III OSK 757/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Op 1126/24 w sprawie ze skargi W. S. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. S. na rzecz Gminy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Op 1126/24 oddalił skargę W. S. (dalej także jako strona, skarżący lub skarżący kasacyjnie) na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę w dniu [...] listopada 2024 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, zwanej dalej uchwałą. Zgodnie z § 1 uchwały: "Stwierdza się wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] W. S. z powodu naruszenia przez niego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy". Ponadto uchwała w § 2 stanowi o zobowiązaniu Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...] do niezwłocznego przesłania uchwały Wojewodzie Opolskiemu, Komisarzowi Wyborczemu w [...] oraz zainteresowanemu radnemu W. S., a w § 3 stanowi o tym, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu projektu uchwały (akta sprawy, karty nr 31-32) przywołano treść art. 24f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.g. i art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 z późn. zm.) zwanej dalej K.w oraz wyjaśniono, że w okresie sprawowania mandatu radnego W. S. korzystał z mienia komunalnego Gminy [...] (dalej Gmina) w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (rolną) z wykorzystaniem działki gminnej nr [...], położonej w S., o czym świadczy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz zebrane dowody. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w obowiązującym aktualnie stanie prawnym powyższa uchwała nie utraciła aktualności. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.) działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Prowadzenie gospodarstwa rolnego spełnia te cechy. Według art. 6 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców, przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Odnosząc ten przepis do treści uzasadnienia przywołanej uchwały, należy stwierdzić, że – pomimo zaistniałej zmiany prawa w stosunku do stanu istniejącego w dniu jej podjęcia – dokonane w art. 6 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców wyłączenie nie przesądza o tym, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie jest działalnością gospodarczą, lecz jedynie o tym, że działalność ta nie podlega określonym w Prawie przedsiębiorców regulacjom w zakresie podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej. Działalność wytwórcza w rolnictwie natomiast mieści się w definicji działalności gospodarczej. Systematyka przepisów Prawa przedsiębiorców, które najpierw określa w art. 3 co jest działalnością gospodarczą, a następnie stanowi, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wymienionej w art. 6 Prawa przedsiębiorców wskazuje, że działalność wytwórcza w rolnictwie (prowadzenie gospodarstwa rolnego) jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców, jednakże do tej działalności nie stosuje się pozostałych jej przepisów. Prowadzenie gospodarstwa rolnego, charakteryzujące się przymiotami wskazanymi w art. 3 Prawa przedsiębiorców jest prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaznaczyć należy, że w art. 24f ust. 1 u.s.g. chodzi o ujawniony fakt rzeczywistego (realnego) prowadzenia działalności gospodarczej (rolniczej), dający się stwierdzić na podstawie obiektywnie występujących okoliczności faktycznych. O kwalifikacji danej działalności ostatecznie przesądza kryterium obiektywne, to jest ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód. Działalność gospodarcza jest faktem, kategorią o charakterze obiektywnym. Nie ma znaczenia okoliczność, że podmiot prowadzący określoną działalność nie ocenia jej (subiektywnie) jako działalności gospodarczej, nie nazywa jej tak, bądź też oświadcza, że jej nie prowadzi. Jeśli tylko dana działalność jest obiektywnie zdolna przynosić zysk podmiotowi ją prowadzącemu (i nie jest nielegalna), powinna być traktowana jako działalność gospodarcza. Art. 24f ust. 1 u.s.g. wyraźnie wskazuje, że wykorzystanie mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, ma pozostawać w związku funkcjonalnym z prowadzoną przez radnego działalnością gospodarczą, a zatem mienie komunalne ma służyć działalności gospodarczej prowadzonej przez radnego. Wykorzystanie mienia gminy musi pozostawać w związku funkcjonalnym z działalnością gospodarczą. Brak faktycznego, rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej nie rodzi niebezpieczeństwa kolizji pomiędzy interesem radnego a interesem publicznym. Wymaga przy tym podkreślenia, że sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru, ingerująca w wolę powszechną, musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu. W ocenie Sądu powyższa wykładnia prawa, wbrew stanowisku skarżącego, nie stoi w sprzeczności z art. 3, art. 4, art. 6 Prawa przedsiębiorców oraz art. 20 i art. 23 Konstytucji RP, a w tym nie narusza zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasady oparcia ustroju rolnego na rodzinnych gospodarstwach rolnych, ponieważ dana osoba, ubiegając się o mandat radnego, dobrowolnie decyduje się na przyjęcie ustawowych ograniczeń w prowadzeniu dotychczasowej działalności. Sąd pierwszej instancji rozstrzygający sprawę niniejszą kierował się powyższą utrwaloną już sądową wykładnią prawa, a tym samym wytyczyła ona kierunek rozważań Sądu i wyznaczyła sposób analizy sprawy. Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie jest wątpliwe ani sporne to, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne. Niewątpliwe i niesporne jest również to, że strona po złożeniu ślubowania w dniu 7 maja 2024 r. przystąpiła do wykonywania mandatu radnego (art. 23a ust. 1 u.s.g.). Trzymiesięczny termin z art. 24f ust. 1a u.s.g. oraz art. 383 § 5 K.w. upłynął wraz z końcem dnia 7 sierpnia 2024 r. i również jest to okoliczność niesporna. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokumentów przedstawionych Sądowi – właścicielem istotnej w sprawie działki gruntu jest Gmina. Postanowienie Sądu Rejonowego w [...], do którego odwołuje się skarżący, zostało zmienione prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...], a wniosek W. S. o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości został oddalony. Przysługujące Gminie prawo własności gruntu działki nr [...] potwierdza aktualna treść księgi wieczystej (informacja powszechnie dostępna za pośrednictwem portalu https://ekw.ms.gov.pl) oraz wydruk księgi wieczystej znajdujący się w aktach. Okoliczność ta jest niewątpliwa zdaniem Sądu. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżący wszedł w posiadanie działki nr [...] w 1986 r. (co ustalił Sąd Rejonowy w [...]) i wykonywał nad nią władztwo, a w szczególności włączył ją do prowadzonego gospodarstwa rolnego, co wynika z opisanych wyżej dowodów. Kluczowe znaczenie w sprawie mają okoliczności zaistniałe w 2024 r. niezbędne do ustalenia, czy po dniu 7 sierpnia 2024 r. skarżący posiadał działkę nr [...], czemu zaprzeczył. Z akt sprawy wynika, że skarżący w przeszłości bezskutecznie dążył do uzyskania prawa własności działki nr [...] poprzez stwierdzenie jej zasiedzenia. Aktywność taka potwierdza, że strona wykonywała władztwo nad rzeczą i zachowywała się tak jakby była jej właścicielem, czego jednak nie mogła potwierdzić tytułem prawnym do nieruchomości. Istotne w sprawie jest przede wszystkim to, że – w ocenie skarżącego – przysługuje mu prawo własności działki, o czym orzekł nieprawomocnie Sąd Rejonowy w [...]. Strona nie akceptuje prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w [...], który jej wniosek o zasiedzenie oddalił postanowieniem wydanym wskutek apelacji Gminy. Podczas sesji Rady Miejskiej w [...] w dniu [...] września 2024 r. na pytanie Zastępcy Burmistrza [...], czy strona bezumownie użytkuje działkę nr [...] skarżący odpowiedział, że tak. Stwierdził też, że wygrał sprawę. Na kolejne pytanie Zastępcy Burmistrza [...], na jakiej podstawie skarżący tak twierdzi, ten odparł, że ma wyrok sądu. Jednocześnie w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w 2024 r. skarżący uiścił podatek rolny z tytułu posiadania działki w kwocie obejmującej cały rok podatkowy i nie domagał się zmiany decyzji wymiarowej z 25 stycznia 2024 r. w trybie art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) ze względu na zmianę okoliczności faktycznych, polegających na przekazaniu synowi władztwa nad działką, jak twierdził w lipcu 2024 r., co skutkowałoby zmianą osoby podatnika w rozumieniu art. 3 ustawy o podatku rolnym oraz nowym ustaleniem zobowiązania podatkowego – proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek podatkowy (art. 6a ust. 3 ustawy o podatku rolnym). Z powyższego faktu zapłaty podatku rolnego skarżący wyprowadził wniosek, że jest uprawniony do użytkowania działki, co oświadczył podczas sesji Rady Miejskiej w [...] w dniu [...] listopada 2024 r. podnosząc, że podatek jest zapłacony więc on bezumownie nie korzysta z tej działki a Burmistrz [...] wydał decyzję o pobraniu podatku. Nadto Sąd wskazał, że strona uiściła dobrowolnie w dniu 2 października 2024 r. cywilnoprawną należność z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości gminnej (działki nr [...]) w kwocie 63,08 zł za okres od 17 maja 2024 r. do 9 września 2024 r. Z powołanych w stanie faktycznym zaprotokołowanych wypowiedzi strony z 23 września 2024 r. i 25 września 2024 r. złożonych podczas posiedzeń Komisji Budżetu i Finansów oraz Komisji Rewizyjnej wynika, że kwestionuje ona fakt ustalenia zobowiązania w podatku rolnym (należności publicznoprawnej) i równocześnie naliczenia opłaty za bezumowne korzystanie z gruntu, którego właścicielem jest Gmina (należności cywilnoprawnej), nie kwestionuje natomiast samego faktu władania tą nieruchomością. Dalej w odpowiedzi na pozew Gminy o wydanie nieruchomości skarżący oświadczył, że rzecz przejmie wyznaczony spadkobierca pozwanego. W toku rozprawy przed sądem powszechnym w dniu 9 stycznia 2025 r. skarżący wyjaśnił, że do sierpnia 2024 r. kosił rzepak na tej działce oraz że otrzymał w roku 2024 dopłaty z ARiMR, w tym również do działki nr [...]. Wypowiedź ta koresponduje z pismami ARiMR z 22 sierpnia 2024 r. i 31 października 2024 r., która przekazała informację, że w latach 2015-2024 do działki nr [...] skarżący pobierał płatności oraz że złożył wniosek o dopłaty bezpośrednie w dniu 13 maja 2024 r., a działka nr [...] nie została wycofana z płatności. Zdaniem WSA w Opolu wypowiedź skarżącego w toku rozprawy przed sądem powszechnym zaprzecza również jego twierdzeniu o tym, że istotną w sprawie działkę przekazał synowi w lipcu 2024 r. Ponadto powołane wyżej oświadczenie skarżącego jednoznacznie wskazuje, że zgodnie z jego przekonaniem działka nr [...] przypadnie jego spadkobiercy, a więc zostanie przekazana wraz z majątkiem spadkowym, czyli po śmierci spadkodawcy. Wszystko to zdaniem Sądu pierwszej instancji jednoznacznie potwierdza, że działka nr [...] stanowiła w 2024 r., w tym również – co istotne – po 7 sierpnia 2024 r., część gospodarstwa rolnego prowadzonego przez stronę. Wbrew temu, co oświadczył skarżący o wyzbyciu się władztwa nad gruntem w lipcu 2024 r., Sąd stwierdził, że radny po pierwsze – nie zajmował konsekwentnie takiego stanowiska, przecząc sobie w wypowiedziach, które zostały utrwalone w zebranym materiale dowodowym i na przykład w odpowiedzi na pozew o wydanie nieruchomości (czyli w piśmie z 12 grudnia 2024 r.) wprost wskazał, że rzecz przejmie jego prawnie wyznaczony spadkobierca; po drugie – takiemu oświadczeniu strony przeczą również inne dowody, a w szczególności potwierdzenie z 2 października 2024 r. zapłaty na konto bankowe Gminy należności o charakterze cywilnoprawnym, powstałej wskutek bezumownego korzystania w okresie do 9 września 2024 r. z nieruchomości, której właścicielem jest Gmina. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarżący wykazał się zarówno faktycznym władztwem nad rzeczą, jak i wolą posiadania jej dla siebie korzystając z niej w celu prowadzenia produkcji rolnej oraz uzyskując z tego korzyści. Wypowiedzi strony, w których twierdzi ona, że wyzbyła się posiadania mienia komunalnego już w lipcu 2024 r. nie są wiarygodne. Ich zgodności ze stanem faktycznym przeczą inne powołane wyżej stwierdzenia strony potwierdzające korzystanie z działki nr [...] oraz podejmowane w 2024 r. czynności, takie jak uiszczenie podatku rolnego, uiszczenie opłaty za bezumowne użytkowanie czy pobranie dopłat z ARiMR. Należy podkreślić, że oświadczenie skarżącego z 21 października 2024 r. o przekazaniu użytkowania działki synowi zostało złożone w czasie, kiedy na wezwanie Wojewody skierowane do Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...] zawarte w piśmie z 14 października 2024 r., zostało podjęte postępowanie wyjaśniające dotyczące możliwości wystąpienia przesłanki z art. 24f u.s.g. dającej podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego (akta sprawy, karty nr 76-80), a skarżący przygotowywał się do odparcia ewentualnego zarzutu naruszenia zakazu z art. 24f ust. 1 u.s.g. W ocenie Sądu prowadzenie przez radnego W. S. gospodarstwa rolnego z wykorzystaniem działki gruntu, której właścicielem jest Gmina, wyczerpuje przesłankę z art. 24f ust. 1 u.s.g. polegającą na prowadzeniu działalności gospodarczej na własny rachunek z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Istotna w sprawie nieruchomość nie jest gruntem udostępnionym do publicznego korzystania, a jej przekazanie innej osobie powinno nastąpić w ramach właściwej procedury zmierzającej do wyłonienia na przykład dzierżawcy gruntu. Sam skarżący wykonywał czynności właściwe dla osoby, która jest wyłącznie uprawniona do korzystania gruntu, choć nie mógł tego stanu poprzeć tytułem prawnym. Skarżący pomimo upływu trzymiesięcznego terminu liczonego od dnia złożenia ślubowania nie wyzbył się posiadania gruntu włączonego do zasobu prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, a to oznacza, że z mocy prawa nastąpiło wygaśnięcie jego mandatu radnego na podstawie art. 24f ust. 1a u.s.g. w związku z art. 383 § 6 K.w. Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w [...] jedynie potwierdziła to zdarzenie. Z tych powodów, zdaniem Sądu w sprawie nie zaistniało istotne naruszenie prawa, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały nr [...]. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) błędną wykładnię art. 24f ust. 1 u.s.g. sprzeczną z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. akt II PPS 1/07 (wskazującą, że sposób i czas wejścia w posiadanie mienia komunalnego gminy przez radnego - przed objęciem mandatu - ma determinujące znaczenie dla ustalenia, czy doszło do naruszenia zakazu wskazanego w art. 24f ust. 1 u.s.g.) poprzez uznanie, że skarżący obejmując w posiadanie mienie komunalne gminy na 30 lata przed objęciem mandatu radnego mógł wpłynąć na swoją sytuację w sposób uprzywilejowany oraz w sytuacji, gdy w dacie podejmowania uchwały posiadaczem samoistnym była już osoba trzecia, a co wynika z akt postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]); 2) naruszenie art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie, iż przy wykładni przepisów prawa należy mieć na uwadze, że instytucje represyjne i sankcje mogą być stosowane tylko w granicach dopuszczalnych prawem przy wyłączeniu wykładni rozszerzającej. Sąd dokonał wykładni rozszerzającej art. 24f ust. 1 u.s.g. uznając, iż pierwszeństwo przysługuje wyłącznie dla interesu publicznego wyrażającego się w zapobieżeniu angażowania się osób publicznych w sytuacje i uwikłania poddające w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość w okoliczność sprawy jednoznacznie wskazujących, że interes publiczny nie mógł doznać uszczerbku w wyniku działalności skarżącego oraz interpretując wykonane przez skarżącego przejawy władztwa dokonane przed upływem ustawowych terminów wyłącznie na niekorzyść skarżącego; 3) naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż skarżone orzeczenie naruszyło konstytucyjną zasadę proporcjonalności, gdzie zasada ta w aspekcie formalnym wymaga, aby ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw wprowadzane były w formie ustawy i nie naruszały istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy, gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie - tak więc nie można rozpatrywać ograniczenia danej wolności w oderwaniu od celu, jaki chce się osiągnąć, a w przedmiotowej sprawie WSA w Opolu przy wydawaniu skarżonego orzeczenia w żaden sposób nie zbadał, czy posiadanie samoistne gruntu gminnego przez skarżącego mogło, choćby potencjalnie, naruszyć interes publiczny zwłaszcza w sytuacji, gdzie skarżący posiadał ów grunt od ponad 30 lat (działka nr [...] położona w S.); 4) naruszenie art. 383 § 6 K.w. poprzez podjęcie uchwały poza ustawowym terminem, a w konsekwencji wydania uchwały z naruszeniem przepisów o właściwości, co w konsekwencji skutkuje nieważnością uchwały z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]; 5) błędną wykładnię art. 3 Prawa przedsiębiorców w oderwaniu od legalnej definicji działalności rolniczej zawartej w art. 2 ustawy o podatku rolnym i faktu notoryjnego, iż działalność rolnicza ma charakter okresowy, a nie ciągły bowiem do niej odnoszą się powszechne sformułowania "praca sezonowa" stąd zawarte w Prawie przedsiębiorców wyłączenie objęte jej w art. 6; 6) naruszenie art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych w związku z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przez niewłaściwie obsadzony Sąd, który również z uwagi na sposób prowadzenia argumentacji nie może być uznany za bezstronny; 7) naruszenie art. 6a ust. 7 ustawy o podatku rolnym poprzez czynienie ustaleń faktycznych wbrew temu przepisowi z którego jednoznacznie wynika, iż jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 4 to organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 134 P.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, a w szczególności, że: a) skarżący wszedł w posiadanie przedmiotowej nieruchomości na ponad 30 lata przed objęciem mandatu radnego i obecnie nie posiada owej nieruchomości - a tym samym nie jest możliwe zarzucenie skarżącemu "posiadanie ułatwionego dostępu do mienia komunalnego" w tej konkretnej sprawie; b) skarżącego wbrew treści art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) zwanej dalej K.p.a. nie zawiadomiono o przesłuchaniu świadków z dnia 21 października 2024 r. (strona 16 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a tym samym nie mógł wziąć udziału w czynności, co prowadzi do nieważności postępowania; c) brak należytego uzasadnienia zaskarżonej uchwały z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...], a mimo to nieuchylenia jej; d) art. 125 P.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wydanie przedmiotowej nieruchomości toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]). W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go uchwały z dnia [...] listopada 2024 r. i stwierdzenie jej nieważności, a także o przeprowadzenie rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w [...] wniosła o jej oddalenie w całości, a także zasądzenie kosztów według norm prawem przewidzianych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 27 września 2024 r. sygn. akt III OSK 2890/22; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1868/12; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 931/22). Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 P.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" o jakim mowa w tym przepisie oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Aktami sprawy w rozumieniu tego przepisu są zarówno akta sądowe jak i przestawione sądowi akta zgromadzone w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej uchwały (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, Warszawa 2015, str. 567-569). Naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (wyrok NSA z 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1957/15; wyrok NSA z 22 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2970/15). Żadna z powyższych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Strona wnosząca skargę kasacyjną powyższych okoliczności nie wykazała. Sąd przedstawił w uzasadnieniu wyroku wszystkie okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy, które znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy. W szczególności trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący kasacyjnie wykorzystywał nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] wchodzącą w skład jego gospodarstwa rolnego i stanowiącą mienie komunalne Gminy [...], w której to organie stanowiącym skarżący zasiada jako radny. Okoliczność wejścia w posiadanie tej nieruchomości ponad 30 lat temu nie ma w tej sprawie znaczenia, skoro prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt [...] oddalono wniosek skarżącego kasacyjnie o zasiedzenie tej nieruchomości (akta sądowe sprawy, karta nr 45). Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. sygn. akt [...] odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 23 września 2021r. (akta sądowe sprawy, karta nr 46). Kwestia obecnego posiadania tej nieruchomości (tj. po dniu 7 sierpnia 2024 r.) nie ma znaczenia w tej sprawie. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał na brak naruszenia przepisów postępowania. Skarżącemu kasacyjnie jako radnemu zapewniono, stosownie do wymagań art. 383 § 3 K.w., możliwość złożenia wyjaśnień z którego to uprawnienia skarżący korzystał. Nie jest zasadny zarzut braku dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji art. 79 K.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o przesłuchaniu świadków z dnia 21 października 2024 r. Jak wynika z akt sprawy nie tyle w dniu 21 października 2024 r., ile w dniu 22 października 2024 r. pracownicy Urzędu Miejskiego w [...] przesłuchali świadków, którzy potwierdzili użytkowanie działki nr [...] przez skarżącego. Były to jedne z wielu dowodów potwierdzających fakt wykorzystywania tej działki do prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Sam skarżący wyjaśniał, że w 2024 r. z tej działki zbierał rzepak i w tym roku (jak i w latach poprzednich) zgłosił tę działkę do ARiMR celem uzyskania dopłat. Dopłaty te skarżący uzyskiwał i uzyskał także za rok 2024. Nie może odnieść skutku brak dostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji należytego uzasadnienia uchwały z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]. Zawarty w aktach sprawy projekt tej uchwały zawiera szczegółowe uzasadnienie i to uzasadnienie wyjaśniało motywy, jakimi kierowała się Rada Miejska ją uchwalając. Nie został także naruszony w tej sprawie art. 125 P.p.s.a. poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wydanie przedmiotowej nieruchomości toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. akt [...]). Postępowanie przed sądem cywilnym ma za swój przedmiot wydanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na rzecz jej właściciela i przynajmniej do kwietnia 2025 r. nie zostało ono jeszcze zakończone. Jak trafnie podniosła strona przeciwna do strony skarżącej kasacyjnie sprawa sądowoadministracyjna nie dotyczyła wydania nieruchomości, ale kontroli zaskarżonego wyroku potwierdzającego, że na datę 7 sierpnia 2024 r. skarżący kasacyjnie korzystał z nieruchomości będącej własnością Gminy [...] w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Mając powyższe należy także stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego będącego skarżącym kasacyjnie i tylko przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15; wyrok NSA z 8 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1488/17). Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego, który w tej sprawie nie został naruszony. Istota tej sprawy sprowadza się do kontroli prawidłowości zastosowania normy prawnej objętej art. 24f ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym radny nie może prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Skutkiem naruszenia tego przepisu jest utrata mandatu – art. 383 § 1 pkt 5 K.w. Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego musi poprzedzić staranne i nie budzące wątpliwości ustalenie, że radny prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, albo też zarządza taką działalnością lub jest przedstawicielem bądź pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Zgodnie z art. 3 Prawo przedsiębiorców działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Zwrot "wykorzystywanie" mienia komunalnego gminy dotyczy każdego przypadku korzystania z mienia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne (por. wyrok NSA z 5 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1714/10; wyrok NSA z 14 listopada 2018 r. sygn. akt II OSK 2973/18; wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3745/21). Jak wynika z akt sprawy, czego skutecznie nie kwestionowała strona skarżąca kasacyjnie, W. S. korzystał z nieruchomości (działki nr [...]) stanowiącej własność Gminy [...]. W okresie nieprzekraczającym trzech miesięcy od daty złożenia ślubowania, W. S. będąc radnym nie zrezygnował z jej wykorzystywania. Zawarty w tym zakresie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 24f ust. 1 u.s.g. sprzecznej z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. sygn. II OPS 1/07 jest niezasadny. Zgodnie z tezą tej uchwały prowadzenie gospodarstwa rolnego przez radnego z wykorzystaniem wydzierżawionych od gminy gruntów rolnych, będących mieniem gminy, w której radny uzyskał mandat, jest prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. W tej uchwale NSA przesądził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi działalność gospodarczą. Sytuacja, w której radny korzysta bezumownie z nieruchomości gminy oznacza, że w istocie korzyści finansowe z takiego mienia komunalnego przysługują tylko takiemu radnego ze szkodą dla interesu gminy jako właściciela. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie nie można uznać, że taka sytuacja (tj. bezumownego korzystania przez wiele lat z mienia Gminy) nie wskazuje na jego uprzywilejowaną sytuację. Nie jest bowiem powszechnie dostępne korzystanie z czyjejś nieruchomości bez ponoszenia należności z tego tytułu na rzecz właściciela. Nie ma przy tym w tej sprawie znaczenia okoliczność, że po wszczęciu postępowania przez Radę Miejską skarżący dobrowolnie uiścił należność za bezumowne korzystanie z działki nr [...] na rzecz Gminy [...] za krótki okres jej wykorzystywania. Skarżący z tej działki korzystał już od 1986 r. Nie jest zasadny zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 3 Prawa przedsiębiorców w oderwaniu od legalnej definicji działalności rolniczej zawartej w art. 2 ustawy o podatku rolnym i faktu notoryjnego, iż działalność rolnicza ma charakter okresowy, a nie ciągły bowiem do niej odnoszą się powszechne sformułowania "praca sezonowa". Nie budzi najmniejszej wątpliwości, że prowadzenie przez rolnika gospodarstwa rolnego ukierunkowanego na uzyskanie dochodu stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców. W sposób nie budzący żadnych wątpliwości Sąd pierwszej instancji potwierdził ustalenia Rady Miejskiej, że działka nr [...] była przez skarżącego kasacyjnie wykorzystywana celem uzyskania dochodu w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego zarówno poprzez zbieranie z niej plonów (rzepaku), jak i uzyskiwanie dopłat od AMiRM. W orzecznictwie sądowym także nie budzi żadnych wątpliwości, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne jest przedsiębiorcą (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 lutego 2021 r. sygn. akt I NSNc 152/20). Sąd Najwyższy w uchwale z 26 lutego 2015 r. sygn. akt III CZP 108/14 stwierdził, że przyjmuje się, że działalność gospodarczą charakteryzuje jej cel zawodowy i zarobkowy, działanie we własnym imieniu, ciągłość tego działania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym i cechy tej działalności może mieć także działalność w dziedzinie rolnictwa i jeżeli je spełnia, jest działalnością gospodarczą. Okoliczność, że art. 6 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców wyłącza stosowanie tej ustawy do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oznacza tylko tyle, że działalność gospodarcza rolników w zakresie prowadzonego gospodarstwa rolnego regulowana jest innymi przepisami i np. nie wymaga dokonania wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (art. 17 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Kwestia zaś sezonowych prac polowych na nieruchomości rolnej wskazuje tylko na specyfikę takiej działalności a nie brak jej zakwalifikowania jako działalności gospodarczej. Podniesiony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 ustawy o podatku rolnym doprecyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 tej ustawy także nie jest zasadny. Ustęp ten definiuje pojęcie działalności rolniczej na potrzeby podatku rolnego i ta okoliczność nie ma znaczenia w zakresie kontroli zaskarżonego wyroku, którym stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego nie z tego powodu, że radny opłacał podatek rolny od działki nr [...], ale że z przekroczeniem ustawowego terminu wykorzystywał mienie Gminy w prowadzeniu swojej działalności gospodarczej. Analogicznie należy ocenić zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6a ust. 7 ustawy o podatku rolnym poprzez czynienie ustaleń faktycznych wbrew temu przepisowi z którego jednoznacznie wynika, iż jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 4 to organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Ponownie należy wskazać, że także art. 6a ust. 7 ustawy o podatku rolnym nie dotyczy wygaszania mandatu radnego ani też oceny, czy w tej sprawie skarżący kasacyjnie korzystał z działki nr [...]. Przepis ten reguluje jedynie kwestie wygaśnięcia w ciągu roku podatkowego obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistnienia zmiany, o których mowa w ust. 4 tego przepisu oraz nakłada w takiej sytuacji obowiązek na organ podatkowy do dokonania zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Fakt uiszczania podatku i jego wysokości nie stanowił w tej sprawie istotniejszej okoliczności, aczkolwiek dodatkowo wskazywał, że skarżący kasacyjnie korzystał z działki nr [...]. Nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady proporcjonalności zawartej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zaskarżony wyrok nie zawiera ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw i nie narusza istoty żadnej wolności lub prawa podmiotowego. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie sam fakt wykorzystywania mienia tej gminy, w której radny uzyskał mandat w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i niezaprzestanie jej prowadzenia po upływie trzech miesięcy od daty złożenia ślubowania został przez ustawodawcę wskazany jako obligatoryjna podstawa do wygaśnięcia takiego mandatu. Podnoszone przez skarżącego kasacyjnie naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności w takim zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji nie zbadał, czy posiadanie od ponad 30 lat przez skarżącego samoistnie gruntu gminnego mogło, chociażby potencjalnie, naruszyć interes publiczny nie może być oceniane w zakresie naruszenia tej zasady. Ustawodawca mógł określić przesłanki wygaszania mandatu radnego i jeżeli te przesłanki są uregulowane w sposób jednoznaczny, to brak podstaw do ich różnicowania. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 383 § 6 K.w. poprzez podjęcie uchwały poza ustawowym terminem. Wprawdzie zgodnie z tym przepisem w przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania, rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego w drodze uchwały w ciągu miesiąca od upływu tego terminu, to jednak ten jednomiesięczny termin nie ma charakteru materialnego i jego upływ nie skutkuje pozbawieniem właściwości organu stanowiącego gminy. Dopóki organ nadzoru nie skorzysta ze swoich uprawnień nadzorczych do wydania zarządzenia zastępczego zastępującego brak uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego, dopóty organ stanowiący ma prawo do jej podjęcia. Nie można też uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu art. 2 w związku z art. 7 Konstytucji RP, tj. zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie, iż przy wykładni przepisów prawa należy mieć na uwadze, że instytucje represyjne i sankcje mogą być stosowane tylko w granicach dopuszczalnych prawem przy wyłączeniu wykładni rozszerzającej. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 24f ust. 1 u.s.g. uznając, że w przypadku braku rezygnacji przez radnego z prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystywaniem mienia tej gminy, w której taki mandat uzyskał, następuje wygaśnięcie mandatu tego radnego. Takie właśnie działanie stanowiło realizację zasady praworządności zawartej w art. 7 Konstytucji RP oraz nie naruszało żadnej z zasad konstytucyjnych zawartych w art. 2 Konstytucji RP. Nie można też uznać, aby kontrolowany wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 45 Konstytucji RP w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych w związku z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przez niewłaściwie obsadzony Sąd, który również z uwagi na sposób prowadzenia argumentacji nie może być uznany za bezstronny. Kwestia dotycząca powoływania asesorów tak w sądach powszechnych, jak i administracyjnych stanowi jeden z fragmentów funkcjonowania władzy sądowniczej na styku z władzą ustawodawczą i wykonawczą. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega wagę i znaczenie procesów powoływania asesorów w obecnym stanie prawnym. Tym niemniej rozwiązanie w tym zakresie przekracza kompetencje sądów administracyjnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie powinno nastąpić indywidualne podejście do orzeczeń wydawanych z udziałem asesora powołanego do sądu administracyjnego, a w tym także do kwestii związanych z jego wyłączeniem, jeżeli takowe były podnoszone przed Sądem pierwszej instancji. Wątpliwość, co do bezstronności i niezawisłości asesora musi mieć bowiem charakter realny, a nie potencjalny (wyrok NSA z 8 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 620/20). W okolicznościach tej sprawy strona skarżąca kasacyjnie posiadała informację o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy w Sądzie pierwszej instancji na tyle wcześniej, że - mając wątpliwość co do bezstronności asesora sądowego w danej sprawie - mogła złożyć wniosek o jego wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a., czego nie uczyniła. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie powołanych art. 45 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych w związku z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te obejmują wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).