I SA/Kr 1975/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 02.11.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 02.11.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2010r. Z uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", wynikało, że M. C. w 2007r. miał ciężki wypadek, który spowodował u niego uraz głowy i trwały niedowład kończyn dolnych i częściowo górnych. W związku z tym w latach 2008-2009 przeszedł rehabilitacje w Niemczech ale obecnie jego stan zdrowia nie pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej ani na podjęcie pracy zarobkowej. Dlatego też pozostaje na utrzymaniu żony N. C. ur. w 1978r. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF wnioskodawca podał natomiast, że małżonkowie mają na utrzymaniu dwie córki: I. D. ur. w 1999r. oraz C. P. ur. w 2004r. a miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłaty za energię elektryczną , wodę , wywóz śmieci i inne opłaty za dom w wysokości 1000 zł oraz wydatki na jedzenie i środki czystości w kwocie 1000 zł. Zaznaczył też, iż: nie posiada oszczędności oraz przedmiotów o wartości pow. 5000 zł, działalność żony nie przynosi dochodów a on jest zobowiązany do płacenia alimentów, które reguluje za niego matka. Podniósł również, że jego zadłużenie wobec wierzycieli wynosi około kilaku milionów złotych a między nim a żoną ustanowiona została rozdzielność majątkowa małżeńska. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M. C.. Stąd też jego pełnomocnik został wezwany do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny , związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych M. C., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych N. C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z ich lokat bankowych, - zeznań podatkowych M. C. za 2016r. - zeznań podatkowych N. C. za 2016r. - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością M. C. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - oświadczenia określającego co stało się z mieszkaniem przy ul. B. w K. (w przypadku jego sprzedaży należało przedłożyć kserokopię aktu notarialnego dotyczącego takiej umowy), - dowodów przelewów, przekazów rat kredytowych, za ostatni miesiąc, - orzeczenia (lub jego kserokopii) zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich córek M. C., - dowodów na okoliczność zadłużenia wnioskodawcy, W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej przesłał oświadczenie M. C. z dnia 06.07.2017r., w którym poinformował , że nie posiada na terenie Polski żadnego majątku, rachunków bankowych ani lokat, ruchomości ani nieruchomości a od dnia 6 czerwca 2017r. jest po rozwodzie z żoną N. C.. W związku z treścią tego oświadczenia orzekający ponownie wystosował wezwanie do strony aby ustalić sytuację finansową i możliwości płatnicze skarżącego, w kontekście zmiany relacji wiążących go z żoną, która w całości finansowała jego utrzymanie. Wnioskodawca został więc wezwany o przedłożenie : - spisu jego miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - zeznań podatkowych M. C. za 2016r. - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością M. C. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - oświadczenia określającego czyją własnością jest mieszkanie przy ul. B. w K. wraz z odpisem księgi wieczystej tej nieruchomości (lub jego kserokopią, bądź też numerem księgi wieczystej), - oświadczenia określającego z jakich źródeł uzyskuje pieniądze na bieżące utrzymanie i jaka jest ich wysokość, - dowodów przelewów, przekazów rat kredytowych, za ostatni miesiąc, - orzeczenia (lub jego kserokopii) zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich córek M. C., - dowodów na okoliczność zadłużenia wnioskodawcy, - kserokopii wyroku rozwodowego, - oświadczenia określającego czy nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z N. C., Pełnomocnik wnioskodawcy przesłał jednak to samo oświadczenie M. C. z dnia 06.07.2017r. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca dwukrotnie odpowiadając na w/w wezwania, poprzez nadesłanie tego samego oświadczenia z dnia 06.07.2017r. nie przedstawiła swojej dokładnej sytuacji finansowej. Nie wiadomo bowiem z jakich źródeł wnioskodawca po rozwodzie pozyskuje pieniądze na bieżące utrzymanie, jakiego rzędu są to kwoty i jak się one mają do wartości jego wydatków, które również nie zostały określone w świetle nowego stanu prawnego rodziny. Nie są więc wiadome podstawowe dane będące fundamentem analizy przedmiotowego wniosku. Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania stosownych dokumentów stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006). Warto też zauważyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, dokumentu, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).