III SA/Kr 1688/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. sprawy ze skarg A S.A. z siedzibą w P na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych kat. A o zawartości alkoholu do 4.5% oraz piwa; z dnia 12 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych kat. B o zawartości alkoholu powyżej 4,5 % do 18%; z dnia 12 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych kat. C o zawartości alkoholu powyżej 18% skargi oddala. Skarżący - A S.A. z siedzibą w P prowadzi sprzedaż napojów alkoholowych kat. A, B, C w sklepie spożywczo-przemysłowym mieszczącym się w K, os. U, na podstawie stosownych zezwoleń wydanych przez Prezydenta Miasta na okres od 10 kwietnia 2014 r. do 9 kwietnia 2017 r. W dniu 14 kwietnia 2015 r. Prezydent Miasta otrzymał informację od Straży Miejskiej oraz z Komisariatu Policji, iż w dniu 2 kwietnia 2015 r., około godziny 15.40 ujawniono sprzedaż alkoholu osobie nietrzeźwej w wyżej wskazanym sklepie. Z dołączonej do akt sprawy notatki strażników miejskich wynikało, iż około godz. 15.40 będący pod wpływem alkoholu T. W. wszedł do sklepu A na os. U, gdzie kupił piwo "J" o zawartości alkoholu 5,8%, po czym został zatrzymany i przewieziony w celu przebadania na obecność alkoholu do Komendy Policji. Ustalono, że T. W. miał w wydmuchanym powietrzu 0.93 mg/l alkoholu, a przedmiotowej sprzedaży dokonał M. Ś. Następnie pismem z dnia 7 maja 2015 r. Dyrektor Miejskiego Centrum Profilaktyki Uzależnień poinformował, że wynik badania na zawartość alkoholu w organizmie T. W. wyniósł 0.91 mg/l w momencie doprowadzenia do placówki dnia 2 kwietnia 2015 r. o godz. 18.15. Dnia 13 kwietnia 2016 r. Prokuratura Rejonowa przekazała uwierzytelnione kopie protokołu badania trzeźwości T. W. i przesłuchania w charakterze świadka M. Ś. Z protokołu badania trzeźwości wynikało, iż T. W. o godz. 16.51 miał w wydychanym powietrzu 0.93 mg/l i oświadczył, że o godz. 10.00 spożył 0,5 l spirytusu, zaś z protokołu przesłuchania M. Ś. wynikało, iż zachowanie mężczyzny, któremu sprzedał alkohol nie wskazywało na stan bycia pod wpływem alkoholu. Na podstawie powyższych okoliczności Prezydent Miasta w dniu [...] 2015 r. wydał trzy osobne decyzje (znak: [...]) o cofnięciu dla skarżącego zezwoleń nr [...], nr [...], nr [...] z dnia 8 kwietnia 2014 r. odpowiednio na sprzedaż napojów alkoholowych kat. A, tj. o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa, kat. B, tj. o zawartości alkoholu powyżej 4,5% do 18 % oprócz piwa oraz kat. C, tj. o zawartości alkoholu powyżej 18 %. W wyniku rozpoznania odwołań od wyżej wymienionych decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając uchybienia o charakterze procesowym decyzjami z dnia [...] 2015 r. (znak: [...], znak: [...], znak: [...]) uchyliło decyzje w całości i przekazało sprawy do ponownego rozpoznania. Na mocy powyższego rozstrzygnięcia sprawy wróciły do organu I instancji, który ponownie je rozpoznał i wydał decyzje z dnia [...] 2016 r. (znak: [...]) orzekające o cofnięciu wyżej wymienionych zezwoleń wydanych na rzecz strony skarżącej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż zgromadzony w sprawach materiał dowodowy świadczy o dopuszczeniu się naruszenia przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, tj. art. 15 ust.1 pkt 1, jak również podkreślił, że nawet jednokrotne naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W odwołaniach A S.A. w P zarzuciła decyzjom obrazę prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik spraw jawiące się uchybieniom dyspozycji art. 77 i 80 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia 12 września 2016 r. wydało decyzje ([...], [...], [...]) utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniach ww. decyzji Kolegium podniosło, iż jedną z okoliczności wymienionych w przedmiotowej ustawie, dotyczącą nieprzestrzegania określonych zasad sprzedaży napojów alkoholowych jest naruszenie zasad sprzedaży i podawanie napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym. Zdaniem organu, okoliczność ta miała miejsce we wspomnianym stanie faktycznym, co wyczerpująco potwierdzają i udowadniają zeznania świadków, jak pisma i protokoły z badań na obecność alkoholu w organizmie T. W. Ponadto podkreślono, iż zeznaniom sprzedającego M. Ś. nie dano wiary ze względu na sprzeczność z innymi dowodami. W związku z powyższymi ustaleniami Kolegium, działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy, zobowiązane było uchylić przedsiębiorcy prowadzącemu sprzedaż detaliczną koncesję na sprzedaż alkoholu z uwagi na naruszenie przepisów tejże ustawy. Na powyższe decyzje A S.A. z siedzibą w P złożyła skargi do WSA w Krakowie. Strona skarżąca podtrzymała zarzuty, jakie podniosła w odwołaniach dotyczące naruszenia prawa materialnego. Ponadto zarzuciła nieprawidłową ocenę dowodów w sprawie i błędne ich ustalenie dla znaczenia sprawy, posiłkując się przy tym wskazaniem uchybień zasad postępowania administracyjnego z art. 6, 7, 8, 11 kpa. Podniosła, iż po wypiciu wskazanej ilości alkoholu T. W. nie byłby w stanie kupić alkoholu, a także że jedynym świadkiem zdarzenia był M. Ś., który nie miał możliwości realnego stwierdzenia stanu nietrzeźwości przez sprzedającego, podkreślając, że zewnętrzne zachowanie kupującego nie dawało powodów do stwierdzenia jego nietrzeźwości. W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalanie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt III SA/Kr 1688/16, III 1689/16, III SA/Kr 1690/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt III SA/Kr 1688/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 ppsa. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym były decyzje SKO utrzymujące w mocy decyzje Prezydenta Miasta w przedmiocie cofnięcia skarżącemu zezwoleń kat. A, B i C na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Podstawę materialnoprawną decyzji Prezydenta Miasta, a następnie decyzji SKO stanowił przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości (Dz. U. z 2016 poz. 487) zwanej dalej "uwt", zgodnie z którym organ administracji cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Zdaniem Sądu nie można zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez organy powyższego przepisu. Z jego brzmienia wynika jasno, że nie normuje on w sposób zupełny i autonomiczny przesłanek cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w razie sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, a więc należy odwołać się do ogólnych zasad sprzedaży określonych w ustawie, do których odsyła art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a uwt. Z art. 15 uwt wynika natomiast, że zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych - osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. W związku z powyższymi normami dla zastosowania sankcji cofnięcia zezwolenia niezbędne jest ustalenie, czy nastąpiła sprzedaż osobie będącej w stanie nietrzeźwości i czy jej zachowanie na taki stan wskazywało (por. wyrok WSA z 28.08.2013 r., IV SA/Po 545/13). Niepodważalnymi dowodami na pozostawanie w stanie nietrzeźwości są dane z badań na obecność alkoholu w organizmie T. W. Ustalone wartości tj. 0,91 i 0,93 mg (około 1,95 promila) przekraczają znacznie zdefiniowany stan nietrzeźwości w przepisie art. 46 ust. 3 uwt, zgodnie z którym stan ów zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do: (1) stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo (2) obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3. Nie ma więc znaczenia dla określenia stanu nietrzeźwości powoływana w skardze okoliczność, jaki rodzaj alkoholu wypił kupujący i dokładnie ile oraz jak szybko mógł rozkładać się ten alkohol w jego organizmie. Problemy praktyczne natomiast wynikają z konieczności wykazania, czy zachowanie kupującego wskazywało na stan nietrzeźwości, albowiem powszechnie wiadomo, że alkohol jest różnie tolerowany przez poszczególne osoby i stan nietrzeźwości nie musi przesądzać o takowym zachowaniu. Dodatkowo utrudnieniem jest fakt, iż sprzedawca nie jest wyposażony przez żaden przepis w techniczną możliwość sprawdzenia i zweryfikowania stanu alkoholu w organizmie. Dlatego dla oceny, czy zachowanie kupującego wskazuje na stan nietrzeźwości przyjąć należy tzw. miarę przeciętnego obywatela. Jak wskazuje się w doktrynie jest to człowiek posiadający przeciętną wiedzę i doświadczenie życiowe, dzięki którym obserwując zachowanie innego człowieka, może dojść do przekonania, że kupujący jest nietrzeźwy (por. Skrzydło-Niżnik I., Zalas G. Komentarz do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Zakamycze 2002 r.). Dla wykazania tej okoliczności, organy administracyjne zobowiązane są przeprowadzić rzetelne postępowanie wyjaśniające (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa), w którym organ wyczerpująco zgromadzi i wszechstronnie rozpatrzy cały materiał dowodowy, który w efekcie pozwalałby przyjąć, że istotnie doszło do naruszenia zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym. Zdaniem Sądu, nie naruszono przepisów postępowania i nie ma podstaw do stwierdzenia uchybień proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast twierdzenie skarżącego, iż organ działa w zamiarze osiągnięcia z góry określonego celu nie jest poparte żadnymi argumentami. W niniejszej sprawie organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy (do akt sprawy dołączono notatkę urzędową strażników miejskich, zeznania świadków zdarzenia oraz pisma i protokoły potwierdzające stan nietrzeźwości). Co prawda najważniejsza okoliczność, a więc sposób zachowania się osoby w momencie sprzedaży nie została potwierdzona przez zeznania sprzedawcy, jednak organ wskazał, że zachowanie to mogło zostać obiektywnie zaobserwowane przez sprzedawcę. Potwierdzają to bowiem relacje świadków opisujących zachowanie T. W. bezpośrednio sprzed i po dokonaniu zakupu, brak luk w sekwencji wydarzeń, a także fakt, że osoby te definitywnie uznały konieczność podjęcia interwencji właśnie z powodu widocznego i jednoznacznego zachowywania się kupującego, wskazującego, że jest on nietrzeźwy. Jak wynika z protokołu przesłuchania strażników miejskich, ww. został zauważony już w autobusie, zwracał na siebie uwagę, gdyż głośno się zachowywał i było od niego czuć woń alkoholu. Po wyjściu z autobusu zataczał się i strażnicy miejscy nie mieli żadnych wątpliwości, że jest pijany (co potwierdziły późniejsze badania), właśnie na podstawie jego zachowania się. Konsekwentne relacje strażników miejskich odnoszące się do czasu bezpośrednio sprzed zakupu alkoholu oraz bezpośrednio po zakupie, organy prawidłowo przedłożyły zatem nad opis zdarzenia - sprzedaży alkoholu podany przez sprzedającego. Trudno uznać, że osoba która spożyła znaczne ilości alkoholu i przed wejściem do sklepu zachowywała się i wyglądała w ww. sposób mogła po wejściu do sklepu wyglądać na osobę trzeźwą. Zwrócić też należy uwagę, że sprzedający podał kupującemu piwo (pomimo, że jak zeznał, był to sklep samoobsługowy) i w tym czasie nie było innych kupujących. Zatem zebrany materiał dowodowy został oceniony przez organy w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego, szczególnie zasadą swobodnej (nie dowolnej) oceny przeprowadzonych dowodów. Organy posiłkowały się przy ocenie zebranego materiału doświadczeniem życiowym, logiką i wiedzą na temat stanu osób po spożyciu alkoholu, natomiast strona skarżąca nie dostarczyła w odwołaniu od decyzji żadnych przeciwnych dowodów podważających dokonaną w ten sposób ocenę, ani nie wskazała żadnych konkretnych uchybień naruszenia przepisów postępowania ( por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., II OSK 2020/06). Uściślając, nie należy do kognicji sądu ocena dowodów zebranych w sprawie, a kontrola tej oceny dokonanej przez organy administracji publicznej. Ze względu na stwierdzenie zachowania wszelkich przesłanek legalności przeprowadzonego postępowania dowodowego, zarzuty kwestionujące wartość przeprowadzonych dowodów nie mogą znaleźć uzasadnienia dla rozpatrywanej skargi. Ponadto sąd pragnie podkreślić, iż zgodnie z jednolitym poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (por.np. wyroki NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 270/06, z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 111/07; z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 971/09, z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 90/10, z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 388/13; z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2130/13), jeżeli zostanie stwierdzony chociażby, pojedynczy przypadek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, to obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Stanowisko to, stosownie do wykładni systemowej, wynika z celów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazującej, że przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, jest celem nadrzędnym ustawy, który w dodatku nie podlega, co do zasady, relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi (por. np. NSA z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt II GSK 149/09). Ponadto jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r. (P 26/09), zastosowanie sankcji określonej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a uwt oznacza odebranie prawa sprzedaży nie tylko tego rodzaju alkoholu, który został sprzedany lub podany, lecz wszystkich rodzajów alkoholu objętych danym zezwoleniem. Trybunał podniósł też, że orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że cel ustawy legitymuje nie tylko cofnięcie jednego z trzech możliwych do uzyskania zezwoleń (zgodnie z art. 18 ust. 3 uwt zezwolenie wydaje się oddzielnie dla napojów do 4,5% zawartości alkoholu i na piwo, dla napojów o zawartości alkoholu między 4,5% a 18% oraz dla napojów powyżej 18% zawartości alkoholu), ale także wszystkich trzech, jeżeli zostały przedsiębiorcy udzielone. Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie stanowi bowiem sankcji za niewłaściwe, niezgodne z prawem korzystanie z tego zezwolenia, ale jest rozumiane jako obiektywna sankcja za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży alkoholu w ogólności odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych (por. wyrok WSA w Krakowie z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 870/08, Lex nr 519802). Jak wskazano w ww. powołanym wyroku WSA w Krakowie z 21 stycznia 2009 r. przepisy ustawy określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ jest zobowiązany wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Taki charakter regulacji prawnej nie pozwala organom administracyjnym na uznaniowość w zakresie orzekania o cofnięciu zezwolenia, jak również nie pozwala brać pod uwagę takich okoliczności jak: redukcja zatrudnienia, utrata dochodu, a tym samym utrata źródła utrzymania. Skoro zaskarżone decyzje zostały wydane przy zachowaniu wymogów procesowych określonych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz właściwej wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.