I SA/Kr 406/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej "W"" s.c. J.L., P.S. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2012r. postanawia: - oddalić wniosek - Pismem z dnia 3 lutego 2015r. Firma Handlowo-Usługowa "W."" s.c. J. L., P.S. z siedzibą w T. (dalej: strona skarżąca) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2012r., podając wartość przedmiotu zaskarżenia jako kwotę 153.754 zł. W skardze został zawarty wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji kierowany do organu, a w razie, gdyby organ nie uwzględnił wniosku, kierowany do tut. Sądu. Wniosek ten został uzasadniony istnieniem "wysokiego niebezpieczeństwa powstania znacznej szkody" po stronie strony skarżącej. Spółka zauważyła, że w chwili obecnej sytuacja ekonomiczna, zwłaszcza na rynku, którym para się strona skarżąca jest trudna. Spółka prowadzi działalność gospodarczą i posiada płynność finansową. Jednakże przystąpienie przez organy skarbowe do wyegzekwowania sporej kwoty z tytułu podatku VAT w istotny sposób wpłynie na kondycję finansową. Realizacja zamówień odbywa się na zasadzie własnego wkładu, zatem spółka musi posiadać własne środki na prowadzenie działalności gospodarczej, a zajęcie lub ściągnięcie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji w sposób "nieprzewidywany" może zagrozić dalszej egzystencji spółki, a już z całą pewnością doprowadzi do perturbacji związanych z terminowym regulowaniem zobowiązań, w szczególności publicznoprawnych z tytułu podatków oraz należnych składek ZUS. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniesiono, że z powyższych względów należy poddać analizie rachunek zysków i strat dla Skarbu Państwa z tytułu wykonywania zaskarżonych decyzji. W przypadku wyegzekwowania podatku (w wyniku czego byt Spółki może być zagrożony), na podstawie decyzji, które mogą zostać uchylone przez Sąd, powstanie – w ocenie strony skarżącej – irracjonalna sytuacja, w której podmiot (pracodawca) może ulec likwidacji, to będzie skutkować utratą źródła zarobkowania, ciężar socjalny utrzymania pracowników zostanie przeniesiony na Skarb Państwa (w tym przypadku wierzyciela). Nadto, Spółka zaprzestanie odprowadzać podatki bezpośrednie i pośrednie. W ocenie Spółki w żadnym przypadku nie można przyjąć, że natychmiastowa wykonalność decyzji jest korzystna dla Skarbu Państwa. W uzasadnieniu swojego wniosku, strona skarżąca wskazała jednocześnie, że Skarb Państwa wskutek wstrzymania wykonania decyzji nie poniesie żadnych strat. Zaznaczyła, że od chwili wydania decyzji wymiarowych liczone są odsetki (niebagatelne) od należności głównej, a ich "zapłata przy ewentualnym negatywnym dla spółki rozstrzygnięciu Sądu, z całą pewnością zrekompensuje oczekiwanie na zwrot być może nienależnie obniżonego przez skarżącą podatku od towarów i usług". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z art. 61 §3 p.p.s.a. wynika, że po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, to sądowi przysługuje możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, został zawarty w skardze adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie ma wiec wątpliwości, że sąd w oparciu o powołany przepis może wstrzymać wykonanie decyzji, która w sprawie zapadła. Wstrzymanie aktu lub czynności jest instytucją uznaniową – zostało pozostawione uznaniu sądu, jego ocenie, a nie automatycznemu rozstrzyganiu przy zaistnieniu określonych w przepisie przesłanek. Powołany wyżej przepis 61 §3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uzależnia wyłącznie od wniosku skarżącego. Innymi słowy, sąd z urzędu nie może na tym etapie postępowania w sprawie oceniać zasadności wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Inaczej niż organ administracyjny, który na etapie postępowania administracyjnego w sprawie poprzedzającym postępowanie sądowe, może na wniosek, ale i z urzędu zastosować instytucję wstrzymania wykonania stosownie do art. 61 §2 p.p.s.a. Konsekwencje wynikające z powyższych twierdzeń są następujące: potrzeba wstrzymania wykonania aktu lub czynności powinna być wykazana przez skarżącego w jego wniosku kierowanym do sądu, który to wniosek sąd następnie rozpatruje i ocenia. Wniosek składany do sądu wymaga szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego, który jest zobligowany do przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki określone w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Na tym etapie postępowania sąd nie bada bowiem i nie ocenia merytorycznej zasadności skargi (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004r, FZ 163/04, niepubl.). Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby bowiem kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, LEX nr 302251). Należy podkreślić, że ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. Treść art. 61 § 3 p.p.s.a. formułuje dwie ustawowe przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu lub czynności: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca określił je alternatywnie, tak więc wystarczy spełnienie co najmniej jednej z tych przesłanek, aby sąd mógł uznać wstrzymanie wykonania aktu lub czynności za zasadne. Użyte przez ustawodawcę pojęcia: znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki są nieostre i są w związku z tym są przedmiotem interpretacji w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych. Uznaje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Na stronie skarżącej ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieostre pojęcia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, a ten powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca, wnoszący zarazem skargę do sądu. Nie wystarczy ogólnikowy wywód strony. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.), rzeczowo uzasadnić swój wniosek poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r, sygn. akt I FSK 983/08, Lex nr 468877; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 39/09, Lex nr 489786). Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego co do przesłanek wymienionych w art. 61 §3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 182/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest zobowiązany do samodzielnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 §3 p.p.s.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że nie jest zasadny wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej Strona skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, na którą to przesłankę powołuje się w dość enigmatycznie sformułowanym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 grudnia 2014r. Strona skarżąca nazwała niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w niniejszej sprawie, widząc ją we wpływie "w istotny sposób" na kondycję finansową Spółki, w zagrożeniu "w sposób nieprzewidywany" dalszej egzystencji spółki, a już z całą pewnością doprowadzeniu do perturbacji związanych z terminowym regulowaniem zobowiązań, w szczególności publicznoprawnych z tytułu podatków oraz należnych składek ZUS, w możliwości likwidacji Spółki. Jednak pomimo tego, taki całościowy wniosek należy potraktować jako niespełniający wymogów formułowanych w judykaturze należytego wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przez wnioskodawcę, o którym mowa była w powyższych rozważaniach. Sąd nie musi wprawdzie domniemywać, gdzie strona skarżąca upatruje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ale wpływ na kondycje finansową Spółki z możliwością jej całkowitej likwidacji w konsekwencji wykonywania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, z pewnością trudno uznać za wyczerpujące uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. W ocenie Sądu – strona skarżąca nie uszczegółowiła we wniosku okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu, jedynie wyjaśniając, że nieprzychylenie się do jej wniosku w sposób nieprzewidywalny może zagrozić dalszej egzystencji spółki, a w konsekwencji wpłynie na możliwość powstania niebezpieczeństwa zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej. Nie podała jednak żadnych konkretów odnośnie możliwego wpływu na kondycję finansową Spółki, nie uzasadniła szczegółowo swojego twierdzenia i nie poparła go wyliczeniami i konkretną dokumentacją obrazującą jej aktualną sytuację finansową. Uzasadnienie wniosku – jak podkreślono we wcześniejszych rozważaniach – winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd, który nie powinien zgadywać szczegółów sytuacji finansowej strony skarżącej. Nadto Sąd pragnie zaznaczyć, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (sygn. akt I FZ 317/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. W kontekście tego zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2014r. (sygn. akt II FZ 1741/14, LEX nr 1561805) stwierdzając, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy natomiast zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skoro strona skarżąca powołuje się na możliwość zamknięcia działalności gospodarczej w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji zobowiązującej stronę skarżącą do zapłaty podatku od towarów i usług, wobec tak poważnego następstwa dziwić może fakt, że szczegółowo nie uzasadniła złożonego wniosku o wstrzymanie ww. decyzji. Sąd oceniając zaistnienie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, nie dowiedział się z wniosku strony skarżącej, jakie są obroty z działalności gospodarczej skarżącej Spółki. Sąd nie ma możliwości dokonać pewnych ustaleń sytuacji finansowej skarżącej Spółki, może snuć tylko domniemania w tym zakresie, do czego z kolei nie jest uprawniony, oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu. W świetle powyższych ustaleń o charakterze prawnym oczywistym jest, że rzeczowe uzasadnienie rozpoznawanego wniosku powinno precyzyjnie opisywać aktualną sytuację finansową i majątkową strony skarżącej, tak aby sąd rozpoznający ten wniosek doszedł do przekonania, że uiszczenie spornej kwoty przed rozpoznaniem sprawy rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tego jednak nie sposób doszukać się w rozpatrywanym wniosku złożonym w niniejszej sprawie. Trzeba zatem stwierdzić, że ogólnikowe twierdzenie, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych dowodów, nie może stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1099/14; LEX nr 1550923). Uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 737/14; LEX nr 1529107). Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682). A skoro strona skarżąca wiąże owo uszczuplenie w swoich finansach z możliwością zamknięcia działalności gospodarczej, to tym bardziej powinno jej zależeć na szczegółowym, popartymi dokumentami i dowodami rozwinięciu argumentacji i uzasadnieniu swoich tez, stwarzając tut. Sądowi materiał do szczegółowej analizy w kontekście spełnienia przynajmniej jednej przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji, której wykonywanie może prowadzić do wstrzymania (zamknięcia) działalności gospodarczej przez stronę skarżącą. Lakoniczne stwierdzenia strony skarżącej zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie przekonują tut. Sądu. W sytuacji braku danych na temat obrotów firmy, posiadanego majątku, oszczędności oraz niezbędnych wydatków, które powinny być zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie można ocenić, czy zapłata kwoty, na którą opiewa podatek od towarów i usług w niniejszej sprawie rzeczywiście może doprowadzić do skutków, wymienionych w art. 61 §3 p.p.s.a. Nie sposób przyjąć, na podstawie samej wysokości spornej kwoty, określonej w decyzji oraz oświadczenia strony zawartego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła więc, że zachodzą przesłanki, od których ustawa uzależnia wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji, oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 61 §3 p.p.s.a.