III FSK 1403/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-20
Skład orzekający: Krzysztof Winiarski, Paweł Borszowski, Agnieszka Olesińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku współwłasności nieruchomości obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2023 ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, gdy nie stwierdzono posiadania samoistnego nieruchomości przez niektórych współwłaścicieli?Ratio decidendi
Obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, jeśli nie zostanie wykazane, że niektórzy współwłaściciele posiadają nieruchomość samoistnie z zamiarem władania nią jak właściciele. W sytuacji braku posiadania samoistnego przez poszczególnych współwłaścicieli, wszyscy współwłaściciele są podatnikami solidarnie. Ocena posiadania samoistnego powinna uwzględniać faktyczne władztwo nad nieruchomością oraz zamiar władania nią dla siebie.Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku dotyczącą podatku od nieruchomości za 2023 rok, zarzucając błędną kwalifikację posiadania nieruchomości przez współwłaścicieli oraz niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. Spór dotyczył tego, czy tylko niektórzy współwłaściciele są posiadaczami samoistnymi nieruchomości, co miałoby wpływ na obowiązek podatkowy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 183/24 w sprawie ze skargi K. P., R. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 19 października 2023 r., nr SKO.410.143.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 183/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K.P., R.M. i A.M. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (dalej: "Organ") z 19 października 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
K.P. reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, sprowadzające się do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie rzeczona norma znajdzie zastosowanie tylko w części, w jakiej odnosi się do współwłaścicieli, a nie posiadaczy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wprost, że W. i B.M. są samoistnymi posiadaczami spornej nieruchomości, a zatem przedmiotowa norma znajduje w sprawie niniejszej zastosowanie w części w jakiej odnosi się do posiadaczy, a nie współwłaścicieli, bowiem nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym W. i B.M.;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie, mimo iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika wprost, że W. i B.M. są samoistnymi posiadaczami spornej nieruchomości, a zatem przedmiotowa norma znajduje zastosowanie niniejszej w sprawie;
3. art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1237 ze zm., dalej: "k.c."), poprzez jego błędną wykładnię i zignorowanie, iż niepodzielność wspólnego prawa oznacza, że każdy ze współwłaścicieli ma takie same uprawnienia względem całej rzeczy wspólnej i żadnemu współwłaścicielowi nie przysługuje wyłączne prawo do wyodrębnionej części rzeczy.
Ponadto zarzucono orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "O.p."), art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p., art. 187 § 1 O.p., art. 122 O.p. oraz art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. i z art. 187 § 1 O.p., art. 122 O.p. oraz art. 191 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy W. z 29 maja 2023 roku i zaniechanie jej uchylenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczonej decyzji organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 187 § 1 O.p., art. 122 O.p. oraz art. 191 O.p., poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie przejawiającego się w:
1. nienależytej jego ocenie polegającej na przyjęciu, że B. i W. M. nie dopuszczają się działań zmierzających do uniemożliwienia pozostałym współwłaścicielom nieruchomości korzystanie z niej, a w konsekwencji zmierzających do objęcia we władanie całej nieruchomości z zamiarem władania jak właściciele, podczas gdy w ocenie skarżących wyżej wymienieni takie działania podejmowali;
2. nienależytej jego ocenie polegającej na przyjęciu, że W.M. nie wykorzystuje nieruchomości położonej w N. przy ul. W. [...] do prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy w ocenie skarżących wyżej wymieniony taką działalność na spornej nieruchomości prowadzi;
3. nienależytej jego ocenie polegającej na bezkrytycznym uznaniu zeznań W. i B.M. za wiarygodne, przy jednoczesnym całkowitym pominięciu wyjaśnień pozostałych uczestników;
4. wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego licznych wniosków logicznie zeń nie płynących, a sprowadzających się do bezpodstawnego uznania, iż:
a) skoro część jednego z budynków znajdujących na nieruchomości od strony ul. W. jest zaniedbana to z nieruchomości tej nikt nie korzysta, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przekonania, że nieruchomość ta nie jest w posiadaniu W. i B.M.;
b) z zeznań stron nie wynika, aby "korzystający z części nieruchomości B. i W.M. w jakikolwiek sposób uniemożliwiali pozostałym współwłaścicielom nieruchomości korzystanie z niej;
podczas gdy, z zeznań stron i zebranego w sprawie materiału dowodowego, jednoznacznie wynika, iż posiadacze samoistni bezpodstawnie i pozornie "wydzielili" niewielką i skrajne zaniedbaną część budynku, wskazując, iż to ta konkretnie (nie nadająca się do użytku) przypada pozostałym współwłaścicielom, co doprowadziło do uznania, iż skoro współwłaścicielom "przyznano prawo" do korzystania z ruiny, to powinni płacić podatek od całości nieruchomości stanowiącej kompleks turystyczny.
5. zaniechaniu poszukiwania obiektywnych źródeł dowodowych, w sytuacji wzajemnej sprzeczności materiału dowodowego zebranego w sprawie;
6. zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia w czyim posiadaniu aktualnie znajduje się nieruchomość;
4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p., art. 210 § 4 O.p. oraz art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy W. z dnia 29 maja 2023 roku. i zaniechanie jej uchylenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczonej decyzji organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 210 § 4 O.p. oraz z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez zaniechanie prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, poprzez ograniczenie treści uzasadnienia decyzji do przytoczenia przebiegu postępowania dowodowego i opinii wyrażanych przez Sądy Administracyjne z zaniechaniem jakiejkolwiek ich analizy, oraz poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności;
5. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. oraz art. 121 § 1 O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. oraz art. 121 § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy W. z dnia 30 czerwca 2020 r. i zaniechanie jej uchylenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczonej decyzji organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 121 § 1 O.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy;
6. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. oraz art. 124 O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit a) O.p. oraz art. 124 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy W. z dnia 30 czerwca 2020 r. i zaniechanie jej uchylenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczonej decyzji organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 124 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania stron względem organów podatkowych;
7. art. 15 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy W. z dnia 29 maja 2023 roku i zaniechanie jej uchylenia z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy w rzeczonej decyzji organ I instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, sprowadzający się do przyjęcia, że "cała nieruchomość nie znajduje się w posiadaniu jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli", podczas gdy nieruchomość znajduje się w posiadaniu B. i W.M.;
8. art. 151 p.p.s.a. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit b) O.p. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 233 § 1 pkt 2 ppkt b) O.p. – poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w świetle wykazanych przez skarżących uchybień zaskarżona decyzja Wójta Gminy W. zasługiwała na uchylenie i sprawa winna zostać przekazana do ponownego rozpoznania, stąd SKO winno było rzeczoną decyzję uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania; wskazane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wskutek naruszenia przepisów proceduralnych dotyczących postępowania dowodowego nie ustalono wszystkich koniecznych okoliczności faktycznych sprawy, a uwzględnienie wskazanych błędu w ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego przez Sąd I instancji skutkowałoby uwzględnieniem skargi.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy W. z dnia 29 maja 2023 roku o numerze Rfn.3120.275.2023.EP na podstawie art. 247 § 1 ust. 2, a więc jako wydanej bez podstawy prawnej, a także o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy w odniesieniu do części nieruchomości położonej w miejscowości N., należy wszystkim współwłaścicielom przypisać status podatnika i w konsekwencji obciążyć ich solidarnie podatkiem od nieruchomości za rok 2023. Skarżąca kasacyjnie zakwestionowała istnienie obowiązku podatkowego, argumentując, że B. i W.M. są jedynymi posiadaczami samoistnymi spornej nieruchomości, a pozostali współwłaściciele nie mają możliwości korzystania z niej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., podatnikami podatku od nieruchomości są, między innymi, osoby fizyczne, będące właścicielami (pkt 1), lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt 2). W punkcie pierwszym cytowanego przepisu dodano jednak zastrzeżenie, nakazujące uwzględnić regułę ustanowioną w ust. 3 art. 3 u.p.o.l., zgodnie z którą jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W punkcie drugim zaś zawarto regulację, zgodnie z którą podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Ustawodawca zatem, po wskazaniu w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. na kategorię właścicieli nieruchomości lub obiektów budowlanych, jako podatników, w drugiej kolejności przywołuje kategorię posiadacza samoistnego nieruchomości lub obiektów budowlanych. Oznacza to więc, że posiadacze samoistni zostali wskazani wprost w ustawie podatkowej jako odrębna kategoria podatnika.
Konsekwencją takiego rozwiązania legislacyjnego jest stwierdzenie, że konstrukcja prawa podatkowego jest uzależniona od przyjęcia, czy zastosowanie znajduje instytucja prawa rzeczowego. Inaczej ujmując konsekwencje zastosowania instytucji prawa rzeczowego powodują "wejście" w zakres jednego z wyjściowych elementów konstrukcji prawnej podatku od nieruchomości, tj. podatnika. Rozwiązanie legislacyjne mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie jest zatem przykładem sinych związków pomiędzy prawem podatkowym, a prawem cywilnym, gdzie to skutek zastosowania instytucji prawa cywilnego staje się kluczowy dla przyjęcia statusu podatnika podatku od nieruchomości (por. wyroki NSA z 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt: III FSK 400/23, III FSK 401/23). W doktrynie prawa podatkowego akcentuje się, iż materialne prawo podatkowe przez swą treść jest mocno związane z prawem cywilnym (R. Mastalski (w), Prawo finansowe. Wydanie 2 poszerzone i uaktualnione (red. nauk.) R. Mastalski, E. Fojcik-Mastalska, Warszawa 2013 r., s. 165). Podkreślenia zatem wymaga w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak istotne staje się jednoznaczne stwierdzenie zaistnienia posiadania samoistnego.
Trzeba także przywołać art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w którym wskazano, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (odnoszącego się do wyodrębnienia własności lokali).
Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 20 marca 2025 r., sygn. akt: III FSK 792/23, iż zarówno zastrzeżenie, zawarte w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., jak i treść art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jednoznacznie wskazują, że obowiązek podatkowy samoistnego posiadacza wyprzedza obowiązek podatkowy właściciela w podatku od nieruchomości. Artykuł 3 ust. 4 u.p.o.l. reguluje odmienną kwestię, a mianowicie sytuację współwłasności lub współposiadania przedmiotu opodatkowania, określając dwie zasady charakterystyczne dla tej właśnie sytuacji: odrębności przedmiotu opodatkowania (a więc niemożności opodatkowania go razem z innymi przedmiotami opodatkowania, stanowiącymi własność lub pozostającymi w posiadaniu współwłaściciela lub współposiadacza) oraz solidarność obowiązku podatkowego. W przepisie tym nie zawarto jednak zastrzeżenia wskazującego na odstępstwo od reguły opodatkowania samoistnego posiadacza przed właścicielem przedmiotu opodatkowania. Oznacza to zatem, że również w sytuacji, gdy posiadanie samoistne obejmuje przedmiot współwłasności, podatnikiem jest samoistny posiadacz, a nie współwłaściciel, który przedmiotu opodatkowania nie posiada.
Pogląd ten zyskał aprobatę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z 17 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 1087/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że reguła współodpowiedzialności podatkowej wszystkich współwłaścicieli nieruchomości nie ma zastosowania w sytuacji, gdy zaistnieje samoistne jej posiadanie tylko przez niektórych (nie wszystkich) współwłaścicieli. Podobnie w wyroku z 5 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 729/16 NSA stwierdził, że również w przypadku współwłasności przedmiotu opodatkowania obowiązuje zasada pierwszeństwa obowiązku podatkowego samoistnego posiadacza przed właścicielem, co oznacza, że w przypadku ustalenia, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania jest jej posiadaczem samoistnym, na mocy art. 3 ust. 3 u.p.o.l. obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na nim, a określona w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasada solidarności obowiązku podatkowego współwłaścicieli nie ma w tym przypadku zastosowania (także NSA w przywołanym wyroku z 20 marca 2025 r., sygn. akt: III FSK 792/23).
Zauważyć przy tym należy, że co prawda, samo pojęcie posiadania samoistnego nie zostało zdefiniowane w ustawie podatkowej, jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skoro pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, przy wykładni art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 k.c. (por. wyrok NSA z 11 września 2014 r. sygn. akt II FSK 917/14). Wobec tego przy wykładni pojęcia "posiadacz samoistny" z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy odwoływać się nie tylko do przepisów prawa cywilnego, ale także orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego dotyczącego tego pojęcia, a także do dorobku nauki prawa cywilnego (por. wyroki NSA z 11 września 2014 r. sygn. akt II FSK 917/14, sygn. akt II FSK 509/14, z 18 stycznia 2019 r. sygn. akt II FSK 216/17, II FSK 217/17, II FSK 507/18, czy II FSK 508/18).
Stosownie do art. 336 k.c., posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Do cech posiadania samoistnego zalicza się istnienie fizycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Brak jednego z powyższych elementów wyklucza możliwość uznania, że mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym. O możliwości korzystania z rzeczy można mówić wówczas, gdy właściciel może używać rzeczy, pobierać z niej pożytki, przekształcać ją, a nawet zniszczyć. Dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest więc wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2963/13).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane w wyroku z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 318/22, gdzie przyjęto, że "w przypadku posiadania samoistnego, animus rem sibi habendi przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w jego sferze swobodnej dyspozycji, przy czym ocena podejścia, uwzględnia rzeczywistą wolę władającego, dokonywana jest obiektywnie, z punktu widzenia otoczenia posiadającego. Konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela". Biorąc pod uwagę powyższe istotne staje się zatem dokonanie oceny stanu władztwa, a zatem jako samodzielnego, rzeczywistego i niezależnego od innej osoby.
Należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując oceny zaistnienia statusu podatnika podatku od nieruchomości, wskazano na charakter współwłasności, z której wynika uprawnienie do współposiadania w zakresie niewyłączającym pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). Prawo własności przysługuje bowiem niepodzielnie kilku osobom (art. 195 k.c.). Cechuje je jedność przedmiotu własności, wielość podmiotów i niepodzielność samego prawa, wyrażająca się w tym, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy. Posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest posiadaniem właścicielskim i samoistnym, stanowi bowiem realizację jego niepodzielnego prawa do rzeczy. Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem (wyrok NSA z 31 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 500/22).
W orzecznictwie wskazuje się, że o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom można mówić w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli (por. wyroki NSA z 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 541/17, 17 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 2230/17, 18 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2031/18, 31 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 500/22 ).
Odnosząc powyższe do przedmiotu rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo uznał, że wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej w miejscowości N. solidarnie zobowiązani są do zapłaty podatku od nieruchomości za 2023 r., oraz że żadna osoba nie wyzuła ich z posiadania nieruchomości.
Słusznie Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że nie można pominąć wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i wskazanej w nich argumentacji, które dotyczyły innych lat podatkowych, ale i podatnicy oraz podlegające opodatkowaniu nieruchomości zasadniczo były zbieżne z tymi w niniejszej sprawie dotyczącej zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2023. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się o powyższych okolicznościach w wyrokach z 3 sierpnia 2018 r. o sygn. akt II FSK 1336/17 i II FSK 541/17, z 17 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 1087/16, z 2 marca 2022 r. sygn. akt III FSK 4727/21 i III FSK 4826/21, a także z 31 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 500/22 i III FSK 1300/22.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie wykazano w niniejszej sprawie, że B. i W.M. nie są posiadaczami samoistnymi spornej nieruchomości, co stanowiłoby podstawę do zwolnienie pozostałych współwłaścicieli z zapłaty spornego zobowiązania. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się też do stanowiska organów podatkowych, iż z zeznań stron nie wynika, aby korzystający z części nieruchomości B. i W. M. w jakikolwiek sposób uniemożliwiali pozostałym współwłaścicielom nieruchomości korzystanie z niej. Trafnie także uznał WSA, iż to, że między współwłaścicielami nieruchomości istnieje konflikt, nie może uzasadniać tezy, że B. i W.M. uniemożliwiali wstęp i korzystanie z nieruchomości.
Okoliczność, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd sformułowany w wyroku z 26 czerwca 2007 r. sygn. akt II FSK 1748/06, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku). Konflikty pojawiające się w stosunkach między współwłaścicielami należą do materii prawa cywilnego i nie mogą rodzić konsekwencji na gruncie podatku od nieruchomości, z uwagi na jednoznaczną treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l.
Należy uznać, że organy podatkowe, w poszanowaniu zasad wynikających z art. 121, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1 i art. 191 O.p., zgromadziły i oceniły materiał dowodowy.
Trafnie stwierdził Sąd I instancji, który oceniając zaskarżoną decyzję uznał, że w toku postępowania organ pierwszej instancji zgromadził obszerny materiał dowodowy, w tym przeprowadził dowód z oględzin nieruchomości, a także wezwał strony celem złożenia wyjaśnień w istotnej dla niniejszej sprawy kwestii tj. ustalenia, czy w sprawie zachodzi przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli. W konsekwencji prawidłowa jest ocena WSA, że organ trafnie konfrontując wyjaśnienia stron doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli.
Krąg osób będących współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości wynika wprost z dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto dla organów podatkowych wiążące są informacje dotyczące nieruchomości wynikające z ewidencji gruntów i budynków, gdyż organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innych danych, niż te, które zawarte są w tej ewidencji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione przez Skarżącą w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie, a w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych przez Skarżącą przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji i w przekonujący oraz wyczerpujący sposób, z odwołaniem się do całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyjaśnił powody, dla których podzielił prawidłowość poczynionych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych, w tym w szczególności w zakresie określenia podatnika podatku od nieruchomości. Sam zaś fakt, że Sąd nie podzielił argumentów Skarżącej nie oznacza jeszcze, że nie wywiązał się w należyty sposób z obowiązku kontroli zgodności z prawem kwestionowanych decyzji.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Paweł Borszowski (spr.) Krzysztof Winiarski Agnieszka Olesińska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło