I FZ 125/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, , po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z zażalenia S. s.c. E. B., B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 144/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. s.c. E. B., B. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 15 grudnia 2021 r. nr 1001-IOV-2.4103.64.2021.5.U14.AK, w przedmiocie określenia wysokości oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólników jako osób trzecich za zaległości podatkowe spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 144/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił – na wniosek S. s.c. E. B., B. B. (dalej: "Skarżąca") - wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej "organ") z 15 grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólników jako osób trzecich za zaległości podatkowe spółki cywilnej w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca - powołując się jedynie na okoliczność, iż wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudnych do odwrócenia skutków w zakresie wydolności finansowej Skarżącej, tj. przy wysokości zobowiązania podatkowego wynoszącego 624.766 zł, wpłynie na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej Skarżącej oraz utratę majątku wypracowanego przez właścicieli przez cały okres swojego życia - nie wykazała w istocie, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia, ani na czym miałaby polegać szkoda w jej majątku, która w dalszej perspektywie będzie niemożliwa do naprawienia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zakończenie działalności gospodarczej wywołuje skutki szkodliwe i trudne do odwrócenia, niemniej jednak dla udzielenia ochrony tymczasowej nie było wystarczające powoływanie się (tak jak w niniejszej sprawie) na ewentualną możliwość likwidacji działalności w związku z potencjalną możliwością wszczęcia egzekucji bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami, przykładowo wskazującymi na sytuację majątkową podmiotu ubiegającego się o wstrzymanie wykonania decyzji. Bez możliwości porównania stanu majątkowego wnioskodawcy z wysokością zobowiązania podatkowego nie była możliwa ocena wpływu przeprowadzenia ewentualnej egzekucji administracyjnej na byt prowadzonej działalności. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż poza wyrażeniem subiektywnej obawy zlikwidowania działalności, we wniosku Skarżącej nie wykazano istotnych z punktu widzenia przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) danych ani nie załączono dokumentów, które umożliwiłyby ocenę wspomnianego wpływu przymusowego wykonania decyzji na istnienie działalności stanowiącej źródło dochodu wspólników spółki cywilnej. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż nie zostały należycie uprawdopodobnione przesłanki zastosowania tegoż przepisu. Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Argumentacja zażalenia sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji oraz stanowi powtórzenie ogólnikowych, podniesionych już na etapie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzeń dotyczących niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle regulacji art. 61 § 3 zdanie pierwsze P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd - co do zasady - może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Wykładnia art. 61 P.p.s.a. prowadzi ponadto do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie powołanego przepisu, nie jest uprawniony do samodzielnego szukania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 P.p.s.a - poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych - przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10; z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1522/12; z 11 października 2012 r., sygn. akt II OZ 877/12; z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2895/12; z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1990/12; z 29 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 1048/12; z 15 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 410/13; z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 323/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej "CBOSA"). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 65/08; z 15 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 110/08; CBOSA). Należy zatem uznać, że podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 P.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1778/14; CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. W postępowaniu o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu - stosownie do dyspozycji art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez odpowiednie odesłanie z art. 166 w zw. z art. 61 § 3-5 P.p.s.a. - sąd wydaje postanowienie na podstawie akt sprawy, oznacza to, że w tym postępowaniu należy mieć na uwadze także dowody przedstawione przez stronę w toku postępowania, w tym przykładowo w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, pod warunkiem, że uzasadnienie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej odnosi się do ww. kwestii, a jednocześnie nie zmierza do nałożenia na Sąd samodzielnego obowiązku poszukiwania uzasadnienia dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienia NSA: z 15 kwietnia 2020 r. sygn. akt I FZ 71/20; z 29 stycznia 2020 r. sygn. akt. I FZ 241/19; z 3 października 2019 r. sygn. akt I FZ 190/19; z 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II FZ 680/18; z 26 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 998/14; z 13 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1504/14; z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni ocenę Sądu pierwszej instancji, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać przez ten Sąd uwzględniony. Przy ocenie żądania Skarżącej należy bowiem zważyć, że w złożonym wniosku w sposób lakoniczny i ogólnikowy odwołano się do przyczyn uzasadniających przyznanie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do tak zakreślonych podstaw faktycznych żądania Skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przede wszystkim, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając wniosek Spółki, pozbawiony był możliwości zweryfikowania - na podstawie obiektywnych dowodów - czy subiektywne przekonanie Skarżącej o zagrożeniu jej interesów ekonomicznych, spowodowanym wykonaniem decyzji, jest realne. Skarżąca nie przedstawiła bowiem dokumentów pozwalających w sposób pełny stwierdzić, jak przedstawia się jej sytuacja majątkowa i finansowa. Wnioskodawca powinien zaś w taki sposób przedstawić swoją sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych), aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy. Wbrew twierdzeniom Spółki, za uwzględnieniem jej żądania nie przemawiały w sposób wystarczający okoliczności podniesione we wniosku. Analiza treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdziła stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka nie uprawdopodobniła w dostateczny sposób ziszczenia się przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Złożony wniosek istotnie nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania Spółce tego rodzaju ochrony. Przypomnieć należało, że wniosek zawierał tylko ogólnikowe stwierdzenia dotyczące utraty płynności finansowej Skarżącej oraz utratę majątku wypracowanego przez właścicieli przez cały okres swojego życia, a także wymienienie szeregu orzeczeń wskazujących na możliwość wstrzymania zaskarżonej decyzji z uwagi na grożąca upadłość przedsiębiorcy. Ponadto wskazana przez Skarżącą, znaczna wysokość zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji organu tj. 624.766 zł, sama w sobie nie stanowi o ziszczeniu się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskodawca powinien zatem w taki sposób przedstawić swoją sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych), aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy. W tej kwestii należy mieć na względzie wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. odmienność przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. i przyznania prawa pomocy. Pomimo, że Skarżąca w niniejszej sprawie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy do którego dołączyła pewną dokumentację przedstawiającą sytuację majątkową spółki, to w aktach sprawy brak jest argumentacji odnoszącej tą dokumentację do przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z kolei oczywistym jest, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć zastosowania przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, ponieważ czym innym jest wykazanie braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania, a czym innym uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem przyjął, iż w oparciu tak umotywowany wniosek nie można było stwierdzić, aby rzeczywiście w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Strona nie podała żadnych konkretnych informacji i dowodów, na podstawie których można byłoby przyjąć, że wykonanie tej decyzji będzie w rzeczywistości skutkowało podanymi przez Stronę konsekwencjami. Reasumując, wobec braku przedstawienia przez Skarżącą dokumentów należycie odzwierciedlających powołane przez nią okoliczności, nie sposób uznać za bezzasadną ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty zażalenia za bezzasadne. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia