I SA/Kr 234/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.B., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 05.12.2016r., nr [...], w przedmiocie opłaty targowej za dzień 15 stycznia 2016r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 05.12.2016r., nr [...], w przedmiocie opłaty targowej za dzień 15 stycznia 2016r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.B. ur. w 1961r. jest po operacji tętniaka mózgu. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem A.B. ur. w 1953r. oraz synem Ł.B. ur. w 1989r. Wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 955,03 zł, miesięcznie , netto. W 2016r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 13 320,32 zł. A.B. jest po operacji biodra i otrzymuje z ARiMR rentę strukturalną w wysokości 1013 zł, miesięcznie, netto. Syn Ł.B. przebywa obecnie za granicą. Ma on zaciągnięty kredyt inwestycyjny na maszyny rolnicze, którego miesięczna rata wynosi 2050,46 zł, a termin spłaty wynosi 5 lat. Miesięczne stałe wydatki rodziny obejmują: koszty lekarstw – 200 zł, koszty lekarstw męża – 80 zł, koszty ogrzewania – 208 zł, opłatę za wodę 100 -150 zł, opłatę za energię elektryczną – 215,45 zł, opłatę za gaz – 50 zł. Na środki czystości, niezbędną odzież, dojazdy, małżonkowie wydają 350 - 450 zł, miesięcznie na jedną osobę. Mieszkają w domu syna, budynek jest częścią gospodarstwa o pow. 6,3547 zł, którego Ł.B. jest właścicielem. Małżonkowie są natomiast współwłaścicielami, na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, zabudowanej działki w S. o pow. 0,0501ha. A.B. jest z kolei właścicielem działki znajdującej się w N.o pow. 0,1635 ha, oraz 10 letniego samochodu. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł, wygospodarowała jednak następujące kwoty: 2 327,30 zł, 500 zł, 1500 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K.B.. Stąd też pełnomocnik strony został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Strona nie nadesłała jednak: - zeznań podatkowych A.B., za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego dochodach i przychodach w 2016r., - wyciągów z kont bankowych Ł.B., obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznań podatkowych Ł.B., za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego dochodach i przychodach w 2016r., Podkreślić należy, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat sytuacji majątkowej i finansowej jej oraz wszystkich domowników. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę. To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie nie określono ani nie udokumentowano dochodów syna K.B. – Ł.B., prowadzącego de facto wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawczynią, co zresztą zostało przez nią stwierdzone w oświadczeniu, zawartym w formularzu PPF. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania wskazanych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc kompletnego materiału, do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni, aby przeprowadzić dogłębną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Oczywiście stałe dochody uzyskiwane przez małżonków nie są wysokie, jednakże możliwość uiszczenia przez nich sum przewyższających te dochody, wymaga dokładnego wykazania dochodów syna, zwłaszcza, że wpis od skargi w tym postępowaniu oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 233/17 wynosi łącznie tylko 200 zł (100 zł +100 zł = 200 zł). Warto też zauważyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, dokumentu, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).