II SA/Go 891/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-03-20
Skład orzekający: Adam Jutrzenka – Trzebiatowski, Jacek Jaśkiewicz, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy choroba zawodowa (przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego) została prawidłowo stwierdzona u pracownicy, uwzględniając związek przyczynowo-skutkowy między schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, w tym analizę czynników ryzyka i ewentualny wpływ czynników pozazawodowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo stwierdziły chorobę zawodową. Analiza warunków pracy, w tym obciążenie układu ruchu, ręczne prace transportowe, powtarzalność czynności oraz praca w niekorzystnych warunkach mikroklimatycznych, wykazała wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowo-skutkowego między schorzeniem a wykonywaną pracą. Skarżąca nie obaliła domniemania związku przyczynowego, a orzeczenie lekarskie, mimo pewnych niejasności, zostało uznane za wystarczające do wydania decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia choroby zawodowej u pracownicy (D.W.) – przewlekłego okołostawowego zapalenia stawu barkowego prawego. Pracodawca (K. sp. z o.o. sp. k.) kwestionował związek schorzenia z warunkami pracy, podnosząc zarzuty dotyczące niepełnego materiału dowodowego, wadliwości orzeczenia lekarskiego oraz braku wykazania związku przyczynowego. Organy inspekcji sanitarnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymały w mocy decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, wskazując na obciążenie układu ruchu pracą, ręczne prace transportowe, powtarzalność czynności i pracę w chłodni.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. sp. k. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (określany dalej jako PPIS), stwierdził u D.W. chorobę zawodową, tj. przewlekłą chorobę układu ruchu, wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego, wymienioną pod poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych,
Powyższa decyzja została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (określanego dalej jako WOMP) z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o rozpoznaniu u D.W. choroby zawodowej, uzupełnionego pismem z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, wskazujących na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a sposobem wykonywania pracy.
Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] października 2016 r. odwołała się K. Sp. z o.o. Sp. k.
Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (określany dalej jako PWIS) decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
PPIS - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - wydał w dniu [...] czerwca 2018 r. decyzję nr [...], powołując się na art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 917 ze zm. – określanej dalej jako k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – określanej dalej jak r.ch.z.) – o stwierdzeniu u D.W. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego, wymienionej pod poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych. Powyższa decyzja została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego WOMP z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o rozpoznaniu u D.W. powyższej choroby zawodowej, uzupełnionego pismami z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...], z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, wskazujących na istnienie związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a sposobem wykonywania pracy.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K Sp. z o.o. Sp. k., zarzucając naruszenie:
– art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności w oparciu o wadliwe orzeczenie lekarskie z [...] lipca 2016 r. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej;
– art. 2351 k.p. polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że choroba pracownika została spowodowana sposobem wykonywania pracy u skarżącego, podczas gdy nie doszło do należytego wykazania bezsporności bądź wysokiego prawdopodobieństwa w tym zakresie, nie wykazano związku przyczynowego między schorzeniem pracownicy a zatrudnieniem oraz całkowicie pominięto wpływ chorób samoistnych i czynników pozazawodowych na rozwój choroby pracownicy.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów odwołująca spółka wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnienie odwołująca spółka podniosła, iż materiał dowodowy, w szczególności orzeczenie oraz dodatkowe wyjaśnienia WOMP nie wykazuje dostatecznie, że choroba, która miała zostać zdiagnozowana u pracownicy, rozwinęła się w wyniku wykonywania pracy w zakładzie pracy skarżącego. Przeciwnie orzeczenie zawiera wiele niejasności, które dyskwalifikują je jako dowód w sprawie. Nie usuwają ich opinie uzupełniające wydawane przez WOMP w toku postępowania. W ocenie odwołującej również czynniki ryzyka, jako podstawy rozwoju choroby zawodowej powinny być wskazane jasno i precyzyjnie, natomiast organ I instancji powołuje się na opinię uzupełniającą WOMP z [...] stycznia 2018 r., w której wskazano, że "do zawodowych czynników ryzyka, które mogą przyczyniać się do ujawnienia dolegliwości związanych z chorobami układu ruchu wymienia się jako najważniejsze: wysiłek fizyczny, niedostosowanie ergonomiczne stanowiska pracy do wykonywania czynności zawodowych i możliwości pracownika, konieczność ręcznego przemieszczania ciężarów, wykonywanie pracy w pozycji wymuszonej, wykonywanie ruchów monotypowych, powtarzalnych, pracę w niekorzystnych warunkach mikroklimatycznych (np. praca w chłodni), wibrację a także przewlekły stres zwiększający napięcie mięśni. Zawodowe czynniki ryzyka to również czynniki organizacyjne: wysokie tempo pracy, praca w systemie akordowym, brak kontroli nad pracą, presja czasu i inne. Biorąc pod uwagę powyższe u D.W. można stwierdzić występowanie zdecydowanej większości wymienionych wyżej czynników ryzyka zawodowego". Odwołująca uznała, iż w toku postępowania dowodowego organ I instancji nie wykazał powyższych okoliczności, zaznaczając, iż z chronometraży czynności pracy na stanowiskach zajmowanych przez pracownicę i wyliczonych wydatków energetycznych wynika, że w żadnym okresie pracy u skarżącej spółki praca świadczona przez pracownicę nie przekraczała wydatku energetycznego 1000 kcal, a w ostatnich latach pracy przy ladzie — plasowała się w dolnej granicy pracy średniociężkiej. W ocenie pracodawcy organ I instancji nie badał również w toku postępowania czy stanowisko pracy pracownicy było dostosowane ergonomicznie do wykonywanych przez nią czynności. Ustalenia co do wysokości lady, przy której miała pracować pracownica na 140 cm (strona 3 decyzji) lub 123 cm (strona 11 decyzji) – zdaniem odwołującej - nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym. Jeśli chodzi o pracę w niekorzystnych warunkach mikroklimatycznych odwołująca wskazała, iż pracownica przebywała w chłodni jedynie przez bardzo krótkie okresy czasu, nie więcej niż około 3 godzin, zaś w ostatnich latach pracy, w ogóle nie wykonywała czynności w chłodniach, a jedynie przywoziła (lub dowoziła) towar z chłodni do lady, co zajmowało jej w sumie to około 30 minut w trakcie zmiany roboczej. Ponadto odwołująca stwierdziła, iż D.W. nie była narażona na wibracje, przewlekły stres, wysokie tempo pracy oraz nie pracowała w systemie akordowym, pod presją czasu, a materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje żadnych podstaw do tego, aby czynności wykonywane w trakcie zatrudnienia przez wyżej wymienioną można było uznać za monotypowe. Przedstawiła w tym zakresie szczegółową analizę na poszczególnych stanowiskach, zwracając uwagę na zeznania świadków z których wynika, iż pracownica "pracowała na stanowisku zarówno obsługowym, jak i przy ladzie ze stoiskiem mięsnym" oraz, że "rzucano panią D. w tę i na zad jako zapchaj dziurę". Oznacza to, że pracownica w trakcie zmiany roboczej wykonywała bardzo zróżnicowane czynności. Pracodawca odwołał się również do orzeczenia WOMP z [...] maja 2018 r. w sprawie innej pracownicy, zajmującej również stanowisko sprzedawcy, wykonującej przy ladzie dokładnie te same czynności co D.W., w którym wskazano, iż wykonywane czynności miały charakter zróżnicowany i nie wiązały się z wykonywaniem powtarzalnej, monotypowej jednorodnej pracy, która wymagałaby napięcia tej samej grupy mięśniowej. Zdaniem odwołującej orzeczenie WOMP niezasadnie pomija kwestię stanu zdrowia pracownicy — w szczególności hiperglikemii i hipercholesterolemii, na którą cierpi pracownica, zaburzenia bowiem metaboliczne stanowią jedną z podstawowych, pozazawodowych czynników uszkodzenia nerwów obwodowych i okoliczność ta powinna być szczegółowo wyjaśniona przez WOMP oraz organ I instancji. W związku z tym przedwcześnie uznano schorzenie pracownicy za chorobę zawodową. Działaniem tym dopuścił się organ równocześnie obrazy art. 2351 k.p., bowiem mylnie przyjął istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a świadczeniem pracy u skarżącej, nie zauważając, iż w opinii uzupełniającej WOMP stwierdził, iż czynniki ryzyka jedynie "mogą przyczyniać się do ujawnienia dolegliwości związanych z chorobami układu ruchu". Definicja choroby zawodowej jest jednoznaczna. Jest nią choroba, co do której można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Nie wystarczy więc, by te czynniki przyczyniały się do powstania choroby.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. NR [...] PWIS - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 8 ust. 1 i ust. 2 r.ch.z. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie akt sprawy ustalił, że D.W. była zatrudniona :
– od [...] lipca 1982 r. do [...] października 1990 r. w "P", Sklep jako sprzedawca,
– od [...] listopada 1990 r. do [...] marca 2003 r. w "P" Sklep, Sklep [...] jako sprzedawca,
– od [...] października 2003 r. do [...] listopada 2003 r. w Sklepie jako sprzedawca.
(przy czym w wyżej wymienionych okresach pracy nie odczuwała dolegliwości ze strony układu ruchu);
– od [...] kwietnia 2004 r. do [...] kwietnia 2015 r. w K Sp. z o.o. sp. k., Market, jako pracownik-porządkowy (do [...] listopada 2007 r.), a następnie jako sprzedawca-kasjer (do [...] lutego 2014 r.), od [...] lutego 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim i rehabilitacyjnym;
– od [...] listopada 2017 r. w A sklep firmowy, na stanowisku kasjer- sprzedawca.
Ponadto PWIS wskazał, iż praca w K Sp. z o.o. sp. k. na stanowisku pracownika porządkowego polegała na utrzymywaniu czystości całego obiektu poprzez m.in. ręczne zamiatanie, mycie powierzchni poziomych i pionowych oraz urządzeń sanitarnohigienicznych i wózków zakupowych, wymiana worków na śmieci, obsługa maszyny sprzątającej. Praca na stanowisku sprzedawca-kasjer polegała m.in. na przyjmowaniu towaru od dostawców, ważenie towaru, rozpakowywanie i transportowanie towaru z rampy do chłodni i halę sprzedaży (transport w kartonach i pojemnikach załadowywany ręcznie na palety), wyłożenie towaru na półki. Od lutego 2011 r. na stanowisku mięsnym przy ladzie sprzedaży praca polegała głównie na zatowarowaniu działu, uzupełnianiu towaru, krojeniu, ważeniu, pakowaniu i podawaniu klientowi na wysokość powyżej lady. W zastępstwie obsługiwała także stoiska mięsne samoobsługi. Podczas pracy D.W. przenosiła kartony z mięsem o wadze 10 kg. Praca odbywała się głównie na stojąco. Wykonywanie powyższych czynności związane było z częstymi ruchami ramion (podnoszenie towaru w górę, obracanie towaru). Dziennie wykonywała tych ruchów co najmniej kilkaset, głównie prawą ręką. Towar w zależności od zamówienia klienta, ważył średnio od 0,5 do 5 kg. W sumie przenosiła dziennie ok. 2-3 ton mięsa w kartonach dziesięciokilogramowych każdy. Sprzedając mięso musiała je zaprezentować klientowi. Podnosiła wówczas ręką pięciokilogramowy kawałek mięsa do góry pokazując klientowi, następnie pakowała go i podawała ponownie dźwigając go w górę prosto do rąk klienta. Z uwagi na niski wzrost D. W. (158 cm) oraz wysokość lady (124 cm - wg pisma odwołującej z dnia [...] sierpnia 2018 r.) prace te w dużym stopniu obciążały ramię i bark. Jako czynniki narażenia zawodowego wskazano wysiłek fizyczny, ręczne prace transportowe (wykładanie towaru o wadze do 10 kg do lady, pobieranie towaru o wadze do 5 kg), wykonywanie powtarzających się czynności, wymuszona pozycja ciała, praca angażująca kończyny górne 7,5 h dziennie.
Organ ustalił również, iż D. W. dolegliwości ze strony układu ruchu, w postaci bólów barku prawego, zaczęła odczuwać w 2011 r. Leczyła się wtedy u lekarza rodzinnego, poddana była także konsultacji neurologicznej. Lekarz neurolog uznał, iż są to bóle reumatyczne, spowodowane przebywaniem w niskiej temperaturze powietrza. D. W. przebywała bowiem w swojej pracy (od 2007 r.) ok. 2-3 godzin dziennie w chłodni. Dolegliwości ze strony barku prawego nasiliły się w 2013 r. Leczona była ponownie u lekarza rodzinnego, następnie skierowana na konsultację ortopedyczną. W lipcu 2014 r. rozpoznano u niej prawostronny zespół ciasnoty podbarkowej. Leczona była wówczas operacyjnie - artroskopia barku, odbarczenie przestrzeni podbarkowej.
W związku z podejrzeniem choroby zawodowej D.W. została skierowana na badania do WOMP, który dnia [...] lipca 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia lekarskiego stwierdzono, że choroby zawodowe narządu ruchu, jako przewlekle choroby układu mięśniowo-szkieletowego spowodowane sposobem wykonywania pracy, zaliczane są do chorób z przeciążenia. Określane są również jako choroby skumulowanych mikrourazów lub zespoły urazów, wynikających z chronicznego przeciążenia. Oznacza to, że choroba rozwija się po wielu miesiącach lub latach obciążeń powodujących bardzo niewielkie urazy, które nie powodują początkowo wyraźnych dolegliwości. Jednakże duża liczba takich mikrouszkodzeń powoduje, że dochodzi do przekroczenia wytrzymałości określonych tkanek i powstają zmiany chorobowe będące przyczyną dysfunkcji układu ruchu i dolegliwości bólowych. W wyniku ciężkich prac fizycznych może dochodzić do przedwczesnego zużycia miękkich okolicy barku i wystąpienia tzw. zespołu bolesnego barku. Wśród czynników predysponujących do rozwoju zapalenia okołostawowego barku wymieniane są ponadto m.in. ręczne podnoszenie ciężkich przedmiotów i praca monotypowa. U D.W. w toku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego na podstawie badania lekarskiego, badań dodatkowych, konsultacji specjalistycznych oraz analizy dokumentacji medycznej potwierdzono rozpoznanie prawostronnego zespołu ciasnoty podbarkowej, który jest jedną z postaci jaką może przybrać przewlekłe okołostawowe zapalenie barku. Praca w charakterze sprzedawcy/kasjera w stwierdzonym wieloletnim narażeniu zawodowym obciążającym układ ruchu oraz jednocześnie występujące uwarunkowania antropometryczne D.W. (tj. niski wzrost) w sposób istotny przyczyniło się do rozwoju rozpatrywanego schorzenia, zatem można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że przewlekłe zapalenie okołostawowe prawego stawu barkowego u D. W. zostało spowodowane sposobem wykonywania pracy, a udokumentowane objawy choroby wystąpiły w okresie zatrudnienia w narażeniu.
Organ odwoławczy przytoczył następnie przepisy art. 2351 i art. 2352 k.p. stwierdzając, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 1 i ust. 2 r.c.h.z.)
W ocenie organu II instancji zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego, a zarzuty strony odwołującej się nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy i sprowadzają się do subiektywnego przeświadczenia, iż nie wyjaśniono istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. Organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do ustalania innych przyczyn powstania zdiagnozowanej choroby, gdy potwierdzą lub wykluczą działanie czynników środowiska pracy jako przyczynę powstania choroby zawodowej. W niniejszej sprawie dokonane przez organ I instancji ustalenia odnośnie sposobu wykonywania pracy przez D. W. potwierdzają bezspornie, iż wyżej wymieniona wykonywała czynności obciążające układ ruchu, szczególnie w obrębie barków. Charakter pracy potwierdza zarówno sporządzona przez organ I instancji ocena narażenia zawodowego a także sporządzone przez K Sp. z o.o. Sp. k. karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej oraz karta oceny ryzyka zawodowego - pracownik działu świeże, w których określono przeciążenie narządu ruchu (układu mięśniowo-szkieletowego) jako czynnik ryzyka na wskazanym stanowisku pracy a także w zakresie wykonywanych czynności ujęto m.in. wykładanie towaru do lady o wadze od 0,1 kg do 10 kg, pobieranie towaru o wadze od 0,1 kg do 5 kg z lady, podawanie towaru klientom, pobieranie towaru z chłodni o wadze od 0,1 kg do 10kg, wyjmowanie towaru z niższych półek chłodni, nakładanie towarów na tacki, układanie uzupełnionych tacek do lady, odkładanie towaru do lady chłodniczej. Organ I instancji, na podstawie uzyskanych dowodów, ocenił narażenie zawodowe D. W. wskazując czynniki ryzyka wystąpienia stwierdzonego schorzenia takie jak wysiłek fizyczny, ręczne prace transportowe, wykonywanie powtarzających się czynności, wymuszona pozycja ciała, praca angażująca kończyny górne 7,5 h dziennie. Organ odwoławczy zaznaczył, że na stanowisku pracy nie muszą wystąpić wszystkie czynniki ryzyka wskazywane jako mogące wywoływać dane schorzenie, zatem brak narażenia na niektóre z nich nie dyskwalifikuje możliwości stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej.
PWIS podkreślił również, iż w uzupełnieniu orzeczenia z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] stwierdził, że D.W. pracując na stanowisku sprzedawca-kasjer była narażona na wysiłek fizyczny, ręczne prace transportowe (wykładanie towaru o wadze do 20 kg do lady, pobieranie towaru o wadze do 5 kg), wykonywanie powtarzających się czynności, wymuszoną pozycję ciała, pracę angażującą kończyny górne (7,5 h dziennie) oraz fakt, że w związku z niskim wzrostem badanej (158 cm) podnoszenie zważonego towaru na ladę (o wysokości 123 cm) było obciążeniem całej kończyny górnej wraz z barkiem. Stwierdził też, że praca wykonywania przez D. W. wiązała się z obciążeniem kończyn górnych, a biorąc pod uwagę praworęczność badanej, obciążenie dotyczyło w szczególności prawej kończyny górnej, co jest zgodne z rozpoznanym schorzeniem. Ponadto organ wskazał, iż w uzupełnieniu orzeczenia z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], WOMP stwierdził, że występujące u D.W. choroby układu sercowo-naczyniowego oraz cukrzyca nie są wymieniane jako czynniki ryzyka zapalenia okołostawowego barku, nadwaga jest wymieniana jako czynnik ryzyka chorób układu ruchu, gdyż wpływa na zmianę konfiguracji kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, a tym samym na przebieg zespołu bólowo-korzeniowego wywołanego dyskopatią lędźwiową, nie dotyczy to więc rozpatrywanego zapalenia okołostawowego barku, natomiast palenie papierosów może pośrednio zwiększać ryzyko dolegliwości ze strony układu ruchu poprzez wywoływanie przez dym tytoniowy kaszlu, powodując tym samym nagłe krótkotrwałe obciążenie kręgosłupa lędźwiowego (nie dotyczy to więc rozpatrywanego zapalenia okołostawowego barku). Organ zaznaczył, iż przedstawione przez odwołującą informacje dotyczące wysokości lady chłodniczej (124 cm - pismo odwołującej z dnia [...] sierpnia 2018 r.) znajdują potwierdzenie zarówno w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, jak i w uzupełnieniu orzeczenia z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] WOMP (wskazano wysokość 123 cm, czyli o 1 cm niższą od rzeczywistej, co w związku z niskim wzrostem D. W., mogło przyczynić się do wystąpienia zachorowania).
Zdaniem organu wskazywane przez odwołującą orzeczenie lekarskie wydane w sprawie innej pracownicy marketu dotyczy innego schorzenia (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych), dla którego w inny sposób kształtują się czynniki ryzyka. Organ podkreślił również, iż wprawdzie D. W. wykonywała czynności zawodowe na tym samym stanowisku pracy co wyżej wymieniona osoba to zaznaczyć należy, że każda sprawa prowadzona jest indywidualnie a związek występującego schorzenia z pracą ocenia lekarz na podstawie indywidualnych wyników badań pracownika.
W ocenie organu odwoławczego orzeczenie lekarskie WOMP nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, uzupełnione następnie w pismach z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] i z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Zostało wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I stopnia i przez lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje (specjalistę z zakresu medycyny pracy). Jest przekonywujące, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim nie budzi wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego. Orzekający w niniejszej sprawie lekarz w wydanym orzeczeniu lekarskim wskazał źródła dokumentacji medycznej, na podstawie której rozpoznano chorobę zawodową. To lekarz zatrudniony w uprawnionej jednostce orzeczniczej, a nie organ ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim, pozwalającym na stwierdzenie istnienia podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wnioski płynące z dokonanej przez organ I instancji, jak i przez lekarza orzecznika oceny narażenia zawodowego organ odwoławczy w pełni podzielił.
Zdaniem PWIS w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej związane są rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu. Nie są upoważnione do kwestionowania treści merytorycznej orzeczenia, ani też nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, a o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy. Okoliczność zaś, że strona nie zgadza się z oceną zawartą w orzeczeniu lekarskim nie świadczy o jego nieprawidłowości i nieprzydatności dowodowej.
Organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca w art. 2351 k.p. posłużył się określeniem "z wysokim prawdopodobieństwem", co oznacza, że w konkretnym przypadku stwierdzenie przez organ wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem. Stwierdzenie z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia jednocześnie organ z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby.
Ponadto – w ocenie PWIS - na tle obowiązujących przepisów wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
Wobec powyższego zarzuty strony podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji organ odwoławczy uznał za chybione. PPIS nie naruszył bowiem reguł postępowania dowodowego określonych w art. 77 § 1 k.p.a. i prawidłowo ustalił istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, zaś wniosek wyprowadzony z zebranego materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).
Skargę na powyższą decyzję WPIS wniosła K Sp. z o.o. Sp. k., domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie od organu na rzecz jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik spraw, a mianowicie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., wyrażające się w wadliwym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji mimo, że została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w szczególności w oparciu o wadliwe i niepełne orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2016 roku nr [...];
- art. 80 k.p.a. poprzez wyjście poza granice swobodnej oceny dowodów, stwierdzenie choroby zawodowej wyłącznie na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego, które nie zawiera należytego uzasadnienia, a także nieuzasadnione przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowaną u pracownicy chorobą a warunkami i sposobem wykonywania pracy u skarżącej, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, który doprowadził do wydania decyzji (a wcześniej: decyzji organu I instancji), która w istniejącym stanie faktycznym nie powinna być wydana;
- 8 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i brak rozpatrzenia zgłaszanych przez skarżącą twierdzeń i wniosków oraz nieuwzględnienie praw i interesów skarżącej, jako strony postępowania;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 2351 k.p. polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej pomimo nieustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka powieliła w dużej mierze argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania, przytoczoną powyżej, zaznaczając, iż w związku z tym, że organ naruszył obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem uznać, iż choroba pracownicy została wywołana wyłącznie sposobem wykonywania pracy. Ponadto skarżąca podniosła, iż organ miał obowiązek, a strona prawo, analizować i oceniać opinię biegłego jak każdy inny dowód. To bowiem organ, a nie lekarz orzecznik podejmuje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. Skarżąca zwróciła również uwagę, iż sam WOMP w opinii uzupełniającej z [...] stycznia 2018 r. wskazał, iż czynniki ryzyka "mogą się przyczyniać do ujawnienia dolegliwości związanych z chorobami ruchu", z czego wynikają wnioski, iż wpływ czynników ryzyka na choroby układu ruchu pracownicy jest tylko przypuszczalny, nie jest istotny i decydujący. Odwołując się do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2008 r., II SA/Bd skarżąca uznała, iż nie wolno przyjmować domniemania, że jeśli wśród czynników ryzyka występuje czynnik zawodowy, to schorzenie jest chorobą zawodową. Organ miał zatem obowiązek zbadać wszelkie czynniki pozazawodowe mogące wpływać na schorzenia pracownicy, aby dochować ustawowego zobowiązania wynikającego z k.p. stwierdzenia, że choroba zawodowa została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy. W zaskarżonym natomiast postępowaniu organy obu instancji nie zbadały i nie wykluczyły czynników pozazawodowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli pod względem legalności była w niniejszej sprawie decyzja PWIS z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o stwierdzeniu u D.W. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego, wymienionej pod poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych.
Materialnoprawną podstawę prawną w rozpoznawanej sprawie stanowiły art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz przepisy r.ch.z.
Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Powołany przepis zawiera ustawową definicję pojęcia "choroba zawodowa". Wynika z niego, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przy czym podkreślić należy, iż powyższy przepis dopuszcza stwierdzenie choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. W myśl zaś art. art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1-4 r.ch.z. jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych); poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 r.ch.z.). Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 r.ch.z.). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 r.ch.z.). Stosownie do § 6 ust. 3 r.ch.z. ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 (pkt 2); w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy państwowy inspektor sanitarny (pkt 3). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ k.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 r.ch.z.). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 r.ch.z.). W § 8 ust. 1 r.ch.z. wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W kontrolowanej sprawie nie ulegało wątpliwości, iż w trakcie trwania zatrudnienia w skarżącej spółce ujawniło się u D.W. przewlekłe okołostawowe zapalenie stawu barkowego prawego, które to schorzenie wymienione jest pod poz.19.4 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do r.ch.z. Istota sporu sprowadzała się do tego czy zachodził związek przyczynowy pomiędzy tym schorzeniem a warunkami w jakich wyżej wymieniona pracownica świadczyła pracę. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż wyżej wymieniona będąc pracownikiem skarżącej spółki wykonywała czynności obciążające układ ruchu, szczególnie w obrębie barków. Polegały one na wykładaniu towaru do lady o wadze od 0,1 kg do 10 kg, pobieranie towaru o wadze od 0,1 kg do 5 kg z lady, podawanie towaru klientom, pobieranie towaru z chłodni o wadze od 0,1 kg do 10 kg, wyjmowanie towaru z niższych półek chłodni, nakładanie towarów na tacki, układanie uzupełnionych tacek do lady, odkładanie towaru do lady chłodniczej, towarowanie półek. Przy takim zakresie czynności nie mogły budzić wątpliwości zidentyfikowane przez PPIS w ocenie narażenia zawodowego czynniki ryzyka występujące w środowisku pracy w kontekście stwierdzonego schorzenia takie jak: wysiłek fizyczny, ręczne prace transportowe, wykonywanie powtarzających się czynności, wymuszona pozycja ciała, praca angażująca kończyny górne 7,5 godzin dzienne. Stąd też zarzuty skargi formułowane w tym zakresie są całkowicie nieuzasadnione. Pomijają ponadto dokumentację przedstawioną przez samą skarżącą spółkę, która zgodnie z § 6 ust. 4 r.ch.z. stanowiła podstawę sporządzenia przez organ oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza załączoną przez skarżącą do pisma z dnia [...] maja 2017 r. kartę oceny ryzyka z dnia [...] kwietnia 2013 r., z której jednoznacznie wynika (poz. 4 pkt a) zagrożenie na stanowisku pracy D.W., polegające na przeciążeniu narządu ruchu (układu mięśniowo-kostnego), którego źródłem jest wykonywanie ręcznych prac transportowych, wymuszona pozycja ciała, wykonywanie powtarzających się czynności w trakcie towarowania półek powodujących bóle mięśniowe, zwyrodnienia kręgosłupa i stawów, przy jednoczesnym oznaczeniu, iż prawdopodobne jest ich wystąpienie, a następstwa ich szkodliwości są średnie, podobnie i ryzyko. Wobec powyższego nie mogło odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez skarżącą na orzeczenie lekarskie wydane w innej sprawie w związku z inną jednostką chorobą, tym bardziej, iż w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej właściwym do oceny narażenia zawodowego jest właściwy państwowy inspektor sanitarny stosownie do § 6 ust. 3 pkt 3 r.ch.z.
Mając na uwadze wskazywaną w orzeczeniu lekarskim etiologię powstawania stwierdzonego u D.W. schorzenia, tj. przewlekłego zapalenia okołostawowego barku prawego, nie budzi wątpliwości również związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tym schorzeniem a występującymi w środowisku pracy czynnikami. Jak bowiem w nim wskazano jest to choroba skumulowanych mikrourazów lub zespoły urazów, wynikająca z chronicznego przeciążenia. Rozwija się ona po wielu miesiącach lub latach obciążeń powodujących bardzo niewielkie urazy, które nie powodują początkowo wyraźnych dolegliwości. Jednakże duża liczba takich mikrouszkodzeń powoduje, że dochodzi do przekroczenia wytrzymałości określonych tkanek i powstają zmiany chorobowe będące przyczyną dysfunkcji układu ruchu i dolegliwości bólowych. Jednocześnie uzupełniając to orzeczenie w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. wskazano m.in. do zawodowych czynników ryzyka, które mogą się przyczyniać do ujawnienia dolegliwości związanych z chorobami układu ruchu wymienia się wysiłek fizyczny, niedostosowanie ergonomiczne stanowiska pracy do wykonywania czynności zawodowych i możliwości pracownika, konieczność ręcznego przemieszczania ciężarów w pozycji wymuszonej, wykonywanie ruchów monotypowych, powtarzalnych, w niekorzystnych warunkach mikroklimatycznych np. w chłodni. Powyższe czynniki niewątpliwie zaistniały w przypadku D. W. Sama skarżąca oceniła pracę wyżej wymienionej pracownicy jako średnio ciężką, charakter jej pracy wymagał ręcznego przemieszczania towarów, a wspomniana powtarzalność czynności wynika chociażby z opisanej karty oceny ryzyka z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ponadto w orzeczeniu lekarskim wskazano, iż również ze względu na wzrost pracownicy (158 cm) i wysokość lady ( ponad 120 cm) dochodziło do obciążenia jej stawu barkowego; odmienne w tym zakresie twierdzenia skarżącej spółki nie są poparte wystarczającą medyczną argumentacją. D. W. pracowała również w niekorzystnych warunkach mikroklimatycznych, tj. w chłodni. Bez znaczenia było podkreślanie przez skarżącą, iż w ostatnim okresie praca ta ograniczyła się jedynie do pół godziny dziennie. Wcześniej jednak praca w chłodni wynosiła nawet 3 godzinny dziennie, a jak wskazano powyżej przewlekłe zapalenie okołostawowego barku rozwija się po wielu miesiącach lub latach obciążeń w następstwie mikrourazów.
Wbrew twierdzeniom skarżącej w orzecznictwie i piśmiennictwie jednolicie przyjmuje się, iż w razie ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, że doszło do narażenia zawodowego, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Jeżeli więc dopuszczalne jest stwierdzenie, że konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia.
Przyjęcie domniemania związku przyczynowego między stwierdzoną u pracownika chorobą zawartą w wykazie chorób zawodowych a warunkami narażającymi na jej powstanie, istotnie różni kategorię choroby zawodowej od wypadku przy pracy, który wymaga w każdym przypadku udowodnienia związku zdarzenia wypadkowego z pracą (por. T. Wyka /w/ K. Baran /red./, K.p. Komentarz, WK 2018, t. 4 do art. 2351 k.p., wyroki NSA : z dnia 9 maja 2018 r., II OSK 1502/16, z dnia 19 czerwca 2015 r., II OSK 2506/14, z dnia 17 września 2014 r., II OSK 94/14).
W ocenie Sądu skarżąca spółka tego domniemania nie obaliła, przy czym podkreślić należy, iż poza wywodami, nie przedstawiła żadnych przeciwdowodów np. w postaci innych opinii lekarskich, które mogłyby podważyć kwestionowane orzeczenie WOMP. Odnosi się to również do tej części uzasadnienia orzeczenia WOMP, które po uzupełnieniach stanowczo wykluczyło możliwości powstania stwierdzonej D. W. choroby z przyczyn tkwiących poza warunkami pracy, wskazując na brak przebytych urazów, uprawiania sportów obciążających bark, nie stwierdzono również zapalnej kolagenozy. Podkreślono w nim również, iż schorzenia sercowo-naczyniowe, cukrzyca, nadwaga czy palenie papierosów nie mogły spowodować powstania powyższej choroby. Zresztą – co należy wyraźnie podkreślić – błędne jest stanowisko skarżącej, iż można stwierdzić chorobę zawodową tylko w sytuacji, gdy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem możliwe jest ustalenie, że została ona wywołana wyłącznie sposobem wykonywania pracy. Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33 ). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyroki NSA: z dnia 18 kwietnia 2018 r. , II OSK 1445/18, z dnia 26 października 2017 r., II OSK 303/16).
Przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., II OSK 748/12).
Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., II OSK 415/16). Powinno być zatem wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego oraz sądu. Podkreśla się przy tym, iż organy administracji są związane rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim (por. uchwałę NSA wydaną w składzie 7 sędziów z dnia 20 maja 2002 r., OPS 3/02). W orzecznictwie wskazuje się również, iż organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Przy czym podkreśla się, iż związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji jako, że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyroki NSA z 24 lutego 2015 r., II OSK 2013/13, z 19 czerwca 2015 r., II OSK 2506/14, z 9 lipca 2015 r., II OSK 2986/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2017 r., IV SA/Wr 585/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r., VII SA/Wa 280/17).
Zdaniem Sądu orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, po jego uzupełnieniu zawiera wszystkie elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia, spełnia ono warunki formalne, zostało należycie i wyczerpująco uzasadnione oraz wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić należy, że rozpoznana u D.W. choroba została spowodowana z wysokim prawdopodobieństwem sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym), tak jak tego wymaga art. 235¹ k.p. Odmienne twierdzenia skarżącej w tym zakresie są nadinterpretacją wyrwanych z kontekstu sformułowań zawartych w orzeczeniu, które abstrahują od całej treści tego dokumentu i jego końcowych wniosków.
Reasumując należało stwierdzić, iż przeprowadzone przez organy inspekcji sanitarnej postępowanie nie zawiera żadnych braków i luk w materiale dowodowym, przeciwnie świadczy o skrupulatności i staranności w jego prowadzeniu, a następnie wyczerpującym uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie, a tym samym pod ich adresem nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Również stanowiące podstawę materialno-prawną przepisy prawa materialnego zostały prawidłowe zastosowane przez oba organy orzekające w sprawie i właściwie zinterpretowane .
Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło