III SA/Kr 790/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody z dnia 10 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wojewoda decyzją z dnia 10 października 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak: [...] orzekającą o wymeldowaniu B. Z. ( dalej : skarżący ) z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W związku z informacją Prokuratury Rejonowej, że skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, a jego aktualne miejsce pobytu pozostaje nieznane, zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne . Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 26 marca 2018r. przesłuchano świadka D. R., która zeznała jest współwłaścicielką lokalu przy ul. A, jednak od lipca 2017r. w nim nie mieszka, ale czasem w nim bywa. Świadek zeznał , że w okresie zamieszkania od 2009r. , w lokalu nr [...] nikt nie mieszkał na stałe . W ocenie świadka lokal ten nie był użytkowany i " w dalszym ciągu jest niezamieszkały". Informacje te znalazły potwierdzenie w piśmie Komisariatu Policji, z którego wynika, że w przedmiotowym lokalu nikt nie zamieszkuje od około 10 lat, a Policja nie ma informacji odnośnie aktualnego miejsca pobytu skarżącego. O czynnościach podejmowanych w sprawie organ zawiadamiał pełnomocnika skarżącego adwokata W. R. Zawiadomienie o terminie rozprawy administracyjnej skierowane do pełnomocnika skarżącego mimo dwukrotnego awiza nie zostało podjęte , tak samo jak wezwanie skierowane do L. W. - właścicielki mieszkania . Pismem z dnia 28 marca 2018 r. organ wezwał pełnomocnika skarżącego o przedłożenie dowodów, że skarżący zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie opuścił go dobrowolnie i trwale , a jeśli skarżący przebywa poza miejscem zameldowania – organ wezwał o przedłożenie dowodów , iż pobyt ma charakter czasowy i nie wiąże się z opuszczeniem ww. lokalu. Ponadto organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o wskazanie , czy jest możliwe przeprowadzenie oględzin lokalu na okoliczność zamieszkania skarżącego pod ww. adresem. Pismo organu pozostało jednak bez odpowiedzi. Prezydent Miasta uznał, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący opuścił dobrowolnie i trwale przedmiotowy lokal wiele lat temu i nie koncentruje w miejscu zameldowania swoich spraw życiowych . W związku z tym organ orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie: - art. 79 § 1 k.p.a. oraz art. 79 § 2 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka D. R., co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w przeprowadzeniu dowodu z zeznań tego świadka, w szczególności poprzez zadawanie świadkowi pytań; - art. 85 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia oględzin lokalu, co umożliwiłoby organowi stwierdzenie, że skarżący zamieszkuje w lokalu; - art. 7 k.p.a. w związku z 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do zebrania materiału dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności: • brak dokonania przez organ oględzin lokalu oraz samodzielnego ustalenia, czy skarżący zamieszkuje w lokalu, • oparcie się na zeznaniach jednego świadka, który nie zamieszkiwał w budynku w dniu wydania decyzji, ani w dniu przesłuchania w charakterze świadka, podczas gdy w budynku wielorodzinnym zamieszkuje co najmniej kilkanaście osób stale w nim zamieszkujących, • pominięcie faktu, że skarżący systematycznie odbiera korespondencję nadsyłaną przez organ oraz inne organy państwowe i samorządowe na adres lokalu; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy ul. A w K i skarżący nie przejawia woli zamieszkiwania w lokalu; - naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez wymeldowanie skarżącego z lokalu, podczas gdy skarżący nie przebywał w lokalu jedynie czasowo. W odwołaniu podniesiono, że w przedmiotowym lokalu skarżący koncentruje swoje centrum życiowe i przejawia wolę dalszego w nim zamieszkania. Wojewoda utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powołał się na wynikający z ustawy o ewidencji ludności obowiązek meldunkowy oraz stwierdził, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego przebywania, a zatem adres ten nie jest miejscem jego pobytu stałego w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skoro skarżący nie dopełnił swego obowiązku i nie wymeldował się, organ administracyjny był zobowiązany to uczynić w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji , że doszło do trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącego, a zatem została spełniona wymieniona w art. 35 cyt. ustawy przesłanka warunkująca wymeldowanie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu organ podkreślił, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który został skutecznie zawiadomiony o wszczęciu postępowania, stawił się w Urzędzie Miasta i zapoznał się z aktami sprawy, a następnie został wezwany na rozprawę administracyjną, na której się jednak nie stawił. Organ odwoławczy dostrzegł nieprawidłowe działanie organu I instancji, tj. niepoinformowanie pełnomocnika, że podczas rozprawy administracyjnej w dniu 26 marca 2018 r. zostaną przesłuchani świadkowie w sprawie. Uchybienie to , w ocenie organu odwoławczego , nie może stanowić samodzielnej podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, z uwagi na materiał dowodowy zebrany w sprawie. Organ podkreślił bierną postawę pełnomocnika, który pomimo wezwania do doręczenia dokumentów potwierdzających, że skarżący koncentruje swoje sprawy życiowej w przedmiotowym lokalu, nie przedstawił żadnych dowodów, czy pism, które odmiennie ukształtowałyby stan faktyczny w sprawie. Pełnomocnik nie skorzystał również z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień , czy też pism. Ponadto pytanie organu o możliwość dokonania oględzin lokalu, skierowane do pełnomocnika skarżącego pozostało bez odpowiedzi. Reasumując Wojewoda stwierdził , że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy , w szczególności w postaci zeznań świadka oraz informacji dostarczonych przez Policję , jednoznacznie wskazują na opuszczenie lokalu przez skarżącego. Fakt ten potwierdza również sposób odbioru korespondencji przez skarżącego. Choć kierowana jest ona na adres lokalu, z którego skarżący został wymeldowany, to odbioru nigdy skarżący nie dokonywał osobiście , ale zawsze przez pełnomocnika. Ze zgromadzonego materiału dowodowego – w ocenie organu - jasno zatem wynika, że skarżący nie ogniskuje swoich spraw osobistych i majątkowych pod przedmiotowym adresem. W dniu 12 października 2018r. właścicielka mieszkania L. W. stawiła się w Urzędzie Miasta i zapoznała się z treścią decyzji Wojewody z dnia 10 października 2018r. i nie wniosła żadnych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W skardze skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji ,stwierdził , że obywatel ma prawo do zameldowania i nie można go tego prawa pozbawiać , a dowód z przesłuchania świadka jest niewiarygodny . Za nieprzekonujący skarżący uznał również dowód z pisma Komisariatu Policji , w którym nie wskazano , w jakich datach miał być przeprowadzony wywiad. Ponadto skarżący zarzucił, że nie zapewniono mu czyn niego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Za błąd skarżący uznał zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin lokalu , a w konsekwencji ustalenia faktyczne zostały dokonane wadliwie. Skutek naruszeń przepisów postępowania nie mógł doprowadzić do wymeldowania skarżącego , który – jak stwierdził – przejściowo nie przebywał w spornym lokalu. W ostatnim okresie skarżący był hospitalizowany i przebywał na rekonwalescencji . Skarżący stwierdził , że nie utracił więzi psychicznej z tym lokalem i traktuje jako swoje centrum życiowe. Wskazując na powyższe okoliczności skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 października 2019r. pełnomocnik skarżącego oświadczył , że lokal z którego skarżący został wymeldowany stanowi własność jego siostry L. W., która w nim nie mieszka , gdyż przebywa za granicą. Na pytanie Sądu pełnomocnik oświadczył , że skarżący był hospitalizowany w związku z operacja zaćmy ; skarżący nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego, przy czym spór dotyczy dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, a dokładnie rzecz ujmując ustalenia, czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal, dając tym samym podstawy do wymeldowania w trybie decyzji administracyjnej. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2018.1382), a w szczególności jej art. 35, który stanowi, że "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się." Za "pobyt stały" w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Jak wyjaśniano w orzecznictwie "należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącego kasacyjnie, prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej" (wyroki NSA sygn. akt II OSK 360/17, z 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2054/17, z 6 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 515/17, z 29 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 394/13, z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 345/15, z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 641/14, z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1308/14, z 19 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2556/12, z 5 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2145/12, z 23 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 579/09, z 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 459/07). W innym orzeczeniu podkreślono, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Utrzymywanie fikcji meldunkowej tym bardziej nie miałoby sensu wobec osoby, co do której prawomocnie orzeczono eksmisję (sygn. akt 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 988/18). W aspekcie powyższych przepisów Sąd ocenił, że organy zasadnie podjęły decyzję o wymeldowaniu skarżącego, opierając się na zgromadzonym w aktach materiale dowodowym . Za bezzasadny uznać należy zarzut skargi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego. Analiza akt prowadzi bowiem do wniosku, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o opuszczeniu przez skarżącego lokalu, w którym dotąd był zameldowany. W pierwszej kolejności potwierdzają ten fakt informacje dostarczone przez Policję, z których wynika, że " z wielokrotnie wykonywanych pod tym adresem wywiadów wynika, że od około 10 lat nikt tam nie zamieszkuje. B. Z. nie jest tam znany". Fakt ten został potwierdzony przez świadka D. R., która zeznała, że choć w lokalu nr [...] w tym budynku mieszkała do lipca 2017 r. , nie znała skarżącego , który był zameldowany w lokalu nr [...]. świadek jednoznacznie stwierdziła , że w okresie , kiedy mieszkała w ww. lokalu nr [...], nie widziała, aby w lokalu nr [...] ktokolwiek zamieszkiwał; nie świeciło się w nim światło, nie było w nim zasłon, firanek, kwiatów, również balkon był pusty. Dowód z pisma Policji z dnia 12 kwietnia 2018r. oraz zeznania ww. świadka są spójne – lokal nr [...] był nie zamieszkały. Okoliczność tę potwierdza również sposób odbierania korespondencji kierowanej do skarżącego – zawsze przez pełnomocnika. Wskazane okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie przebywa na stałe w przedmiotowym lokalu i lokal ten nie stanowi centrum jego spraw życiowy na przestrzeni wielu lat. Odpowiadając na proceduralne zarzuty skarżącego związane z uchybieniami w ramach postępowania dowodowego należy na wstępie wskazać, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, nałożony na organy administracji publicznej w art. 77 § 1 K.p.a., stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany do podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia tegoż zgromadzonego materiału (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 449). Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze oraz odzwierciedlenia zebranego materiału dowodowego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (por. wyrok NSA z 28.09.2012 r., II GSK 1548/11, LEX nr 1229771). Choć w sferze dowodowej w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności (działania z urzędu), a regułą jest, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie administracji prowadzącym postępowanie, nie oznacza to jednak, że strona postępowania jest zwolniona od obowiązku podejmowania jakichkolwiek działań polegających na współdziałaniu z organem administracji publicznej w zakresie dokonywania ustaleń stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 8.11.2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792). W tym świetle na podkreślenie zasługuje bierna postawa skarżącego, który poza gołosłownymi zarzutami względem przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz równie pozbawionym uzasadnienia twierdzeniem, że zamieszkuje pod przedmiotowym adresem, nie przedstawił w toku całego postępowania administracyjnego żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że koncentruje tam swoje sprawy życiowe. Skarżący, pomimo, że był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie odpowiadał na wezwania organu, nie pojawił się na rozprawie administracyjnej, nie zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ani się do niego nie ustosunkował. Pełnomocnik nie przedstawił również dowodów , o które był wzywany pismem z dnia 28 marca 2018r. , a w szczególności nie umożliwił udostępnienia lokalu do oględzin , chociaż właśnie ten dowód był przedmiotem zarzutu skargi. W tej sytuacji za zasadne należało uznać stwierdzenie organu odwoławczego, że skarżący nie skorzystał z prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Nie podjął bowiem nawet próby udowodnienia, że nie opuścił lokalu, z którego został wymeldowany. Ciężaru dowodowego, który spoczywa na organie nie można utożsamiać z nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania dowodów. Skoro zeznania przesłuchanej osoby w pełni potwierdzają informacje będące w posiadaniu Policji, a skarżący nie zawnioskował o przesłuchanie innych świadków, ani przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, prezentując całkowitą bierność w toku postępowania, to dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o przeprowadzone dowody należy uznać za wystarczające. Za uzasadniony należy uznać zarzut skargi naruszenia art. 79 § 1 K.p.a. tj. jest, że organ I instancji nie powiadomił skarżącego o planowanym przesłuchaniu świadka, jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania. Skarżący był wzywany na przedmiotową rozprawę administracyjną, jednakże na niej się nie stawił ; w toku całego postepowania miał zapewniony czynny udział w prowadzonym postepowaniu administracyjnym , miał możliwość zgłaszania swoich uwag i wniosków w toku tego postępowania. Z uprawnienia tego nie korzystał , nie współpracował z organami i nie odpowiadał na pisma . Materiał dowodowy zgromadzony przez organy był - w ocenie Sądu – wystarczający do stwierdzenia , że lokal został wiele lat temu opuszczony przez skarżącego i nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych . Skarżący, poza gołosłownymi zarzutami i niepopartym żadnymi dowodami twierdzeniem, że przedmiotowy lokal zamieszkuje, nie przejawił żadnej aktywności, zmierzającej do wykazania tego faktu , czy podważenia ustaleń organów. Jego bierna postawa, a także brak wyjaśnienia jej motywów podczas rozprawy dodatkowo potwierdza prawidłowość dokonanych przez organy ustaleń. Fakt opuszczenia lokalu przez skarżącego jest bowiem ewidentny, dlatego argumentacja skargi będąca w istocie gołosłownymi zarzutami nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270), orzekł jak w sentencji.