I FZ 18/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Zalewska-Radzik po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2184/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2018 r. oraz styczeń, luty, marzec, lipiec i sierpień 2019 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 30 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2184/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 lipca 2021 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2018 r. oraz styczeń, luty, marzec, lipiec i sierpień 2019 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, Skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca wskazała, że działa w branży związanej z reklamą, przez co jest w grupie podmiotów szczególnie dotkniętych negatywnymi skutkami gospodarczymi obostrzeń sanitarnych wprowadzonych w związku z wystąpieniem epidemii wirusa SARS-CoV-2. Skarżąca podkreśliła, iż zabezpieczenie kont bankowych spowodowało całkowity paraliż funkcjonowania Skarżącej, która nie tylko nie może realizować działań stricte związanych z działalnością operacyjną, ale też nie ma możliwości regulowania na bieżąco zobowiązań wobec kontrahentów, nie wspominając już o braku możliwości pozyskiwania nowych klientów. Skarżąca wskazała, że co prawda odczuła negatywne skutki epidemii wirusa SARS-CoV-2, ale nie zaprzestała swojej działalności, nadal pozyskiwała kontrakty. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji odwołał się do brzmienia oraz ugruntowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładni art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), w oparciu o które Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że Skarżąca nie wykazała we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołała się na okoliczności, które w jej ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. konieczność udzielenia ochrony tymczasowej, ponieważ znalazła się w grupie podmiotów szczególnie dotkniętych negatywnymi skutkami gospodarczymi obostrzeń sanitarnych wprowadzonych w związku z wystąpieniem epidemii wirusa SARS-CoV-2, jednak załączone do wniosku faktury i wezwanie do zapłaty są niewystarczające do całościowej oceny przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie wskazanych przez Skarżącą okoliczności i faktów, które uzasadniają zastosowanie względem Skarżącej wnioskowanego środka ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu należy podkreślić, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przyznanie stronie Skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z uwagi na przytoczone wyżej brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia owych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia NSA: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13, CBOSA). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. wyroki NSA z 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08, CBOSA). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. W niniejszej sprawie analiza wniosku Skarżącej doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że nie został on prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej. Skarżąca we wniosku przytoczyła przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które – jej zdaniem – potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie, jednakże w wystarczającym stopniu tych okoliczności nie uprawdopodobniła. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, iż załączone do wniosku faktury oraz wezwanie do zapłaty są niewystarczające do całościowej oceny aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącej, która pozwoliłaby na ocenę przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, CBOSA, stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. W świetle powyższego, jak i zawartej we wniosku argumentacji Skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby bowiem taki wniosek mógł być uwzględniony, wnioskodawca musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. Zatem, to w jego mocy, ale przede wszystkim w jego interesie leży takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w interesie wnioskodawcy jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. W sformułowanym w niniejszej sprawie wniosku Skarżąca nie wskazała, ani nie udokumentowała okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca wskazała, że co prawda odczuła negatywne skutki epidemii wirusa SARS-CoV-2, ale nie zaprzestała swojej działalności i nadal pozyskiwała kontrakty. W konsekwencji, w tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącej wnioskowanego środka ochrony tymczasowej. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji w sprawie przyjął, iż ogólnie sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji i lakoniczna argumentacja Skarżącej nie dawały podstaw do uwzględnienia jej żądania o przyznanie ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy również podkreślić, że uszczegółowienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, czy też wskazanie nowych okoliczności na etapie postępowania zażaleniowego (informacja o zauważalnym spadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i materiałów, a także o spadku średniomiesięcznych obrotów), pozostaje bez wpływu na ocenę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który dokonuje kontroli instancyjnej legalności orzeczenia, na mocy którego odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 7 lipca 2021 r. Oczywiście odmowa uwzględnienia wniosku nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku już prawidłowo sformułowanego lub wskazującego nowe podstawy wstrzymania wykonania decyzji Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.