III SA/Łd 276/15

PostanowienieWSA w Łodzi2015-08-03

Skład orzekający: Ewa Cisowska-Sakrajda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność rolniczą i pozarolniczą, posiadająca znaczący majątek ruchomy i nieruchomy, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając, że skarżący, pomimo deklarowania niskich dochodów, posiada majątek (nieruchomości, maszyny rolnicze, samochód) oraz generuje przychody z działalności gospodarczej, które pozwalają mu na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Posiadanie majątku, nawet jeśli nieprzynoszącego bieżących dochodów, stanowi przeszkodę w przyznaniu prawa pomocy, a wydatki związane z działalnością gospodarczą nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe.
Stan faktyczny
Skarżący B.R. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mimo przedstawienia szeregu dokumentów i oświadczeń dotyczących jego sytuacji materialnej, sąd uznał, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy, wskazując na posiadany przez niego majątek i generowane przychody.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów dotyczących danych zawartych w modernizowanej ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. U.K. B.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów dotyczących danych zawartych w modernizowanej ewidencji gruntów i budynków. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2015r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 3 kwietnia 2015r. skarżący wniósł o przyznanie prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że posiada niski dochód. Ma na utrzymaniu dwójkę dzieci. Trzecie urodzi się w sierpniu. W marcu padła mu krowa. Druga krowa została sprzedana po kosztach. Dużo wydaje na naprawę maszyn i urządzeń rolniczych. W lutym spłacił kredyt. Teraz musi zaciągnąć następny kredyt, aby zakupić nawóz. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie skarżący wskazał dom o powierzchni 244 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 13,2156 ha fizycznych, 3,1819 ha przeliczeniowych, ciągnik rolniczy Same Explorer z 2009r., ciągnik rolniczy John Deere M 5070 M z 2013r., przyczepę rolniczą Pronar 1111 z 2013r., bydło mleczne, oborę, stodołę, garaż, samochód osobowy. W rubryce dochody skarżący wskazał, że z indywidualnego gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 760,74 zł, z działalności pozarolniczej 1 000,00 zł. Żona skarżącego – E.R. otrzymuje zasiłek rodzinny w wysokości 183 zł. Łączny miesięczny dochód brutto to 1 943,74 zł. Uznając, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2015r. wezwał skarżącego do nadesłania w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2013-2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów), odpisów deklaracji podatkowych VAT-7 za ostanie 6 miesięcy lub raportów skróconych, okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy, zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego, zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych w 2013 i 2014r. dopłatach bezpośrednich i ewentualnie innych świadczeniach budżetowych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył deklarację dla podatku VAT-7K za IV kwartał 2014r. i I kwartał 2015r., zaświadczenie o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013r. i 2014r. z dnia 6 maja 2015r., potwierdzenie posiadania rachunku bieżącego w Banku [...] w B., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 października 2014r. do 28 kwietnia 2015r., postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia o osiągniętym dochodzie z gospodarstwa rolnego, decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B.: z dnia [...] w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, z dnia 3 marca 2014r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z dnia [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości i z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2015r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący stwierdził, że należy oddzielić jego dochody od dochodów gospodarstwa rolnego i nie wyciągać niesłusznych wniosków. W rachunkowości pełnej gospodarstwa rolnego występują: dochód rolniczy, dochód ogólny, dochód gospodarstwa i dochód osobisty rolnika. Każda z tych miar opisuje wynik finansowy działalności gospodarstwa, tzn. przychody pomniejszone o różnie grupowane wydatki lub koszty. Są to więc miary zbliżone do zysku przedsiębiorstwa. Rachunek bankowy dotyczy prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej. Większość transakcji obciążeniowych dotyczyła zakupu pasz, nawozów, środków ochrony roślin, paliwa, usług weterynaryjnych, itp. Spłacone kredyty dotyczyły zakupu maszyn i urządzeń niezbędnych w gospodarstwie rolnym. Dopłaty bezpośrednie pokrywają część kosztów produkcji roślinnej, czyli są dochodami gospodarstwa a nie skarżącego. Są naliczane i wypłacane tylko raz w roku. Skarżący posiada samochód osobowy marki Ford, model Mondeo z 2003r. o wartości nieprzekraczającej 10 000 zł. Dodatkowa działalność gospodarcza jest konieczna by zapewnić środki na utrzymanie domu i rodziny. Skarżący nie posiada środków na pilnowanie procedur związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków takich jak opłaty sądowe czy pomoc prawna. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2015r. wezwano skarżącego w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do złożenia: zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych przez skarżącego w 2013r. dochodów, wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania; zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych przez żonę skarżącego w 2013 i 2014r. dochodów, wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania; ostatecznej decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego, potwierdzającej fakt jego pobierania; zaświadczenia o liczbie posiadanych przez skarżącego hektarów przeliczeniowych; poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług za grudzień 2014r., styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2015r. albo zaświadczenia z właściwego organu podatkowego potwierdzającego nieskładanie takich deklaracji w tym okresie; wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy podaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy wielkością nieruchomości rolnej (13,2156 ha), a powierzchniami deklarowanymi we wnioskach o przyznanie płatności ONW, JPO (36,71 ha) oraz udokumentowanie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami potwierdzającymi prawo do dysponowania nieruchomościami w związku z postępowaniami w sprawie dopłat (np. akt notarialny potwierdzający nabycie prawa własności nieruchomości, umowa dzierżawy, itp.); podania wartości maszyn rolniczych wymienionych we wniosku oraz wskazania modelu ciągnika rolniczego Same Explorer. W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 20 lipca 2015r. wyjaśnił, że własność jego i żony stanowi 13,2156 ha. Pozostała część gruntów rolnych jest dzierżawiona (23,49 ha) na podstawie 2 umów pisemnych i umów ustnych. Przybliżona wartość ciągnika rolniczego Same Explorer 385 to 100 000,00 zł, John Deere 5070 M to 120 000,00 zł. Przyczepa Pronar 10 ton jest natomiast warta około 30 000,00 zł. Do pisma tego skarżący załączył zaświadczenie Wójta Gminy B. z dnia 15 lipca 2015r., decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] o przyznaniu E.R. zasiłków rodzinnych i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, deklaracje VAT-7K za IV kwartał 2014r. i I kwartał 2015r., zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014r. skarżącego z dnia 15 lipca 2015r. i o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w 2013 i 2014r. dotyczące E.R. z dnia 14 lipca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 2 z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym określa art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyjątek od sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się przy tym opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010r., II OZ 26/10). Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, przede wszystkim bezrobotnym, samotnym bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, a więc znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie może chronić lub też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013r., II OZ 406/13). Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84, Lex nr 8623; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012r., I FZ 10/12). Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ostatecznie też do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się przy tym jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Wskazać także należy, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sąd nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W razie jego skutecznego wniesienia zaskarżone zarządzenie lub postanowienie automatycznie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu musi zostać rozpoznana przez sąd (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654). Zważywszy na powyższe sąd uznał, iż wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie tylko nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), lecz nie wykazał nawet, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008r., I FZ 437/07). Skarżący prowadzi działalność rolniczą i pozarolniczą działalność gospodarczą. Zadeklarowane przez skarżącego we wniosku dochody brutto czteroosobowej rodziny (1 943,74 zł), decyzja z dnia 21 listopada 2014r. o przyznaniu zasiłków rodzinnych i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zaświadczenia o wysokości należnego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącego w 2013r. i 2014r. (według zeznań podatkowych PIT-28 skarżący wykazał w 2013r. przychód w kwocie 13 365,00 zł, zaś w 2014r. przychód w kwocie 18 040,65 zł) i zaświadczenie o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych dotyczące żony skarżącego (nie zostało złożone zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 i 2014r.) zdają się świadczyć o tym, że dochód rodziny skarżącego nie jest zbyt wysoki. Jednakże pozostałe dokumenty i oświadczenia skarżącego wskazują, iż nie spełnia on przesłanek przyznania prawa pomocy ani w całości, ani w części. W deklaracjach podatkowych VAT-7K za IV kwartał 2014 i I kwartał 2015r. skarżący wykazał podstawę opodatkowania odpowiednio w kwotach 42 388 zł i 34 569 zł. Ze złożonych przez skarżącego decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B.: z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...], z dnia [...]. i z dnia [...] wynika, że otrzymał on dopłaty w łącznej wysokości 93 116,43 zł. Pomimo deklarowania niskich dochodów skarżący spłacił w dniach 31 października, 17 grudnia 2014r. i 27 lutego 2015r. zadłużenie w wysokości około 33 000 zł (wyciąg z rachunku bankowego). Jak wynika ze sprzeciwu, spłacone kredyty miały dotyczyć zakupu maszyn i urządzeń niezbędnych w gospodarstwie rolnym. Wskazać jednak trzeba, że skarżący zadeklarował, że jego majątek stanowią: ciągnik rolniczy Same Explorer 385 z 2009r., ciągnik rolniczy John Deere 5070 M z 2013r. i przyczepa Pronar 10 ton z 2013r. o łącznej wartości około 250 000 zł. Już tylko sam zakup przez skarżącego ciągnika John Deere 5070 M i przyczepy Pronar 10 ton z 2013r. o wartości około 150 000 zł wskazuje na jego korzystną sytuację finansową umożliwiającą mu poniesienie kosztów postępowania nawet jeżeli zakupy te były finansowane ze środków pochodzących z kredytów. Niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytu bank badał sytuację majątkową skarżącego i uznał ją za stabilną. W związku z tym udzielił mu wskazanych wyżej kredytów. Spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu skarżący musiał liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014r., I OZ 1/14). Z salda na rachunku bankowym poza tym wynika, że skarżący dysponował na dzień 28 kwietnia 2015r. kwotą 6 089 zł. W ocenie sądu okoliczności te świadczą o tym, że działalność rolnicza i pozarolnicza działalność gospodarcza skarżącego przynosi jednak dochody. Podejmowane przez skarżącego działania biznesowe skutkują obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług. Należy także wskazać, że według zaświadczenia Wójta Gminy B. z dnia 15 lipca 2015r. skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 16,7927 ha, w tym 13,2156 ha stanowi użytki rolne. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący tymczasem wskazał nieruchomość rolną o powierzchni jedynie 13,2156 ha, a więc o ponad 3 ha mniejszą. Majątek skarżącego stanowi także samochód Ford Mondeo o wartości około 10 000 zł, dom o powierzchni 244 m2, obora, stodoła, garaż, bydło mleczne. W orzecznictwie wskazuje się, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2012r., II FZ 390/12; z dnia 10 marca 2011r., I OZ 144/11). Z tego względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2005r., I OZ 835/05). Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012r., I SA/Sz 428/12). Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004r., FZ 454/04; z dnia 17 października 2007r., II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010r., I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012r., I OZ 704/12). Wydatki związane z prowadzeniem przez skarżącego działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Brak jest podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez skarżącego postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można uznawać wszelkich kosztów działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej skarżącego, które z natury rzeczy pomniejszają dochód, za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący, składając skargę w niniejszej sprawie, powinien więc liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania i zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Na obecnym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżącego obciąża jedynie obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Wartość samego wpisu sądowego od skargi jest niewspółmiernie niska w stosunku do majątku jakim dysponuje skarżący chociażby w postaci ciągników, przyczepy i samochodu. Skoro skarżący środków tych sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać tym bardziej, że postępowanie przed organami administracji toczyło się od dłuższego czasu (w dniu 11 lutego 2014r. skarżący zgłosił zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym powstałym w ramach przeprowadzonej w 2013r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków). Odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawi skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada on majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. U.K.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło