I SA/Gl 1696/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-03-17
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska, Monika Krywow
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług, gdy podstawą przedłużenia były wątpliwości co do rzetelności transakcji i konieczność przeprowadzenia czynności sprawdzających u kontrahentów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT było uzasadnione. Wskazał, że zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, wystarczy powzięcie przez organ wątpliwości co do zasadności zwrotu, które wymaga dodatkowej weryfikacji. W tej sprawie istniały uzasadnione wątpliwości co do rzetelności transakcji Spółki, co potwierdzało prowadzenie kontroli celno-skarbowej i zlecenie czynności sprawdzających u kontrahentów, co wypełniało dyspozycję przepisów.Stan faktyczny
Spółka złożyła deklarację VAT za wrzesień 2018 r. z wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego. Organ podatkowy, w związku z wszczętą kontrolą celno-skarbową i podejrzeniem udziału Spółki w obrocie karuzelowym, wielokrotnie przedłużał termin zwrotu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu. Spółka zaskarżyła postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, w tym brak uzasadnienia wątpliwości organu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2020 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "Dyrektor" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a) i art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej jako "O.p."), po rozpoznaniu zażalenia A sp. z o.o. w B. (dalej jako "Spółka" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. (dalej jako "organ podatkowy") z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. do dnia 29 listopada 2019 r.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 19 października 2018 r. Spółka złożyła deklarację VAT-7 dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r., w której wykazała zwrot podatku od wartości dodanej na rachunek bankowy w terminie 60 dni, w wysokości [...] zł. Termin zwrotu podatku przypadał na dzień 18 grudnia 2018 r.
W dniu 21 listopada 20018 r. do organu podatkowego wpłynęło zawiadomienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej jako "organ kontroli") o wszczętej w dniu [...] r. kontroli celno-skarbowej w zakresie rzetelności deklarowanych przez Spółkę podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług oraz ustalenia zasadności zwrotu podatku za okres od 1 maja 2018 r. do dnia 30 września 2018 r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2018 r. do dnia 28 lutego 2018 r. z uwagi na ww. kontrolę.
Pismem z dnia [...] r. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaś organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 546/19 skargę oddalił. Powyższy wyrok stał się prawomocny na skutek oddalenia skargi kasacyjnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 2235/19.
Pismem z dnia 21 stycznia 2019 r. organ kontroli poinformował organ podatkowy, że z analizy dokumentacji Spółki można wysnuć podejrzenie udziału skarżącej w obrocie karuzelowym maszynkami i akcesoriami do golenia. W związku z powyższym organ kontrolny zlecił przeprowadzenie czynności sprawdzających Naczelnikowi [...] Urzędu Celno-Skarbowego w G. oraz administracji podatkowej Republiki Czeskiej. Ponadto poinformował, że termin zakończenia kontroli skarbowej został wyznaczony na dzień [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy ponownie przedłużył termin zwrotu Spółce podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r., tj. do dnia 28 maja 2019 r. Postanowienie nie zostało zaskarżone.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. organ kontrolny poinformował, że postępowanie kontrolne nie zostało zakończone, albowiem zlecił przeprowadzenie czynności sprawdzających u pośredników dostawców Spółki i jednocześnie zaznaczył, że do czasu zakończenia tych czynności nie jest możliwe orzeczenie co do zasadności zwrotu podatku. Wskazał także, że wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania kontrolnego na dzień [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy po raz kolejny przedłużył termin zwrotu przedmiotowego podatku, tj. do dnia [...] r. Od powyższego postanowienia Spółka wniosła zażalenie. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1351/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki na powyższe postanowienie.
Pismem z dnia [...] r. organ kontrolny zawiadomił o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli prowadzonej w Spółce. Wskazał, że wobec zlecenia przeprowadzenia czynności sprawdzających u pośrednich dostawców Spółki nie jest możliwe orzeczenie co do zasadności zwrotu podatku do czasu zakończenia tych postępowań. Jednocześnie wskazał nowy termin zakończenia postępowania na dzień [...] r.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy kolejny raz przedłużył termin zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2019 r., tj. do dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał na treść art. 87 ust. 2 i ust. 2b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm., dalej jako "u.p.t.u.") oraz art. 274b O.p. Wskazał na wszczęcie w dniu [...] r. przez organ kontrolny postępowanie kontrolne oraz dotychczas wydane postanowienia o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. Jednocześnie w oparciu o pisma organu kontrolnego, w tym z dnia 15 lipca 2019 r. wskazał, że w toku postępowania kontrolnego wystąpiła konieczność weryfikacji rzetelności i faktycznego przebiegu transakcji dokonanych przez Spółkę mających za przedmiot maszynki i nożyki do golenia. Tym samym organ kontrolny zlecił innym organom podatkowym i kontrolnym przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahentów Spółki. Podniósł, że z pisma z dnia 15 lipca 2019 r. wynika, że wobec prawdopodobieństwa uczestnictwa skarżącej w fikcyjnym obrocie gospodarczym nadal prowadzone są czynności sprawdzające u pośredników dostawców Spółki, bez przeprowadzenia tych czynności nie można orzec co do zasadności zwrotu podatku wykazanego przez Spółkę, zaś nowy termin zakończenia kontroli został wyznaczony na dzień [...] r. Organ podatkowy stwierdził zatem, że z uwagi na fakt, iż kontrola skarbowa w Spółce nie została zakończona przed upływem terminu wynikającego z postanowienia z dnia [...] r., tj. przed dniem [...] r. postanawia przedłużyć termin zwrotu podatku do dnia [...] r.
Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącej powód przedłużenia jest niewystarczający i narusza przepisy prawa. Odwołała się przy tym do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 313/15 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 2039/15. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie zachodzi sytuacja wskazana w tych wyrokach a dotycząca wadliwości uzasadnienia. W jej ocenie z zaskarżonego postanowienia nie wynika na jakiej podstawie i w oparciu o jakie dowody organ podatkowy powziął wątpliwość co do przebiegu transakcji dokonywanych przez Spółkę. Nie wynikają z niego zatem jakiekolwiek wątpliwości co do zasadności zwrotu nadwyżki. Zdaniem skarżącej brak jest zdarzeń lub dokumentów, których obiektywna ocena miałaby wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia Spółki. Dokumenty te też nie zostały wskazane w postanowieniu. Tym samym wszelkie twierdzenia organów podatkowych odbywają się w sferze domysłów i podejrzeń. Jednocześnie podniosła, że straty Spółki na skutek wadliwych decyzji organów podatkowych będą nie do odrobienia, a późniejsza rekompensata w postaci odsetek będzie niewystarczająca.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wskazał na przedmiot działalności Spółki. Wyjaśnił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena zasadności przedłużenia Spółce terminu do zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. Odwołał się do treści art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. i wyjaśnił, że treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że rozstrzygnięcie o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku od towarów i usług należy do sfery uznaniowej organu. Zauważył przy tym, że sięgnięcie do tego instrumentu powinno oznaczać, że organ podatkowy powziął obiektywnie uzasadnione wątpliwości co do zasadności żądanego zwrotu podatku od wartości dodanej i podejmuje działania mające na celu jego zweryfikowanie. Wskazał, że zakres weryfikacji uregulowany jest w art. 87 ust. 2b u.p.t.u. Muszą zatem wystąpić okoliczności, które wskazują na istnienie potrzeby dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika, a ocena czy taka potrzeba występuje nie może być dowolna, ale musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego. Wskazał także, że nie chodzi o przesłanki, które mają charakter konkretnych dowodów świadczących o nieprawidłowościach w rozliczeniu. Na tym etapie decyduje się bowiem o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej jego zasadności. Organ odwoławczy podkreślił także, że przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 13 października 2008 r. , sygn. akt K 16/07, stwierdził jego zgodność z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji, a także rozważył jego zgodność z Dyrektywą 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz.UE L 347, s. 1, dalej jako "Dyrektywa").
Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, organ podatkowy władny był przedłużyć termin zwrotu podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r. Wskazał, że podstawa prawną wydanego postanowienia był przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Ponadto w treści postanowienia wskazano na fakt, że weryfikacja rozliczenia podatku od towarów i usług Spółki za wrzesień 2018 r. została objęta kontrolą prowadzoną przez organ kontrolny w zakresie prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 1 maja 2018 r. do 30 września 2018 r. Wskazano również, że w trakcie trwającej kontroli nastąpiła konieczność dodatkowej weryfikacji rzetelności i faktycznego przebiegu transakcji dokonywanych przez Spółkę w zakresie obrotu maszynkami i nożyczkami do golenia, w związku z czym wystąpiono do właściwych organów podatkowych i kontrolnych o przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahentów (dostawców) tych towarów. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że z akt sprawy wynika, iż organ kontrolny pismem z dnia 26 listopada 2018 r. poinformował o tym, że analiza mająca na celu ocenę ryzyka nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych Spółki wskazuje na możliwość uczestnictwa przez skarżącą w fikcyjnym obrocie gospodarczym mającym na celu wyłudzenie nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług. Stwierdził także, że stanowisko to zostało podtrzymanie w piśmie organu kontrolnego z dnia 21 stycznia 2019 r. Wskazano w nim na prawdopodobieństwo uczestnictwa w obrocie karuzelowym ww. towarami oraz na zlecenie przeprowadzenia czynności sprawdzających przez organ kontrolny w G. oraz czeską administrację podatkową. Podkreślono także, że bez tych czynności nie jest możliwe orzeczenie o zasadności zwrotu podatku. Dyrektor podkreślił, że w kolejnym piśmie (z dnia 15 kwietnia 2019 r.) organ kontrolny poinformował, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi rozliczeń Spółki zlecono przeprowadzenie czynności sprawdzających u pośrednich dostawców podkreślając, że bez ich przeprowadzenia nie można orzec o zasadności zwrotu podatku. Ostatecznie organ odwoławczy wskazał na pismo organu kontrolnego z dnia 15 lipca 2019 r. wskazującego, że nadal prowadzone są czynności sprawdzające u pośrednich dostawców, bez ich przeprowadzenia nie jest możliwe orzeczenie o zasadności zwrotu podatku wskazanego przez Spółkę. Jednocześnie wskazano nowy termin zakończenia czynności kontrolnych na dzień [...] r.
Zdaniem organu odwoławczego sam fakt przeświadczenia Spółki o prawidłowości dokonanych rozliczeń nie przesądza o braku podstaw do powzięcia przez organy podatkowe wątpliwości co do rzetelności tych rozliczeń. Wskazane zaś w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności, w świetle gramatycznej wykładni art. 87 ust. 2 u.p.t.u., były wystarczające do jego wydania. Dyrektor uznał, że postanowienie zawiera logiczne i kompletne uzasadnienie. Jednocześnie nie dopatrzył się naruszenia art. 121 i art. 125 O.p.
Odnosząc się do argumentacji Spółki dotyczącej jej problemów finansowych organ odwoławczy stwierdził, że nie mają one wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnił, że co prawda przedłużanie terminu zwrotu podatku może wpływać na tę sytuację, jednakże podkreślił, że procedura zwrotu ma ochronić interes Skarbu Państwa przed nienależnie wypłaconym podatkiem.
W skardze na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawvego, zarzuciła naruszenie:
- art. 120 oraz art. 125 § 1 O.p. poprzez bezprawne i nieuzasadnione przedłużenie terminu do zwrotu podatku od towarów i usług;
- art. 120, art. 121, art. 124 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. oraz art. 87 ust. 2 u.p.t.u. poprzez brak wskazania, w uzasadnieniach postanowień istotnych wątpliwości powodujących potrzebę dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym ponad kwotę podatku należnego za badany okres.
Tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.
W ocenie pełnomocnika Spółki postanowienia te są rażąco wadliwe i nie odpowiadają wymogom stawianym przez przepisy prawa. Wskazano, że podano w nich na zaistnienie podejrzenia udziału skarżącej w obrocie karuzelowym bez wskazania żadnych konkretnych okoliczności potwierdzających te podejrzenia. Zdaniem Spółki powoływanie się obecnie, a nie w postanowieniu organu podatkowego, na szereg pism, które wymieniały między sobą organy nie jest wystarczające. Wymyka się to bowiem kontroli międzyinstancyjnej. Nie opisano, przytoczono, uzasadniono jakież to okoliczności przemawiają za potrzebą dodatkowej weryfikacji, poza wyłącznie domysłami i podejrzeniami, które nie są niczym poparte. Nie wskazano z czego konkretnie wynikają wątpliwości organu. Zdaniem Spółki, idąc tym tokiem, przedłużenie terminu zwrotu podatku może trwać w nieskończoność i będzie nieweryfikowalne. Zdaniem autora skargi uzasadnienia postanowień są lakoniczne i nie są kompletne, albowiem nie zawierają jakichkolwiek twierdzeń czy argumentów potwierdzających stanowisko organów skarbowych. Samo bowiem prowadzenie postępowania kontrolnego o niczym nie świadczy i niczego nie dowodzi. Służy jedynie dalszemu przedłużaniu terminu do zwrotu. Pełnomocnik przytoczył także fragmenty uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 313/15. Stwierdził, że ma on zastosowanie do niniejszej sprawy. Powtórzył nadto argumentację z zażalenia, że w niniejszej sprawie brak jest zdarzeń lub dokumentów, których obiektywna ocena wskazywałaby na nieprawidłowości w rozliczeniu Spółki. Odwołał się przy tym do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 2039/15.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu podatkowego o kolejnym przedłużeniu terminu zwrotu Spółce podatku od towarów i usług za wrzesień 2018 r.
Wskazać zatem należy, że w myśl art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 i ust. 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
Podkreślić także trzeba, że weryfikacja zasadności zwrotu różnicy podatku może obejmować sprawdzenie rozliczenia podatnika, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika, oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji (art. 87 ust. 2b u.p.t.u.).
Zauważyć także należy, że przepisy u.p.t.u. w powyższym zakresie znajdują oparcie w uregulowaniach dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347, s. 1, dalej "Dyrektywa 112"). Zgodnie z art. 273 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule XI, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym, powinny jednak czynić to w ramach przewidywanego prawem krajowym procedur i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności. Natomiast w myśl art. 183 dyrektywy 112 – w przypadku, gdy za dany okres rozliczeniowy kwota odliczeń przekracza kwotę VAT należnego, państwa członkowskie mogą dokonać zwrotu lub przenieść nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy w oparciu o ustalone przez siebie warunki. Państwa członkowskie mają zatem pewną swobodę w określaniu wymogów zwrotu nadwyżki VAT, w tym przedłużeniu terminu zwrotu podatku. Procedura weryfikacji zasadności zwrotu jest dopuszczalna jednak w uzasadnionych przypadkach. Bez wątpienia nie może być nadużywana, a jedynie uruchamiana w celu przeciwdziałania wyłudzaniu podatku z budżetu (por. pkt 32 wyroku TSUE z 25 października 2001 r. w sprawie C-78/00 Komisja WE przeciwko Republice Włoskiej, EU:C:2001:579).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że nie jest kwestią sporną to, że wobec spółki toczy się postępowanie kontrolne prowadzone przez organ kontrolny, które nie zostało zakończone. Wynika to zarówno z uzasadnień postanowień obu organów, jak również z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W orzecznictwie administracyjnym nie budzi wątpliwości pogląd, że do przedłużenia terminu zwrotu podatku wystarczy powzięcie przez organ wątpliwości co do zasadności zwrotu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FSK 610/13 czy w wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 676/13). Również w najnowszym orzecznictwie wskazano, że do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od wartości dodanej nie jest konieczne udowodnienie, że zwrot jest niezasadny ani do wykazania, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. W postępowaniu tym chodzi o uprawdopodobnienie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku i z tego powodu dochodzi do wstrzymania na czas weryfikacji zwrotu podatku (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I FSK 767/19). Oznacza to, że warunkiem przedłużenia terminu zwrotu podatku na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. nie jest zgromadzenia przez organ podatkowy dowodów na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu. W wyroku z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt I FSK 598/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. nie wynika, aby mógł być on zastosowany tylko wówczas gdy istnieją "dowody materialne na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu". Pomijając nawet fakt, że strona skarżąca nie wyjaśnia co rozumie pod pojęciem "dowody materialne", to trzeba zauważyć, że przepis ten nie zawiera żadnych dowodowych ograniczeń odnoszących się do swobody działania organu na jego podstawie. Natomiast stosując ten przepis organ musi mieć na względzie cel, dla którego wprowadzono tę regulację. W tym zakresie uznanie zawarte w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. do przedłużenia terminu zwrotu ma charakter ograniczony. Tymczasowe wstrzymanie się ze zwrotem podatku jest bowiem instrumentem, który ma przeciwdziałać wyłudzaniu podatku z budżetu". Z kolei w prawomocnym wyroku z dnia 13 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 665/18, tutejszy Sąd podzielił pogląd, że wszczęcie postępowania kontrolnego dotyczącego okresu, którego zwrot dotyczy, uzasadnia zastosowanie instytucji przedłużenia terminu zwrotu w celu umożliwienia organowi tymczasowego wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia weryfikacji zasadności tego zwrotu. Sąd w pełni podziela ten pogląd.
W niniejszej sprawie zarówno z uzasadnienia organu odwoławczego, jak i organu podatkowego, wbrew twierdzeniom skarżącej, wynika wprost, że organ kontrolny zawiadomił o prowadzonej kontroli celno-skarbowej, jak również wskazał na wątpliwości co do rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług (str. 2 uzasadnienia postanowienia organu podatkowego, str.2 i 5 postanowienia organu odwoławczego). Wynika z nich, że wątpliwości budzi rzeczywisty charakter transakcji dotyczących obrotu maszynkami i ostrzami do golenia. Oceniając zaskarżone postanowienie Sąd miał na uwadze i to, że kwestia zaistnienia przesłanek w do przedłużenia Spółce terminu do zwrotu była już przedmiotem kontroli przez tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą Spółki na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. W wyrokach tych wskazano, że "zakres i cel kontroli jednoznacznie wpisuje się w ustawową przesłankę przedłużenia terminu zwrotu podatku, gdyż w takiej sytuacji zasadność zwrotu wymagała dodatkowego zweryfikowania". Ponadto wskazano na pismo organu kontrolnego z dnia 15 lipca 2019 r., z którego wynika, że czynności kontrolne nie zostały zakończone, a bez wyników czynności sprawdzających u pośrednich dostawców nie jest możliwe orzeczenie o zasadności zwrotu. Nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie kontrolne swoim zakresem objęło podjęcie czynności sprawdzających u pośrednich dostawców, a zatem wypełnia dyspozycję art. 87 ust. 2b u.p.t.u. Organy podatkowe obu instancji wskazały zatem w swoich rozstrzygnięciach na fakt wszczęcia kontroli celno-skarbowej, jej zakres i okres kontroli, zbieżny z okresem, którego dotyczy zwrot kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2018 r. Należy także podkreślić, że istnienie wątpliwości co do zasadności zwrotu nie oznacza, że ustawodawca nałożył na organ podatkowy obowiązek szczegółowego uzasadnienia powziętych wątpliwości. Istotnym jest sam fakt ich powstania i konieczność dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu, czyli w istocie konieczność podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy podatnikowi należy się zwrot, czy nie. Charakter instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT i przesłanka jej zastosowania określona w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. determinują konstrukcję uzasadnienia postanowień wydanych przez organy w obydwu instancjach".
Wskazano także termin zakończenia postępowania kontrolnego, jaki podał organ kontrolny, a który zbieżny jest z nowo podanym terminem zwrotu w zaskarżonych postanowieniach.
W ocenie Sądu uzasadnienie zatem spełnia wymogi wynikające z art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Wskazane zostały przyczyny skutkujące kolejnym przedłużeniem terminu do zwrotu przedmiotowego podatku.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wskazywanych w skardze zasad procesowych. Uzasadnienie faktyczne postanowienia wydanego na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. musi wykazać jedynie uzasadnione wątpliwości uzasadniające przeprowadzenie czynności wymienionych w tym przepisie, a w konsekwencji przedłużenia terminu zwrotu podatku, jako następstwo prowadzenia i niezakończenia kontroli podatkowej czy postępowania podatkowego.
W konsekwencji powyższego należało uznać, że wydane postanowienia są prawidłowe.
Jedynie na marginesie Sąd pragnie wskazać, że w niniejszej sprawie kontrola podatkowa jest prowadzona przez inny organ, niż organy orzekające w sprawie. Ocena materiału dowodowego będzie zatem dokonana w postępowaniu kontrolnym, nie zaś w postępowaniu dotyczącym przedłużenia terminu do zwrotu podatku. Inny jest bowiem zakres tych postępowań.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło