III SA/Łd 463/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E P o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ze skargi E P na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r. nr[...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P z dnia[...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P z dnia [...] r. o wymierzeniu E P kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie typu HOT SPOT poza kasynem. W skardze na powyższą decyzję E P, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że nałożona na skarżącą kara w kwocie 12 000 zł "przewyższa obecne możliwości finansowe spółki, która od czasu wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. Dodać przy tym należy, iż skarżąca – z uwagi na upływ czasu – utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z jej podstawowej działalności". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z uwagi na to, że wniosek skarżącej dotyczy nie tylko zaskarżonej decyzji, lecz także decyzji organu pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej, należało rozważyć, czy w granicach sprawy rozpoznawanej przez sąd mieści się wskazana wyżej decyzja organu pierwszej instancji. Dokonując wykładni zwrotu normatywnego "w granicach tej samej sprawy" użytego w art. 61 § 3 p.p.s.a. trzeba mieć na względzie treść art. 134 i art. 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Użyte w tych przepisach sformułowania "granice tej samej sprawy", "granice danej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W orzecznictwie wskazuje się, że chodzi tutaj o sprawę w ujęciu materialnym. O postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można zatem mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową, a także identyczność podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 oraz postanowienia NSA: z 12 czerwca 2012 r., II FZ 441/12; z 8 sierpnia 2013 r., I OSK 1651/13; z 24 lipca 2014 r., II OSK 624/14; z 10 października 2014 r., I OZ 828/14). W związku z tym treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą akty wydane w pierwszej instancji. Sąd może jednak wstrzymać wykonanie takiej decyzji dopiero, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2005 r. I OZ 1074/05; z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2013 r., I OZ 998/13). Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienia NSA z: 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; 8 października 2013 r., II OZ 839/13; 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; 12 sierpnia 2008 r., II GZ 177/08; 17 listopada 2010 r., II GZ 345/10 i II GZ 346/10; 29 listopada 2010 r., II GZ 337/10; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nie pozwala uznać, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Zawarta w nim argumentacja jest nie tylko bardzo ogólnikowa, lecz zdaje się nie odnosić do sytuacji skarżącej, która jest osobą fizyczną. W uzasadnieniu tym jest bowiem mowa o jakiejś "spółce", która "od czasu wejścia w życie ustawy o grach hazardowych, boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi" oraz "utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z jej podstawowej działalności". Argumentacja tego rodzaju uniemożliwia ocenę, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Okoliczność, że postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie ma natomiast istotnego znaczenia dla oceny zasadności powyższego wniosku. Nie sposób nie zauważyć, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Poza tym wskazane w tym wypadku we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności takie jak: niski dochód skarżącej w wysokości 900 zł brutto z pracy dorywczej, świadczenie alimentacyjne małoletniej córki skarżącej w wysokości 350 zł, czy brak majątku wręcz sprzeciwiają się uznaniu, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Gdyby nawet organ wszczął postępowanie egzekucyjne i przystąpił do wyegzekwowania wynikającej z zaskarżonej decyzji kary pieniężnej to, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, egzekucja administracyjna i tak byłaby bezskuteczna. W art. 8 – 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., określono zakres podlegania egzekucji administracyjnej oraz wyłączeń spod tej egzekucji. Przykładowo w myśl art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie podlegają egzekucji administracyjnej pieniądze w kwocie 760 zł. Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów oraz świadczenia z pomocy społecznej (art. 10 § 4 u.p.e.a.). Świadczenia powtarzające się, których celem jest zapewnienie utrzymania podlegają egzekucji w zakresie określonym w przepisach k.p. (art. 9 § 1 i 2 u.p.e.a.). Oznacza to, że egzekucja z tego rodzaju świadczeń podlega takim ograniczeniom, jakie k.p. przewiduje w stosunku do wynagrodzenia za pracę, w tym w art. 871 § 1 pkt 1 k.p. Przepis ten określa kwotę wolną od potrąceń w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Od dnia 1 stycznia 2015 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1 750 zł (§ 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz.U. poz. 1220). Deklarowany przez skarżącą dochód z pracy dorywczej (900 zł brutto) stanowi zaledwie nieco więcej niż połowę tej kwoty. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. k.p.