II SA/Gl 2039/23

WyrokWSA w Gliwicach2024-07-03

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Beata Kalaga-Gajewska, Agnieszka Kręcisz-Sarna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wygasa, jeśli wniosek o jego wypłatę nie został złożony w terminie określonym w art. 73 ust. 4 tej ustawy (do dnia 31 grudnia 2005 r.)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wygasa, jeśli wniosek o jego wypłatę nie został złożony w terminie określonym w art. 73 ust. 4 tej ustawy, tj. do dnia 31 grudnia 2005 r. Termin ten jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, a jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem roszczenia, niezależnie od przyczyn niedochowania terminu.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na upływ terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie (31 grudnia 2005 r.). Wojewoda Śląski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że postępowanie administracyjne zakończyło się dopiero w czerwcu 2023 r. i roszczenie o odszkodowanie powstało dopiero wówczas. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2023 r. nr NWXIV.7581.6.17.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę. Prezydent Miasta R.(dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. nr 133 poz. 872 z późn.zm.; dalej: "ustawa"), po rozpatrzeniu wniosku K. P. (dalej: "skarżąca") z dnia 7 lipca 2023 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pasem drogowym drogi publicznej ul. [...] w R., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za udział w prawie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr 1 (wydzielonej z działki nr 2) o pow. 26 m kw., km 1, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w trybie art. 73 ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda Śląski decyzją z dnia 14 lutego 2023 r., nr NWIII.7533.63.2017, stwierdził na postawie art. 73 ust. 1 ustawy nabycie przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę R., która następnie została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2023 r., nr [...]. Organ I instancji wskazał, że roszczenie skarżącej o wypłatę odszkodowania za zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną wygasło z dniem 31 grudnia 2005 r. z uwagi na treści art. 73 ust. 1 i 4 ustawy. Pismem z dnia 20 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Podkreśliła, że Wojewoda Śląski decyzją z dnia 15 marca 2019 r. stwierdził nabycie przedmiotowej działki pod drogę publiczną przez Gminę R., która w dniu 3 czerwca 2022 r. została uchylona w całości przez Ministra Rozwoju i Technologii oraz przekazana do ponownego rozpoznania. W dniu 14 lutego 2023 r. Wojewoda Śląski decyzją wydaną na podstawie art. 73 ustawy, stwierdził nabycie z mocy prawa spornej nieruchomości przez Gminę R., która w dalszej kolejności została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2023 r. Skarżąca podała, że od tej decyzji wniosła skargę do sądu administracyjnego. Jej zdaniem postępowanie administracyjne, na podstawie którego Gmina przejęła nieruchomość, zakończyło się dopiero w dniu 28 czerwca 2023 r. Zaznaczyła również, że nie było podstaw do przejęcia nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy, a ewentualnie roszczenie o odszkodowanie powstało dopiero z dniem wydania decyzji przez Ministra Rozwoju i Technologii. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia 31 października 2023 r., nr NWXIV.7581.6.17.2023, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu podał, że decyzją własną z dnia 14 lutego 2023 r., nr NWlll.7533.63.2017, stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę R. własności przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, która na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność Z. S. jako właściciela lokalu nr 1, opisanego w księdze lokalowej numer [...], oraz skarżącej i Z. S. jako współwłaścicieli lokalu nr 2, opisanego w księdze wieczystej lokalowej numer [...], jak też skarżącej i J. P. jako właścicieli we wspólności ustawowej małżeńskiej lokalu nr [...], opisanego w księdze wieczystej lokalowej numer [...]. Przy czym na dzień wydania decyzji Wojewody Śląskiego w księdze wieczystej lokalowej numer [...] prawo własności wpisane było na rzecz skarżącej. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej oraz Z. S. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 28 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 lutego 2023 r. Z kolei, złożonym w dniu 13 lipca 2023r. wnioskiem, opatrzonym datą 7 lipca 2023 r., skarżąca zwróciła się o "przyznanie mi oraz bratu odszkodowania za przejętą część naszej nieruchomości pod drogę publiczną gminną - ul. [...] w oparciu o decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 lutego 2023 r. znak NWIII.7533.63.2017", jednocześnie nie dołączając stosownego pełnomocnictwa oraz nie wskazując z imienia i nazwiska kogo reprezentuje. Tymczasem, art. 73 ust. 4 ustawy jednoznacznie określa termin, w którym należało złożyć wniosek o odszkodowanie, a obowiązująca regulacja nie przewiduje możliwości jego przywrócenia. Jest to termin prekluzyjny, zatem jego uchybienie wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia roszczenia i to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. Wyjaśnił, że w kontekście przywołanego terminu wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne łącznie z Naczelnym Sądem Administracyjnym i stanowisko ich jest jednoznaczne, że jest to termin prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Zaznaczył również, że w kontekście spornej regulacji wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny i on także nie dostrzegł w tej regulacji naruszeń prawa, które uzasadniałyby jego eliminację z porządku prawnego (por. wyroki TK z dnia: 15 września 2009 r. sygn. P 33/07 i 19 maja 2011 r. sygn. K 20/09). W konsekwencji, wypłacane mogą być odszkodowania wyłącznie na wnioski złożone w terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy. Wniosek skarżącej z dnia 7 lipca 2023 r. o przyznanie odszkodowania za przejętą działkę nr 1 został złożony w dniu 13 lipca 2023 r. Stąd też organ I instancji zasadnie uznał, że nie został on złożony w ustawowym terminie, co wyklucza prawną możliwość ustalenia i wypłaty odszkodowania. Podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2730/12). Decyzja stwierdzająca nabycie nieruchomości z mocy prawa w tej konkretnej sprawie wydana została przez Wojewodę Śląskiego w dniu 14 lutego 2023 r. i utrzymana w mocy decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2023 r., a wobec złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawa czeka na rozstrzygnięcie. Nadto, sprawa o odszkodowanie jest odrębnym postępowaniem. Wyrok w powyższej sprawie nie wpływa na rozstrzygnięcie w obecnie rozpatrywanej sprawie, bowiem decyzja wydana w trybie art. 73 ustawy ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza przejście własności, które nastąpiło z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2023 r. skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała twierdzenia zażalenia akcentując, że wniosek o wypłatę odszkodowania był podnoszony od samego początku, tj. od dnia przejęcia części nieruchomości przez Gminę R.. Wskazała, że postępowanie administracyjne, na podstawie którego Gmina przejęła nieruchomość, zakończyło się dopiero w dniu 28 czerwca 2023 r. i jej zdaniem brak było podstaw do przejęcia nieruchomości, na podstawie art. 73 ustawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ocenie Sądu wedle powyższych zasad zostało poddane postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia 31 października 2023 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa. Niniejsza sprawa, w oparciu o art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przystępując do rozważań wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 61 a § 1 k.p.a., który został wprowadzony w dniu 11 kwietnia 2011 r., na mocy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18 z późn. zm.). Nowelizacja ta pozwoliła na wyraźne rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia - od etapu merytorycznego rozpoznania, oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty. Przewiduje on dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie, bądź postępowanie administracyjne już się toczy albo w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu określonego w ustawie i brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. i B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2019, s. 421 oraz R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 384). Organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wówczas, gdy ziści się choćby jeden z wyżej przedstawionych warunków. Użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1385/11; z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1609/13; z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 553/15; postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14). Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok NSA: z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1987/12; z dnia 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1053/17; z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 876/20). Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym a nie merytorycznym. Warto również podkreślić, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowił przedmiot pogłębionych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16, Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W ten nurt wpisuje się uzasadnienie wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 615/17, iż odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. W niniejszej sprawie zaistniała właśnie taka przesłanka, tj. niedopuszczalność wniosku skarżącej z innych uzasadnionych przyczyn. W tym miejscu należy przypomnieć treść art. 73 ustawy, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem (ust. 1). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi (ust. 2 pkt 1), Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg (ust. 2 pkt 2). Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa (ust. 4). Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (ust. 5). Wobec ujawnionego w sprawie stanu faktycznego określić trzeba, że sporną kwestię w niniejszej sprawie stanowi termin na złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania wobec przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną z mocy prawa. Rozważając to zagadnienie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z treścią powyższego przepisu i ukształtowaną na jego podstawie linią orzeczniczą termin ten upłynął z dniem 31 grudnia 2005 r. W ślad za wyrokiem NSA z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2730/12, podkreślenia wymaga to, że do ziszczenia się prawa podmiotowego do odszkodowania za odjęte prawo własności, możliwego do realizacji - nie na zasadach ogólnych prawa cywilnego - ale na drodze postępowania administracyjnego dochodzi tylko wtedy, kiedy istnieje materialna norma prawa administracyjnego stanowiąca podstawę żądania odszkodowania. Prawo do odszkodowania jako rekompensaty za odjęte prawo własności z woli ustawodawcy (art. 73 ust. 4 ustawy) mogło być realizowane w wyznaczonym w ustawie terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. NSA zaakcentował w tym orzeczeniu, że przepis art. 73 ust. 4 ustawy wprowadza zasadę, że odszkodowanie wypłacane będzie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., po upływie tego okresu roszczenie wygasło. Jednoznacznie NSA podkreślił, że do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie odszkodowania konieczny był wniosek uprawnionego podmiotu i tylko on mógł wszcząć całą procedurę. NSA w orzeczeniu tym podał także, że wniosek strony skarżącej jeśli nie został złożony w ustawowym terminie, to nie mógł zostać rozpatrzony w oparciu o przepis art. 73 ust. 4 ustawy. Ustanowiony w tym przepisie termin na złożenie wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że przed rozpoczęciem biegu tego terminu roszczenie nie istnieje, natomiast po jego upływie wygasa. Takie też stanowisko zajął również NSA m.in. w wyroku z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 394/06, stwierdzając, że "wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło.". Wobec powyższego przesłanką konieczną do orzeczenia odszkodowania, którego obowiązek ustalenia musi wynikać z przepisów prawa materialnego, jest konieczność przedłożenia wniosku w ustawowo zakreślonym terminie a jego przekroczenie wyklucza ustalenie odszkodowania. Pogląd ten został potwierdzony w wielu wyrokach sądów administracyjnych zwłaszcza NSA z dnia: 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 994/19; 11 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 4127/18; 21 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 572/20, a także wyrokach WSA: w Krakowie z dnia: 23 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 83/18 i 19 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1386/20; w Poznaniu z dnia: 9 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 134/18 i 28 maja 2020 r. sygn. akt II SA/Po 22/20; w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 48/19; w Łodzi z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 225/19; w Warszawie z dnia 13 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1899/19. We wszystkich przywołanych wyrokach konsekwentnie stwierdzono, że termin na złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. W ślad za argumentacją zaskarżonego postanowienia zaznaczyć trzeba, że powyższa regulacja nie została uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z Konstytucją RP. Nadto, w orzecznictwie zdecydowanie wiodącym jest pogląd, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość, która zajęta została pod drogę publiczną i która z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - nie przysługuje temu współwłaścicielowi nieruchomości, który uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o odszkodowanie - nawet w sytuacji, gdy inny współwłaściciel tej nieruchomości, terminu tego dochował. W ramach powyższego poglądu akcentuje się bowiem, że każdy ze współwłaścicieli nieruchomości ma własne roszczenie o odszkodowanie. Złożenie zaś wniosku o odszkodowanie przez jednego z uprawnionych nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania o wypłatę odszkodowania na rzecz innych (pozostałych) współwłaścicieli nieruchomości. Wywieść zatem należy, że skoro skarżąca we wniosku wskazała, że składa go także w imieniu brata, organ administracji publicznej co do zasady winien był wyjaśnić tą kwestię. Jednak z uwagi na powyższe rozważania w zakresie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku nie zmieniłoby to treści zaskarżonego postanowienia. W świetle powyższego argumentacja skarżącej, że postępowanie administracyjne zakończyło się w dniu 28 czerwca 2023 r. wraz z wydaniem decyzji Ministra Rozwoju i Technologii pozostaje nieuprawnione, gdyż termin na złożenie wniosku minął bezpowrotnie z dniem 31 grudnia 2005 r. Na marginesie wyjaśnić przyjdzie, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomość z mocy prawa zakończyło się wraz z wydaniem decyzji z dnia 28 czerwca 2023 r., od której została złożona skarga do WSA w Warszawie i tym samym decyzja ta nie stała się jeszcze prawomocna. Podkreślić również trzeba, że niniejsze postępowanie dotyczy tylko i wyłącznie w kwestii odszkodowania a nie prawidłowości przejęcia nieruchomości. Nadto, Minister Rozwoju i Technologii w przywołanej powyżej decyzji z dnia 28 czerwca 2023 r. wyraził tożsame stanowisko, iż ustalenie wysokości odszkodowania odbywa się w odrębnym postępowaniu. W konsekwencji, organy obu instancji prawidłowo rozpoznały wniosek skarżącej z dnia 7 lipca 2023 r. i nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji. Z kolei powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło