III SAB/Gd 207/22
WyrokWSA w Gdańsku2023-02-09
Skład orzekający: Janina Guść, Bartłomiej Adamczak, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udostępnienia informacji publicznej w postaci Analizy Działania Ratowniczego przez Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku stanowi bezczynność organu w rozumieniu prawa o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żądana Analiza Działania Ratowniczego stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a odmowa jej udostępnienia przez organ stanowi bezczynność. Jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ ustosunkował się do wniosku w ustawowym terminie, choć błędnie ocenił charakter informacji.Stan faktyczny
Fundacja P. z siedzibą w C. wniosła o udostępnienie informacji publicznej w postaci Analizy Działania Ratowniczego dotyczącej pożaru w Hospicjum Z. w C. z 6 stycznia 2020 r. Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku odmówił udostępnienia informacji, uznając, że dotyczy ona sprawy indywidualnej i nie stanowi informacji publicznej, nie wydając decyzji administracyjnej. Fundacja złożyła skargę na bezczynność organu.Rozstrzygnięcie
Zobowiązał Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku do rozpoznania wniosku Fundacji P. z dnia 18 sierpnia 2022 r. w terminie 14 dni od doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Fundacji P. z siedzibą w C. na bezczynność Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku do rozpoznania wniosku Fundacji P. z siedzibą w C. z dnia 18 sierpnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Fundacja A. z siedzibą w C. (zwana dalej: "Fundacją") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku
w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Podnosząc zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1
i 2, art. 13 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie
do informacji publicznej, Fundacja wystąpiła o zobowiązanie Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku do rozpoznania wniosku
o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 sierpnia 2022 r. w terminie 14 dni
od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając wniesione żądanie Fundacja wskazała, że wnioskiem z dnia
18 sierpnia 2022 r. wystąpiła do Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku o udostępnienie informacji publicznej wnosząc
o wyjaśnienie: "czy w odniesieniu do wydarzenia z dnia 6 stycznia 2020 r. (tj. pożaru
w Hospicjum Z. w C.) sporządzony został dokument >Analiza działania ratowniczego< (o którym mowa w § 42 pkt 4 oraz § 44 ust. 3 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Dz.U.2017.1319 z dnia 2017.07.04 (które obowiązywało w dniu zdarzenia)" oraz "w przypadku odpowiedzi twierdzącej o nadesłanie zanonimizowanej kopii tego dokumentu na adres Fundacji".
W piśmie z dnia 6 września 2022 r. Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku wskazał, że żądanie wnioskodawcy nie może być zrealizowane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, albowiem wniosek dotyczy własnej, indywidualnej sprawy i jako taki, nie stanowi informacji publicznej.
W ocenie Fundacji, przedmiotowe pismo nie zawierało jednak elementów wskazanych w art. 107 k.p.a., w związku z czym nie mogło zostać uznane za odmowę wyrażoną poprzez decyzję administracyjną w rozumieniu przepisu art. 107 k.p.a.
w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismo takie mogło być jedynie uznane za dokument o charakterze informacyjnym, stanowiącym wypowiedź organu odnośnie niemożliwości rozpatrzenia wniosku.
W związku z tym 6 października 2022 r. Fundacja ponownie wystąpiła
z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej uzasadniając, że wnioskowana informacja dotyczy sprawy publicznej, jaką jest ochrona przeciwpożarowa i zapewnienie należytego bezpieczeństwa pacjentom placówek medycznych tego rodzaju,
a nie będzie ona służyć wyłącznie realizacji interesu prywatnego wnioskodawcy.
W odpowiedzi z dnia 8 listopada 2022 r. Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku podtrzymał zajęte we wcześniejszym piśmie stanowisko, że zakres przedmiotowy wniosku nie ma charakteru publicznego, ponownie nie wydając odmownej decyzji administracyjnej.
Ponadto, Fundacja wskazała w uzasadnieniu skargi, że w sprawie nie jest sporne, iż adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie bowiem do tego przepisu, takimi podmiotami są inne niż organy władzy publicznej podmioty wykonujące zadania publiczne.
W ocenie strony skarżącej, nie budzi też wątpliwości, że doszło do bezczynności ze strony podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Organ nie zanegował bowiem faktu posiadania żądanej informacji publicznej, a dodatkowo nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, do czego był zobowiązany na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów.
Fundacja wskazała, że bezczynność organu jest stanem ciągłym, w jakim organ pozostaje po upływie terminu określonego na załatwienie sprawy. Jej istotą jest niezałatwienie sprawy w terminie. Skoro zatem organ nie podjął żadnych działań
w przedmiocie rozpoznania wniosku, nie udostępniając Fundacji wnioskowanej informacji, jak również nie wydając decyzji odmownej, dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej
i bezczynności w tym zakresie.
Odnośnie charakteru żądanej informacji skarżąca Fundacja wyraziła stanowisko, że Państwowa Straż Pożarna ma wiele kompetencji oraz pełni różne funkcje, przy czym jedną z nich jest możliwość sporządzenia analizy działania ratowniczego. Sporządzenie tego dokumentu jest pochodną pożaru na terenie Hospicjum Z. w C., który miał miejsce w dniu 6 stycznia 2020 r., podczas którego zmarły 4 osoby, a inne doznały uszczerbku na zdrowiu ze względu na zatrucie tlenkiem węgla. Działaniem naturalnym dla władz Hospicjum pozostaje w tej sytuacji zapoznanie się z treścią analizy działania ratowniczego, która pozostaje istotna nie tylko dla jej działalności, ale także i działalności innych, analogicznych obiektów medycznych.
Organ nie podziela tego stanowiska uznając, że zapoznanie się Fundacji z tym dokumentem stanowić będzie wyłącznie realizację jej interesu.
Niemożliwość zapoznania się z treścią analizy wpływa natomiast negatywnie
na możliwe do zastosowania w Hospicjum Z. w C. możliwie precyzyjnych
i skutecznych działań prewencyjnych, przy czym ma to także negatywny wpływ
na działalność innych, analogicznych placówek, w ramach których występują pacjenci
o znacznie ograniczonych możliwościach ruchowych. Niezrozumiałym pozostaje odmowa przekazania treści analizy, jako że dotyczy ona kwestii, które mają fundamentalne znaczenie dla przeciwpożarowego zabezpieczenia obiektu
(oraz wszystkich innych analogicznych obiektów na przyszłość), a więc tym samym mają one znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne
z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa.
Powołując się na orzecznictwo strona skarżąca wskazała, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji,
treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. Wnioski składane w przedmiotowej sprawie dotyczą analitycznego (ocennego) elementu działalności organu. Dla Fundacji istotnym jest poznanie oceny Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku
na temat pożaru, akcji ratunkowej, zabezpieczeń przeciwpożarowych zastosowanych
w obiekcie, co pozwoli zapobiec analogicznym wydarzeniom w przyszłości
- w szczególności, że jednym z elementów dokumentu są wnioski (pkt VI),
wśród których wskazuje się m.in. propozycje dotyczące ewentualnych zmian przepisów i wymagań w zakresie zabezpieczania obiektów (obszarów) oraz inne wnioski.
W teorii dochodzi więc do sytuacji, że nawet gdyby organ do takich wniosków doszedł, to i tak nie uznaje za zasadne przekazać ich podmiotom prowadzącym działalność leczniczą, co w istocie przeczy sensowi wydawania takiego dokumentu wyłącznie do użytku wewnętrznego, skoro nie ma on swoich konsekwencji w praktyce.
Historia wypadków pożarowych w Polsce pokazuje, że wiele działań jest podejmowanych "po fakcie", natomiast w sytuacji, gdy jeden z podmiotów leczniczych
- de facto występując w imieniu całej branży medycznej - usiłuje dowiedzieć się,
jakie wnioski należy wyciągnąć w ocenie najbardziej wyspecjalizowanego organu
do spraw zwalczania pożarów, uzyskuje dwukrotnie decyzję odmowną, co przeczy szeroko pojętemu interesowi publicznemu.
Zdaniem skarżącej Fundacji, treść Analizy Działania Ratowniczego nie obejmuje więc spraw prywatnych, niepublicznych, osobistych, intymnych, czy też informacji, które naruszałyby dobra osobiste osób trzecich. Dotyczą one w sposób bezpośredni informacji odnoszących się do sposobu zabezpieczania przeciwpożarowego placówek medycznych. Co więcej, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji publicznej, udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Skoro w ustawie mowa jest wprost o stanowiskach/wnioskach/opiniach, a jednym z elementów dokumentu analizy działania ratowniczego są wnioski, taka okoliczność prowadzi do uznania, że żądana informacja jest informacją publiczną.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku stanął na stanowisku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie
i wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ potwierdził, że jest w posiadaniu Analizy Działania Ratowniczego odnoszącej się do pożaru Hospicjum Z. w C. w dniu 6 stycznia 2020 r., która została sporządzona w trybie § 42 pkt 4 oraz § 44 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1737).
Następnie organ wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek Fundacji z dnia
18 sierpnia 2022 r. wydał pismo z dnia 6 września 2022 r., znak: WR.077.26.2022.1.ŁP, w którym wskazał, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bowiem żądanie ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi skarżącej, a zatem nie może być zrealizowane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z wiedzy organu wynika, że w toku pozostaje
m.in. postępowanie karne mające na celu ustalenie odpowiedzialności karnej za skutki zdarzenia z dnia 6 stycznia 2020 r., które miało miejsce w placówce zarządzanej przez skarżącą. Organ ponadto uznał, że wniosek odnosi się do własnej, indywidualnej sprawy podmiotu wnioskującego i w tym zakresie nie dotyczy on udostępniania informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie informacji publicznej. W tym kontekście nie został przekroczony 14-dniowy termin wynikający z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 6 października 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu
11 października 2022 r., skarżąca ponowiła wniosek o przesłanie przedmiotowego dokumentu. Odpowiedź została udzielona skarżącej pismem z dnia 8 listopada 2022 r., znak: WPO.077.26.2022.3.ŁP, w którym organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazujące, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną. W konsekwencji organ zastosował miesięczny termin do udzielenia odpowiedzi, wynikający z art. 35 § 3 k.p.a.
Zdaniem Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, nie sposób zatem uznać, że doszło do bezczynności organu. Skarżąca Fundacja w obu wypadkach, w terminach ustawowych, otrzymała odpowiedź na składane wnioski.
Odnosząc się do zarzutów wskazujących na konieczność wydania decyzji administracyjnej organ podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 6 września
2022 r., zgodnie z którym żądania wyrażone we wnioskach z 18 sierpnia oraz
6 października 2022 r. mają na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi skarżącej, a zatem nie może być realizowane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał,
że celem ustawy nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci uzyskiwania informacji dotyczących kwestii publicznych lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. W tym kontekście odpowiedź powinna zostać udzielona w formie zwykłego pisma, mającego postać czynności materialnotechnicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność
lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo
do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
(§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec
o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego
i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu
na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej
w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie Fundacja A. z siedzibą w C. zarzuciła Pomorskiemu Komendantowi Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku bezczynność polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej dotyczącej udostępnienia Analizy Działania Ratowniczego odnoszącej się do pożaru Hospicjum Z. w C. w dniu 6 stycznia 2020 r.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że w doktrynie prawa przyjmuje się,
że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności
w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak
-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).
W realiach sprawy skarżąca Fundacja domagała się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u stawy o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902, zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.").
Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej,
reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę
i tryb udostępniania informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne,
w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W ocenie Sądu, wątpliwości w sprawie nie budzi stwierdzenie, że Pomorski Komendant Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku, jako organ państwowej formacji do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami, mieści się w przedstawionym katalogu podmiotów podlegających ustawowemu obowiązkowi udostępnienia informacji publicznych. Organ ten został bowiem wyodrębniony w strukturze administracji państwowej, wykonuje zadania
o charakterze publicznym, dysponuje władztwem administracyjnym oraz własnymi, wyróżniającymi go na tle innych służb i organów, kompetencjami uregulowanymi
w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1969).
Przepis art. 19a ust. 1 przywołanej ustawy przewiduje ponadto, że koszty związane z funkcjonowaniem Państwowej Straży Pożarnej są pokrywane z budżetu państwa (art. 19a ust. 1 przywołanej ustawy).
Przechodząc natomiast do kwestii przedmiotowych wskazać należy, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki
i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.
Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób
i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl
art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej
oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym
w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane
są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Sąd rozpoznający sprawę, co do zasady, podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 listopada 2003 r., sygn. akt II SAB 372/03 (a następnie m.in. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku
z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 120/20), zgodnie z którym udostępnienie informacji publicznej przez władze publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne nie dotyczy informacji ogólnodostępnej bądź informacji będącej już
w posiadaniu wnioskującego o jej udostępnienie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych wiadomości o sprawach publicznych jest skorelowane z ciążącym na władzach publicznych, posiadaczach tych informacji, obowiązkiem ich udostępnienia. Obowiązek ten może być wykonywany w różny, przewidziany ustawą sposób, także na wniosek zainteresowanych (art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy).
Trzeba jednak przyjąć, że wniosek zainteresowanych rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym, a więc zainteresowany nie może się z nią zapoznać inaczej niż składając wniosek o udzielenie informacji publicznej do organu władzy publicznej. W przeciwnym razie należałoby zaakceptować tezę, że zainteresowany ma prawo żądać od organu w trybie wniosku o udostępnienie informacji ogólnie dostępnej. Tym bardziej za niezasadny trzeba uznać wniosek
o udzielenie informacji, którą zainteresowany posiada. Wówczas kwestia dostępu
do informacji wydaje się być bezprzedmiotowa. Takie żądanie nie zmierza bowiem
do uzyskania pewnych wiadomości, lecz ewentualnego potwierdzenia (sprawdzenia) wiadomości znanych już wnioskującemu. Wykracza zatem poza przedmiot i cel ochrony przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej" (por. też wyrok NSA z dnia
10 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1499/12, wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2005 r., sygn. akt II SAB/Wa 355/04, wyrok WSA w Białymstoku z 6 października
2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 6/11).
W tym kontekście zważyć należy, że żądana przez skarżącą Fundację informacja nie została udostępniona ogółowi, a strona skarżąca niewątpliwie
nie posiada do niej dostępu. Z tego względu strona miała prawo ubiegać się o dostęp do wykonanej przez skarżony organ Analizy Działania Ratowniczego.
Z kolei odnośnie charakteru informacji, której udostępnienia domaga się skarżąca, a z którym to organ wiąże zasadniczy motyw odmowy jej udostępnienia wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie informacji publicznej, uznając za informację publiczną każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. W taki sam sposób kwalifikowane są wiadomości niewytworzone przez podmioty publiczne, lecz odnoszące się do tych podmiotów (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt
II SA 1956/02, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1774/10). Informacją publiczną będą więc nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane
i technicznie wytworzone przez organ administracji publicznej, lecz przymiot taki będą posiadać także te, których organ używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Dokumenty te muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie organu.
Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, albowiem żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz pkt 4 lit. c u.d.i.p. Analiza Działania Ratowniczego jest niewątpliwie informacją o działalności Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku
i dotyczy realizacji przez ten organ obowiązków wynikających z art. 1 ust. 2 ustawy
o Państwowej Straży Pożarnej oraz § 40 i § 41 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych zadań organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego przez właściwych komendantów państwowej Straży Pożarnej, zwanego dalej: "rozporządzeniem" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r.,
II SAB/Wa 719/13).
Dodatkowego podkreślenia wymaga, że Analiza Działania Ratowniczego stanowi element dokumentacji funkcjonowania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Dokumentację funkcjonowania tego systemu prowadzą i przechowują komendanci Państwowej Straży Pożarnej (§ 43 rozporządzenia). Jest to więc niezaprzeczalnie dokumentacja związana z działalnością organu, a zatem stanowi informację o sprawach publicznych, co przesądza, że objęta jest z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznych obowiązkiem jej upublicznienia na wniosek zainteresowanego.
Wpływu na dokonaną ocenę nie ma natomiast okoliczność, że przedmiotowa analiza działania ratowniczego ma związek z pożarem, który miał miejsce w placówce zarządzanej przez stronę skarżącą. Na poszczególnych etapach sprawy organ podnosił w tym zakresie, że żądanie wniosku ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi skarżącej. W tym kontekście Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 2 marca 2018 r., I OSK 2160/17, zgodnie z którym z punktu widzenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej motywy jakie towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania nie mają żadnego znaczenia. Ustawa nie wymaga ich podawania, a co więcej zabrania nawet podmiotowi do którego został skierowany wniosek domagania się ich ujawnienia. Artykuł 2 ust. 2 ustawy stanowi bowiem, że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2022 r., II SAB/Sz 258/22 i z dnia 14 września 2022 r.,
I SAB/Sz 183/22; wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2022 r., II SAB/Kr 93/22; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 maja 2022 r., II SAB/Sz 40/22; wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2021 r., II SAB/Gd 115/21), jest również pogląd prezentowany w piśmiennictwie prawniczym,
w myśl którego: "Ocena, czy określona informacja ma walor informacji publicznej,
nie może być uzależniona od tego, kto i dla jakich celów ubiega się o jej udostępnienie. Powody, dla których uprawniony podmiot występuje o jej udostępnienie, nie mogą rzutować na tę ocenę. Kryteria uznania za informację publiczną muszą być zobiektywizowane i znajdować podstawę w przepisach komentowanej ustawy"
(zob. I. Kamińska i M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Warszawa 2016, s. 131).
Mając na uwadze, że Analiza Działania Ratowniczego stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. decydujące dla rozstrzygnięcia sprawy było to, że organ odmówił stronie skarżącej jej udostępnienia. W konsekwencji poczynionych rozważań Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku niewątpliwie dopuścił się bezczynności odstępując od uwzględnienia wniosku skarżącej Fundacji z dnia 18 sierpnia 2022 r. poprzez udostępnienie informacji publicznej
w postaci Analizy Działania Ratowniczego. Udzielona skarżącej negatywna odpowiedź wskazująca, że żądany dokument w istocie nie stanowi informacji publicznej nie może być uznana za wypełnienie obowiązku ciążącego na podmiocie zobowiązanym
na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez co doszło w ocenie Sądu do istotnego naruszenia art. 2 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każdemu przysługuje,
z zastrzeżeniem art. 5 prawo dostępu do informacji publicznej.
Wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie nie podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym zakresie ustawowego obowiązku, choćby podmiot zobowiązany mylnie sądził,
że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).
Nie budzi również wątpliwości, że w okolicznościach faktycznych nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających ograniczenie prawa do informacji publicznej określona w ww. przepisie art. 5 u.d.i.p. Jak wynika z orzecznictwa, w przypadku, gdy występują ograniczenia w dostępie do informacji publicznej określone w art. 5 u.d.i.p. wydanie decyzji odmownej powinno być ostatecznością, stosowaną jedynie wówczas, gdy niemożliwe jest udostępnienie treści dokumentu odpowiednio zanonimizowanego, po usunięciu elementów podlegających ochronie (zob. wyrok NSA z 19 listopada
2020 r., I OSK 1195/20). Anonimizacja danych zawartych w żądanych dokumentach, jako dopuszczalna bezdecyzyjna forma ograniczenia dostępu do części żądanych danych, jest wypełnieniem obowiązków wynikających z ustawy tylko w sytuacji,
gdy czynność ta nie pozbawi dokumentów waloru informacyjnego, jaki wynika ze złożonego wniosku. Innymi słowy, nie może niweczyć rezultatu, do którego dążył wnioskodawca, przedkładając swój wniosek (zob. wyrok NSA z 3 marca 2020 r.,
I OSK 165/19). Kluczowe dla oceny, czy organ ma obowiązek - anonimizując częściowo daną informację - wydać w związku z tym na podstawie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16
ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tej części,
czy też anonimizacja ta nie niesie konieczności wydania takiej decyzji, gdyż nie stanowi odmowy udostępnienia informacji publicznej - jest to, czy zanonimizowana informacja jest wprost objęta zakresem żądania wniosku, czy też pojawia się "przy okazji" udostępniania informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r.,
I OSK 3149/18).
Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej
w Gdańsku do rozpoznania wniosku Fundacji A. z siedzibą w C. z dnia
18 sierpnia 2022 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
W rozpoznawanej sprawie stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne
i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17).
Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań,
bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania
pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony.
Kierując się przedstawionymi kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał,
że w rozpoznawanej sprawie bezczynność podmiotu wykonującego funkcje publiczne nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy.
Taka szczególna sytuacja w sprawie nie zaistniała. W tym zakresie uwzględniono przede wszystkim, że otrzymując wniosek z dnia 18 sierpnia 2022 r. organ ustosunkował się do niego w ustawowym terminie 14 dni, to jest pismem z dnia
6 września 2022 r. (ponownie zaś 8 listopada 2022 r.), zaś na stan bezczynności
w sprawie wpłynęło dokonanie przez organ błędnej oceny, że wnioskowane przez skarżącą Fundację dane nie mieszczą się w definicji informacji publicznej. Brak jest tym samym intencjonalnego działania organu, mającego na celu nierozpoznanie wniosku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku i sprowadzają się do konieczności rozpoznania wniosku skarżącego na podstawie u.d.i.p.
Podkreślić należy, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób adresat wniosku powinien załatwić sprawę.
Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów u.d.i.p. oraz czy został w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi polegało zatem na zobowiązaniu organu
do załatwienia wniosku skarżącego w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło