środowisko. W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik P. (dalej także: "P."), innej organizacji ekologicznej uczestniczącej w postępowaniu na prawach strony zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o.o.ś., przedłożył stanowisko w sprawie zarzucając, że [...]., pełniący funkcję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], wnosząc do GDOŚ o wyłączenie ww. organu od załatwienia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej Inwestycji, nie wskazał adresu nieruchomości, do której posiada tytuł prawny, a postanowienie GDOŚ o wyznaczeniu RDOŚ w [...] nie zawiera w tym zakresie uzasadnienia faktycznego. Ww. stowarzyszenie stwierdzając, że [...]. nie jest współwłaścicielem nieruchomości leżącej w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, wniosło również o przeprowadzenie dowodu z załączonego wydruku Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Kwestionując prawidłowość wyłączenia RDOŚ w [...] od prowadzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji i słuszność ww. postanowienia, P. wywiódł, że decyzja RDOŚ w [...] z [...] listopada 2017 r. jest obarczona wadą nieważności. Wobec powyższego zarzutu, GDOŚ wezwał [...]. do złożenia wyjaśnień dotyczących podstaw wyłączenia się, jako osoby piastującej stanowisko RDOŚ w [...]. Pismami z 15 maja 2020 r. oraz z 16 czerwca 2020 r. [...]. wyjaśnił, że wyłączenie RDOŚ w [...] od załatwienia sprawy nastąpiło na podstawie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem sprawa ta dotyczy jego interesów majątkowych, jako piastuna funkcji organu. Ponieważ GDOŚ uznał, że mogło dojść do naruszenia przepisów o właściwości, tj. sprawę załatwił organ wyznaczony na podstawie art. 26 § 2 k.p.a., mimo że brak było podstaw do wyłączenia organu właściwego, postanowieniem z [...] lutego 2021 r. wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji RDOŚ w [...]. Następnie wskazaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021 r. GDOŚ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji RDOŚ w [...] i umorzeniu postępowania prowadzonego przed tym organem. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zgodnie z którym "sprawę dotyczącą interesów majątkowych", o której traktuje art. 25 k.p.a., należy wiązać z pojęciem "interesu prawnego lub obowiązku", o którym mowa w art. 28 k.p.a. Jest to zatem sprawa rozstrzygana w drodze decyzji, dotycząca interesu prawnego lub obowiązku osoby wymienionej w art. 25 k.p.a., która wskutek tego jest stroną postępowania administracyjnego. Jak podkreślił organ, [...] nie był stroną postępowania prowadzonego przez RDOŚ w [...] dla planowanej drogi ekspresowej. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stronami postępowania są bowiem co do zasady wnioskodawca oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości, na których realizowane jest przedsięwzięcie oraz nieruchomości położonych bezpośrednio w ich sąsiedztwie, a także nieruchomości, na które rozciąga się zasięg jego oddziaływania. [...]. wskazał na działkę nr [...] obręb [...] w jednostce ewidencyjnej [...], Dzielnica [...] (przy ul. W. której zgodnie z treścią księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, był współwłaścicielem do 26 września 2018 r. Jak wynika zaś z map ewidencyjnych oraz załączników graficznych przedstawiających lokalizację przedsięwzięcia oraz zasięg jego oddziaływania, powyższa nieruchomość położona jest około 5,25 km od liczonego w linii prostej krańca planowanej drogi (km 3+600). Zatem działka ta znajduje się, w ocenie GDOŚ, poza miejscem realizacji przedsięwzięcia oraz poza zasięgiem oddziaływania wynikających z jego realizacji lub eksploatacji. Z tego też względu przedsięwzięcie to nie ma wpływu na prawo własności kierownika organu do powyższej nieruchomości. Tym samym organ zważył, że nie można przyjąć, żeby [...] posiadał w niniejszej sprawie interes prawny lub obowiązek statuujący przymiot strony prowadzonego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego hipotetyczne przeświadczenie o potencjalnym wpływie na wartość nieruchomości nie może stanowić wystarczającej przesłanki wyłączenia organu w myśl wskazanego przepisu k.p.a. Dlatego prawidłową oceną zaistniałej sytuacji było zdaniem organu przyjęcie jako mierzalnego kryterium posiadania interesu prawnego. Organ II instancji stanął na stanowisku, że naruszenie przepisów o wyłączeniu organu polegające na tym, że sprawę załatwił organ wymieniony w art. 26 § 2 k.p.a., mimo że brak było podstaw do wyłączenia organu właściwego w sprawie, stanowi podstawę do przyjęcia, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkowało koniecznością uchylenia przez GDOŚ kwestionowanego rozstrzygnięcia. W konsekwencji, organ II instancji umorzył postępowanie toczące się przed RDOŚ w [...] jako bezprzedmiotowe, wskazując, że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem. Organ II instancji podkreślił, że skutkiem umorzenia postępowania przed RDOŚ w [...] z powodu jego niewłaściwości jest wyeliminowanie z obrotu prawnego również rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego i konieczność rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie przez RDOŚ w [...]. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzją wniosły: P., Stowarzyszenie W. Stowarzyszenie S. oraz Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. P. w skardze zarzuciło naruszenie: – art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie decyzji RDOŚ w [...] oraz umorzenie postępowania przed tym organem, podczas gdy w stanie prawnym i faktycznym rozpoznawanej sprawy GDOŚ powinien był zastosować art. 138 § 2 k.p.a. to jest uchylić zaskarżoną decyzji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, to jest przez organ, który był niewłaściwy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w szczególności że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ II instancji podkreślił iż dokonał pełnej analizy materiału dowodowego i rozpatrzył sprawę w pełnym zakresie co do okoliczności faktycznych i prawnych; – art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uchylenie decyzji RDOŚ w [...] na podstawie nieprawidłowej podstawy prawnej, to jest art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. co doprowadziło do częściowego umorzenia postępowania, podczas gdy organ II instancji powinien był albo uchylić decyzję orzekając o nieudzieleniu zgody na wnioskowane przedsięwzięcie albo ewentualnie przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz wskazać okoliczności, które organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; – art. 81 ust. 2 ustawy o.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia objętego decyzją RDOŚ w [...], podczas gdy z raportu oddziaływania na środowisko oraz ze zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] w Z. [...], istnieje wariant alternatywny realizacji przedsięwzięcia i nie zachodzą przesłanki z art. 34 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, co powinno w konsekwencji skutkować wydaniem przez organ II instancji decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i orzeczeniem co do istoty sprawy poprzez odmówienie zgody na realizację przedsięwzięcia we wnioskowanym przez inwestora wariancie. W oparciu o powyższe zarzuty P. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości. Stowarzyszenie S. podniosło w skardze analogiczne co P. zarzuty oraz wnioski. Stowarzyszenie W. w skardze podniosło zarzuty naruszenia: – art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na nieprawidłowej wykładni tego przepisu zasadzającej się na przyjęciu, że przesłanką wyłączenia organu jest posiadanie przez kierownika tego organu statusu strony w toczącym się postępowaniu, w sytuacji w której zgodnie z treścią przedmiotowego przepisu organ podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika, a zatem prawidłowa jego wykładnia prowadzi do wniosku, że organ podlega wyłączeniu w każdym przypadku, gdy postępowania ma jakikolwiek wpływ, także pośredni, na stan majątku kierownika organu, a więc przyjęcie przez GDOŚ, że decydujący jest tutaj status strony postępowania było nieprawidłowe; – art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 13 ustawy o.o.ś. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że przy ocenie, czy zachodziły podstawy do wyłączenia RDOŚ w [...] należy brać pod uwagę wyłącznie przebieg trasy ekspresowej, który jest przedmiotem niniejszego postępowania (a więc odcinek węzeł "[...]" (z węzłem) na dr. [...] - do km ok. 3+600), w sytuacji, w której cała planowana do realizacji [...] Obwodnica [...] obejmująca także odcinek od km ok. 3+600 do km ok. 13+782 węzeł "[...]" stanowi jedno przedsięwzięcie w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu u.o.o.ś., a zatem oceniając czy realizacja inwestycji będzie miała wpływ na sytuację majątkową kierownika RDOŚ w [...]należy uwzględnić cały planowany przebieg trasy ekspresowej; – art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. polegające na nieustaleniu przez GDOŚ, czy realizacja przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej w jakikolwiek sposób wpłynie wartość nieruchomości, która należała do kierownika RDOŚ w [...] w sytuacji w której organ ten powołał się na tę okoliczność informując GDOŚ o zaistnieniu podstaw do jego wyłączenia, a zmiana wartości nieruchomości niewątpliwie miałaby wpływ na zmianę stanu majątku kierownika RDOŚ w [...] , a zatem GDOŚ w celu ustalenia czy zachodziły przesłanki do wyłączenia RDOŚ w [...] powinien był okoliczność tę ustalić; – art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 26 k.p.a. poprzez uznanie przez GDOŚ, że RDOŚ w [...] nie był miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy w sytuacji w której GDOŚ wydał [...] maja 2017 r. postanowienie przekazujące sprawę RDOŚ w [...] - które nie zostało zmienione ani uchylone - uznając, że RDOŚ w [...] podlegał wyłączeniu, co oznacza, że GDOŚ był związany wyżej wymienionym postanowieniem i nie był uprawniony do zmiany swojego własnego stanowiska co do tego, że RDOŚ w [...]podlegał wyłączeniu od rozpatrzenia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia ww. przepisu; – art. 8 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 10 czerwca 2017 r. polegające na uznaniu przez GDOŚ, wbrew swojemu własnemu stanowisku wyrażonemu w postanowieniu z [...] maja 2017 r. znak: [...], że RDOŚ w [...] nie podlegał wyłączeniu od rozpatrzenia niniejszej sprawy w sytuacji, w której zgodnie z przedmiotowym przepisem organy administracji powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej, zaś zmiana stanowiska w tak istotnej sprawie jak właściwość dokonana przez ten sam organ w ramach tego samego postępowania nie może budzić zaufania do organu, co prowadzi do wniosku, że GDOŚ wyżej wymieniony przepis naruszył w stopniu rażącym; – art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 5 ustawy o.o.ś. polegające na nieodniesieniu się przez GDOŚ do podniesionego przez Stowarzyszenie W. w odwołaniu zarzutu, że niepoprawne było wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ograniczonej do jednego, krótszego odcinka całej planowanej trasy Wschodniej Obwodnicy [...] i prowadzeniu osobnego postępowania administracyjnego dotyczącego drugiego, dłuższego odcinka (od km ok. 3+600 do km ok. 13+782 węzeł "[...]" (bez węzła)) pomimo tego, że całość inwestycji stanowi jedno przedsięwzięcie w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.o.o.ś., a więc powinna zostać wydana jedna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla całego tego przedsięwzięcia, gdyż zgodnie z ww. przepisem dla jednego przedsięwzięcia wydaje się jedną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, a zatem prowadzenie dwóch osobnych postępowań administracyjnych stanowiło niewątpliwe naruszenie powyższego przepisu. Ze względu na powyższe zarzuty, Stowarzyszenie W. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. GDDKiA zaskarżyło decyzję w całości, podnosząc zarzuty naruszenia: – art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy, polegających na ustaleniu, iż sprawa nie dotyczy interesów majątkowych RDOŚ w [...], a w konsekwencji uznanie, iż nie mają zastosowania przepisy art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.; – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na braku ustalenia przez organ odwoławczy, iż zachodzą inne okoliczności, o których mowa w art. 24 § 3 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika piastującego funkcje organu administracji, a w konsekwencji ograniczenie postępowania dowodowego wyłącznie do okoliczności faktycznych stanowiących podstawę art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.; – art. 8 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a poprzez uznanie, iż RDOŚ w [...] podlega wyłączeniu zgodnie z art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. i w konsekwencji przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia przez RDOŚ w [...] , a następnie uznanie w zaskarżonej decyzji, że RDOŚ w [...]jest niewłaściwy i sprawa podlega rozstrzygnięciu przez RDOŚ w [...], co świadczy o rażącej niekonsekwencji organu II instancji, prowadzeniu postępowania wbrew zasadzie związania organu postanowieniem które wydał i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej; – art. 25 ust. 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, iż RDOŚ w [...] podlegał wyłączeniu od załatwienia sprawy, ponieważ dotyczyła jego interesów majątkowych; – art. 24 ust. 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, iż w sprawie wystąpiły "inne okoliczności", o których mowa w art. 24 § 3 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika piastującego funkcje organu administracji tj. RDOŚ w [...]; – art. 15 k.p.a. poprzez niezrealizowanie zasady dwuinstancyjności postępowania, które polegało na braku kontroli poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji i ograniczenie się wyłącznie do postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia podstaw do przekazania sprawy do rozstrzygnięcia przez RDOŚ w [...]; – art. 138 5 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed RDOŚ w [...], podczas gdy brak było podstaw prawnych i faktycznych do jej wydania, w szczególności, że wystąpiły inne okoliczności, o których mowa w art. 24 § 3 k.p.a., które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności RDOŚ w [...]ewentualnie sprawa dotyczy interesów majątkowych RDOŚ w [...]. GDDKiA wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargi GDOŚ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 13 września 2021 r. WSA w Warszawie połączyło sprawy ze skarg P., Stowarzyszenia W., Stowarzyszenie S. oraz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") i prowadził dalej sprawę pod sygnaturą IV SA/Wa 835/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018, poz.1302 t.j. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja GDOŚ z [...] czerwca 2021r. uchylająca decyzję RDOŚ w [...] z [...] listopada 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji i umorzenie postępowania administracyjnego przed RDOŚ w [...]. Skargi zasługują na uwzględnienie z uwagi na brak podstaw do uchylenia decyzji RDOŚ w [...] oraz umorzenia postępowania przed tym organem. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja GDOŚ nie rozstrzyga sprawy co do istoty, ale ma charakter decyzji o charakterze proceduralnym. Przyczyną o umorzenia postępowania było przyjęcie przez GDOŚ w 2021 r., inaczej niż uczynił to ten sam organ w 2017 r., że brak było podstaw do wyłączenia RDOŚ w [...] od rozpoznania niniejszej sprawy. Taki przedmiot rozstrzygnięcia determinuje zakres i głębokość kontroli zaskarżonej decyzji GDOŚ przez Sąd (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola ta nie może w szczególności obejmować, poruszanych w niektórych skargach, kwestii dotyczących zasadności wydania określonej decyzji środowiskowej dla opisanego na wstępie fragmentu planowanej [...] Obwodnicy [...], w tym wyboru określonego wariantu przebiegu przedmiotowego fragmentu [...]. Podobnie, Sąd nie może odnieść się do zarzuconych uchybień proceduralnych, których miał się dopuścić RDOŚ w [...] przy wydawaniu decyzji środowiskowej. Zarzuty te nie mają bowiem związku z problemem właściwości RDOŚ w [...] do rozpoznania niniejszej sprawy. Kwestie te nie stanowiły przedmiotu rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji GDOŚ. Trzeba w tym miejscu wskazać, że istotą sądownictwa administracyjnego w polskim porządku prawnym jest kontrola legalności działań administracji publicznej (art. 10 oraz art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 p.u.s.a.). Wspominany kontrolny charakter sądownictwa administracyjnego sprawia, że sąd administracyjny nie może, co do zasady, zastępować organu administracji publicznej w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym (por. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 25 do art. 1, Legalis). W pierwszym rzędzie, należy wskazać, że trafny okazał się zarzut pominięcia przez GDOŚ swojego wcześniejszego postanowienia z [...] maja 2017 r., [...]. Postanowieniem tym GDOŚ, działając na podstawie art. 26 § 2 zd. 2 k.p.a., wyznaczył RDOŚ w [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy, a orzeczenie to pozostaje w obrocie prawnym. GDOŚ nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, dlaczego zupełnie odmiennie ocenił istnienie przesłanek do wyłączenia od rozpoznania sprawy RDOŚ w [...] w 2017 r. wyznaczając do rozpoznania sprawy RDOŚ w [...] oraz obecnie, wydając zaskarżoną decyzji. Należy zwrócić uwagę, że organ wydający postanowienie na podstawie art. 26 § 2 zd. 2 k.p.a. jest tym orzeczeniem związany. Wynika to z art. 110 § 1 k.p.a. stosowanego odpowiednio do postanowień na podstawie art. 126 k.p.a. Równocześnie trzeba wskazać, że w kodeksie postępowania administracyjnego, inaczej niż ma to miejsce np. w procedurze sądowoadministracyjnej (art. 165 p.p.s.a.), nie uregulowano w sposób ogólny zasad zmiany postanowień. Jedynie w odniesieniu do postanowień dowodowych przewidziano, że organ zachowuje prawo do zamiany tych postanowień w każdym stadium postępowania (art. 77 § 2 k.p.a.), co jest uzasadnione koniecznością realizacji zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.). Względy systemowe i prakseologiczne, w tym konieczność zapewnienia realizacji zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.), a także formuła odpowiedniego stosowania prawa przewidziana w art. 126 k.p.a., nakazują w pewnych przypadkach uznać, że organ przestaje być związany swoim postanowieniem (por. np. wyrok NSA z 26 kwietnia 2016 r., I OSK 1707/15, CBOSA). Te same względy nakazują, poprzez zastosowanie analogii z powołanego wyżej art. 165 p.p.s.a, dopuścić uchylenie lub zamianę postanowienia niekończącego postępowanie w razie zmiany okoliczności sprawy. Trzeba jednak równocześnie podkreślić, że poprzez wspominaną zmianę okoliczności sprawy nie można rozumieć wyrażenia przez organ odmiennej oceny prawnej co do tych samych okoliczności faktycznych przy niezmienionym stanie prawnym (por. np. A. Jakubecki, w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021, art. 359, teza 3; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, 7 wyd., Legalis 2021, teza 5 do art. 165 i cyt. tam postanowienie NSA z 3 stycznia 2008 r., II OZ 1348/07, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy GDOŚ nie wskazał na taką zmianę okoliczności, a po prostu dokonał odmiennej oceny prawnej co do skutków zamieszkiwania piastuna organu (tj. RDOŚ w [...]) w sąsiedztwie planowanego przebiegu [...]. Wyrażenie takiej odmiennej oceny prawnej przez ten sam organ stanowi istotne naruszenie m.in. art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. Dodatkowo, trzeba wskazać na naruszenie art. 8 k.p.a. (zasada zaufania ) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). Zasady te narusza bowiem niepoparta wykazaniem zmiany okoliczności zmiana stanowiska organu w niezmienionym stanie prawnym. Powołanie się na te zasady jest tym bardziej uzasadnione, że orzekając w podobnych okolicznościach sprawy, tj. dotyczących również budowy [...] Obwodnicy [...], Prezes Rady Ministrów postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r. (znak [...]) wyznaczył inny organ z uwagi na zamieszkiwanie ówczesnego Ministra Środowiska na terenie osiedla [...] (kopia postanowienia w aktach sprawy IV SA/Wa 722/21; zob. również wyrok WSA w Warszawie z 19 lutego 2009 r., IV SA/Wa 1885/07, CBOSA). Bezzasadnie przy tym GDOŚ odwołał się w zaskarżonej decyzji do art. 142 k.p.a. Przepis ten dotyczy możliwości kwestionowania w odwołaniu postanowień, na które nie przysługiwało zażalenie, ale postanowień wydanych przez organ I instancji, a nie przez organ II instancji. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy należy zresztą przyjąć, że postanowienie organu wyższego stopnia o wyznaczeniu organu właściwego do załatwienia sprawy podjęte na podstawie na podstawie art. 26 § 2 pkt 2 zd.2 k.p.a., z uwagi na jego skutki dla postępowania, nie podlega uchyleniu lub zmianie nawet w razie zmiany okoliczności, w tym w razie ewentualnego ustania przyczyny wyłączenia piastuna organu w toku postępowania. Postanowienie to determinuje właściwość organu do rozpoznania sprawy. Nie budzi wątpliwości, że organ wyznaczony przez organ wyższego stopnia jest tym postanowieniem związany. W szczególności, organ ten nie może skutecznie odmówić podjęcia działań w sprawie, która została mu przekazana (por. np. postanowienie NSA z 18 października 2005 r., I OW 204/05, CBOSA). Konsekwentnie, organ rozpoznający odwołanie nie może zarzucić organowi I instancji, że wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości. Warto odnotować, że również na gruncie postępowania cywilnego, omawiając instytucję zmiany postanowień w przypadku zmiany okoliczności, wskazuje się, że nie może ona mieć zastosowania do postanowień dotyczących przekazania sprawy organowi właściwemu (zob. np. A. Jakubecki, op.cit., teza 7 do art. 359). W postępowaniu administracyjnym, inaczej niż w procedurach sądowych, nie obowiązuje co prawda zasada perpetuatio fori, czyli zasada stabilizacji właściwości organu orzekającego według stanu na dzień wszczęcia postępowania (zob. art. 19 k.p.a. oraz art. 14 p.p.s.a., art. 15 § 1 k.p.c.). Jest to jednak ściśle związane z tym, że problematyka kompetencji organu w prawie administracyjnym należy do zagadnień prawnomaterialnych. Jeżeli zatem zmianie ulegną przepisy prawa materialnego (tj. w nowym prawie do załatwiania danych spraw administracyjnych wskazano inny organ), a przepisy przejściowe nie stanowią inaczej, to dotychczasowy organ przestaje być właściwy do załatwienia danej sprawy. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy źródłem kompetencji RDOŚ w [...] było postanowienie GDOŚ z [...]maja 2017 r., co oznacza chodzi o tzw. kompetencją delegacyjną (por. np. P. Wajda, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. M. Wierzbowiski i A. Wiktorowska, 30 wyd., Legalis 2021, teza 8-9 do art. 19, Postanowienie NSA z 13.04.2021 r., II OW 170/20, LEX nr 3199944.). Tego rodzaju kompetencja pozostaje w mocy, dopóki w obrocie prawnym pozostaje postanowienie organu wyższego stopnia o wyznaczeniu organu do rozpoznania sprawy w miejsce organu podlegającego wyłączeniu. Natomiast organ pierwotnie właściwy do załatwienia sprawy, a następnie wyłączony (w tym przypadku RDOŚ w [...]), jest pozbawiony możliwości jej rozpoznania tak długo, jak w obrocie prawnym obowiązuje postanowienie o delegowaniu wydane w trybie art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 12.02.2008 r., I OW 100/07, LEX nr 537827, Postanowienie NSA z 18.12.2009 r., II OSK 1900/09, LEX nr 582861.) Reasumując, skargi zasługiwały na uwzględnienie już z tego powodu, że GDOŚ, z jednej strony był związany swoim wcześniejszym postanowieniem z [...] maja 2017 r., a z drugiej nie mając ku temu podstaw prawnych, dokonał, po upływie prawie czterech lat, zupełnie odmiennej oceny prawnej co do zaistnienia przyczyn wyłączenia RDOŚ w [...]. Dalej, należy wskazać, że w ocenie Sądu w niniejszym składzie błędny jest sposób wykładni art. 25 § 1 i 26 k.p.a, zgodnie z którym organ wyższej instancji nie ma możliwości oceny zasadności decyzji organu I instancji o wyłączeniu się od rozpoznania przedmiotowej sprawy, a może jedynie delegować sprawę do wyznaczonego, innego organu. Zgodnie z art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 kpa. Natomiast w myśl art. 26 § 2 pkt 1 kpa w przypadku wyłączenia organu sprawę załatwia: w okolicznościach przewidzianych w art. 25 § 1 pkt 1 - organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę. Organ wyższego stopnia może do załatwienia sprawy wyznaczyć inny podległy sobie organ. W ocenie Sądu, prawidłowa wykładnia cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że w ramach działania zgodnie z art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a. organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę może - i winien - ocenić, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki z art. 25 § 1 pkt 1 kpa, a w przypadku gdyby doszedł do wniosku, że nie zachodzą – nakazać prowadzenie sprawy przez organ przewidziany do załatwienia sprawy. W literaturze wskazuje się, że wyłączenie organu administracji publicznej na podstawie art. 25 § 1 k.p.a. następuje z mocy prawa, a zatem wydanie odrębnego postanowienia w tej sprawie jest zbędne, a ponadto dalszym skutkiem wyłączenia jest utrata właściwości do rozpatrzenia sprawy przez ten organ (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 25.). Nie oznacza to jednak, że organ wyższego stopnia nad organem przewidzianym do załatwienia sprawy nie ocenia, czy rzeczywiście w danym przypadku doszło do wystąpienia przesłanek skutkujących wyłączenie z mocy prawa. Momentem na dokonanie takiej oceny jest przede wszystkim właśnie wydawanie postanowienia w przedmiocie wyznaczenia organu do załatwienia sprawy zgodnie z art. 26 § 2 k.p.a. Odmienny sposób interpretacji jest nie do pogodzenia z dyrektywami funkcjonalnymi wykładni, w szczególności założeniem doskonałości prakseologicznej i spójności aksjologicznej prawodawcy (na temat racjonalnego prawodawcy por. M. Zieliński, Wykładnia prawa, Zasady, reguły wskazówki, Warszawa 2012, s. 296-297, L. Nowak, Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa, Warszawa 1973). Po pierwsze, taka propozycja wykładni prowadziłaby do konkluzji, że organ niższej instancji decydowałby o tym, czy ma rozpoznać daną sprawę, czy też sprawę tę winien rozpoznać organ wyższej instancji. Skoro ustawodawca wprowadza hierarchiczność organów administracji i organy wyższej instancji konsekwentnie wyposaża w kompetencje kontroli decyzji i postanowień organów niższej instancji, to propozycja interpretacji omawianych przepisów polegająca na niemożliwości badania, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do wyłączenia organu, godziłaby w założenie spójności aksjologicznej prawodawcy. Po drugie, ograniczenie możliwości badania zaistnienia przesłanek do wyłączenia organu dopiero przy rozpoznawaniu odwołania, nie jest niczym uzasadnione, a w ewidentny sposób prowadzi do przedłużenia postępowania. Skoro nie ulega wątpliwości, że organ wyższego stopnia nad organem załatwiającym sprawę może badać kwestię prawidłowości wyłączenia (lub jego braku, gdy spełnione są przesłanki do wyłączenia) na etapie rozpatrywania odwołania (por. postanowienie NSA z 21.09.2021 r., II OSK 1766/21, LEX nr 3232860, postanowienie WSA w Warszawie z 20.05.2021 r., VII SAB/Wa 274/20, LEX nr 3279963, postanowienie NSA z 18.12.2009 r., II OSK 1900/09, LEX nr 582861, wyrok NSA z 5.11.2014 r., I OSK 801/14, LEX nr 1658134), to nie widać żadnych racjonalnych przyczyn, dlaczego prawodawca zakazywałby dokonanie takiej kontroli (występowania przesłanek z art. 25 § 1 pkt 1 kpa) w pierwszym możliwym terminie, a zatem na etapie wyznaczania organu zgodnie z art. 26 § 2 pkt 1 kp.a. Co więcej, skoro postanowienie o delegowaniu podlega kontroli, to nie sposób uznać, że organ je wydający nie jest władny do zbadania, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki wyłączające z mocy prawa organ przewidziany do załatwienia sprawy. To przede wszystkim właśnie w trybie art. 26 § 2 k.p.a. organ wyższej instancji rozstrzyga samodzielnie, czy podane przez piastuna lub inny podmiot okoliczności spełniają przesłanki wyłączenia organu z art. 25 k.p.a. Wreszcie, trafne są również zarzuty skarg dotyczące wadliwej oceny art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. dokonanej w zaskarżonej decyzji przez GDOŚ. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Wydając zaskarżoną decyzje GDOŚ oparł się na założeniu, że dla zastosowania art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne jest uprzednie ustalenie, że piastun organu jest stroną w danym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. (w sprawie, z uwagi na datę wszczęcia postępowania – [...] lipca 2015 r., nie znajduje zastosowania art. 74 ust. 3a ustawy ocenowej). Jest to założenie błędne z następujących powodów. Po pierwsze, w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. jest mowa o interesach majątkowych kierownika jednostki. Mając na uwadze względy wykładni językowej, logicznej i systemowej, nie sposób przyjąć, że interes majątkowy może być utożsamiany z interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Interes majątkowy (w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.), rozumiany jako wpływ rozstrzygnięcia na stan majątku piastuna organu lub osób bliskich wskazanych w tym przepisie, może występować równocześnie z interesem prawnym, jednak zakres stosowania przepisu art. 25 § 1 k.p.a. nie może być ograniczony do przypadków bezpośredniego rozstrzygania o sprawach majątkowych osób wymienionych w tym przepisie, ponieważ stanowi się w nim o sprawie "dotyczącej" interesów majątkowych, a więc odnoszących się do nich czy mających z nimi związek. Innymi słowy, pojęcie sprawy dotyczącej interesów majątkowych należy interpretować szeroko, obejmując nim sprawy, których rozstrzygnięcie bezpośrednio lub pośrednio wpływa albo też może wpłynąć w przyszłości na stan majątkowy piastuna organu lub innych osób wskazanych w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. (por. np. J. Borkowski, B. Adamiak, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 17 wyd., Legalis 2021, Nb 2 i 4 do art. 25; R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 5 wyd., Legalis 2017, Nb 3 do art. 25). Po drugie, wykładnia przyjęta przez GDOŚ, prowadziłaby do wniosków niemożliwych do zaakceptowania w praktyce oraz sprzecznych ze standardami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, (art. 2 Konstytucji RP). Przyjęcie, że do wyłączenia organu administracji publicznej z uwagi na związek sprawy z interesami piastuna organu konieczne jest spełnienie łącznie dwóch warunków, tj. (i) bycia stroną danego postępowania oraz (ii) stwierdzenie związku z interesami majątkowymi piastuna organu, rodzi pytanie o sprawy, w których piastun jest stroną postępowania, ale sprawa nie dotyczy jego interesów majątkowych. Powinno być poza sporem, że w demokratycznym państwie prawnym piastun organu nie może rozstrzygać spraw, w których jest stroną (nemo iudex in causa sua). W orzecznictwie dostrzeżono ten problem wyjaśniając, że osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu (art. 24 k.p.a.). Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można natomiast stosować w przypadku, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy jej, jako osoby fizycznej, dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r., I OSK 1539/18, wyrok NSA z 7.03.2013 r., I OSK 1186/12, LEX nr 1339577). Skoro zatem piastun organu nie może rozpoznać jakiejkolwiek sprawy administracyjnej, w której jest stroną, a wyłączenie piastuna organu musi skutkować wyłączeniem organu (zob. art. 26 § 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a.), to przewidziana w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanka związku z interesami majątkowymi tego piastuna ma charakter samodzielny i niezależny od tego, czy piastun ten jest stroną postępowania. Przeciwna wykładnia czyniłaby art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. przepisem pozbawionym znaczenia, zatem pozostawałyby w sprzeczności z powszechnie przyjętą reguła interpretacyjną zakazującą wykładni per non est (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2016 r., II FSK 2846/14 oraz wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., I OSK 2356/15 – CBOSA; J. Wróblewski: Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław 1990, s. 79-80). W praktyce, przesłanka związków z interesami majątkowymi piastuna organu przewidziana w art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. ma takie znaczenie, że wyklucza możliwość wyłączenia piastuna w oparciu o ogólną przesłankę innych, niż wskazane w art. 24 § 1 k.p.a., okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności piastuna organu (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2016 r., II OSK 558/15 oraz wyrok NSA z 22 stycznia 2019 r., II OSK 443/17 – CBOSA). W ten sposób ustawodawca, odwołując się w odniesieniu do piastuna organu do obiektywnej przesłanki interesu majątkowego, w istotnym stopniu ograniczył ryzyko sporów mogących prowadzić do wyłączenia organu. Pozwala to z jednej strony zrealizować m.in. zasadę pewności prawa oraz zasadę szybkości postępowania, przy równoczesnym eliminowaniu sytuacji, w których zachodziłby konflikt interesów po stronie piastuna organu. Przenosząc te ustalenia na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że GDOŚ wydając postanowienie z [...] maja 2017 r. prawidłowo ocenił, że zachodzą przesłanki po stronie RDOŚ w [...] do wyłączenia z mocy prawa, a w konsekwencji zgodnie z prawem wyznaczył do rozpoznania sprawy RDOŚ w [...]. Posiadanie przez piastuna organu (tj. RDOŚ w [...]) nieruchomości na terenie Dzielnicy [...], w bliskiej odległości od planowanego przebiegu trasy szybkiego ruchu (według wyliczeń GDOŚ – około 1 km) w sposób oczywisty determinuje przyjęcie, że sprawa ustalenia warunków środowiskowych dla [...] dotyczyła interesów majątkowych tego piastuna, nawet jeżeli nie był on stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jest faktem powszechnie znanym, że bliskość drogi szybkiego ruchu, pozwalającej np. sprawnie przemieścić się do innej części [...], w istotny sposób wpływa na cenę okolicznych nieruchomości. Przy czym możliwy jest również wpływ negatywny na cenę takiej nieruchomości, np. w odniesieniu do wariantu przebiegu drogi szybkiego ruchu, w którym odczuwalne będą uciążliwości wywołane przez taką drogę albo w sytuacji, gdy budowa takiej drogi utrudni dotychczasowy dojazd do nieruchomości. Zachowanie wysokich standardów co do obiektywizmu organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy jest szczególnie istotne, jeżeli zważy się wieloletnie i intensywne spory wśród mieszkańców [...] co do wyboru wariantu przebiegu [...] oraz opisanego wyżej wyłączenia w 2007 r. Ministra Środowiska przez Prezesa Rady Ministrów z uwagi na zamieszkiwanie ówczesnego piastuna urzędu Ministra Środowiska w [...]. Niezależnie od ostatecznego wyniku postępowania, wszyscy zainteresowani mieszkańcy [...] mają prawo oczekiwać, że sprawa [...] zostanie rozstrzygnięta w sposób rzetelny oraz wolny od jakichkolwiek podejrzeń o zaistnienie konfliktu interesów (art. 2 Konstytucji oraz 8 k.p.a.). Reasumując, GDOŚ wydając zaskarżonej decyzji dokonał błędnej art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. Kończąc ten fragment uzasadnienia należy jeszcze wskazać, że powołany przez GDOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok NSA z 30 czerwca 2011 r., II OSK 1150/10 został wydany w oparciu o inną podstawę prawną (art. 25 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz w innym stanie faktycznym (nie chodziło o interes majątkowy piastuna organu). Rozpoznając sprawę ponownie GDOŚ będzie miał na uwadze wskazane wyżej oceny prawne. Z ocen tych wnika w szczególności, że RDOŚ w [...] był organem właściwym w sprawie. Sąd w niniejszym postępowaniu nie może natomiast formułować jakichkolwiek ocen prawnych co do merytorycznej treści decyzji wydanej na skutek ponownego rozpoznania odwołań od decyzji RDOŚ w [...]. Przedmiotem kontroli sądowej była bowiem decyzja o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji oraz umarzająca postępowanie przed tym organem. W decyzji tej GDOŚ nie dokonał zatem w ogóle merytorycznej kontroli decyzji RDOŚ w [...]. Równocześnie należy wskazać, że mając na uwadze ogólny czas trwania postępowania w niniejszej sprawie oraz art. 12 k.p.a. (zasada szybkości postępowania), GDOŚ powinien dołożyć wszelkich starań aby rozpoznać sprawę w możliwie krótkim terminie. W tym miejscy trzeba wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 6 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (tekst jednolity) (Dz. U. UE. L. z 2012 r. Nr 26, str. 1 z późn. zm.)., postępowanie w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko winna trwać nie dłużej niż 90 dni od dnia, w którym inwestor przedstawił wszystkie wymagane informacje, a tylko w wyjątkowych przepadkach termin ten może być wydłużony. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpisy od skarg (200 zł), a w przypadku stron reprezentowanych przez zawodowych pełnomocników również wynagrodzenia tych pełnomocników (480 zł) oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw (17 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło