III FSK 1599/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski, Protokolant asystent sędziego Marta Koźlik, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1664/21 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 września 2021 r. nr 1201-IEW-2.4120.5.2021.13 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 30 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1664/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA"," Sąd I instancji") oddalił skargę T. T. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "DIAS", "Dyrektor", "Organ") z dnia 29 września 2021 r. w przedmiocie odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki C. z siedzibą w K. wraz z J. B. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015 r. i 2016 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżył go w całości i żądając przeprowadzenia rozprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Organu, zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił rażące naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, a to art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawa Upadłościowego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm., dalej: "p.u."), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji bezzasadne uznanie, że Skarżący pełniąc funkcję wiceprezesa Zarządu C. sp. z o.o. w K. powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, mimo tego że dowody przeprowadzone przez Naczelnika Urzędy Skarbowego K. – N. H. w K. (dalej: "Naczelnik") nie uprawniają do wysnucia tego wniosku, albowiem zainicjowanie postępowania upadłościowego możliwe jest tylko i wyłącznie wówczas gdy istnieje co najmniej dwóch niezaspokojonych wierzycieli, a tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz Dyrektora kosztów postępowania kasacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia zaistnienia przesłanek warunkujących odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych, jako członka zarządu tej Spółki. W skardze kasacyjnej jej autor zarzuca sądowi I instancji naruszenie art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 10 i art. 11 p.u., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez bezzasadne uznanie, że Skarżący pełniąc funkcję wiceprezesa Spółki, powinien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, w braku podstaw do zainicjowania postępowania upadłościowego, które możliwe jest tylko i wyłącznie wówczas gdy istnieje co najmniej dwóch niezaspokojonych wierzycieli. Kwestionowanie prawidłowości zapadłego w przedmiotowej sprawie orzeczenia Strona zasadza w szczególności na argumentacji opartej o treść przywołanych w skardze orzeczeń Sądu Najwyższego, tj. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 1999 r., sygn. akt I CKN 1121/98, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1993 r., sygn. akt III CZP 61/93, oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt IV CNP 95/09. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko w zakresie odpowiedzialności członka zarządu, w którym przy istnieniu tylko jednego wierzyciela, występowałaby samospełniająca się przesłanka uwalniająca go od odpowiedzialności wskazanej w art. 116 § 1 o.p., jest błędne. Podkreślić należy, że istnieje jednolite i ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym nie stanowi przeszkody w zastosowaniu art. 116 § 1 o.p. fakt, że Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem spółki (zob. np. wyroki NSA: z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3737/14; z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1624/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1951/15; z 23 października 2018 r., sygn. akt II FSK 3005/16; z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1686/18; 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3336/18; z 6 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 2144/19; z 21 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1099/20; z 18 września 2020 r., sygn. akt II FSK 729/20; z 3 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 335/21; z 6 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 538/21; z 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III FSK 1424/21; z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3910/21). Podkreślić należy, że przepis art. 116 o.p. statuuje odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki niezależnie od podobnych instytucji i uregulowań zawartych w innych aktach prawnych. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki przewidziana w art. 116 o.p. stanowi odrębną instytucję, mającą swoje źródło w odrębnej ustawie, należącej do osobnej dziedziny prawa. Bez względu więc na to, czy przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania spółki ma nastąpić na rzecz Skarbu Państwa czy też na rzecz pozostałych uczestników obrotu gospodarczego, to odpowiedzialność ta wynika wprost z treści art. 116 o.p. Nie jest więc przedmiotowa odpowiedzialność – jak sugeruje Skarżący - efektem kolejnej fali uprzywilejowania państwa względem obywatela, czy też wyrazem prawotwórczej działalności sądów administracyjnych oraz organów podatkowych. W tej konkretnej sprawie Skarżący byłby uwolniony od odpowiedzialności, gdyby we właściwym czasie złożył wniosek do sądu upadłościowego o ogłoszenie upadłości, czego – co wykazało postępowanie dowodowe – nie uczynił. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. s. Paweł Borszowski s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Jolanta Sokołowska