II SA/Bd 1076/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynami gry postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. [...](dalej też jako "skarżąca" lub "spółka") reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynami gry. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] roku nr [...] wymierzającej skarżącej karę pieniężną w wysokości [...] złotych z tytułu urządzania gier na automatach do gier poza kasynem gry. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jest on oparty przede wszystkim na "wiarygodności zarzutu wadliwości zaskarżonej decyzji". Podniesione w niniejszej skardze zarzuty wskazują na wysoką wiarygodność wadliwości zaskarżonej decyzji. Ponadto, wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować utratę płynności finansowej spółki. Może wyrządzić spółce znaczną i nieodwracalną szkodę. Ze względu na dokonane przez Urzędy Celne zatrzymania urządzeń, wydawanie decyzji oraz tytułów wykonawczych, kondycja finansowa spółki została mocno naruszona powodując stratę. Taka sytuacja może doprowadzić do szybkiej upadłości spółki, a więc niewątpliwie do sytuacji, w której ani wygranie sporu, ani późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, nie przywróci pierwotnego stanu rzeczy i nie naprawi szkody. Spółka już na chwilę obecną ponosi duże straty nie tylko nie osiągając planowanych zysków z zatrzymanych urządzeń, ale ponosząc straty finansowe. Uiszczanie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy to w ogóle dokonania czynu z art. 107 k.k.s. nie udowodniono żadnym prawomocnym orzeczeniem, dodatkowo pogorszy sytuację finansową spółki i będzie niewspółmierne do zaistniałych okoliczności. Spółka zasługuje na tymczasową ochronę w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny o losie przepisów będących podstawą do wymierzenia spółce kary pieniężnej, skoro postępowanie w tym przedmiocie zostało już przez Naczelny Sąd Administracyjny zainicjowane. Brak jest przesłanek negatywnych wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W stosunku do spółki prowadzone są już liczne postępowania egzekucyjne w oparciu o dotychczas wydane tytuły, co bardzo utrudnia normalne funkcjonowanie z uwagi na zajęcia ruchomości, czy rachunków bankowych oraz dokonywanie przez spółkę wpłat na poczet kar, które są dla spółki ogromnym ciężarem finansowym. W świetle uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r. i skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego, wszystkie wydane dotychczas decyzje administracyjne nakładające na spółkę kary pieniężne zostały wydane w oparciu o przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, którego niekonstytucyjność, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest oczywista. Wobec czego dalsze nakładanie na spółkę decyzjami administracyjnymi kar i nie wstrzymywanie ich wykonania z oczywistych względów grozi spółce nieodwracalną szkodą. Wykonanie wszystkich prawomocnych i wykonalnych kar pieniężnych naraża Skarb Państwa na niepowetowaną i znaczną szkodę. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, tj. stwierdzania niekonstytucyjności art. 14 ust. 1 i 89 ust. 1 pkt 2 ustawy grach hazardowych, powstanie możliwość wznowienia postępowań administracyjnych, a przywrócenie stanu poprzedniego będzie nad wyraz długie i uciążliwe zarówno dla skarżącej, jak i organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia NSA: z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu wniosek skarżącej spółki warunków tych nie spełnia. W jego uzasadnieniu ograniczono się do ogólnego powołania się na pogorszenie na skutek wydanych decyzji oraz wszczętych postępowań egzekucyjnych sytuacji majątkowej spółki, ponoszenie przez nią dużych strat nie tylko z powodu nieosiągnięcia planowanych zysków, ale z powodu ponoszenia strat finansowych. Wskazano, że liczne postępowania egzekucyjne bardzo utrudniają normalne funkcjonowanie z uwagi na zajęcia ruchomości czy rachunków bankowych oraz dokonywanie przez spółkę wpłat na poczet kar, które są dla spółki ogromnym ciężarem finansowym. Nie poparto tej argumentacji jednak żadnymi dokumentami ani też nawet danymi liczbowymi, które pozwalałyby uznać, że wykonanie zaskarżonego postanowienia istotnie związane jest z ryzykiem wystąpienia przesłanek określonych w powołanym wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. W szczególności nie wiadomo, jakie aktualnie skarżąca spółka osiąga dochody, jaki poniosła uszczerbek wskutek orzeczenia w tej sprawie i innych kar pieniężnych, jakiej wielkości jest strata, którą miały spowodować prowadzone względem spółki postępowania. Nie wiadomo nawet, ile wszczęto względem skarżącej postępowań egzekucyjnych, których przedmiotem mają być orzeczone kary pieniężne i w jakiej wysokości. Brak jest też informacji dotyczącej majątku, jakim spółka dysponuje. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że zostało wykazane istnienie możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Podkreślić jednocześnie należy, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd ocenia jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 czerwca 2005 r., II OZ 513/05; z 6 lutego 2008 r., I OZ 47/08; z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 209/08; z 3 lipca 2008 r., I OZ 493/08; z 18 czerwca 2008 r., I OZ 386/08; z 13 czerwca 2008 r., I OZ 410/08). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Argumentacja mająca uzasadniać zasadność skargi na nie mogła więc odnieść zamierzonego przez skarżącą spółkę skutku. Wskazać przy tym należy, że w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., P 4/14, wydanym na skutek, m. in. pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w powołanym przez skarżącą spółkę postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r., II GSK 686/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji RP, art. 20 i art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Postanowieniami z dnia 26 maja 2015 r., P 10/14 i 14 lipca 2015 r., P 22/14 Trybunał Konstytucyjny umorzył natomiast postępowania dotyczące pytań prawnych dotyczących zgodności art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z art. 2 w zw. z art. 7, art. 9, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Poza tym samo nałożenie kary pieniężnej nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji będzie istniała możliwość zwrotu nadpłaconej kwoty. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2009 r., II FSK 1549/09). Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.