III SA/Kr 1194/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędzia WSA Bogusław Wolas Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2026 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie A. G.-W. sprawy ze skargi Zakładów [...] "B." S.A. w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 czerwca 2025 r., nr NP.9081.2.13.2025 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 27.06.2025 r. (znak NP.9081.2.13.2025) Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania Zakładów [...] "B." S.A. w B. (dalej: "strona skarżąca" lub "spółka") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Olkuszu z 08.04.2025 r. (nr 6, znak PSSE.NHP.4432-1/5/19) orzekającą o stwierdzeniu u S. N. (dalej: "uczestnik") choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: 1. Pismem z 22.03.2019 r. zgłoszono podejrzenie choroby zawodowej u uczestnika. 2. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Olkuszu skierował uczestnika na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, w związku z narażeniem, w ramach zatrudnienia u strony skarżącej - na czynniki chemiczne, tj. tlenek żelaza, dwutlenek siarki, ołów, mangan, tlenek azotu. W latach 1991-2018, skarżący zatrudniony był na stanowiskach: ślusarz-spawacz pod ziemią, spawacz gazowo-elektryczny pod ziemią, ślusarz-spawacz remontowy pod ziemią. 3. Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie (dalej "MOMP") w orzeczeniu lekarskim z 21.05.2019 r. (nr [...]) orzekł o braku podstaw do rozpoznania u uczestnika choroby zawodowej. Wskazał m.in., że uczestnik od 2014 r. był leczony w Poradni Pulmonologicznej z rozpoznaniem astmy oskrzelowej. W przeprowadzonych u uczestnika badaniach nie stwierdzono cech atopii, w spirometrii cech obturacji umiarkowanego stopnia, próba rozkurczowa była dodatnia. Całość obrazu klinicznego przemawia za rozpoznaniem astmy ze współistniejącymi cechami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (zespół nakładania astmy/pochp). W związku z niskimi wartościami wskaźników spirometryczriych nie przeprowadzono testu pracy symulowanej i testu nadreaktywności oskrzeli. MOMP wskazał, że czynniki na które był narażony uczestnik nie mają działania alergizującego. 4. W wyniku wniesionego przez uczestnika wniosku o ponowne przeprowadzenie badania, w dniu 16.12.2020 r. została sporządzona karta oceny narażenia zawodowego. Wskazano w niej następujące okresy zatrudnienia: 17.09.1991 r. – 31.07.1992 (stanowisko pracy: ślusarz-spawacz pod ziemią), 01.08.1992 r. – 21.05.2004 r. (stanowisko pracy: spawacz gazowo-elektryczny pod ziemią), 01.06.2004 r. – 31.12.2006 r. (stanowisko pracy: ślusarz-spawacz pod ziemią), 01.01.2007 r. – 28.06.2018 r. (stanowisko pracy: ślusarz-spawacz remontowy pod ziemią). Jako pracodawcę, z którym wiąże się podejrzenie choroby zawodowej wskazano stronę skarżącą, czynnik szkodliwy/uciążliwy: pył przemysłowym gazy i dymy spawalnicze, tlenki metali. 5. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (dalej "IMP") orzeczeniem lekarskim z 25.10.2023 r. (nr [...]) stwierdził u uczestnika chorobę zawodową w postaci astmy oskrzelowej. Wskazał, że u strony skarżącej praca uczestnika na wskazanych wyżej stanowiskach wiązała się z wykonywaniem napraw urządzeń i maszyn górniczych oraz ze spawaniem. Wyniki pomiarów zapylenia przeprowadzonych w latach 1994-2018 wynosiły 0,6 mg/m3- 8,19 mg/m3 dla pyłu całkowitego, < 0,3 mg/m3 - 2,8 mg/m3 dla pyłu respirabilnego, 0,34 % - 1,4 % Si02. W opisywanym orzeczeniu wskazano, że w wywiadzie przeprowadzonym w Instytucie 24.07.2023 r. uczestnik podawał napady suchego kaszlu oraz duszność w godzinach nocnych występujące od kilkunastu lat. IMP podał, że uczestnik w lipcu 2014 r. był hospitalizowany w Oddziale Rehabilitacyjnym Wojewódzkiego Szpitala Chorób Płuc i Rehabilitacji w Jaroszowcu, celem rehabilitacji oddechowej i od tego roku był objęty opieką Poradni Pulmonologicznej, leczony z rozpoznaniem astmy oskrzelowej, z uzyskaniem niewielkiej poprawy stanu klinicznego po włączeniu leków wziewnych. W 2017 r. w związku z nasileniem objawów ze strony układu oddechowego uczestnik był diagnozowany w Centrum Alergologu Klinicznej i Środowiskowej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie - w spirometrii cechy obturacji, próba rozkurczowa dodatnia, ujemne punktowe testy skórne z alergenami wziewnymi środowiska komunalnego, badanie cytologiczne śluzówki nosa - eozynofilia 2%. IMP przytoczył ustalenia przeprowadzonego wówczas wywiadu, w którym odnotowano, że uczestnik cierpiał w młodości (w okresie omłotów) na duszności, lecz nie był wówczas badany i leczony. Nasilenie objawów miało miejsce w sezonie grzewczym (wpisy z 20.11.2017 r.). Ponadto z wywiadu wynikało, że uczestnik był wieloletnim palaczem papierosów (od 1991 r. palił 20 sztuk dziennie). W dokumentacji medycznej Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc z wizyty dnia 01.08.2014 r. odnotowano "nie palił od 2 lat" oraz "od kilku lat napady męczącego kaszlu i duszność", w badaniu przedmiotowym "osłuchowo-świsty i pojedyncze furczenia", z wizyty z dnia 30.06.2015 r. "bardzo nasilona alergia, całkowicie zatkany nos, granie w piersiach", "szybkie męczenie, kaszel nasilony zwłaszcza rano", w kolejnych wizytach w okresie 2016 r.-2023 r. powtarzające się wpisy o nasilonym produktywnym kaszlu głównie w nocy i nad ranem, bardzo złym samopoczuciu (pomimo leczenia) i świszczącym oddechu, w wizycie 2021 r. dodatkowo odnotowano w rozpoznaniu przewlekłą obturacyjną choroby płuc (POChP). Z powodu zaostrzenia schorzenia układu oddechowego uczestnik był kilkukrotnie leczony szpitalnie celem rehabilitacji pulmonologicznej (w 2014 r., 2017 r., 2020 r., 2022 r.). Dalej IMP podało, że z dokumentacji medycznej wynika, iż u uczestnika w 2017 r. stwierdzono przewlekłe zapalenie zatok i błony śluzowej nosa z polipami i skrzywienie przegrody nosa, wyznaczono termin operacji laryngologicznej usunięcia polipów nosa i zatok oraz septoplastyki na 2018 r., przesunięty na 2019 r. (brak danych o przeprowadzonym leczeniu). Ponadto w wywiadzie zapisano, że uczestnik choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2, dyslipidemię, dnę moczanową, rozrost gruczołu krokowego, kamicę nerkową, zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa, drżenie samoistne kończyn górnych, niedosłuch, COVID-19 o łagodnym przebiegu (w grudniu 2021 r.), przebyty uraz prawego obojczyka i barku (2017 r. - wypadek przy pracy). Podczas hospitalizacji w Oddziale Chorób Zawodowych IMP w Łodzi w dniach 23 -27.07.2023 r. uczestnik zgłaszał duszność, produktywny kaszel oraz osłabienie. W badaniu przedmiotowym osłuchowo nad polami płucnymi stwierdzono odgłos opukowy jawny, szmer pęcherzykowy z pojedynczymi świstami. Badanie spirometrii spoczynkowej wykazało cechy obturacji łagodnego stopnia. Próba rozkurczowa z salbutamolem była dodatnia. Testy skórne wykonane metodą punktową z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego oraz z zestawem metali (kadm, cynk, mangan) tj. potencjalnych alergenów zawodowych byty ujemne. W surowicy krwi pacjenta nie potwierdzono obecności swoistych przeciwciał IgE dla alergenów środowiska komunalnego (phadiatop). W związku z pogorszeniem spirometrycznych parametrów wentylacji płuc w trakcie hospitalizacji zdecydowano o włączeniu leków bronchodilatacyjnych. W dniu 26.07.2023 r. podjęto u uczestnika próbę przeprowadzenia swoistej próby prowokacyjnej wziewnej z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego (metale: kadm, mangan, cynk w nebulizacji), która została przerwana w 5 min. ze względu na nasilenie duszności. W jej przebiegu obserwowano napływ do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. W ocenie IMP analiza dokumentacji medycznej, narażenia zawodowego oraz wyniki aktualnie wykonanych badań, dały podstawę do rozpoznania u uczestnika choroby zawodowej (astmy oskrzelowej). 6.1. Pismem z 13.11.2023 r. spółka wniosła o uzupełnienie ww. orzeczenia. Wskazała m.in., że wszystkie metale wymienione w orzeczeniu występują w dymie papierosowym. Podkreśliła, że zawartość kadmu, cynku i manganu w środowisku pracy uczestnika była znikoma. Wniosła o przeprowadzenie u uczestnika próby prowokacyjnej wziewnej z potencjalnymi pospolitymi alergenami środowiska komunalnego i z dymem papierosowym, a także o powtórzenie próby wziewnej z użyciem kadmu, cynku i manganu w ilościach średnich wynikających z narażenia na te metale w środowisku pracy. 6.2. W trakcie przesłuchania w dniu 17.11.2023 r. uczestnik zeznał, że jego problemy zdrowotne rozpoczęły się podczas pracy u strony skarżącej – podczas pracy pod ziemią było bardzo duże zapylenie. Wyjaśnił, że prace spawalnicze były wykonywane były bez profesjonalnego zabezpieczenia dróg oddechowych (stosował tylko jednorazowe maski ochronne) Do ok. 2000 r. pracował on pod ziemią w oddziale maszyn ciężkich, gdzie praca była bardzo obciążająca i polegała na spawaniu dużych elementów maszyn górniczych, spawanie było precyzyjne i czasochłonne (np. spawanie części maszyn górniczych, łyżek górniczych). Później uczestnik pracował na komorze napraw wozów (wagony, które przywoziły urobek). Podał, że w okresie pracy w kopalni obowiązywał zakaz palenia tytoniu pod ziemią, w związku z czym podczas pracy nie palił papierosów. Po pracy palił papierosy w ograniczonej ilości (20 szt. w ciągu 2-3 dni). W piśmie z 30.11.2023 r. uczestnik wskazał m.in., że wieloletnia praca pod ziemią obejmowała szereg ciężkich prac spawalniczych i ślusarskich. 6.3. W dniu 4.12.2023 r. organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego uczestnika na stanowisku pracy mechanik-kierowca Przedsiębiorstwie [...] w O. (okres pracy: od 02.09.1974 r. do 18.06.1977 r. jako uczeń w zawodzie mechanika). Zapisano w niej, że uczestnik nie wykonywał prac spawalniczych, a tym samym nie stwierdzono narażenia na czynniki, które mogły przyczynić się do powstania astmy. 6.4. W dniu 08.12.2023 r. PPIS w Olkuszu sporządził kartę oceny narażenia zawodowego uczestnika na stanowisku pracy ślusarz w Przedsiębiorstwie [...] "S." w J. (okres pracy: od 19.01.1977 r. – 16.09.1991 r.). Zapisano w niej, że w dokumentacji osobowej brak charakterystyki i zakresu wykonywanych czynności, a archiwum nie przechowuje wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych na stanowiskach pracy. 7. Decyzją z 11.01.2024 r. organ I instancji stwierdził u uczestnika chorobę zawodową. Decyzja ta została uchylona przez Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z 29.05.2024 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy zalecił: - uzyskanie od uczestnika wyjaśnień na okoliczność wykonywania pracy, a w przypadku pozyskania nowych danych mających istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia wskazał na przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie, w jakim organ powinien to uczynić z urzędu w celu wyjaśnienia, czy astma oskrzelowa ma związek ze środowiskiem pracy; - zwrócić się do MOMP o dodatkową opinię, tj. czy w przypadku przeprowadzenia u uczestnika swoistej próby prowokacyjnej wziewnej z potencjalnymi alergenami środowiska pracy (metale: kadm, mangan, cynk) i uzyskania w tym teście wyniku pozytywnego, stanowiłoby to podstawę do rozpoznania u pacjenta astmy oskrzelowej; - dokonać analizy materiału dowodowego i w oparciu o ten materiał, uwzględniając zarzuty zawarte w odwołaniu spółki z 25.01.2024 r., wydać decyzję. 8. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji: a) pismem z 02.07.2024 r. zwrócił się do MOMP o dodatkową opinię (por. wyżej). W odpowiedzi MOMP pismem z 09.08.2024 r poinformował, że IMP po przeprowadzeniu u uczestnika próby prowokacyjnej z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego (metale; kadm, cynk i mangan w nebulizacji), która pomimo przerwania z powodu nasilenia duszności, spowodowała napływ do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla reakcji zapalnych, uznał z wysokim prawdopodobieństwem zawodową etiologię astmy oskrzelowej. MOMP nie znajduje podstaw do kwestionowania i weryfikowania ustaleń dokonanych przez jednostkę badawczo-rozwojową (IMP w Łodzi); b) w dniu 04.09.2024 r. przesłuchał uczestnika w obecności pełnomocnika strony skarżącej. Uczestnik zeznał m.in., że praca u strony skarżącej polegała spawaniu dużych elementów maszyn górniczych, łyżek górniczych. Maszyny były zanieczyszczone urobkiem i należało je wyczyścić szczotkami przed spawaniem, odbić młotkiem duże zabrudzenia. Później pracował na komorze napraw wozów (wagony, które przywoziły urobek). Jak przychodziły uszkodzone należało je wyczyścić i pospawać. Pracował na wywrotach, spawał łapy. Ponadto uczestnik oświadczył, że nie pamięta w których latach w dzieciństwie miał problemy z alergią przy omłotach, mógł mieć około 15 lat, pomagał rodzicom. Objawami były duszności, przy czym takie sytuacje zdarzały się raz w roku podczas żniw. Był konsultowany przez lekarza, który stwierdził, że przy kurzu mogą występować takie duszności. Uczestnik zeznał również, że W sezonie zimowym, gdy mieszkanie było ogrzewane piecem kaflowym, a później centralnym ogrzewaniem to nie miał objawów alergicznych. Problemy na tym tle zaczęły się od momentu pracy u strony skarżącej i już w tym czasie miał pierwsze badanie w kierunku alergii (przy czym na alergię się nie leczył). Oświadczył ponadto, że palił od ok. 17 roku życia, ok. paczkę na 2,3 dni. Duszności były 1-2 dniowe, teraz ma je codziennie. Podczas palenia nie pogarszał się poziom duszności. W ocenie uczestnika, stan jego zdrowia pogorszył się jak pracował na tzw. E. - Oddział 11, 12, podczas pracy było duże zadymienie. Na odległość 5,6 m nie widać było drugiego człowieka. Na maszynach ciężkich było więcej dymu z maszyn. Nie pamiętał, czy w trakcie badań okresowych zgłaszał problemy z dusznościami, miał rodzinę na utrzymaniu, więc musiał pracować. Ze względu na zdrowie i ze względów finansowych rzucił palenie w 2012 r. W czasie pracy pod ziemią nie mógł palić. W czasie pracy był leczony u pulmonologa, ale nie pamiętał jakie to były lata. Uczestnik oświadczył, że kontynuuje proces leczenia na astmę, nie bierze leków na alergię, przyjmuje leki na nadciśnienie. Po zakończeniu pracy czuje się lepiej, nie uczęszcza do pulmonologa. Podał także, że na wywrotach podczas pracy stosował maski, wcześniej masek nie było; c) w dniu 07.11.2024 r. (w związku z wnioskiem dowodowym strony skarżącej) ponownie przesłuchał skarżącego. Zeznał, że nie miał wiedzy jakie szkodliwości występowały podczas zatrudnienia w spółce na jego stanowiskach pracy. Nie był lub nie pamięta, czy był informowany o aktualnych wynikach badań i pomiarów. Nie zwracał uwagi na kartę do badań okresowych. Na zadane pytanie odnośnie wentylacji odpowiedział, że pod szybem, na wywrotach była wentylacja. Natomiast w komorze napraw maszyn ciężkich, komorze napraw wozów to była dużo mniejsza wentylacja, a spawania było dużo, np. jeden wóz należało naprawić w ciągu zmiany roboczej. W trakcie przeprowadzonych badań w IMP w Łodzi w dniu 26.07.2023 r. nie wie co zostało podane podczas próby prowokacyjnej wziewnej. Ponadto nie posiada wiedzy czy na jego stanowiskach pracy występował cynk metaliczny, czy związki cynku, w jakiej postaci występował mangan podczas prac spawalniczych oraz czy w górotworze był metaliczny kadm, d) w dniu 07.11.2024 r. (w związku z wnioskiem dowodowym strony skarżącej) przesłuchał świadka K. K. Zeznał on, że na stanowiskach pracy uczestnika przeprowadzano pomiary ołowiu, kadmu, cynku, manganu, tlenków żelaza, tlenku węgla, tlenków azotu i tlenków siarki, a wyniki były wpisywane w karty skierowań na badania okresowe, które otrzymywali pracownicy. Na tzw. szkoleniach tygodniowych przełożeni mieli za zadanie omówić wyniki przeprowadzonych pomiarów, nie pamiętał od którego roku wyniki były wywieszane na tablicach bhp. Świadek podał również, że uczestnik pracował w rejonie szybów wdechowych czyli wentylacji opływowej, przepływający prąd powietrza był dość intensywny w rejonie szybu. Wszędzie były wentylacje określone w przepisach górniczych. Na komorach garażowych była opływowa wentylacja z wolniejszym przepływem powietrza niż przy szybach. W trakcie tych zeznań uczestnik dodał, że jak pracował w Oddziale 11, w zastępstwie na oddziale 12, na maszynach - komory naprawowe, garażowe, to w poniedziałki praca była ciężka, ponieważ maszyny stały przez sobotę, niedzielę. Podczas spawania był dodatkowy dym od spalin tych maszyn - pracował wtedy na stanowisku ślusarz - spawacz remontowy. Odnosząc się do tych słów, świadek wskazał, że w wyżej wymienionych miejscach były mierzone te same czynniki co na stanowisku ślusarza - spawacza szybowego. Dodał, że cynk i kadm występujący w rudzie nie mógł występować w postaci metalicznej i nie ma wiedzy, czy w procesie spawania uwalniał się cynk, kadm, natomiast mangan pochodzący z prac spawalniczych, nie wie w jakiej postaci był uwalniany. Świadek nie miał wiedzy, czy w górotworze występował mangan, e) w dniu 07.11.2024 r. (w związku z wnioskiem dowodowym strony skarżącej) przesłuchał świadka T. W. (głównego geologa strony skarżącej). Świadek jako szkodliwości występowały w kopalni pod ziemią wskazał zapylenie po robotach strzałowych, wodne, pożarowe z tytułu zapłonu maszyn samojezdnych oraz opad skał stropowych. Nie miał natomiast ma wiedzy jakie czynniki chemiczne występowały pod ziemią oraz jakie szkodliwości występowały w na stanowiskach pracy uczestnika. Ponadto dodał, że wyrobiska są przewietrzane świeżym powietrzem, atmosfera raczej była dobra. Czasem występował spadek zawartości tlenu w powietrzu w rejonie północnej części kopalni, ale wtedy pracownicy byli wycofywani z rejonu. We wcześniejszych latach był jeszcze metan wydostający się z górotworu (do ok. 1998 r.). Świadek podał także, że metale w górotworze samodzielnie nie występowały. Kopalnia wydobywała rudę w postaci siarczków metali tj. sfaleryt (ZnS), galena (PbS2), markasyt (FeS2). To wszystko występowało w dolomicie kruszconośnym (jest to skała węglanowa o wzorze CaMg(COs)2. Nie spotkał samorodków cynku, kadmu, manganu. W wyniku procesu wydobycia ze związków nie mógł się wydzielić czysty metan, w górotworze nie występują związki manganu, natomiast nie ma wiedzy w jakiej postaci występuje mangan podczas procesu spawania. f) pismem z 15.11.2024 r. zwrócił się do IMP w Łodzi o informację, w jakiej postaci i w jakich stężeniach zostały podane uczestnikowi podczas próby prowokacyjnej w dniu 27.07.2023 r. potencjalne alergeny środowiska pracy (metale: kadm, mangan, cynk w nebulizacji). W odpowiedzi pismem z 12.12.2024 r. IMP wskazał, że z obowiązującymi wytycznymi do przeprowadzania swoistych wziewnych testów prowokacyjnych zastosowano nebulizację jonów metali (kadmu, manganu, cynku) w odpowiednio dużym rozcieńczeniu. W załączeniu przesłano certyfikaty wzorcowych wodnych roztworów jonów manganu Mn2+, cynku Zn2+ i kadmu Cd2+ użytych do próby prowokacyjnej u uczestnika. Jednocześnie Instytut podał, że z uwagi na stwierdzone u pacjenta podczas pobytu w Oddziale Chorób Zawodowych pogorszenie wentylacji płuc o typie obturacji oskrzeli powyższa próba została wykonana na lekach bronchodilatacyjnych. W interpretacji próby uwzględniono ocenę cytologiczną materiału z popłuczyn nosowych, która wykazała napływ komórek reakcji alergicznej. Dodatkowo podkreślono, iż w ocenie narażenia zawodowego pod kątem występowania w środowisku pracy czynników, które można uznać za alergeny zawodowe, wystarczy potwierdzenie kontaktu z alergenem w postaci umożliwiającej wniknięcie cząstek lub jonów metali do dolnych dróg oddechowych - pyły/aerozole - bez konieczności określenia wielkości narażenia. f) pismami z 18.11.2024 r. zwrócił się do Poradni Medycyny Pracy Nowego Szpitala w Olkuszu Sp. z o. o oraz Centrum Medycznego Skałka w Bukownie o informację czy były orzekane przeciwwskazania do wykonywanej pracy oraz czy uczestnik zgłaszał podczas badań okresowych problemy z układem oddechowym (astma, alergia). W odpowiedzi pismem z 22.11.2024 r. z Centrum Medycznego "Skałka" w Bukownie, poinformowało, że nie podsiada dokumentacji z badań okresowych uczestnika. Z kolei Poradnia Medycyny Pracy Nowego Szpitala w Olkuszu pismem z 06.02.2025 r. poinformowała, że u uczestnika nie były orzekane przeciwwskazania do wykonywanej pracy, odsunięcia od wykonywania pracy, jak również nie wydawano orzeczenia o konieczności zmiany stanowiska pracy ze względu na przeciwwskazania zdrowotne pracownika, Ostatnie badania okresowe tzw. badania końcowe zostały zakończone wydaniem orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku ślusarz-spawacz remontowy. W karcie badań okresowych (data badania 28.08.2014 r.) w badaniu podmiotowym uczestnik podał leczenie z powodu astmy oskrzelowej. 9. Decyzją z dnia 08.04.2025 r. organ I instancji ponownie orzekł o stwierdzeniu u uczestnika choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazał, że analiza narażenia zawodowego wykazała, że biorąc pod uwagę rodzaj wykonywanych prac związanych z procesem spawania (spawanie różnych rodzajów metali, posługując się różnymi technikami spawalniczymi), w tym wieloletnia ekspozycja na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w postaci dymów i gazów wydzielających się podczas tych czynności, przyczyniła się do powstania negatywnych skutków zdrowotnych w obrębie układu oddechowego, w tym astmy oskrzelowej. Organ przytoczył także treść orzeczenia IMP w Łodzi z 25.10.2023 r. Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych strony skarżącej zawartych w piśmie z 10.03.2025 r. PPIS wskazał, że wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentacji leczenia uczestnika, opinii biegłego lekarza medycyny pracy oraz opinii biegłego w zakresie toksykologii w większości pokrywałyby się zakresem z przedmiotem wydanych dla potrzeb niniejszego postępowania orzeczeń lekarskich. Podkreślił, że jako organ administracji jest związany rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Odnosząc się z kolei do twierdzeń spółki, że z uwagi na brak w miejscu pracy (górotworze), w miejscu prowadzenia wydobycia, kwasów, które umożliwiałyby rozpuszczanie rudy siarczkowej, nie mogło dojść do powstawania w miejscu pracy roztworów z jonami ołowiu, kadmu i manganu - podał, że w jego ocenie nie mają one wpływu na wynik niniejszego postępowania. Z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika bowiem, iż uczestnik posługiwał się różnymi technikami spawalniczymi, spawał różne rodzaje metali, w związku z czym narażony był na powstający w procesach spawalniczych dym spawalniczy (aerozol), który jest mieszaniną drobno dyspersyjnych cząstek stałych (pyłu spawalniczego) oraz substancji chemicznych (gazów). Skład chemiczny pyłów i gazów spawalniczych jest bardzo zróżnicowany, uzależniony od rodzaju i metody procesu spawalniczego, temperatury źródła i przede wszystkim od materiału, który jest poddawany procesom spawalniczym. Podczas procesu spawania z materiału podstawowego, materiału dodatkowego, powłok ochronnych, gazów osłonowych i otaczającego powietrza, pod wpływem wysokiej temperatur i promieniowania łuku spawalniczego powstaje dym spawalniczy. Substancje chemiczne występujące w powietrzu przy procesach spawania są układem wielofazowym - aerozolem, a ich wchłanianie do organizmu w dużym stopniu uzależnione jest od postaci, w jakiej dana substancja występuje. Pyły do organizmu przedostają się głównie przez drogi oddechowe. Tą drogą do ustroju mogą dostać się tylko cząsteczki bardzo małe, które stanowią największe zagrożenie dla człowieka. Drobne cząsteczki pyłu, posiadając dużą powierzchnię właściwą, mogą absorbować na niej znaczne ilości substancji chemicznych gazowych, które po wprowadzeniu do organizmu, uwolnieniu i wchłonięciu mogą wywołać dodatkowe działanie toksyczne. Narażenie spawaczy jest złożone, gdyż w trakcie pracy wykonują oni zwykle spawanie rożnych rodzajów metali, posługując się rożnymi technikami spawalniczymi. Związane z tym narażenie zawodowe może obejmować: m.in. metale (aluminium, kadm, chrom, miedź, żelazo, ołów, mangan, magnez, molibden, nikiel, tytan, cynk) oraz inne składniki dymów spawalniczych (fluorki, krzem, azbest, diizocyjaniany, akrylany, fenole, formaldehyd, polichlorek winylu, fosgen, związki organiczne, chlorowodór, bromowodór), gazy (tlenek i ditlenek węgla, tlenki azotu, ozon). Efektem długotrwałego narażenia spawaczy na zanieczyszczenia pyłowe i gazowe dymów spawalniczych są różnego rodzaju schorzenia układu oddechowego, w tym astma oskrzelowa. Długotrwałe działanie drażniące powoduje trwałe zmiany w błonach śluzowych górnych dróg oddechowych. Dymy spawalnicze z uwagi na ich ilość i skład chemiczny stanowią duże zagrożenie dla zdrowia. Organ zaznaczył także, iż uczestnik nie miał zapewnionych profesjonalnych środków ochrony dróg oddechowych. 10. W odwołaniu spółka podniosła zarzuty naruszenia: I. art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie w jakim organ powinien to uczynić z urzędu w celu wyjaśnienia, czy astma oskrzelowa ma związek wyłącznie ze środowiskiem pracy, w szczególności: - nieprzeprowadzenie próby prowokacyjnej wziewnej z: a) potencjalnymi pospolitymi alergenami środowiska komunalnego, w tym alergenami występującym w sezonie grzewczym w domach, w celu ustalenia, czy wywołują u uczestnika reakcję alergiczną, b) z produktami palenia papierosów w celu ustalenia, czy wywołują u uczestnika reakcję alergiczną, c) z kadmem, cynkiem i manganem o stężeniach i w postaci rzeczywiście występujących w środowisku pracy uczestnika (w szczególności podanie zainteresowanemu jonów metali i jonów kwasu azotowego, a niewystępujących w środowisku pracy w kopalni nierozpuszczalnych siarczków metali), d) z wykorzystaniem kwasu azotowego w rozcieńczeniu, jak przy badaniu z jonami metali i ustalenie, czy roztwór kwasu azotowego (który nie występuje w środowisku pracy) jest alergenem powodującym reakcje alergiczne u uczestnika, brak przeprowadzenia dowodu z badań okresowych i badań lekarskich uczestnika w placówkach ochrony zdrowia, w szczególności na okoliczność od kiedy leczył się na choroby alergiczne, czy alergie związane były z pracą z czynnikami pozazawodowymi, czy zgłaszał w toku badań okresowych reakcje alergiczne na czynniki zawodowe; nieprzeprowadzenie dowodów z opinii biegłych z: a) toksykologii w celu ustalenia i wykazania, jakie ilości kadmu, cynku i manganu wchłania/wchłaniał uczestnik w ramach palenia dziennie przeciętnie po 20 szt. papierosów, czy wchłanianie tych metali przy paleniu papierosów może być alergenem powodującym u zainteresowanego astmę oskrzelową, b) alergologa, w celu wykazania, że wchłanianie do organizmu kadmu, cynku i manganu w ramach palenia papierosów, może być przyczyną zachorowania na astmę oskrzelową, czy powyższe metale w takiej postaci są alergenem dla uczestnika; c) alergologa, w celu ustalenia, czy trwająca ok. 30 lat reakcja alergiczna na czynniki występujące w tzw. środowisku komunalnym, np. pyłki roślin, kurz, pyły może doprowadzić do zachorowania na astmę; czy trwające ok. 15 lat narażenie na produkty spalania tytoniu, może doprowadzić do zachorowania na astmę; czy zgłoszenie występujących u uczestnika duszności i odsunięcie go od pracy w ewentualnym narażeniu pozwoliłoby uniknąć zachorowania na astmę oskrzelową; d) zakresie geologii lub chemii, w celu wykazania, że siarczki metali nie są rozpuszczalne w wodzie i w środowisku pracy w kopalni Olkusz-Pomorzany, nie występuje postać jonowa metali; II. art. 138 par. 2 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych/nakazów jakie organ odwoławczy wskazał w decyzji z 29.05.2024 r., w szczególności organ I Instancji nie uwzględnił zarzutów odwołującego, co do przeprowadzenia dowodów zawartych w odwołaniu strony z 25.01.2024 r., dotyczy to przy tym większości wskazanych wniosków dowodowych, jak też brak zwrócenia się o MOMP o dodatkową opinię; III. art. 78 w związku z art. 77 i 7 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów zgłaszanych przez stronę w sprawie; IV. art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że doszło do zachorowania na chorobę zawodową na podstawie badań prowokacyjnych, w których wykorzystano alergeny niewystępujące w środowisku pracy uczestnika; V. art. 2351 Kodeksu Pracy, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające ha przyjęciu, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu spółka wskazała m.in., że u uczestnika występowały inne, niezawodowe czynniki wywołujące astmę, na co wskazują zapisy w dokumentacji o występowaniu w młodości duszności przy omłotach oraz w sezonie grzewczym, co wyklucza rozpoznanie astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej. Podkreśliła, że w środowisku pracy ewentualna zawartość kadmu była poniżej poziomu oznaczalności, tak jak od ok. 1999 r. zawartość manganu. Ponadto badania przeprowadzone przez IMP w Łodzi nie odzwierciedlały występującego u pracodawcy środowiska pracy. 11. Decyzją z 27.06.2025 r. MPWIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz materiał dowodowy zgromadzony w ponownie prowadzonym postępowaniu (por. wyżej) i wskazał, że w sprawie orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. MOMP w Krakowie oraz IMP w Łodzi, której orzeczenie jest ostateczne. Organ odwoławczy podał, że orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami biegłych, a organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do podważania takich opinii. W ocenie MPWIS, wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie oraz opinia uzupełniająca są wiarygodne i w sposób wyczerpujący uzasadnione dla przyjęcia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ odwoławczy akcentował, że uczestnik wykonywał prace w narażeniu na czynniki alergizujące, co zostało udokumentowane w karcie oceny narażenia. Podkreślił, że w przypadku astmy oskrzelowej w ocenie narażenia zawodowego pod kątem występowania w środowisku pracy czynników, które można uznać za alergeny zawodowe, wystarczy potwierdzenie kontaktu z alergenem w postaci umożliwiającej wniknięcie cząstek lub jonów metali do dolnych dróg oddechowych - pyły/aerozole - bez konieczności określenia wielkości narażenia. Również wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej w okresie pracy w narażeniu zawodowym w przypadku uczestnika zostało spełnione. Jak wynika z dokumentacji medycznej, pierwsze rozpoznanie astmy oskrzelowej zostało postawione w 2014 r., a okres narażenia przypadał na lata 1991 - 2018. Odnosząc się do zarzutu niewykonania wszystkich wytycznych zawartych w decyzji z 29.05.2024 r., MPWIS wskazał na odebranie przez organ I instancji wyjaśnień uczestnika w obecności przedstawiciela zakładu pracy oraz zwrócił się pismem z do MOMP w Krakowie o dodatkową opinię oraz do Poradni Medycyny Pracy Nowego Szpitala w Olkuszu Sp. z o. o., a także do Centrum Medycznego Skałka w Bukownie o informacje, czy były orzekane przeciwwskazania do wykonywanej pracy oraz czy uczestnik zgłaszał podczas badań okresowych problemy z układem oddechowym (astma, alergia). PPIS w Olkuszu, przed wydaniem decyzji, dokonał ponownej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego. W kwestii wykluczenia rozpoznania u uczestnika astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej z uwagi na zapisy w dokumentacji informacji o występowaniu w młodości duszności (przy omłotach) oraz w sezonie grzewczym - jest nieuzasadnione. Organ odwoławczy podkreślił, że uprawnione jednostki orzecznicze posiadały informację o występowaniu u pacjenta w przeszłości duszności, jednakże opierając się na dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badaniach rozpoznały astmę. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej dotyczącej leczenia uczestnika na choroby płuc, organ odwoławczy wyjaśnił, że organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej może występować do odpowiednich jednostek o udostępnienie takiej dokumentacji medycznej pacjenta. Jednak w tej sprawie jednostki orzecznicze uznały, iż posiadana dokumentacja jest wystarczająca do wydania orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. W ocenie MPWIS również zarzut co do oceny narażenia zawodowego i sposobu przeprowadzenia przez IMP w Łodzi badań, nie znajduje uzasadnienia. Podkreślił, że w przypadku rozpatrywanej choroby zawodowej - astmy oskrzelowej, wystarczy potwierdzenie kontaktu z alergenem, w postaci umożliwiającej wniknięcie cząstek lub jonów metali do dolnych dróg oddechowych - pyły/aerozole, bez konieczności określenia wielkości narażenia. Z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, iż uczestnik podczas wykonywania czynności zawodowych wykonywał prace związane z procesami spawania. Posługiwał się różnymi technikami spawalniczymi, spawał różne rodzaje metali, w związku z czym narażony był na powstający w procesach spawalniczych dym spawalniczy (aerozol), który jest mieszaniną drobno dyspersyjnych cząstek stałych (pyłu spawalniczego) oraz substancji chemicznych (gazów). Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że Instytut w Łodzi jest jednostką orzeczniczą II. stopnia oraz placówką naukowo-badawczą resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygającej w sprawach spornych i wątpliwych. Pracujący w niej lekarze orzeczniczy posiadają kompetencję i wiedzę specjalistyczną, zgodnie z którą przeprowadzają odpowiednie badania i testy adekwatne do rozpatrywanej jednostki chorobowej i występującego narażenia zawodowego danego pacjenta. W związku z powyższym, nie ma podstaw do podważania prawidłowości przeprowadzonych badań przez lekarzy orzeczników, których orzeczenia i opinie są w rzeczywistości opiniami biegłych. Zdaniem MPWIS, wniosek o przeprowadzenie próby prowokacyjnej z innymi alergenami, w przypadku gdy reakcja alergiczna na czynnik występujący w środowisku pracy została potwierdzona przez lekarzy orzeczników podczas specjalistycznych badań, jest zupełnie bezcelowy i bezpodstawny. Podkreślił przy tym, że lekarze przeprowadzili testy z alergenami środowiska komunalnego, które nie dały wyniku pozytywnego. Podsumowując MPWIS wskazał, że zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie oraz opinia lekarska IMP w Łodzi, tj. placówki naukowo-badawczej resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygającej w sprawach spornych i wątpliwych, pozwoliły na stwierdzenie u uczestnika choroby zawodowej. 12. W skardze na opisaną decyzję spółka podniosła zarzuty naruszenia: a) art. 7 i 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie w jakim organ powinien to uczynić z urzędu ale też na wniosek skarżącej, w celu wyjaśnienia, czy astma oskrzelowa ma jakikolwiek związek (w tym wyłączny) ze środowiskiem pracy mimo, że istniały podstawy do przyjęcia, że choroba jest wynikiem działania alergenów środowiska komunalnego, palenia tytoniu, niezwiązanych ze środowiskiem pracy u strony skarżącej, a w szczególności: - nieprzeprowadzenie próby prowokacyjnej wziewnej z potencjalnymi pospolitymi alergenami środowiska komunalnego w tym alergenami występującym w sezonie grzewczym w domach, w celu ustalenia, że czy wywołują u uczestnika reakcję alergiczną; - nieprzeprowadzenie próby prowokacyjnej wziewnej z produktami palenia papierosów w celu ustalenia, że czy wywołują u uczestnika reakcję alergiczną; - nieprzeprowadzenie badania surowicy krwi uczestnika na obecność przeciwciał ieG swoistych dla cynku, kadmu łub manganu; - nieprzeprowadzenie próby prowokacyjnej wziewnej kadmem, cynkiem i manganem o stężeniu rzeczywiście występującym w środowisku pracy i przy zadaniu cząstek, które mogą w nim rzeczywiście wystąpić, a nie z wykorzystaniem kwasu azotowego, który nie występuje w środowisku pracy u skarżącej; - nieprzeprowadzenie próby prowokacyjnej wziewnej z wykorzystaniem kwasu azotowego w stężeniu jak przy badaniu przeprowadzonym w IMP Łodzi, co powoduje, że stwierdzona reakcja alergiczna może być wynikiem wchłaniania tego kwasu; - nieprzeprowadzenie dowodu z badań okresowych uczestnika i ograniczenie się w tym zakresie do wystosowania zapytania do jednej placówki ochrony zdrowia mimo podania czterech takich placówek ochrony zdrowia, w szczególności w celu wykazania, że uczestnik nie skarżył się na dolegliwości płucne oraz nieprzeprowadzenie dowodu z całości dokumentacji lekarskiej dotyczącej uczestnika, a co najmniej ze wskazanych przez skarżącą placówek ochrony zdrowia (w celu wykazania, że zainteresowany leczył się uprzednio na alergię i schorzenia płuc); - nieprzeprowadzenie zgłoszonych przez skarżącą dowodów z opinii biegłych, a to: z zakresu toksykologii (w celu ustalenia i wykazania, jakie ilości kadmu, cynku i manganu wchłania/wchłaniał uczestnik w ramach palenia dziennie po 20 szt. przeciętnych papierosów, czy wchłaniane tych metali przy paleniu papierosów mogą być alergenem powodującym u zainteresowanego astmę oskrzelową), lekarza alergologa (w celu wykazania, że wchłanianie do organizmu kadmu, cynku i manganu, w ramach palenia papierosów, może być przyczyną zachorowania na astmę oskrzelową, czy powyższe metale w takiej postaci są alergenem dla uczestnika) oraz z opinii alergologa (w celu ustalenia, czy trwająca ok. 30 lat reakcja alergiczna na czynniki występujące w tzw. środowisku komunalnym, np. pyłki roślin, korzy z roślin, kurz, pyły może doprowadzić do zachorowania na astmę; czy trwająca ok. 15 lat narażenie na produkty spalania tytoniu, może doprowadzić do zachorowania na astmę; czy zgłoszenie występujących u uczestnika duszności i odsunięcie go od pracy w ewentualnym narażeniu pozwoliłoby uniknąć zachorowania na astmę oskrzelową z uwagi na ewentualne czynniki zawodowe), b) art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne i nieudowodnione przyjęcie, że warunki wykonania próby prowokacyjnej w IMP w Łodzi odpowiadają warunkom występującym w środowisku pracy skarżącej, w szczególności wobec faktu, że występuje w nim roztwór, aerozol, jony kwasu azotowego, jak też, że występują w nim jony kadmu, cynku lub manganu; c) art. 138 par. 2 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie się do wiążących w niniejszym postępowaniu wytycznych/nakazów jakie organ wskazał w swej decyzji z dnia 29.05.2024r., w szczególności nieuwzględnienie zarzutów skarżącej co do przeprowadzenia dowodów zawartych w odwołaniu strony z 25.01.2024 r., brak zwrócenia się do MOPM o dodatkową opinię, brak przeprowadzenia dowodowego w zakresie związanym z zastosowaniem w próbie prowokacyjnej kwasu azotowego, który może być samodzielnym alergenem, co doprowadziło do braku wyjaśnienia prawdy obiektywnej i stanowi naruszenie zasady legalności i zasady budzenia zaufania, d) art. 78 par. 1 i par. 2 w związku z art..77 i 7 k.p.a. poprzez bezzasadne niedopuszczenie dowodów zgłaszanych przez stronę w sprawie mimo, że ich przeprowadzenie jest istotne dla rozstrzygnięcia prawy, ze wskazaniem, że przecież te okoliczności zostały już udowodnione; e) art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że doszło do zachorowania na chorobę zawodową na podstawie badań prowokacyjnych, w których wykorzystano alergeny niewystępujące w środowisku pracy uczestnika; f) par. 8 ust. 1 w zw. z par. 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co skutkowało brakiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przed wydaniem decyzji w sytuacji gdy w.w. przepisy stanowią, że wydanie decyzji administracyjnej odnośnie stwierdzenia choroby zawodowej wydawane są również na podstawie dokumentacji medycznej i przebiegu zatrudnienia pracownika, a tym samym dowody takie stanowić winny element materiału dowodowego (jako dokumenty źródłowe stanowiące podstawę uzyskania dowodu wtórnego - orzeczenia (opinii) jednostki orzeczniczej, do którego dostęp winny mieć organy wydające decyzje oraz strony postępowania; g) art. 10 k.pa., poprzez brak możliwości zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez brak zgromadzenia w aktach sprawy dokumentacji medycznej uczestnika, w szczególności dotyczącej istnienia samoistnych (niezawodowych) chorób płuc lub alergicznych i ich leczenia, a tym samym brak możliwości podniesienia merytorycznych argumentów i złożenia wniosków w zakresie mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; h) art. 235[1] k.p., poprzez przyjęcie spełnienia przesłanek choroby zawodowej. Skarga zawierała wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że ani organ, ani IMP w Łodzi nie podjęli nawet próby ustalenia, czy u uczestnika występują alergie na czynniki niezawodowe i czy mogły one spowodować astmę oskrzelową. W szczególności: nie przeprowadzono prób prowokacyjnych z materiałami występującymi w tzw. środowisku komunalnym i z produktami palenia tytoniu, nie przeprowadzono dowodu z dokumentacji lekarskiej zainteresowanego, w celu ustalenia, czy nie był uprzednio leczony na alergie niezwiązane z wykonywaną pracą, ani od kiedy choruje na astmę oraz nie ustalono wpływu na zachorowanie na astmę palenia przez zainteresowanego papierosów. Spółka podkreśliła, że w próbie prowokacyjnej z metalami został użyty kwas azotowy, który nie występuje w środowisku pracy u skarżącej. Nie przeprowadzono dowodu (mimo wniosków) w celu ustalenia, czy powołany kwas nie jest alergenem, ani też w kierunku ustalenia, czy postać jonowa metali występuje w środowisku pracy skarżącej. Zdaniem spółki, do choroby zawodowej może prowadzić jedynie sytuacja, w której jedynym alergenem jest element środowiska pracy. Jeśli u osoby chorej występowała alergia na inne czynniki, np. środowisko życia, palenie papierosów itd., to choroba nie jest wyłącznie związana ze środowiskiem pracy nie może być więc uznana za chorobę zawodową. Choroba zawodowa winna bowiem wynikać tylko z przyczyn, czynników występujących w środowisku pracy. Spółka zgodziła się z twierdzeniem organu, że uczestnik w trakcie prac spawalniczych mógł być narażony na pył i aerozole zawierające metale, które były przedmiotem badań. Zarzuciła jednak, że nie zostało wykazane, iż w trakcie tych prac występujące w kopalni związki metali przechodzą do stanu zjonizowanego. Nie zostało też wykazane, że pyły czy aerozole powstające w wyniku spawania są tożsame z mieszaniną kwasu azotowego i rozpuszczonych w nim metali. Tym samym, w miejscu pracy nie występowały metale w stanie metalicznym lub zjonizowanym, lecz w postaci siarczków, zapewne także w postaci pyłów. Dodatkowo, od ponad 20 lat aparatura pomiarowa nie wykrywa manganu i kadmu w środowisku pracy, co oznacza, że tych metali albo nie ma albo są w takich ilościach, jak w środowisku innym niż zawodowe. 13. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 14.1. Na rozprawie 06.03.2026 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, akcentując wadliwą wykładnię przez organ choroby zawodowej oraz wadliwe nieprzeprowadzenie przez organ dowodów wnioskowanych przez spółkę. 14.2. Pełnomocnik uczestnika wniósł o oddalenie skargi. 14.3. Z kolei Prokurator Prokuratury Okręgowej w Krakowie wniósł o oddalenie skargi w całości. Podał, że zarzuty skargi są polemiką z wydanym orzeczeniem lekarskim. Prokurator podkreślił, że to stwierdzenia choroby zawodowej w postaci astmy oskrzelowej wystarczający jest kontakt w miejscu pracy z alergenem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: 15. Skarga podlegała oddaleniu. 16.1. Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Istnienie choroby zawodowej determinowane jest więc spełnieniem następujących przesłanek: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2022 r., poz. 1836; dalej "rozporządzenie") oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby, a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak, organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22.02.2022 r. (sygn. akt II OSK 567/19) wyjaśnił, że na gruncie art. 2351 k.p., nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia (narażeniem zawodowym) i stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową, zależy od ustalenia wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. 16.2. W myśl art. 235² k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika, może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. 16.3. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, a regulacje procesowe zawarte w Kodeksie pracy i rozporządzeniu o chorobach zawodowych, stanowią lex specialis wobec przepisów k.p.a. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia o chorobach zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej. Następnie, lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Podkreślić należy, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej (albo o braku podstaw do jej stwierdzenia) wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. W przypadku, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II. stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2). Jeżeli więc materiał dowodowy zostanie uznany za niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o sposobie uzupełnienia materiału dowodowego, poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. 16.4. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez opinii, bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest zatem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki organizacyjne uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych, ani też dokonania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyroki NSA: z 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10 i z 18.11.2020 r., sygn. akt II OSK 2269/18, z 28.09.2021 r., sygn. akt II GSK 451/21). Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (wyrok NSA z 21.01.2021 r., sygn. akt II OSK 1408/18). Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (wyrok NSA z 22.06.2020 r., sygn. akt II OSK 3694/19). W przypadku zaś, gdy orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ jest nim związany. 17. Okolicznością bezsporną w kontrolowanej sprawie było to, że stwierdzona u uczestnika choroba zawarta jest w wykazie chorób zawodowych (poz. 6 załącznika do w.w. rozporządzenia), a nadto, że udokumentowane jej objawy wystąpiły w terminie określonym w przepisach. 18. Spór sprowadzał się zasadniczo do tego, czy w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprawnione było stwierdzenie, że ustalone u uczestnika schorzenie ma cechy choroby zawodowej, w przedstawionym wyżej, prawnym rozumieniu tego terminu. W ocenie Sądu, pozytywne stanowisko w tym względzie wyrażone w kontrolowanej decyzji, nie było wadliwe. 19.1. W sprawie nie budziły zastrzeżeń te ustalenia, które odnosiły się do faktu zatrudnienia uczestnika u strony skarżącej oraz wykonywania pracy w narażeniu na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, tj. na gazy i pył spawalniczy. Ustalenie to, implikuje natomiast określone konsekwencje dla dalszych ocen tej sprawy. Zauważyć bowiem trzeba, że w przypadku równoczesnego, pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyroki NSA z 26.05.2020 r., sygn. akt II OSK 3175/19 i z 9.05.2018 r. sygn. akt II OSK 1502/16). W nowszym orzecznictwie trafnie zagadnienie to wyjaśniał NSA wyroku z 29.10.2024 r. (sygn. akt II GSK 1079/24) wskazując, iż z art. 2351 k.p. wynika konstrukcja domniemania zawodowej etiologii schorzenia stanowiącego chorobę zawodową. Konstrukcja ta zakłada domniemanie związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem schorzenia prawnie uznanego za chorobę zawodową, a warunkami pracy narażającymi na jego powstanie. Jeśli do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczający jest wysoki stopień prawdopodobieństwa jej powstania w następstwie działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, to jest oczywiste, że nawet w sytuacji, w której istnieją także inne (konkurencyjne) czynniki etiologiczne powstania choroby zawodowej, której istnienie nie budzi wątpliwości, domniemanie przemawia za zawodową etiologią tego rodzaju schorzenia. Jest to domniemanie wzruszalne i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, z którego będzie wynikać, że źródłem powstania schorzenia są czynniki pozazawodowe. Obalenie domniemania może jednak nastąpić tylko wtedy, gdy na podstawie orzeczeń lub opinii lekarskich organy administracji sanitarnej wykażą, że określone schorzenie zaliczone do wykazu chorób zawodowych powstało bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wyłącznie w wyniku działania czynników pozazawodowych. W nawiązaniu do zaprezentowanego wyżej poglądu odnotować należy także wyrok NSA z 13.03.2019 r. (sygn. akt II OSK 993/17) z którego wynika, że tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka zatem istnienia wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (podkreślenie Sądu). Stąd, istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (zob. wyrok NSA z 21.10.2020 r., sygn. akt II OSK 2217/18). 19.2. W nawiązaniu do stanowiska spółki prezentowanego w postępowaniu administracyjnym oraz zarzutów zgłoszonych przed Sądem eksponujących niedostatki postępowania dowodowego w zakresie zbadania takich czynników chorobotwórczych działających na uczestnika jak: palenie papierosów (do 2012 r. – przyp. Sądu), czy uczulenie na alergeny środowiska komunalnego (kurz) - należy zauważyć, że w judykaturze postrzega się współistnienie czynników pozazawodowych, przy uznanym przez organy narażenia zawodowego, za niewystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 28.10.2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 183/15). Jak celnie podkreślał NSA w wyroku z 15.04.2025 r. (sygn. akt II GSK 2303/21) szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku, gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. NSA zwracał uwagę, że wystąpienie szkodliwych czynników w miejscu pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę, jak też nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. 20. Uwzględniając przedstawione wyżej wypowiedzi sądów administracyjnych dostrzec należy, że w realiach kontrolowanej sprawy Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydał 25.10.2023 r. orzeczenie lekarskie nr [...] (k. 59 a.a.) o rozpoznaniu u uczestnika astmy oskrzelowej – jako choroby zawodowej – przy uznaniu, że uczestnik był narażony w środowisku pracy na gazy i pył spawalniczy. Podstawę do tego wniosku stanowiła kompleksowa analiza szeregu uwarunkowań zarówno zdrowotnych uczestnika, jak też środowiska jego pracy, w którym długotrwale funkcjonował. Odnotować trzeba płynące z tego orzeczenia lekarskiego informacje, a wskazujące na fakt przeprowadzenia u uczestnika próby prowokacyjnej wziewnej z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego (metale: kadm, mangan, cynk w nebulizacji), która została przerwana po 5 minutach, ze względu na nasilenie u uczestnika duszności. W przebiegu tej próby prowokacyjnej obserwowano napływ do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla alergicznej reakcji zapalnej. Instytut stwierdzał, że pomiary zapylenia u strony skarżącej, praca uczestnika w warunkach narażenia na pył i gazy spawalnicze, przeprowadzone badania osłuchowe, próba prowokacyjna wziewna, analiza dokumentacji medycznej uczestnika, jak też ujemny wynik testów skórnych wykonanych metodą punktową z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego oraz z zestawem metali (kadm, cynk, mangan), tj. potencjalnych alergenów zawodowych, jak też brak potwierdzenia obecności swoistych przeciwciał IgE dla alergenów środowiska komunalnego – stanowiły okoliczności dające Instytutowi naukowemu - podstawę do wnioskowania o wysokim prawdopodobieństwie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej u uczestnika. 21. Z uwagi na zaprezentowane przez IMP w Łodzi stanowisko i wniosek (por. wyżej), jak też w świetle przywołanych wyżej poglądów i zapatrywań orzecznictwa sądowoadministracyjnego w kwestii wykładni mających zastosowanie przepisów (por. punkt 19.1 i 19.2) akcentujących domniemanie zawodowej etiologii choroby zawodowej stwierdzić należało, iż – wbrew stanowisku (zarzutom) spółki – brak było podstaw do prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, wszelkich możliwych czynników chorobowych mogących przyczynić się do rozwoju astmy u uczestnika, skoro w środowisku pracy był on bez wątpienia narażony na działanie chorobotwórczych (tj. szkodliwych dla zdrowia) związków chemicznych prowadzących do powstania astmy oskrzelowej, czego dowiodły przeprowadzone badania, w tym próba prowokacyjna wziewna. Ani zatem kwestia stężeń tych czynników w środowisku pracy, ani wystąpienie pozazawodowych okoliczności mogących przyczyniać się do rozwoju choroby (palenie papierosów, uczulenie na kurz) – nie miało istotnej dla sprawy doniosłości. Zaniechanie uwzględnienia przez organ administracji rozlicznych wniosków dowodowych sformułowanych przez spółkę celem poszukiwania powodów rozwoju u uczestnika astmy – nie było więc – w uwarunkowaniach kontrolowanej sprawy, wadliwe. Jak podkreśla się w orzecznictwie, możliwe jest uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze (tak NSA w wyroku z 17.06.2025 r., sygn. akt II GSK 138/25). Podkreślić przy tym trzeba, że choć nie została wyłączona możliwość wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, to jednak niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (wyrok NSA z 20.02.2024 r., sygn. akt II GSK 1744/23). Jak akcentował NSA - tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami niepozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. Treść przedstawionego wyżej orzeczenia lekarskiego jest jednoznaczna, jasno identyfikuje ono powstanie u uczestnika astmy z chorobotwórczymi czynnikami zawodowymi. 22. W realiach kontrolowanej sprawy dostrzec należy, iż prowadzący postępowanie organ I instancji, wykonując zalecenia organu odwoławczego sformułowane w kasatoryjnej decyzji z 29.05.2024 r. przeprowadził dalsze, skrupulatne postępowanie zmierzające do pełnego ustalenia stanu faktycznego tej sprawy. Brak podstaw do podzielenia zarzutu niekompletności materiału dowodowego na etapie wydawania rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyżej). Nadto, wbrew zarzutom spółki podkreślić trzeba, że to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza samodzielnie ocenia, czy dysponuje pełnym (miarodajnym) materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Instytut medyczny nie dostrzegł potrzeby do uzupełnienia dokumentacji, którą dysponował wydając orzeczenie. Wyżej już wskazano, że orzeczenia jednostek służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej są zarazem wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por wyrok NSA z 9.12.2021 r., sygn. akt II GSK 2321/21). W tej sprawie nie było podstaw do kwestionowania wydanego orzeczenia. Zarzuty skargi wskazujące na to, iż to użyty w próbie prowokacyjnej kwas azotowy mógł być alergenem stanowią jedynie polemikę z procedurą medyczną (wytycznymi) ustalonymi w zakresie przeprowadzania wziewnych testów prowokacyjnych (por. pismo IMP z 12.12.2024 r., k. 205, oraz certyfikaty materiału odniesienia wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Łodzi, k. 200-204). 23. Przedstawione rozważania stanowią ustosunkowanie się do zarzutów skargi, których Sąd w całości nie podzielił. 22. Wobec powyższego, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143).