III SO/Gd 18/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. w przedmiocie wymierzenia Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] grzywny z powodu nieprzekazania skargi na bezczynność w sprawie dotyczącej zarządzenia o przydzieleniu sprawy do rozpoznania wskazanemu sędziemu postanawia: wymierzyć Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] grzywnę w wysokości 200 (dwustu) złotych. W dniu 22 czerwca 2018 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Okręgowego w S. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", z powodu nieprzekazania przez Prezesa Sądu Okręgowego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na bezczynność w sprawie dotyczącej zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w S. o przydzieleniu sprawy o sygn. akt [...] do rozpoznania sędziemu poza systemem losowania, co – jak wskazał - jest sprzeczne z nowym prawem, bo od 2017 r. sędziów dobiera się losowo. W odpowiedzi na wniosek – pismem z dnia 26 lipca 2018 r. - Prezes Sądu Okręgowego w S. przyznał, że w dniu 24 maja 2018 r. R. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego w S. – ze skargą na zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w S. o przydzieleniu sprawy o sygn. akt [...] Sędziemu Sądu Okręgowego – A. C. Z uwagi na fakt, że zarządzenie o takiej treści nie zapadło wyjaśnił, że pismem z dnia 29 maja 2018 r. R. S. został poinformowany, że z powodu braku zarządzenia o przydzieleniu konkretnemu sędziemu sprawy [...] skardze nie można nadać dalszego biegu, gdyż nie istnieje zarządzenie o treści wskazanej przez skarżącego. Wskazał ponadto, że odpowiedź w zakresie sprawy [...] została przesłana także do sprawy [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2018 r. R. S. wskazał, że w dniu 23 kwietnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w S. zawiadomił go, że "na skutek zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w S. z dnia 4 kwietnia 2018 r. doszło do przeprowadzenia losowania przydziału tej sprawy poza systemem losowego przydziału spraw, w wyniku którego do rozpoznania sprawy wylosowana została SSO A. C.". Ponadto wskazał, że w dniu 3 sierpnia 2018 r. otrzymał postanowienie [...], którym postanowiono o wyłączeniu od prowadzenia sprawy SSO A. C. Wskazał, że ww. pisma znajdują się w aktach sprawy [...], które winny zostać w całości przekazane do WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Powołany art. 55 § 1 p.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Do naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. dochodzi zarówno w sytuacji, gdy organ administracji publicznej w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi nie przekaże skargi wraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, jak i w sytuacji, gdy organ we wskazanym powyżej terminie przekaże do sądu wyłącznie niektóre z dokumentów, do których przekazania jest zobligowany (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2017, s. 363). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny. Omawiana sankcja finansowa służy przede wszystkim zapobieganiu naruszeniom prawa przez organ w przyszłości, stanowi bowiem istotną dolegliwość, szczególnie w przypadkach, gdy organ notorycznie nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 836/10; z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 597/11 oraz z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 790/11 – publ.: Centralna baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rolą grzywny jest jednak także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Sfomułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w § 1 powołanego przepisu wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu sądu. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, LEX nr 1419496, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17, LEX nr 2341874). Wymierzenie grzywny może nastąpić w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900). Przytoczona regulacja oznacza przy tym, że obowiązek przekazania sądowi administracyjnemu skargi istnieje niezależnie od tego, czy organ, do którego skarga została wniesiona uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Obowiązek ten istnieje bowiem niezależnie od tego, czy sprawa należy do właściwości sądów administracyjnych, czy też nie (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, op.cit., s. 363). Już bowiem samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje organ do uczynienia zadość temu żądaniu. To dopiero bowiem sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny wniosku i ustalić, czy skarga mieści się w zakresie jego właściwości. Zatem nawet uzasadnione przekonanie, że skarga nie jest dopuszczalna z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, nie zwalnia organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. To sąd administracyjny jest jedynie władny do dokonania oceny skargi, tak pod względem formalnym, jak i merytorycznym w oparciu o skargę i akta administracyjne, a organ nie może go w tym zastępować, nawet pozostając w uzasadnionym przekonaniu o niedopuszczalności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II OZ 799/11; z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 495/10; z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10; z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OZ 410/11 oraz z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 207/08 – publ. Centralna baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie jego skargi na bezczynność Sądu Okręgowego w S. w sprawie dotyczącej zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w S. o przydzieleniu sprawy o sygn. akt [...] do rozpoznania wyznaczonemu sędziemu, jest zasadny. Z treści pisma R. S. z dnia 6 czerwca 2018 r. wynika bowiem, że pismem tym wnosi on skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w S. w sprawie złożonej przez niego skargi na zarządzenie o wyznaczeniu sędziego do rozpoznania sprawy o sygn. akt [...]. Przyjąć należy, iż adresat skargi określony został precyzyjnie i nie powinno budzić wątpliwości, że skarga ta została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaznaczyć jednak należy, że z uwagi na to, iż skarga ta została wniesiona z pominięciem trybu określonego w art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, to zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału z dnia 15 czerwca 2018 r. przekazana została do Prezesa Sądu Okręgowego w S., z jednoczesnym wyjaśnieniem, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, a organ powinien ją przekazać sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, o ile jej w zakresie swojej właściwości nie uwzględni (art. 54 § 1, 2 i 3 p.p.s.a.) oraz że w razie niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Pomimo tego, Prezes Sądu Okręgowego w S., po jej otrzymaniu w dniu 20 czerwca 2018 r., nie uczynił zadość dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. i nie przekazał jej tut. Sądowi w celu rozpoznania. Termin na przekazanie tej skargi upłynął bowiem w dniu 20 lipca 2018 r., natomiast do dnia rozpoznania niniejszego wniosku organ nie przekazał do tutejszego Sądu przedmiotowej skargi (jej treść znana jest Sądowi wyłącznie z kserokopii sporządzonej do akt założonych w związku z koniecznością zarejestrowania jej w Dzienniku Korespondencji - znak akt [...] i przekazania zgodnie z właściwością Prezesowi Sądu Okręgowego w S. (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wynika z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. i w drugim półroczu 2017 r. (M.P. z 2018 r., poz. 197), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2017 r. wynosiło 3.731,13 zł. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca nie przewidział jej dolnej granicy oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania, pozostawiając decyzję w tej materii sądowi. Wymierzając grzywnę w wysokości 200 zł Sąd wziął pod uwagę, że nieprzekazanie przez Prezesa Sądu skargi nastąpiło z uwagi na mylne przekonanie, że brak jest możliwości nadania wskazanej skardze biegu, z uwagi na brak zarządzenia o przydzieleniu konkretnemu sędziemu sprawy o sygnaturze [...]. Z drugiej jednak strony Sąd określając wysokość grzywny musiał mieć na uwadze charakter orzekanej dolegliwości. Grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę - o czym była już mowa wyżej - ma charakter mieszany (prewencyjno – dyscyplinująco - restrykcyjny), co oznacza, że w opisanym stanie faktycznym sprawy celem jej być musiało zarówno ukaranie organu za brak aktywności w realizacji spoczywającego na nim obowiązku ustawowego przekazania skargi do sądu administracyjnego, jak również zmobilizowanie go do jego wykonania w sytuacji, gdy tego jeszcze nie uczynił (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), a także zapobieżenie takiej praktyce w przyszłości. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.