I SA/Kr 1171/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. sp. z o.o. w Ł., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.07.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wraz ze skargą kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 20.04.2017r. wniosek O. sp. z o.o. w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.07.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł. W ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości 59 355,28 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe w Banku Millenium S.A. Saldo jednego – złotówkowego wynosi 4 808,94 zł, a drugiego – 0,65 eur. W kasie strona skarżąca posiada 150 zł. Średniomiesięczne zobowiązania spółki wynoszą: 4 600 zł, a średniomiesięczne wydatki: 4 500 zł. Dochody spółka określiła natomiast na kwotę 3 800 zł. Podniosła też, że prowadzonych jest w stosunku do niej wiele postępowań egzekucyjnych. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jak najbardziej zasadna jest też teza, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postan. NSA z dnia 11.06.2014r. , sygn. akt II FZ 570/14, postan. NSA z dnia 05.06.2014r. , sygn. akt II FZ 646/14). W rozpatrywanym przypadku spółka spełnia w/w kryteria tj. funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie ogłosiła upadłości czy likwidacji. Na koncie bankowym ma zgromadzone środki w wysokości 4 808,94 zł a w kasie posiada kwotę 150 zł. Zasoby te w zupełności wystarczają na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, stanowiącego koszty sądowe na obecnym etapie postępowania, a wynoszącego 100 zł. Odnosząc się natomiast, do kwestii poniesienia straty przez spółkę w ubiegłym roku, podkreślić należy, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. akt I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. akt II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 20.01.201r. , sygn. akt I FZ 375/15, postanowienie NSA z dnia 20.01.2016r. , sygn. akt I GZ 889/15). Nie jest też argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy fakt, że prowadzone są w stosunku do spółki postępowania egzekucyjne (por. postanowienie NSA z dnia 05.03.2014r., sygn. akt II FZ 260/14, postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. akt I FZ 66/09), zwłaszcza w sytuacji, takiej jak rozpatrywana, kiedy strona uzyskuje dochody i posiada środki finansowe wielokrotnie przewyższające koszty sądowe. Umożliwia to bowiem swobodne ich pokrycie przez spółkę. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, pozbawione jest podstaw w rozpatrywanym przypadku. W związku z tym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718) orzeczono jak w sentencji.