I GSK 537/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-12-10
Skład orzekający: Michał Kowalski, Joanna Wegner, Grzegorz Dudar
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oświadczenie dzierżawcy o zgodzie na przejęcie płatności oraz zabezpieczenie udzielone przez dzierżawcę stanowią tytuł prawny do gruntu w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, umożliwiający przyznanie płatności do działki rolnej wchodzącej w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ani zgoda dzierżawcy na przejęcie płatności, ani zabezpieczenie udzielone przez dzierżawcę nie stanowią tytułu prawnego do gruntu w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Tytuł prawny do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, który uprawnia do otrzymania płatności, musi być oparty na umowie dzierżawy, wieczystego użytkowania, użyczenia lub innej umowie, na podstawie której rolnik korzysta z gruntu, albo umowie lub decyzji, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd. Brak takiego tytułu prawnego uniemożliwia przyznanie płatności.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podczas wizytacji terenowej stwierdzono, że spółka nie posiada tytułu prawnego do jednej z zadeklarowanych działek (nr [...], pow. 33,77 ha), która znajduje się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Spółka twierdziła, że tytuł prawny wynika z zabezpieczenia udzielonego przez dzierżawcę W. S., który wyraził zgodę na przejęcie płatności. Organy administracji i sąd pierwszej instancji uznały, że brak tytułu prawnego do tej działki uniemożliwia przyznanie płatności. Spółka wniosła skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 595/22 w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 18 lipca 2022 r. nr 9016-2022-48/M-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 595/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę F. Sp. z o.o. w S. (dalej powoływana jako spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 18 lipca 2022 r. nr 9016-2022-48/M-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2021 r.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Spółka we wniosku z dnia 15 maja 2021 r. (data wpływu do organu) zawnioskowała o przyznanie na 2021 rok jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. Organ ustalił, że spółka w złożonym wniosku oraz po uwzględnieniu zmian i wycofań, zgłosiła do JPO grunty o powierzchni 243,37 ha.
W dniach 18 – 20 lipca 2021 r. przeprowadzono w gospodarstwie spółki wizytację terenową, podczas której stwierdzono, m.in., nieprawidłowości polegające na tym, że działka ewidencyjna zadeklarowana we wniosku w ramach działki rolnej [...] o powierzchni 33,77 ha znajduje się w rejestrze ZWRSP, lecz na podstawie danych KOWR nie stwierdzono, iż spółka według stanu na dzień 31 maja 2021 r. posiada tytuł prawny do tych gruntów. W odpowiedzi na wezwanie, spółka nie przedłożyła dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do tej działki, co skutkowało wykluczeniem jej z płatności. Organ ustalił zatem, że powierzchnia stwierdzona do płatności JPO wynosiła 207,85 ha.
Z uwagi na powyższe, decyzją z dnia 12 maja 2021 r., wydaną m.in. na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2021 r. poz. 2114, ze zm., zwanej dalej: "ustawą o płatnościach") oraz art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") Kierownik BP ARiMR w Choszcznie umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 15 października 2021 r. (1,71 ha) oraz przyznał spółce: Jednolitą Płatność Obszarową (JPO) - 2021 w wysokości 99.759,58 zł, płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości 66.952,38 zł, płatność redystrybucyjną - 2021 w wysokości 4.904,30 zł, oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 3.706,04 zł.
Spółka podniosła w odwołaniu, że działka nr [...] o powierzchni 33,77 ha została zadeklarowana zgodnie z ustaleniami dzierżawcy tej działki, to jest W. S., który wyraził zgodę na przejęcie płatności z tej działki i zabezpieczenie ww. działki na poczet wzajemnych rozliczeń między stronami. W załączeniu przedłożyła oświadczenie W. S. z dnia 15 maja 2022 r. o wyrażeniu zgody na przejęcie płatności przez spółkę z działki nr [...] w roku 2021.
Dyrektor OR ARiMR w Szczecinie decyzją z dnia 18 lipca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 12 maja 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 8 ust. 1, art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach oraz § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów (Dz. U. 2004.10.90 ze zm.) i wyjaśnił, że na podstawie danych, jakie KOWR przekazał w roku 2021, ustalił, iż przy działce ewidencyjnej nr [...] nie widnieje zapis, aby spółka posiadała tytuł prawny do tej działki na dzień 31 maja 2021 r. Jako prawidłowe ocenił wykluczenie ww. działki z prawa do przyznania płatności. Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił dalej, że ani zgoda W. S. na przejęcie przez spółkę płatności do tej działki w zamian za rozliczenia między stronami, ani faktyczne użytkowanie działki przez spółkę, nie mają znaczenia w sprawie, jako że "priorytetem" do przyznania płatności do działki jest posiadanie do niej tytułu prawnego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem, WSA w Szczecinie oddalając skargę spółki podkreślił, że spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zasadne jest stanowisko organu o braku podstaw do przyznania płatności do działki o nr [...] o powierzchni 33,77 ha, ze względu na to, że działka ta znajduje się w Zasobach Własności Rolnej Skarbu Państwa, a skarżąca spółka nie legitymuje się tytułem prawnym do niej. Natomiast zdaniem skarżącej jej tytuł do przedmiotowej działki wynika z zabezpieczenia udzielonego jej przez W. S., który wyraził zgodę na przejęcie płatności do tejże działki w ramach rozliczeń pomiędzy nim a skarżącą.
Odwołując się do treści art. 8 ust. 1 i art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy zasadnie uznały, że warunkiem koniecznym do przyznania płatności do gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest posiadanie na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do płatności. Takiego tytułu prawnego skarżąca 31 maja 2021 r. nie posiadała i go nie przedłożyła. Takim tytułem nie jest, jak to wskazano w skardze wynikający z oświadczenia złożonego przez W. S. fakt zabezpieczenia. Przede wszystkim fakt nie może stanowić o tytule prawnym. Tytuł prawny, to stosunek prawny wynikający z przepisów prawa. Przymiotem takiego stosunku w przypadku płatności musi być uprawnienie do posiadania gruntu. Tytułem prawnym nie jest także samo w sobie zabezpieczenie. Zabezpieczenie bowiem ustanawiane jest na przysługującym podmiotowi, który takiego zabezpieczenia dokonuje prawie (hipoteka, zastaw, przewłaszczenie na zabezpieczenie). Tytułu prawnego do gruntu nie kreuje także samo w sobie oświadczenie o "przekazaniu płatności", oświadczenie takie należy uznać za wtórne wobec wykazania się tytułem prawnym do gruntu.
Sąd pierwszej instancji uznała zatem, że prawidłowo organy uznały, że skarżąca w odniesieniu do ww. zadeklarowanej działki nie spełniła przesłanek określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, nie posiadała bowiem na dzień 31 maja 2021 r. tytułu prawnego do dysponowania ww. działką. Brzmienie przepisów prawa jest jednoznaczne i brak spełnienia jednego z ww. warunków wymaganych przez ustawodawcę uniemożliwia nabycie przez rolnika prawa do płatności bezpośrednich, organ zaś uprawnia do odmowy ich przyznania, gdyż w 2021 r. należało być nie tylko posiadaczem deklarowanych działek (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach), ale jednocześnie - w przypadku deklarowania działek z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - posiadać do nich tytuł prawny (art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka, zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji (i decyzji jej poprzedzającej), wobec niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i przyjęcia, że spółka skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornej działki, podczas gdy w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie zostało sprecyzowane, jakim konkretnie tytułem prawnym do nieruchomości musi legitymować się podmiot wnioskujący o przyznanie płatności a skarżąca w toku postępowania przed organem niejednokrotnie podnosiła, że posiada tytuł prawny do spornej działki w postaci zabezpieczenia oraz, że korzysta z niej za zgodą dzierżawcy, co było ponadto niekwestionowane przez organ, w związku z czym należało uznać, że skarżąca spełnia wszelkie wymogi do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 w odniesieniu do spornej działki;
ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji (i decyzji jej poprzedzającej), pomimo naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. podstawowych zasad prowadzenia postępowania dowodowego w szczególności zasady zaufania do organów władzy publicznej oraz nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego a tym samym błędne uznanie, że wystarczające jest ustalenie tytułu prawnego do spornych działek na podstawie danych posiadanych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa i tym samym pomniejszenie przyznanej na rzez skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 o kwotę 2.742,13 zł, podczas gdy skarżąca posiadała tytuł prawny do spornej działki w postaci zabezpieczenia a ponadto dzierżawca wyraził pisemną zgodę na przejęcie przez skarżącą płatności z tej działki na poczet wzajemnych rozliczeń między stronami, co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe przyjęcie, że płatność przyznana stronie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 r. powinna zostać pomniejszona o kwotę 2.742,13 zł.
Wskazując na powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., tj. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Jednocześnie spółka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: – naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); – naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach. W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, CBOSA). Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Autor skargi kasacyjnej w zarzutach naruszenia przepisów postępowania wskazał w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. i § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie warunków oraz trybu udostępniania danych przechowywanych w rejestrach i ewidencjach prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów. Zdaniem skarżącej przeprowadzone postępowanie naruszało zasadę budzenia zaufania do organów władzy publicznej, bowiem ustalenia opierały się na danych posiadanych przez KOWR i nie uwzględniały posiadanego przez spółkę tytułu prawnego do spornej działki w postaci zabezpieczenia i pisemnej zgody dzierżawcy na przejęcie przez skarżącą płatności.
Taki sposób sformułowania zarzutu jest nieprawidłowy, co skutkuje uznaniem go za częściowo nieskuteczny, częściowo zaś za nieusprawiedliwiony. Przede wszystkim powołane art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. zawierają przeciwstawne normy wynikowe, alternatywnie regulujące sposób rozstrzygnięcia sporu przez sąd wojewódzki. Nie mogą one tym samym stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ani tym bardziej - jako przepisy określające przeciwne formy rozstrzygnięcia - być stawiane, jako pozostające w związku (zob. wyrok NSA z 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1326/24, CBOSA). Istotnym jest przy tym również wskazanie, że skoro sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a., to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć.
Autor skargi kasacyjnej powiązał naruszenie tychże przepisów p.p.s.a. z art. 8 § 1 k.p.a. regulującym zasadę budzenia zaufania do organów władzy publicznej oraz § 3a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. wskazującym na obowiązek corocznego udostępniania z urzędu przez KOWR ARiMR danych dotyczących gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jednakże nie wykazał na czym naruszenie powyższych przepisów polegało ani nie wykazał wpływu ich naruszenia na wynik sprawy. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym spółki wizytacji terenowej oraz danych przekazanych przez KOWR uzyskano informację, że działka nr [...] o pow. 33,77 ha znajduje się ZWRSP i jednocześnie w posiadanych rejestrach i ewidencjach KOWR na dzień 31 maja 2021 r. brak jest informacji, aby spółka posiadała tytuł prawny do tejże działki. Oznacza to, że dokument pochodzący od KOWR, a poświadczający istnienie (bądź brak) tytułu prawnego do gruntu zgłoszonego do płatności - ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe, organ pierwszej instancji wezwał spółkę do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do spornej działki na dzień 31 maja 2021 r., jednakże spółka takich dokumentów nie przedłożyła. Oznacza to, że spółka nie podważyła domniemania prawdziwości informacji z KOWR o braku tytułu prawnego do użytkowania wskazanej działki.
W art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach ustawodawca postanowił, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1538/18, a także wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 710/17, CBOSA). Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1331/18). Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Z powyższego wynika, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W związku z tym zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 8 § 1 k.p.a. należy uznać za niezasadny, bowiem spółka miała możliwość przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie tytułu prawnego do spornej działki na dzień 31 maja 2021 r., jednakże ich nie przedłożyła. Zgodzić należy się więc z organem, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie dotyczących statusu zadeklarowanej działki o nr [...] a wykluczonej z płatności wynikają relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty, a skarżąca spółka nie przedstawiła dowodów świadczących o odmiennym stanie rzeczy.
Przechodząc do zarzutu podniesionego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej – naruszenia prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, aktualne pozostają wcześniejsze rozważania odnoszące się do częściowej nieskuteczności tak sformułowanego zarzutu z uwagi na nieprawidłowe powiązanie jednoczesnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., które to przepisy zawierają przeciwstawne normy wynikowe, a zatem nie mogą być stawiane w związku. Dodatkowo wskazać należy, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano wykładni postanowień art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, a jedynie zakwestionowano wyłącznie błędne zastosowanie ww. przepisu.
Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. Zauważyć należy, że wadliwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy strona skarżąca kasacyjnie - tak jak w niniejszej sprawie - nie podważyła jednak skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, tj. zarzutami podniesionymi w ramach podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego ze względu na niewłaściwie ustalony stan faktyczny sprawy są co do zasady zarzutami nieskutecznymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1506/09; wyroki NSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1972/11; CBOSA).
W realiach tej sprawy błędne zastosowanie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach powiązano z rzekomo wadliwymi ustaleniami stanu faktycznego poczynionymi przez organ administracyjny sprowadzający się do tego, że spółka wykazała tytuł prawny do spornej działki w postaci zabezpieczenia oraz, że korzysta z niej za zgodą dzierżawcy. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, płatność bezpośrednia do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku ma do tej działki tytuł prawny. Powyższy przepis wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że warunkiem przyznania płatności do działki będącej własnością Skarbu Państwa jest wykazanie przez rolnika tytułu prawnego do posiadania konkretnej działki, a nie jakiegokolwiek tytułu prawnego do płatności wynikających z jej użytkowania.
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyrokach NSA z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 3031/18, z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt I GSK 232/20, z dnia 18 stycznia z 18 stycznia 2023 r., I GSK 150/22, z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1253/19 oraz z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 274/20 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w których wskazano, że dla uzyskania płatności wystarczające jest, co do zasady, samo posiadanie przez rolnika, zadeklarowanej do płatności działki, jednakże warunek ten nie jest wystarczający w przypadku działek wchodzących w skład ZWRSP, względem których rolnik musi legitymować się tytułem prawnym, przez który należy rozumieć np. zawartą z ANR umowę dzierżawy, wieczystego użytkowania, użyczenia lub inną umowę, na podstawie której rolnik korzysta z gruntu, albo umowę lub decyzję, na podstawie której działka została przekazana rolnikowi w trwały zarząd. Takiego charakteru niewątpliwie nie ma wskazywane przez spółkę zabezpieczenie czy też zgoda dzierżawcy na przejęcie płatności ze spornej działki, bowiem nie są to tytuły prawne odnoszące się do posiadania działki wchodzącej w skład ZWRSP.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne lub też nieuzasadnione, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło