II SA/Bk 500/24

WyrokWSA w Białymstoku2024-11-19

Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Marek Leszczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utrzymanie zameldowania na pobyt stały w lokalu, który został opuszczony na stałe i dobrowolnie, jest możliwe pomimo trwającego postępowania spadkowego i deklarowanego zamiaru powrotu do lokalu w przyszłości?
Ratio decidendi
Zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności następuje, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, co oznacza faktyczne nieprzebywanie w lokalu i zerwanie związków z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Deklarowany zamiar powrotu do lokalu w przyszłości, zwłaszcza gdy jest niepewny, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie o wymeldowaniu, które jest stwierdzeniem faktycznego stanu rzeczy.
Stan faktyczny
Skarżący D.R. został wymeldowany z pobytu stałego decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku, utrzymaną w mocy przez Wojewodę Podlaskiego. Skarżący kwestionował decyzję, twierdząc, że nigdy nie opuścił lokalu na stałe, a jego nieobecność wynika z konfliktu rodzinnego i oczekiwania na zakończenie postępowania spadkowego po ojcu. Organy administracji ustaliły, że skarżący faktycznie nie zamieszkuje w lokalu od 2013 roku, a jego obecność ograniczała się do sporadycznych odwiedzin. Sąd administracyjny rozpoznał skargę skarżącego na decyzję Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 13 czerwca 2024 r., nr OB-I.621.14.9.2024.SCH w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 13 czerwca 2024 r., nr OB-I.621.14.9.2024.SCH, Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 16 kwietnia 2024 r., nr DOM-IV.5343.13.2024, o wymeldowaniu D. R.(dalej jako: skarżący) z pobytu stałego w lokalu położonym w Białymstoku przy ul. [...]. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. B.R. (dalej: uczestniczka) wnioskiem z 19 stycznia 2024 r. wystąpiła do Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w Białymstoku o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] w Białymstoku. W uzasadnieniu podała, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie w sierpniu 2013 r. oddając klucze. W mieszkaniu nie ma jego rzeczy. Obecnie przebywa on pod adresem: ul. [...] w Białymstoku. Dalej organ wyjaśnił, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, przedmiotowy lokal został przydzielony B. R. (poprzednio B.) przez K. Sp. z o.o. w B., a w umowie najmu z 27 listopada 2009 r. ujęci zostali także: B.R.2, D. B. i skarżący (syn B. R.2), który został zameldowany pod tym adresem 5 lipca 2010 r. Związek małżeński B.R. i B.R.2 został zawarty 29 sierpnia 2013 r., a B.R.2 zmarł 29 marca 2021 r. Organ wskazał też, że skarżący nie był w stanie powiedzieć od kiedy nie mieszka pod tym adresem, gdyż w jego ocenie nigdy oficjalnie nie wyprowadził się z tego mieszkania. Skarżący sam przyznał, że po wyjeździe brata A. R. do Anglii zamieszkał w mieszkaniu przy ul. [...], opiekował się tym mieszkaniem i w nim spał. Do mieszkania przy ul. [...] przyjeżdżał w odwiedziny do ojca. Ostatni raz był w tym mieszkaniu przed śmiercią ojca i bezpośrednio po jego śmierci (ojciec nie żyje od ponad dwóch lat), w obecności B. R. Zdaniem skarżącego w mieszkaniu pozostały dokumenty związane z jego pobytem w USA oraz wiele pamiątek rodzinnych, ale większość swoich rzeczy osobistych jednak zabrał. Skarżący chce wrócić i mieszkać pod tym adresem, ale w chwili obecnej prowadzone jest w sądzie postępowanie spadkowe po zmarłym ojcu i do czasu zakończenia tej sprawy nie chce przebywać w jednym mieszkaniu z B. R., gdyż nie chce doprowadzać do konfliktów. Wskazał adres korespondencji przy ul. [...], ponieważ cały czas odbiera korespondencję pod tym adresem, zaś osobą upoważnioną do odbioru korespondencji jest też jego matka A.R.2. Dzieje się tak z uwagi na częste jego wyjazdy, gdyż jest kierowcą. Obecnie najczęściej przebywa w mieszkaniu przy ul. [...]. Skarżący oświadczył, że nie dokona wymeldowania z pobytu stałego z przedmiotowego mieszkania, gdyż jest to mieszkanie po jego ojcu i są tam pamiątki rodzinne. Dodał, że obecnie opłaty za to mieszkanie ponosi uczestniczka, a wcześniej ponosił je jego ojciec. Natomiast jak ustalił organ, uczestniczka wyjaśniła, że skarżący, syn jej zmarłego męża, nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu od lipca-sierpnia 2013 r. Przeprowadził się do mieszkania przy ul. [...], w którym wcześniej mieszkał jego brat A. R., a którego właścicielem jest ich matka. Skarżący zabrał z mieszkania przy ul. [...]wszystkie swoje rzeczy osobiste, a to co pozostało zostało wyrzucone. Klucze od mieszkania oddał ojcu. Pokój, który wcześniej zajmował skarżący, po jego wyprowadzce został przerobiony na sypialnię jej i jej męża. Po wyprowadzce skarżący przychodził do mieszkania w odwiedziny, ostatni raz był bezpośrednio po śmierci ojca. Natomiast do skarżącego na adres zameldowania przychodzi korespondencja od komorników i firm windykacyjnych, ale nie jest odbierana. Od sierpnia 2013 r. skarżący nigdy nie opłacał czynszu za mieszkanie przy ul. [...], gdyż czynsz i wszelkie opłaty za lokal ponosiła ona. Także ona złożyła wniosek do sądu o podział spadku po zmarłym mężu i obecnie czeka na wyznaczenie terminu rozprawy. W jej ocenie mieszkanie przy ul. [...]nie wchodzi w skład masy spadkowej. Obecnie pod tym adresem mieszka tylko ona sama. W dniu 23 lutego 2024 r. B. R. dołączyła do akt sprawy wydruki z jej konta bankowego przedstawiające zestawienie opłat za mieszkanie przy ul. [...] za okres od stycznia 2018 r. do lutego 2024 r., kopie nieodebranej korespondencji adresowanej do skarżącego na adres stałego zameldowania oraz kopię korespondencji mailowej z bratem skarżącego. W dniu 8 marca 2024 r. organ I instancji przesłuchał w sprawie szereg świadków. Z ich zeznań wynika, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu, widywany był jedynie sporadycznie przez niektórych sąsiadów. Decyzją z 16 kwietnia 2024 r. Prezydent orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w Białymstoku przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, że skarżący spełnił przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przytoczonego przepisu, gdyż nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Okoliczność powyższa została potwierdzona przez wnioskodawczynię, samego skarżącego oraz wszystkich zeznających w sprawie świadków. Skarżący twierdził co prawda, że nigdy nie wyprowadził się z tego mieszkania, ale wszyscy świadkowie zgodnie zeznali, że skarżący od lat nie mieszka pod wskazanym adresem, co było w ocenie organu dowodem wiążącym w sprawie. Od powyższej decyzji odwołał się skarżący. W swoim odwołaniu podniósł m.in., że decyzja Prezydenta została wydana przedwcześnie, gdyż nie zostały jeszcze uregulowane sprawy spadkowe po ojcu skarżącego, a tym samym nie jest wiadomym komu ostatecznie będzie przysługiwało prawo do tego lokalu mieszkalnego. Jego zdaniem nigdy przedmiotowego lokalu nie opuścił na stałe. Zarzucił również organowi I instancji, że nie przeprowadził bardziej szczegółowego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia praw do lokalu. Dołączył także kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z 13 października 2021 r., sygn. akt [...], stwierdzające nabycie spadku po B. R.2 przez B.R., A.R. i skarżącego. Jednocześnie przedłożył kserokopię aneksu do umowy najmu nr [...] zawartego dnia 29 kwietnia 2014 r., w którym figuruje jako osoba uprawniona do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Decyzją z 13 czerwca 2024 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Wyjaśnił, że ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych osób fizycznych, w tym danych dotyczących adresu zameldowania (art. 2 w zw. z art. 8 pkt 14 ustawy o ewidencji ludności). Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 cyt. ustawy). Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Utrzymywanie zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu, w którym nie przebywa byłoby więc potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności nie pozwalają. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że bezspornym w sprawie pozostaje fakt, że skarżący od 2013 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu i lokal ten przestał stanowić dla niego miejsce, w którym koncentruje swoje sprawy życiowe. Powyższe wynika nie tylko z wyjaśnień B.R., ale również znajduje potwierdzenie w zeznaniach wszystkich świadków. Trudno więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że nie opuścił przedmiotowego lokalu na stałe i nadal wiąże z tym miejscem swoje centrum życiowe, gdyż sam dobrowolnie wyprowadził się z tego mieszkania wiele lat temu i pojawiał się w nim wyłącznie w celu odwiedzenia ojca. Ponadto skarżący wyjaśnił, że przyczyną jego czasowej nieobecności w lokalu przy ul. [...] był jedynie powstały na tle prawa do spadku konflikt z B.R., natomiast faktem jest, że wyprowadził się on z przedmiotowego lokalu na długo przed śmiercią ojca. Skarżący nie podejmował prób powrotu do miejsca stałego zameldowania. Wobec powyższego w ocenie Wojewody takiego rodzaju pobytów skarżącego w miejscu stałego zameldowania z całą pewnością nie można uznać za zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Organ II instancji podkreślił także, że nie sposób podzielić podnoszonego przez skarżącego zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ I instancji szczegółowego postępowania w zakresie ustalenia prawa do lokalu, albowiem w aktach sprawy znajdowały się dołączone do wniosku o wymeldowanie skarżącego umowy najmu przedmiotowego mieszkania przez B. R., co jest równoznaczne z posiadaniem przez nią tytułu prawnego do ww. lokalu zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Niewątpliwie skarżący figuruje w nich również jako osoba uprawniona do zamieszkiwania, jednakże w realiach niniejszej sprawy zameldowanie skarżącego pod spornym adresem byłoby sprzeczne z art. 28 ust. 4 ww. ustawy. Instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny. Przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie "uprawnienie" do lokalu, zaś ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Natomiast podkreślany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości - jako zdarzenie przyszłe i niepewne - nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i nie jest podstawą do dalszego utrzymywania jego zameldowania w przedmiotowym lokalu. W skardze na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w toku przeprowadzonego postępowania, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu, kiedy to takie rozstrzygnięcie winno być poprzedzone podjęciem wszelkich czynności zmierzającym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istniejącego na datę wydania decyzji przez organ II instancji, w szczególności wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy w zakresie statusu strony w postępowaniu o wymeldowanie na podstawie stanu faktycznego niniejszej sprawy, 2) art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący spełnił przesłankę opuszczenia miejsca stałego pobytu i, że opuszczenie to miało charakter stały i dobrowolny w sytuacji, gdy analiza całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących przedmiotowej sprawie, a zwłaszcza fakt, że skarżący jest zgłoszony jako mieszkaniec lokalu, w przedmiotowym mieszkaniu znajdują się dokumenty i pamiątki należące do niego, prawo najmu tego lokalu mieszkalnego wchodzi w skład spadku po zmarłym B.R.2 (przed Sądem Rejonowym w Białymstoku XI Wydziałem Cywilnym toczy się postępowanie o sygn. akt [...]), co prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o wymeldowaniu skarżącego jest przedwczesne, gdyż kwestia komu ostatecznie będzie przysługiwało prawo najmu lokalu mieszkalnego nie została jeszcze rozstrzygnięta przez sąd spadku, a skarżący po uregulowaniu kwestii spadkowych po zmarłym ojcu zamierza wrócić i zamieszkać ponownie w przedmiotowym mieszkaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w lokalu pozostały jego pamiątki i rzeczy osobiste. Z przedmiotowym mieszkaniem nadal wiąże on swoje centrum życiowe. Na szczególną uwagę zasługuje także okoliczność, że jest wpisany jako jego mieszkaniec. Chwilowa nieobecność w lokalu jest spowodowana konfliktem, który powstał pomiędzy nim a żoną jego ojca na tle prawa do spadku. Skarżący uważa, że jest jedyną osobą uprawnioną do pozostania w stosunku najmu jako osoba zgłoszona do zamieszkania i spadkobierca swojego ojca, który nie ma innego miejsca zamieszkania. B. R. ma inne miejsce zamieszkania, albowiem inny lokal nabyła w spadku po swojej matce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, że do mieszkania przynależy garaż, w którym też pozostały jego rzeczy. Wskazał też, że opuścił mieszkanie na [...], aby zaopiekować się mieszkaniem na [...], bo jego brat wyjechał do Anglii, a poza tym chciał poprawić warunki bytowe na ul. [...]. Posiadanie stałego meldunku jest koniecznym wymogiem dla jego zatrudnienia. Wyjaśnił też, że pracuje na rzecz amerykańskich sił zbrojnych, dostarcza samochody i motocykle. Na [...] przeniósł się w listopadzie 2013 r. lub 2014 r. Właścicielem mieszkania przy ul. [...]jest jego mama, która żyje. Aby się zameldować się przy ul. [...] musiałby mieć zgodę swojej mamy, ale tej zgody nie ma. Mama rozważa sprzedaż mieszkania. Skarżący przyznał też, że w jego pokoju w mieszkaniu przy ul. [...] ojciec z nową żoną zrobili sypialnię. Odwiedzając ojca czuł się jak domownik, swobodnie przygotowywał sobie coś do picia, nie było potrzeby by tam nocował. Korespondencję odbierał na poczcie lub przekazywał mu ją ojciec. Obecnie zamiarem skarżącego jest zamieszkanie w przyszłości przy ul. [...], nie koniecznie z uczestniczką i utrzymanie zameldowania. Na koniec wyjaśnił, że będzie walczył o prawa do tego mieszkania i do meldunku. Natomiast uczestniczka postępowania B. R. wyjaśniła, że nie mogła się skontaktować ze skarżącym, gdyż nie odbierał od niej telefonów. Na ul. [...] nie ma żadnych jego rzeczy. W garażu być może są jakieś rzeczy jak rękawice bokserskie. Wskazała też, że to ona opłaca czynsz za garaż, chociaż z niego nie korzysta. Wyjaśniła również, że od 2020 r. w mieszkaniu na ul. [...] przybywała jej chora na raka matka, którą się opiekowała. Zmarła ona w grudniu 2021 r. Opisała też sytuację związaną z ojcem skarżącego i jego synem – skarżącym. Ślub zawarła z B.R. w sierpniu 2013 r. Skarżący był zapraszany na obiady i na święta. Z czasem te wizyty zmalały, a ostatnio były bardzo rzadko. W ocenie uczestniczki wymeldowanie potwierdzałoby fakt, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu. Ponadto nie powinna ona płacić czynszu za osobę zameldowaną, a nie mieszkającą. Ponadto na adres ul. [...] przychodzi do skarżącego korespondencja i komornicy, a ona chciałaby mieć spokój. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialną podstawę prawną wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U z 2024 r. poz. 736, dalej jako: u.e.l.), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z uwagi na fakt, że przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają takie elementy, jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Z utrwalonego w tym przedmiocie orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego to po prostu nieprzebywanie pod deklarowanym adresem w znaczeniu faktycznym, zerwanie związków z dotychczasowym lokalem. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może, zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych, dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to jest także wtedy gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest już możliwe. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona, w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego, do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 299/11; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1163/12; z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14; z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1177/17; z dnia 8 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3427/18; z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3268/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego są zawsze okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący nie mieszka w miejscu stałego zameldowania od 2013 r. Skarżący w początkowych wyjaśnieniach kwestionował podaną przez B.R. datę (lipiec-sierpień 2013 r.), jednak w czasie rozprawy przed Sądem przyznał, że do mieszkania na ul. [...] przeniósł się w 2013 r. lub w 2014 r. Także to sam skarżący przyznał, że ostatni raz był w mieszkaniu bezpośrednio po śmierci ojca w 2021 r. Wobec powyższego zasadnie organy przyjęły za udowodniony fakt, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu nastąpiło w 2013 r. Powyższe wynika nie tylko z wyjaśnień B. R., znalazło potwierdzenie w zeznaniach wszystkich świadków, a także przyznał to sam skarżący. Przy czym podkreślenia wymaga, że zeznający w sprawie świadkowie to w większości osoby mieszkające w klatce bloku przy ul. [...], a zatem mające możliwość naocznej obserwacji, kto zamieszkiwał pod adresem ul. [...]. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, nie sposób uznać, że jego wieloletnia nieobecność w lokalu jest nieobecnością chwilową. Nie można się też zgodzić ze skarżącym, że jego nieobecność nie świadczy o stałym wyprowadzeniu się z przedmiotowego mieszkania. Same odwiedziny ojca nie mogą być uznane za takie stałe zamieszkiwanie. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, bezpośrednio po wyprowadzeniu się skarżącego w 2013 r. z przedmiotowego mieszkania, zajmowany przez niego dotychczas pokój został przerobiony na sypialnię jego ojca i uczestniczki. Od tego czasu skarżący, sam to przyznał, nie nocował już w mieszkaniu przy ul. [...]. Zdaniem Sądu już nawet ta jedna okoliczność przesądza o tym, że skarżący nie przebywał na stałe w przedmiotowym mieszkaniu. Sąd nie znalazł także okoliczności świadczących o braku dobrowolności w czynności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Skarżący z jednej strony twierdził, że pozostawał w konflikcie z B. R., innym zaś razem wskazywał, że opuścił mieszkanie na ul. [...] aby zaopiekować się mieszkaniem na ul. [...] , a poza tym chciał poprawić warunki bytowe w mieszkaniu przy ul. [...]. Zdaniem Sądu organy zasadnie przyjęły, że skarżący przedmiotowe mieszkanie opuścił z własnej woli, nawet jeśli konflikt z uczestniczką rzeczywiście był przyczyną takiej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że wyprowadzka z miejsca pobytu nawet przez wzgląd na konflikt z domownikami w celu poprawienia komfortu życiowego nadal świadczy o dobrowolności opuszczenia tego miejsca (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 237/24). Podkreślenia też wymaga, że skarżący nie podejmował prób powrotu do stałego miejsca zamieszkania i nigdy nie opłacał czynszu za lokal, który płaciła w całości B.R. Na potwierdzenie tego faktu uczestniczka przedłożyła do akt administracyjnych potwierdzenia uiszczania czynszu i ponoszenia opłat za lokal w latach 2018 – 2024 (k. 58-71 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, przesłuchując szereg świadków, pośród których były osoby zajmujące sąsiednie i pobliskie lokale. Świadkowie zgodnie twierdzili, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu, a większość wskazała, że nie zna takiej osoby. Niektórzy zeznali, że widzieli go kilka razy na przestrzeni lat, głównie w okresie kiedy jeszcze żył jego ojciec. Nie wystarczające są zatem twierdzenia skarżącego o zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu, wyrażane wyłącznie w oparciu o wolę związania swojego centrum życiowego w tym mieszkaniu. Przeczą temu ustalone przez organy fakty i właściwie wszystkie zebrane w sprawie dowody. Sporadycznych wizyt w mieszkaniu, w celu odwiedzenia ojca nie można uznać za zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i bezsprzecznym pozostaje, że faktyczne centrum spraw życiowych skarżącego znajduje się poza przedmiotowym lokalem, a mianowicie w lokalu gdzie aktualnie zamieszkuje. Z wyjaśnień do na rozprawie wynika, że posiadanie stałego meldunku jest koniecznym wymogiem dla zatrudnienia skarżącego, który pracuje na rzecz amerykańskich sił zbrojnych. Fakt ten także nie może mieć wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. (wyrok WSA w Lublinie z 9 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 211/24, CBOSA). B. R. kilkukrotnie podkreślała, że w mieszkaniu nie ma już rzeczy skarżącego, bowiem zostały one przez niego zabrane, a te które zostały i zdaniem ojca skarżącego były niepotrzebne, zostały wyrzucone. Skarżący przecząc tym twierdzeniom nie wyjaśnił, jakie to rzeczy należące do niego w tym mieszkaniu nadal pozostają. Jednak nawet gdyby dać wiarę twierdzeniom skarżącego, to Sąd wskazuje, że trwałości opuszczenia przez skarżącego lokalu nie podważa nawet fakt, że w lokalu nadal znajdują się rzeczy ruchome skarżącego (wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 1570/22, CBOSA). Kwestia wymeldowania jest bowiem stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze osobistym, a więc to sytuacja prawna skarżącego przesądza o podstawie do jego wymeldowania. Położenie jego rzeczy osobistych może tylko dopełniać przekonanie o zamieszkiwaniu w danym miejscu. Sąd w składzie orzekającym nie ma najmniejszych wątpliwości, że skarżący nie wykonuje żadnych czynności, o jakich wspomniał sąd administracyjny w powyżej zacytowanym orzeczeniu o sygn. III SA/Lu 211/24. Ponad wszelką wątpliwość te okoliczności zostały skrupulatnie wyjaśnione przez organy obu instancji. W opinii Sądu w składzie orzekającym, skarżący trwale opuścił mieszkanie pod deklarowanym adresem. Odnosząc się do deklarowanego przez skarżącego zamiaru powrotu do lokalu wskazać należy, jak podkreślił organ II instancji, że jest to zdarzenie przyszłe i niepewne i nie może mieć wpływu na wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie. Materiał dowodowy potwierdza, że skarżący w przedmiotowym lokalu nie mieszka i nie koncentruje swoich spraw życiowych. Nie ma podstaw do utrzymywania jego dalszego zameldowania w przedmiotowym mieszkaniu, ograny i sąd nie mogą orzekać w oparciu o hipotetyczne zdarzenia, które mogą, ale nie muszą mieć miejsca w nieokreślonej przyszłości. Wymeldowanie jest wyłącznie stwierdzeniem faktu, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Bezspornym pozostaje, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu dotychczasowego zameldowania. Na wynik przedmiotowej sprawy nie mogło mieć wpływu również postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym jest wyłącznie wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, nie jego prawa do przedmiotowego lokalu. Z uwagi na powyższe należało stwierdzić bezzasadność zarzutów skargi. Nie doszło do naruszenia art. 35 u.e.l., ponieważ wbrew twierdzeniom skarżącego, stan faktyczny został należycie ustalony i bezsprzecznie wykazuje trwałe i dobrowolne opuszczenie mieszkania przy ul. [...] w Białymstoku. Skarżącego fizycznie nie ma w tym mieszkaniu. Sąd szczegółowo omówił przesłanki uznania danego miejsca za miejsce stałego pobytu. Skarżący nie spełnia żadnego z opisanych wyżej elementów. Opuszczenie mieszkania było także dobrowolne. Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w postępowaniu dowodowym. Materiał dowodowy jest kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie opisane ustalenia faktyczne są prawidłowe i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd stoi na stanowisku, że postępowanie zostało przeprowadzone w zgodzie z przepisami art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., a skarżący nie przedstawił przekonującej argumentacji na poparcie własnych twierdzeń w tym przedmiocie. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji zawierają z kolei odniesienie się do przeprowadzonych dowodów. Wyczerpująco opisano w nich nadto podstawę faktyczną i prawną. Uzasadnienia te spełniają zatem wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Końcowo należy przypomnieć skarżącemu, że wymeldowanie nie rodzi żadnych skutków prawnorzeczowych. Tak jak wskazywały to organy na etapie postępowania administracyjnego, wymeldowanie jest tylko skutkiem ewidencyjnym, tj. rejestrowym. Nie rodzi to żadnych praw do mieszkania i nie ma wpływu na sferę uprawnień własnościowych. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło