I OSK 1897/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-16

Skład orzekający: Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk, Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa jako opuszczonego, wydana na podstawie przepisów z lat 50. i 60. XX wieku, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli spadkobiercy kwestionują status gospodarstwa jako opuszczonego i zarzucają naruszenie prawa własności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego zostały sformułowane wadliwie i nie podważają ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, a w niniejszej sprawie nie wykazano rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego jako opuszczonego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1976 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego jako opuszczonego. Organa administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że gospodarstwo spełniało przesłanki opuszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżąca kasacyjnie M.M. zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując status gospodarstwa jako opuszczonego i zarzucając naruszenie prawa własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu wadliwości zarzutów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 62/17 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 marca 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] kwietnia 1976r. nr. [...] Naczelnik Gminy W. orzekł o przejęciu na własność Państwa - jako opuszczonego - gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,71ha składającego się z działek oznaczonych nr [...]/1, nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]/3, nr [...]/1, nr [...]/6 i nr [...], położonego na terenie wsi W., gmina W., stanowiącego własność S. M. – spadkobiercy nieżyjących byłych właścicieli M. i J. małż. M. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpiła M. M. - spadkobierczyni S. M. – zarzucając bezprawne przejęcie przedmiotowej nieruchomości. W wyniku rozpoznania wniosku Wojewoda K., decyzją z dnia [...] października 2011r., odmówił jego uwzględnienia, wskazując w uzasadnieniu, że nieruchomość wykazywała cechy gospodarstwa opuszczonego i mogła zostać przejęta na własność Państwa. Od powyższej decyzję M. M. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi naruszenie licznych przepisów postępowania i przytoczyła szereg okoliczności wskazujących - w jej ocenie - że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uznania gospodarstwa za opuszczone. W wyniku rozpoznania odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] listopada 2016r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że spadkobiercy M. i J. małż. M. – S. M. i A. J. (co do działki nr [...]) władali przejętym gospodarstwem. Gospodarstwo rolne zostało przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.), dalej w uzasadnieniu powoływanej jako: "ustawa" oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 39, poz. 198 ze zm.), dalej w uzasadnieniu powoływanego jako "rozporządzenie". Organ odwoławczy przytoczył treść powołanych przepisów i podkreślił, że wprawdzie nie zachowały się całościowe akta sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 1976r., jednak fakt, że gospodarstwo rolne spadkobierców M. i J. małż. M. było gospodarstwem opuszczonym znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w toku innych postępowań dotyczących nieruchomości stanowiących własność S. M., tj. postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją Naczelnika Gminy W. oraz postępowania w sprawie wywłaszczenia części gruntów, należących do spadkobierców M. i J. małż. M., dokonanego na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] października 1963r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż S. M. wymeldował się z miejscowości W. S. dnia 23 marca 1963r., wyprowadzając się do miejscowości S., co potwierdza wyciąg z książki meldunkowej wsi W. Informował o tym także S. M. w pismach z dnia 9 kwietnia 1963r. i 25 sierpnia 1971r. kierowanych do Zarządu Inwestycji Budowy Stopnia Wodnego w sprawie wywłaszczenia stanowiących jego własność nieruchomości znajdujących się na terenie wsi W. Organ zaznaczył, że z ww. pism S. M. wynika, że nie dbał on o stan gospodarstwa, w szczególności o to czy będzie ono uprawiane i poddawane zabiegom agrotechnicznym. Zabiegał natomiast o wywłaszczenie gruntów wchodzących w jego skład, gdyż chciał uzyskać środki finansowe na zakup innego gospodarstwa rolnego w miejscu, do którego się wyprowadził, tj. w miejscowości S. Tym samym organ uznał za niezasadny zarzut skarżącej, że S. M. chciał dokupić to gospodarstwo w celu powiększenia swojego dotychczasowego gospodarstwa w W. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że w sprawie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki kwalifikujące gospodarstwo rolne do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i nie można uznać, że doszło do rażącego naruszenia przepisów stanowiących podstawę wydania kontrolowanej decyzji. Brak jest również innych wad decyzji określonych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej w uzasadnieniu jako "K.p.a.". Od ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, M. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła organowi: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 12 K.p.a. polegające na braku wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Naczelnika Gminy W. z dnia [...] kwietnia 1976r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, - art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego w sprawie i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, - art. 107 § 3 K.p.a. przez niespełnienie wymogów w nim określonych oraz niewyjaśnienie w treści uzasadnienia decyzji, dlaczego odmówiono wiarygodności dowodowej twierdzeniom strony. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 21, art. 22 i art. 23 Konstytucji RP przez naruszenie przez organy władzy publicznej prawa do ochrony własności gospodarstw rolnych z pominięciem słusznego odszkodowania za odebrane gospodarstwo rolne, - § 1 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że gospodarstwo zostało faktycznie opuszczone, - art. 15 ustawy z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r., która przepisem art. 1 nadała nowe brzmienie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. Wskazana ustawa z dnia 15 lipca 1961r. poprzez użyty w art. 15 zwrot: "gospodarstwa mogą być przejęte", wymagała decyzji uznaniowej, która winna być należycie uzasadniona. Pozbawiając właściciela prawa własności gospodarstwa rolnego, organ zobligowany był do wskazania przesłanek ustawowych, czego nie uczynił, - art. 7, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 64 i art. 77 Konstytucji RP poprzez zastosowanie rozszerzającej wykładni § 1 rozporządzenia oraz przyjęcie, że na podstawie przepisu prawnego niższego rangą od ustawy organ administracji może pozbawić prawa własności, - art. 20, art. 23, art. 32 i art. 64 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając powyższą skargę wskazał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie, albowiem wydane w sprawie decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przywołał art. 2 ustawy oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia, a następnie stwierdził, że z akt sprawy wynika, że w chwili przejęcia nieruchomości S. M. nie mieszkał w miejscowości W., na terenie której znajdowało się przedmiotowe gospodarstwo rolne. Odnosząc się do okoliczności dotyczącej zweryfikowania, czy w tym przypadku zaniechano uprawiania gospodarstwa, zdaniem Sądu z materiału dokumentacyjnego wynika, że w sprawie spełniona została także przesłanka nieuprawiania gospodarstwa i niepoddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela. Wskazane ustalenia potwierdza treść samej decyzji z dnia [...] kwietnia 1976r., w uzasadnieniu której jednoznacznie stwierdzono, że nikt nie interesuje się nieruchomością, grunty są zaniedbane i częściowo użytkowane przez sąsiadów, a spadkobiercy właścicieli nie opłacają żadnych zobowiązań wobec Państwa. Wynika to również z treści ww. pism S. M., w których zwracał się o wykupienie gruntów wskazując, że nie nadają się one do użytkowania i że nie zamierza z nich korzystać. Sąd I instancji wskazał również, że brak w aktach sprawy dokumentów wskazujących, aby w gospodarstwie zamieszkiwali pozostali spadkobiercy dawnych właścicieli, a tym bardziej, aby prowadzili w tym gospodarstwie jakiekolwiek prace. W aktach sprawy nie ma też dokumentów potwierdzających, że nieruchomość przekazana została w użytkowanie lub dzierżawę innym osobom, aby ją uprawiać i poddawać zabiegom agrotechnicznym. Analiza dokumentów nie potwierdza też, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa zostały zalesione. Sąd I instancji wskazał, że organ nadzoru prawidłowo uznał, iż objęte decyzją z dnia [...] kwietnia 1976r. gospodarstwo rolne było gospodarstwem opuszczonym. W dniu przejęcia gospodarstwo nie było zamieszkane przez S. M., a także nie było ono w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę. Pomimo faktu niezachowania się całości akt sprawy przejęcia gospodarstwa, Sąd wskazał, że powyższe okoliczności wynikają m.in. z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 1976r. oraz postępowania w sprawie wywłaszczenia części gruntów. Sąd I instancji przyznał rację organowi, że kwestia zaległości podatkowych nie miała znaczenia dla przejęcia gospodarstwa w trybie przepisów ustawy. Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być natomiast rozważany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Konkludując Sąd I instancji wskazał, iż prawidłowo organ nadzoru uznał, że kontrolowana decyzja z dnia [...] kwietnia 1976r. nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ani żadną inną wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 K.p.a., co uzasadnia odmowę stwierdzenia jej nieważności. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze przepisów K.p.a. oraz szeregu przepisów Konstytucji RP. Strona nie przedstawiła argumentów pozwalających na uwzględnienie zarzutów w tym zakresie. Zdaniem Sądu I instancji organy wnikliwie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu nieważnościowym – jak wyżej wskazano - organ nadzoru bada sprawę wyłącznie na gruncie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwykłym. Wbrew twierdzeniom skarżącej zaskarżone decyzje wydane zostały zgodnie z prawem. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości, M. M. zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, mianowicie: - art. 2 ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957r. (Dz.U. Nr 32, poz. 161), § 1 ust. 1 rozporządzenia, przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że uznano bezprawnie działki nr [...]/1, nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]/3, nr [...]/1, nr [...]/6, nr [...] położone we wsi W. za gospodarstwo rolne opuszczone przez właściciela podczas gdy właściciel – S. M. od 1963r. był rolnikiem, właścicielem gospodarstwa rolnego w skład którego wchodziły również działki rolne położone we wsi W. i stanowiły jedną całość gospodarstwa rolnego, w którym zamieszkiwał z całą swoją rodziną i w większej części je uprawiał i poddawał je zabiegom agrotechnicznym, dlatego nie spełniał wymogów określonych w przepisie § 1 ust. rozporządzenia, - naruszenie § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 45 poz. 304 ze zm.) polegające na nie zastosowaniu definicji gospodarstwa rolnego zawartej w tym przepisie do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, co należy uznać za rażące naruszenie prawa, gdyż w obowiązującym systemie prawa w dniu wydania decyzji gospodarstwo rolne S. M. nie było opuszczonym gospodarstwem rolnym mimo, że składało się z dwóch zespołów gruntów, z których tylko w jednym zamieszkiwał właściciel, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: art. 10 w związku z art. 39 - 49 K.p.a. polegające na braku czynnego udziału strony w postępowaniu i nie zapoznaniu się z całym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym jako rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek. Odnosząc się zatem do zarzutów kasacyjnych wypada już na wstępie wskazać, iż zostały one sformułowane w sposób wadliwy, co uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w skardze kasacyjnej należy przytoczyć podstawy i ich uzasadnienie. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest istotne, bowiem – stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Określona w ww. przepisie zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest sprecyzowanie zarzutów kasacyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2005r. OSK 1436/04; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012r. II GSK 20/11; wyrok NSA z dnia 11 września 2012r. II OSK 151/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie ulega wątpliwości, iż podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (vide: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016r. sygn. akt I OSK 250/15; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017r. sygn. akt I OSK 721/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym zarzut błędnej wykładni prawa materialnego zakłada uznanie poprawności dokonanych ustaleń faktycznych, zaś zarzut błędnego zastosowania przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazany pod warunkiem wcześniejszego dowiedzenia ich wadliwości. Analizowana skarga kasacyjna zarówno w petitum, jak i w uzasadnieniu pozbawiona jest jakiegokolwiek odniesienia do powyższych wymagań w formułowaniu zarzutów kasacyjnych, a postawione zarzuty naruszenia prawa materialnego wiąże wyłącznie z wadliwie dokonanymi ustaleniami okoliczności faktycznych sprawy, przy czym nie łączy tak zarzucanej wadliwości z formalnie postawionym zarzutem naruszenia jakiegokolwiek przepisu postępowania odnoszącego się do dokonanej w zaskarżonym wyroku oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 2 ust. 1 - 3 rozporządzenia, skarżąca kasacyjnie nie wskazuje żadnej ze znanych prawu form naruszenia prawa materialnego, uznając, iż zarzucane naruszenie nastąpiło wskutek "nie zastosowania definicji gospodarstwa rolnego zawartego w tym przepisie do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". Powyższe nie pozwala jednoznacznie wskazać, w której postaci naruszenia, z dopuszczonych przez art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skarżąca upatruje pogwałcenia przywołanych przepisów prawa materialnego. Deprecjonuje to wadliwie sformułowany zarzut. W związku z konstrukcją zarzutów naruszenia prawa materialnego w niniejszej sprawie wskazać także trzeba, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Co do zasady nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, w tym również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie, bowiem zwalczenie ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013r. sygn. akt I OSK 1171/12; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013r. sygn. akt I OSK 2747/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skarżąca kasacyjnie stawiając natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego uważa za bezprawne uznanie działek należących do S. M. położonych we wsi W. za opuszczone gospodarstwo rolne, w sytuacji gdy gospodarstwo to stanowiło jedną całość gospodarstwa rolnego, w którym S. M. zamieszkiwał wraz z rodziną. Jak już była o tym mowa ustalenia w zakresie stanu faktycznego można natomiast kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) wskazując na przepisy, które normują sposób ustalania i oceny stanu faktycznego sprawy, czego w skardze kasacyjnej nie uczyniono. Dodatkowo należy dostrzec, iż kluczowym ustaleniem faktycznym zaakceptowanym przez Sąd I instancji jest to, iż gospodarstwo rolne należące do S. M., położone we wsi W. zostało opuszczone przez właściciela i jego rodzinę i nie było uprawiane. Brak w skardze kasacyjnej zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania regulujących kwestie gromadzenia i oceny materiału dowodowego petryfikuje powyższe ustalenie faktyczne leżące u podstaw kontrolowanego wyroku i nie pozwala aktualnie przyjąć innych okoliczności za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia niż te wskazane przez Sąd I instancji. Nie mogły tym samym w realiach niniejszej sprawy osiągnąć skutku wadliwie sformułowane zarzuty naruszenia prawa materialnego. Należy także podkreślić, iż badane przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym z uwagi na zarzut rażącego naruszenia prawa decyzją z dnia [...] kwietnia 1976r. o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego. Sąd I instancji podkreślał charakter tegoż postępowania wskazując, iż nieważność decyzji ma miejsce w razie bezspornego ustalenia, iż decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy strona skarżąca podkreślała, iż ww. decyzja o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego jest wadliwa w sposób kwalifikowany z uwagi na rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd I instancji wyraźnie natomiast wskazał - zgadzając się z zaskarżoną decyzją - iż decyzja z dnia [...] kwietnia 1976r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 165 § 1 pkt 2 K.p.a., ani też z żadną inną kwalifikowaną wadliwością określoną w art. 165 § 1 K.p.a. Tym samym należy zauważyć, iż to ocena poprawności zastosowania w toku postępowania nieważnościowego powyższej normy prawnej ma kluczowe znaczenie dla możliwości dokonania weryfikacji zaskarżonego wyroku. Tymczasem zarzut naruszenia art. 165 § 1 K.p.a. w skardze kasacyjnej nie został nawet postawiony. Deprecjonuje to wniesioną skargę kasacyjną, bowiem uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do zasadniczej kwestii niniejszego postępowania. W powyższych okolicznościach sprawy jako bezzasadny należy także ocenić zarzut naruszenia przepisów postępowania. Przepisy te mogą stanowić skuteczną podstawę kasacyjną o ile uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść wydanego rozstrzygnięcia (vide: T.Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016r., uwaga 21 do art. 145; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2015r. sygn. akt II OSK 566/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tym kontekście mówi się także o uprawdopodobnieniu możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014r. sygn. akt II FSK 1224/13; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 160/13; wyrok NSA z dnia 25 marca 2014r. sygn. akt II GSK 62/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Warunkiem uchylenia wyroku z powyższego powodu jest zatem ustalenie, że gdyby nie było stwierdzonego owego naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 6 do art. 145; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt I OSK 407/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając na uwadze, iż badana skarga kasacyjna nie tylko nie podważa ustaleń faktycznych leżących u podstaw zaskarżonego wyroku, ale nadto - poprzez brak zarzutu naruszenia art. 156 § 1 K.p.a. - nie podważa zapatrywania Sądu I instancji o tym, iż kwestionowana decyzja o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego nie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w tymże przepisie, to zarzuty naruszenia ową decyzją art. 10 w związku z art. 39 - 49 K.p.a., nie wskazują na uchybienie mogące mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło