I SA/Go 386/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-09-18
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Alina Rzepecka, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zabezpieczeniu na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, wydana przed określeniem wysokości zobowiązania podatkowego, została wydana prawidłowo, jeśli organ podatkowy ustalił istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego na podstawie analizy sytuacji majątkowej podatnika oraz czynności polegających na zbyciu majątku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zinterpretowały przesłanki zabezpieczenia wynikające z art. 33 Ordynacji podatkowej. Stwierdzono, że istniała uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, co potwierdzały ustalenia dotyczące błędów w rozliczeniach VAT, zbycia przez skarżącego majątku (samochodu) oraz ustanowienia rozdzielności majątkowej z żoną, która następnie otrzymała w darowiźnie nieruchomość. Te okoliczności doprowadziły do sytuacji, w której skarżący nie posiadał majątku wystarczającego do pokrycia przewidywanej kwoty zobowiązania wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Skarżący M.J. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zabezpieczeniu na jego majątku zobowiązania podatkowego w podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2014 r. w przybliżonej kwocie 1.137.509,00 zł. Organy podatkowe ustaliły, że w trakcie kontroli stwierdzono błędy w rozliczeniach VAT, w tym zaniżenie podatku należnego z tytułu zastosowania stawki 0% do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Ponadto, skarżący zbył samochód osobowy i ustanowił rozdzielność majątkową z żoną, która otrzymała w darowiźnie nieruchomość, co zdaniem organów uszczupliło jego majątek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę w całości.
Skarżący, M.J., wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z [...] marca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] września 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o zabezpieczeniu w toku prowadzonego postępowania kontrolnego, przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, na majątku skarżącego, zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. w łącznej przybliżonej wysokości 1.137.509,00 zł w tym należność główna w kwocie 850.512,00 zł oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie 286.997,00 zł.
Rozstrzygnięcia organów podatkowych zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu [...] września 2018 r. organ pierwszej instancji, działając m.in. na podstawie art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3, § 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) orzekł o zabezpieczeniu na majątku skarżącego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. w łącznej, przybliżonej wysokości 1.137.509,00 zł w tym należność główna w kwocie 850.512,00 zł oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie 286.997,00 zł.
W motywach uzasadnienia organ wskazał, że wobec skarżącego prowadzona jest kontrola w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. W trakcie kontroli w wyniku porównania zapisów ewidencyjnych z dokumentami źródłowymi stwierdzono liczne błędy mające wpływ na zaniżenie podatku VAT za kontrolowany okres: zaniżenie za maj 2014 r. podatku należnego w stawce 23 % o kwotę 660,30 zł z tytułu ujęcia w błędnych kwotach do rejestru sprzedaży za maj wartości wynikających z faktury VAT dokumentującej sprzedaż towarów, zaniżenie podatku należnego w stawce 23% o łączną kwotę 849.852,00 zł z tytułu zastosowania stawki podatku VAT 0 % do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, które nie spełniały przesłanek do zastosowania tej stawki i winny zostać opodatkowane stawką podstawową 23 %.
W toku postępowania organ ustalił również, że skarżący dokonywał dostaw towarów handlowych: piwa, m.in. do krajów członkowskich Unii Europejskiej. W celu weryfikacji prawidłowości tych transakcji wysłano wnioski do zagranicznych administracji podatkowych w ramach procedury SCAC. Uzyskane odpowiedzi pozwalają w ocenie organu, na wyciągnięcie wniosku, że faktury VAT dotyczące tych transakcji nie odzwierciedlają rzeczywistego przeznaczenia towaru. Organ stwierdził, ze skarżący nie dołożył należytej staranności w zakresie tych transakcji a stwierdzone nieprawidłowości skutkują brakiem spełnienia przesłanek do zakwalifikowania dostaw jako wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów. Organ stwierdził, że skarżący świadomie działał z naruszeniem prawa.
Dalej wskazano, że skarżący złożył w dniu 26.06 2018 r. oświadczenie o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Wykazał w nim, że nie posiada nieruchomości oraz posiada ruchomości w postaci: drukarki fiskalnej o wartości 2170 zł, laptop o wartości 1900 zł, telefon IPhone o wartości 3000 zł, gitarę o wartości 3000 zł (narzędzie pracy) oraz drobne wyposażenie mieszkania. W oparciu o posiadanie dokumenty organ ustalił nadto, że w dniu [...].06.2018 r. skarżący zawarł umowę o rozdzielności majątkowej z małżonką. Następnie w dniu [...].06. 2018 r. na podstawie aktu notarialnego żona skarżącego otrzymała darowiznę do majątku osobistego od rodziców skarżącego w postaci lokalu mieszkalnego. Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji pojazdów ustalono, że w dniu [...].06.2018 r. skarżący sprzedał samochód osobowy [...] (średnia wartość ustalona przez organ – 45.000,00 zł). Z analizy zeznań podatkowych skarżącego wynika, że w 2017 r. uzyskał dochód ze stosunku pracy 29.923,98 zł. W zeznaniu PIT 36L za 2017 r. skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w wysokości - 1.725.205,49 zł, koszty uzyskania przychodu – 1,703.446,20 zł, dochód w wysokości – 21.759,29 zł. Zgodnie z danymi wykazanymi w deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2018 r. skarżący dokonał sprzedaży na kwotę 99.563,00 zł, zaś nabycia wynosiły 50.072,00 zł. Deklarowany podatek do zapłaty wynosił 12.776,00 zł. Wpłaty podatku nastąpił w ustawowych terminach. Na dzień wydania decyzji skarżący nie posiadał żadnych wymagalnych zaległości podatkowych.
Dalej organ stwierdził, że rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości oraz ich skala i prognozowana wysokość zobowiązania podatkowego w podatku VAT prowadzi do wniosku, że zobowiązanie może nie zostać dobrowolnie wykonane. Zachodzą zatem przesłanki do dokonania zabezpieczenia w trybie art. 33 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy przypomniał, że istotą zabezpieczenia jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela, która ma zapewnić wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, poprzez skuteczność przyszłej egzekucji.
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wysokość przewidzianych zobowiązań podatkowych organ powziął przypuszczenie, że należności na rzecz Skarbu Państwa mogą nie zostać przez skarżącego zaspokojone dobrowolnie. Za takim przypuszczeniem przemawia m.in. fakt, iż skarżący deklarując nierzetelne kwoty podatku należnego zawyżył kwotę zwrotu na rachunek bankowy i zwrot ten otrzymał. Dopiero czynności podjęte przez organ w trakcie prowadzonej kontroli, ujawniły nieprawidłowości i ich skalę. Wysokość niewykazanego i niezapłaconego podatku od towarów i usług wskazuje, że podatnik działał świadomie i celowo. Skala przedsięwzięcia i okres jego prowadzenia w zestawieniu z ustaleniami kontroli wskazują na stały charakter działania podatnika.
Obawa niewykonania zobowiązania podatkowego wynika w ocenie organu z analizy sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego, ocenianej z punktu widzenia możliwości uregulowania zobowiązania w tak znacznej wysokości, nawet przy dołożeniu maksimum dobrej woli skarżącego. Skarżący nie posiada bowiem obecnie dochodów, majątku oraz oszczędności , które mogłyby przeznaczyć na uregulowanie zobowiązania. W trakcie kontroli podatkowej skarżący dokonał zbycia ruchomości w postaci samochodu osobowego o wartości 45.00,00 zł oraz ustanowił rozdzielność majątkową z żoną, która następnie otrzymała w darowiźnie od rodziców skarżącego nieruchomość o wartości o wartości 350.000 zł. Organ podkreślił, że dokonane czynności spowodowały, iż skarżący nie posiada aktualnie majątku odpowiadającego wysokością przewidywanej kwocie zaległości wraz z odsetkami.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej naruszenie art. 33, art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej, ponieważ stan faktyczny nie wypełnia norm prawa zawartych we wskazanych przepisach, co pododaje, że organ podatkowy nie miał prawa do wydania takiej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący stwierdził, że w decyzji bezpodstawnie rozstrzygnięto w sposób zdecydowany i ostateczny kwestie merytoryczne w sprawie sugerując "świadomość" podatnika co do rzekomych ustaleń podatkowych orz rozstrzygnięto już ewentualną "dobrą wiarę". Nie zastosowano trybu przypuszczającego. W decyzji znajdują się wyłącznie hasła, slogany a nie ustalenia podatkowe. Nie wskazano na jakikolwiek konkretny dowód w sprawie, który uzasadniałby możliwość wystąpienia zaległości podatkowych.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w całości stanowisko organu w niej wyrażone.
W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, skarżący podniósł przeciwko zarzuty naruszenia art. 33, 120, 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej, ponieważ stan faktyczny nie wypełnia norm prawa zawartych we wskazanych przepisach, co powoduje, że organ podatkowy nie miał prawa do wydania takiej decyzji.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Nadto wskazał, że decyzja organu drugiej instancji nie dowiodła również przesłanek zabezpieczenia. "Nie odniesiono się do słusznych zarzutów odwołania i nie wyjaśniono dlaczego decyzja nie jest choćby dostatecznie uzasadniająca ewentualnie zobowiązanie podatkowe. Organ odwoławczy nie zauważył również iż zgodnie z brzmieniem art. 33 § 4 pkt 3 o.p., organ w decyzji o zabezpieczeniu określa przybliżoną kwotę zobowiązania oraz kwotę odsetek za zwłokę. Obowiązek uwzględnienia danych dotyczących podstawy opodatkowania oznacza, że "przybliżona kwota zobowiązania podatkowego" nie może być rozumiana jako np. "przybliżona kwota uszczuplenia podatku", innymi słowy nie może być utożsamiana z kwotą, o jaką podatek zadeklarowany przez podatnika został zaniżony. Nie jest to zatem kwota zaległości podatkowej, tymczasem tak właśnie postąpiono w rozpatrywanej sprawie. (II FSK 1983/11 - Wyrok NSA)".
Dalej stwierdził, ,że " W przedmiotowych decyzjach świadczą o tym wyliczenia w decyzji I instancji która na stronie 3 posługuje się pojęciem zaległości podatkowej. Brakuje wyliczeń "przybliżonego zobowiązania podatkowego" więc nie można określić czy wskazane są zobowiązaniem podatkowym czy tez zawyżeniem zwrotu czy tylko zaległością podatkową w poszczególnych miesiącach. Nadto w tabeli na tej samej stronie oraz analogicznie w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wskazuje się na pojęcia: zawyżenie różnicy podatku VAT do zwrotu na rachunek bankowy, zawyżenie różnicy podatku VAT do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, zaniżenie podatku VAT do wpłaty. Natomiast w ww wskazanym przepisie prawa wprost jest oznaczone że ma być to przybliżona kwota zobowiązania podatkowego. W decyzjach które są przedmiotem skargi nie wskazano jak ustalono przybliżonej wartości zobowiązania podatkowego. Brakuje dokładnych wyliczeń i tym samym trudno ustalić czy wyliczenia są prawidłowe. Nie ma wyliczeń tj. jakie były poprzednie zobowiązanie podatkowe ewentualna wartość uchybień i wyliczenia przybliżonego zobowiązania podatkowego Zamiast tego, w decyzjach, wyrażono nie sprecyzowane pojęcia które raz oznaczono jako "przybliżona kwota przyszłego zobowiązania" a następnie już jako zawyżenie różnicy podatku VAT do zwrotu na rachunek bankowy, zawyżenie różnicy podatku VAT do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, zaniżenie podatku VAT do wpłaty".
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, sąd uznał, że akt ten nie naruszał prawa w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przypomnieć należy, że stosownie do art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio.
Natomiast zgodnie z § 2 wskazanego przepisu zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji: 1) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego; 2) określającej wysokość zobowiązania podatkowego; 3) określającej wysokość zwrotu podatku.
Przepis art. 33 § 3 Ordynacji podatkowej wskazuje, że w przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu.
Jednocześnie w § 4 wskazano, że w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu:
1) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 1;
2) przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu, jeżeli zabezpieczenie następuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2.
Podkreślić należy, że zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego służy ochronie interesów wierzyciela podatkowego. W doktrynie prawa podatkowego podkreśla się, że celem tego zabezpieczenia jest nie tyle pobór podatku, ile zagwarantowanie środków finansowych na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. Takie zabezpieczenie nie jest formą wykonania zobowiązania podatkowego, zwiększa jedynie gwarancję, że zobowiązanie podatkowe zostanie w przyszłości wykonane.
Art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę do zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przed terminem jego płatności. Zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego przed terminem płatności jest możliwe w okresie pomiędzy powstaniem zobowiązania podatkowego (wskutek doręczenia decyzji ustalającej albo z mocy prawa) a upływem terminu płatności podatku.
Natomiast 33 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę do zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub decyzji określającej wysokość zwrotu podatku. Regulacja ta dotyczy zatem zabezpieczenia dwóch rodzajów zobowiązań podatkowych, tj.: zobowiązań, które jeszcze nie powstały, a które są ustalane w drodze decyzji (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), a także zobowiązań istniejących, które powstały z mocy samego prawa (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W obu przypadkach warunkiem zastosowania zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej, jest prowadzenie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, zmierzających do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub decyzji określającej wysokość zwrotu podatku.
Podkreślić należy, że przesłanką wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego w trybie przepisów art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej jest uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Ustawodawca nie wyjaśnił jednak, co należy rozumieć przez "uzasadnioną obawę, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane". Wskazał jedynie dwie szczegółowe przesłanki, które mogą taką obawę uzasadniać, a mianowicie gdy "podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym" lub "dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję".
Sam fakt wystąpienia którejś z tych dwóch przesłanek szczegółowych świadczy o tym, że zachodzi obawa niewykonania zobowiązania. Organ podatkowy nie będzie musiał wykazywać związku między zaistnieniem powyższych zdarzeń a wystąpieniem obawy niewykonania zobowiązania. Wystarczy, że wykaże, iż mają miejsce zdarzenia wskazane w tym przepisie.
Wskazać również należy, że obie wymienione w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki szczegółowe stanowią jedynie przykłady działania uzasadniającego obawę niewykonania zobowiązania podatkowego i nie wyczerpują wszystkich możliwych sytuacji. Katalog okoliczności, które uzasadniają obawę niewykonania zobowiązania, jest katalogiem otwartym, na co wskazuje użyty w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej zwrot "w szczególności" (por. np. wyroki NSA: z 7.06.2013 r., I FSK 970/12; z 11.09.2014 r., I FSK 1423/13).
Tym samym nie ma przeszkód, aby organ podatkowy mógł wskazać także na inne okoliczności uzasadniające istnienie obawy, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Wielu przykładów w tym względzie dostarcza judykatura. Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania podatkowego mamy do czynienia m.in. w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku ( zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21.12.2011 r., I SA/Gd 1011/11). Przesłanka do wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego zostanie spełniona wówczas, gdy organ podatkowy wykaże, że majątek podatnika, w kontekście przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem ewentualnych odsetek za zwłokę, jest w takiej kondycji lub - w wyniku działań podatnika - może być w takiej kondycji, że brak zabezpieczenia może pozbawić wierzyciela publicznego zaspokojenia należnych od podatnika zobowiązań podatkowych (zob. wyrok NSA z 11.01.2018 r., I FSK 1632/17). W sytuacji gdy już istniejące zaległości wraz z odsetkami za zwłokę stanowią znaczną wysokość w porównaniu z dochodami wykazanymi w deklaracjach podatkowych za poszczególne lata podatkowe, a strona nie podejmuje działań, by te zobowiązania regulować, uzasadnione jest podjęcie decyzji o dokonaniu zabezpieczenia na majątku skarżącego (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 2.08.2010 r., I SA/Gl 432/09). Jeżeli podatnik przed wymiarem daniny przekazuje darowizny żonie i udziela pożyczek, to powstaje uzasadniona obawa, że nie rozliczy się z budżetem (zob. wyrok NSA z 14.07.2015 r., I FSK 667/14). Obawę niewykonania zobowiązania podatkowego uzasadnia m.in. wysokość nieuregulowanego zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz fakt, że podatnik dokonał rozliczenia podatku od towarów i usług w sposób nierzetelny, gdyż wystawione faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, a także uiszczenie podatku po upływie terminu (zob. wyrok NSA z 10.01.2017 r., I FSK 1980/16). W orzecznictwie wskazuje się również, że instytucja zabezpieczenia zobowiązań podatkowych nie znajduje automatycznego zastosowania w każdym postępowaniu, w którym organy przewidują zwiększoną wysokość zobowiązania podatkowego względem zadeklarowanej przez podatnika (przy zobowiązaniach powstających z mocy prawa). Także sama przewidywana wysokość tego zobowiązania nie może stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania zabezpieczenia, o ile nie zostanie wykazane, że w zestawieniu z sytuacją majątkową strony zachodzi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego także w ramach postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9.11.2010 r., I SA/Bd 617/10).
Podkreślić jednocześnie należy, że zabezpieczenie zobowiązania podatkowego w trybie art. 33 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej następuje w drodze decyzji wydawanej po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania, do którego stosuje się przepisy działu IV ordynacji podatkowej "Postępowanie podatkowe" (por.wyrok WSA w Warszawie z 26.10.2010 r., III SA/Wa 609/10). Postępowanie to cechuje jednak kilka odrębności, które można uzasadnić potrzebą szybkości działania organów podatkowych w tego typu sprawach w celu uniemożliwienia podatnikowi ucieczki przed wykonaniem zobowiązania podatkowego. Postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego wszczynane jest wyłącznie z urzędu. Przed wydaniem decyzji w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania organ podatkowy nie wyznacza stronie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Te dwa ograniczenia, w stosunku do ogólnych zasad prowadzenia postępowania podatkowego, w istocie pozwalają organowi podatkowemu na przeprowadzenie tego postępowania bez udziału strony. Jeżeli organ nie podejmuje w tym postępowaniu czynności wymagających powiadomienia strony (np. przesłuchanie świadka, wydanie postanowienia o włączeniu dowodów z innego postępowania), to strona dowiaduje się o przeprowadzeniu tego postępowania dopiero z wydanej decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego.
Celem postępowania zmierzającego do wydania decyzji o zabezpieczeniu jest ustalenie, czy istnieją przesłanki zabezpieczenia, a w przypadku zabezpieczenia dokonywanego w trybie art. 33 § 2 Ordynacji podatkowej także określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, które ma być zabezpieczone. W celu ustalenia obu tych kwestii organy mogą sięgać po wszelkie dowody, w tym dowody pochodzące z postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej.
Co istotne w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. W szczególności nie oznacza to, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego podatnika zobowiązania, tę określi bowiem dopiero decyzja wymiarowa. Decyzja wydawana na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej jest odrębną decyzją, nieprzesądzającą treści decyzji wymiarowej. Istotą tej decyzji jest dokonanie zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięcie co do wysokości zobowiązania podatkowego (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 3.06.2008 r., III SA/Wa 378/08; wyrok WSA w Olsztynie z 6.10.2011 r., I SA/Ol 508/11; wyrok WSA w Gliwicach z 9.01.2013 r., I SA/Gl 845/12).
Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej przez Sąd sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji w sposób właściwy zinterpretowały przesłanki zabezpieczenia wynikające z treści art. 33 Ordynacji podatkowej.
I tak wskazały, że wobec skarżącego prowadzona jest kontrola w zakresie prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2014 r. W trakcie kontroli w wyniku porównania zapisów ewidencyjnych z dokumentami źródłowymi stwierdzono liczne błędy mające wpływ na zaniżenie podatku VAT za kontrolowany okres: zaniżenie za maj 2014 r. podatku należnego w stawce 23 % o kwotę 660,30 zł z tytułu ujęcia w błędnych kwotach do rejestru sprzedaży za maj wartości wynikających z faktury VAT dokumentującej sprzedaż towarów, zaniżenie podatku należnego w stawce 23% o łączną kwotę 849.852,00 zł z tytułu zastosowania stawki podatku VAT 0 % do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, które nie spełniały przesłanek do zastosowania tej stawki i winny zostać opodatkowane stawką podstawową 23 %.
Ustaliły również, że skarżący dokonywał dostaw towarów handlowych: piwa, m.in. do krajów członkowskich Unii Europejskiej. Wskazały, że w celu weryfikacji prawidłowości tych transakcji wysłano wnioski do zagranicznych administracji podatkowych w ramach procedury SCAC. Uzyskane zaś odpowiedzi pozwoliły organom, na wyciągnięcie wniosku, że faktury VAT dotyczące tych transakcji nie odzwierciedlają rzeczywistego przeznaczenia towaru. Te właśnie nieprawidłowości skutkują brakiem spełnienia przesłanek do zakwalifikowania dostaw jako wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.
Tym samym zebrany w toku kontroli materiał dowodowy dał organom podatkowym uzasadnioną podstawę do stwierdzenia, że transakcje z kontrahentami irlandzkimi i niektórymi kontrahentami z Wielkiej Brytanii nie miały miejsca, a charakter dokonanych przez skarżącego czynności, polegających na nieuprawnionym zastosowaniu 0% stawki podatku VAT wskazuje, że pomimo obowiązku prawidłowego rozliczania podatku od towarów i usług, skarżący nie wywiązała się z niego. Organ podatkowy pierwszej instancji miał więc podstawy (w zgromadzonym w trakcie kontroli podatkowej materiale dowodowym) do określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 850.512,00 zł (w tym zawyżenie różnicy podatku VAT do zwrotu na rachunek bankowy w łącznej wysokości 849.886,00 zł oraz zaniżenie podatku VAT do wpłaty w kwocie 626,00 zł).
Uzasadniając przesłankę obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane wskazały na okoliczności obawę taką uzasadniające. Zasadnie przyjęły, że obawa taka wynika z analizy sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego, ocenianej z punktu widzenia możliwości uregulowania zobowiązania w tak znacznej wysokości. Przypomnieć za organami należy, że z ich ustaleń, niekwestionowanych przez skarżącego wynika, iż nie posiada on obecnie dochodów, majątku oraz oszczędności, które mogłyby przeznaczyć na uregulowanie zobowiązania.
Nadto w toku kontroli podatkowej skarżący dokonał zbycia ruchomości w postaci samochodu osobowego o wartości 45.00,00 zł oraz ustanowił rozdzielność majątkową z żoną, która następnie otrzymała w darowiźnie od rodziców skarżącego nieruchomość o wartości o wartości 350.000 zł. Zasadnie zatem przyjęły organy podatkowe, że skarżący poprzez dokonane czynności doprowadził do tego, iż nie posiada aktualnie majątku odpowiadającego wysokością przewidywanej kwocie zaległości wraz z odsetkami.
Tym samy uznać należało, że podniesione przez skarżącego zarzuty okazały się całkowicie niezasadne.
Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło