III SA/Łd 835/25

Dnia 19 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 roku sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 września 2025 roku nr UP-638/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lipca 2025 roku nr 1469/2025; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 9 września 2025 r., nr UP-638/2025, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.) zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 lipca 2025 r., nr 1469/2025: 1. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 1 201 140,94 zł, w tym: a) ubezpieczeń społecznych w łącznej kwocie 1 023 199,37 zł, w tym z tytułu: - składek za okres lipiec 2000 r. – październik 2000 r., grudzień 2000 r., sierpień 2001 r., grudzień 2001 r. – kwiecień 2003 r., czerwiec 2003 r. – kwiecień 2007 r., lipiec 2007 r. – grudzień 2013 r., maj 2014 r. – lipiec 2015 r., maj 2016 r. – czerwiec 2016 r. – 287 710,18 zł; - odsetek liczonych na 20 maja 2025 r. przypadających od powyższych składek – 446 559,00 zł; - odsetek w kwocie 270 821,00 zł liczonych na 20 maja 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres listopad 2006 r. – kwiecień 2007 r., lipiec 2007 r. – grudzień 2013 r., maj 2014 r. – lipiec 2015 r., maj 2016 r. – czerwiec 2016 r.; - opłaty dodatkowej – 17 291,99 zł; - kosztów upomnienia – 817,20 zł; b) ubezpieczeń zdrowotnych w łącznej kwocie 177 895,76 zł, w tym z tytułu: - składek za okres lipiec 2000 r. – październik 2000 r., grudzień 2000 r., luty 2002 r. – listopad 2002 r., luty 2003 r. – kwiecień 2003 r., czerwiec 2003 r., sierpień 2003 r. – kwiecień 2004 r., czerwiec 2004 r. – lipiec 2004 r., wrzesień 2004 r. – marzec 2007 r., lipiec 2007 r. – sierpień 2009 r., październik 2009 r. – czerwiec 2012 r., grudzień 2012 r. – wrzesień 2013 r., grudzień 2013 r., październik 2014 r. – marzec 2015 r., lipiec 2015 r. – 25 114,05 zł; - odsetek liczonych na 20 maja 2025 r. przypadających od powyższych składek – 43 986,00 zł; - odsetek w kwocie 107 428,00 zł liczonych na 20 maja 2025 r. przypadających od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okres luty 2008 r. – sierpień 2009 r., październik 2009 r. – czerwiec 2012 r., grudzień 2012 r. – wrzesień 2013 r., grudzień 2013 r., październik 2014 r. – marzec 2015 r., lipiec 2015 r.; - opłaty dodatkowej – 760,51 zł; - kosztów upomnienia – 607,20 zł; c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 45,81 zł, w tym z tytułu: - składek za okres sierpień 2002 r. – listopad 2002 r., luty 2003 r., sierpień 2003 r. – grudzień 2003 r., październik 2007 r., październik 2008 r. – 27,21 zł; 2. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 309 232,24 zł, w tym: a) ubezpieczeń społecznych w łącznej kwocie 238 718,67 zł za okres lipiec 2000 r. – październik 2000 r., grudzień 2000 r., sierpień 2001 r., grudzień 2001 r. – kwiecień 2003 r., czerwiec 2003 r. – kwiecień 2007 r., lipiec 2007 r. – grudzień 2013 r., maj 2014 r. – lipiec 2015 r., maj 2016 r. – czerwiec 2016 r. z tytułu: - składek – 80 806,48 zł; - odsetek liczonych na 20 maja 2025 r. – 139 803,00 zł; - opłaty dodatkowej – 17 291,99 zł; - kosztów upomnienia – 817,20 zł; b) ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 70 467,76 zł za okres lipiec 2000 r. – październik 2000 r., grudzień 2000 r., luty 2002 r. – listopad 2002 r., luty 2003 r. – kwiecień 2003 r., czerwiec 2003 r., sierpień 2003 r. – kwiecień 2004 r., czerwiec 2004 r. – lipiec 2004 r., wrzesień 2004 r. – marzec 2007 r., lipiec 2007 r. – sierpień 2009 r., październik 2009 r. – czerwiec 2012 r., grudzień 2012 r. – wrzesień 2013 r., grudzień 2013 r., październik 2014 r. – marzec 2015 r., lipiec 2015 r. z tytułu: - składek – 25 114,05 zł; - odsetek liczonych na 20 maja 2025 r. – 43 986,00 zł; - opłaty dodatkowej – 760,51 zł; - kosztów upomnienia – 607,20 zł; c) Fundusz Pracy w łącznej kwocie 45,81 zł za okres sierpień 2002 r. – listopad 2002 r., luty 2003 r., sierpień 2003 r. – grudzień 2003 r., październik 2007 r., październik 2008 r. z tytułu: - składek – 27,21 zł; - opłaty dodatkowej – 1,00 zł; - kosztów upomnienia – 17,60 zł. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że z 20 maja 2025 r. wpłynął wniosek K.Z. o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Decyzją z 18 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek uznając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Skarżący nie wykazał, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący, powołując się na przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., wskazał, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, co potwierdzają dane rejestrowe z CEIDG oraz załączona dokumentacja lekarska. Nie posiada majątku, poza udziałem w prawie do mieszkania spółdzielczego obciążonym hipoteką. Skarżący zadeklarował zamiar sprzedaży udziału synowi i przeznaczenia uzyskanych środków na częściową spłatę zadłużenia. Od 2004 r. pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z małżonką, a od 2024 r. w separacji faktycznej. Nie ma następców prawnych, ponieważ działalność gospodarcza została zakończona i nie była przekazywana innemu podmiotowi. Nie zachodzą przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej – aktualnie, jak również na dzień zawarcia umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową, skarżący nie posiadał majątku wspólnego z małżonką. Nie może być mowy o uzyskanych korzyściach, gdyż przez wiele lat działalność gospodarcza skarżącego nie przynosiła dochodu, a jeżeli przynosiła – był on w całości przeznaczany na spłaty kredytów oraz spłatę zobowiązania wobec właściciela wynajmowanego lokalu, w związku ze szkodą powstałą na skutek pożaru szwalni. W ostatnich latach, gdy skarżący uzyskiwał dochód, był on w całości przeznaczany na spłatę zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w ramach zawieranych układów ratalnych. Do czasu rozdzielności majątkowej małżonkowie nie mieli żadnego majątku poza wyposażeniem mieszkania, które miało wówczas status mieszkania komunalnego. Małżonka skarżącego nie miała korzyści z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Za zaległości z tytułu składek powstałe do końca grudnia 2015 r. skarżący odpowiada wyłącznie majątkiem odrębnym. Dopiero od 1 stycznia 2016 r. ponosi odpowiedzialność za zaległości składkowe wspólnie z małżonką. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego będzie nieskuteczne i niecelowe, a częściowa spłata umożliwi uzyskanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych środków bez konieczności angażowania organów egzekucyjnych. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję z 18 lipca 2025 r. wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 2 czerwca 2025 r. wynika, że skarżący jest żonaty, nie pracuje zarobkowo, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2 784,33 zł brutto (2 499 zł netto) miesięcznie, posiada dochód z wynajmu w wysokości 1 000 zł miesięcznie, nie pobiera zasiłku z opieki społecznej, nie korzysta z innych form pomocy. Skarżący ponosi stałe wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych (1 290 zł) i kosztów leczenia (1 100 zł). Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje dochód w wysokości 25 000 zł. Skarżący nie posada zobowiązań finansowych. Posiada mieszkanie we współwłasności w części o powierzchni 73 m2, położone w W., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Nie posiada praw majątkowych i wierzytelności. Nie ma możliwości poprawy sytuacji materialnej. Z uwagi na stan zdrowia skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i nie może podjąć pracy. Utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia emerytalnego. Organ administracji powołując się na dane wygenerowane z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych i Centralnej Ewidencji Pojazdów stwierdził, że skarżący 30 kwietnia 2025 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2 784,33 zł (2 499,74 zł netto) miesięcznie. Od 1 lipca 2024 r. jest zgłoszony w Ax. S.A. z tytułu umowy agencyjnej/umowy zlecania, gdzie podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za maj 2025 r. wynosi 57,25 zł. Za czerwiec 2025 r. i lipiec 2025 r. wykazano zerowe raporty rozliczeniowe. Od 24 września 1983 r. skarżący pozostaje w związku małżeńskim z M.Z., która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 8 197,72 zł brutto (6775,93 zł netto) miesięcznie oraz prowadzi indywidualną działalność gospodarczą. Skarżący posiada następców prawnych: żonę Ma.Z., syna Mi.Z. (41 lat), syna M.Z. (35 lat). Skarżący jest właścicielem w części nieruchomości (lokalu mieszkalnego) o powierzchni 77,400 m2 w W. Na wskazanym majątku Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Skarżący nie ma zarejestrowanych pojazdów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że podane w sentencji decyzji organu I instancji z 18 lipca 2025 r. należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4, pkt 4b i pkt 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy – Prawo upadłościowe. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi – skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem skarżący uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, posiada nieruchomość, na której Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał wpisu do hipoteki. Nie zostało także spełnione kryterium braku następców prawnych. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość należności z tytułu składek, o umorzenie których wnosi skarżący, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, która wynosi 16 zł. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ wobec skarżącego, jako płatnika składek, jest prowadzone przymusowe dochodzenie należności przez Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi. Ponadto skarżący dysponuje składnikiem majątkowym podlegającym egzekucji, tj. świadczeniem emerytalnym, z którego można prowadzić egzekucję do wysokości 25% kwoty brutto świadczenia oraz nieruchomością, która jest zabezpieczona hipotecznie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki toczy się postępowanie egzekucyjne, nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności. Ponieważ wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Następnie organ administracji podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem z 31 lipca 2003 r.", należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych innych sytuacji. W ocenie organu administracji skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, wobec czego nie ma zastosowania przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia od lekarza psychiatry wynika, że skarżący zmaga się z zaburzeniami depresyjnymi i lękowymi z remisjami oraz zaostrzeniami, a także leczy się farmakologicznie, uczęszczał na psychoterapię. Wskazane problemy z całą pewnością są dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne, które jest stałym dochodem wypłacanym niezależnie od stanu zdrowia. Powołana przesłanka odnosi się do niemożności uzyskiwania dochodu na skutek przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Skoro zatem skarżący dysponuje świadczeniem emerytalnym, którego wymagalność nie jest uzależniona od aktywności zawodowej zdeterminowanej stanem zdrowia, przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., nie może zostać spełniona. Ograniczone możliwości płatnicze skarżącego nie mogą również być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową małżeńską. Jednak umowa o rozdzielności majątkowej nie może mieć wpływu na rozważania związane z analizą sytuacji finansowej rodziny. Ustrój rozdzielności majątkowej zabezpiecza jedynie jedną ze stron przed odpowiedzialnością za długi współmałżonka, w przypadku prowadzonych postępowań egzekucyjnych na majątku dłużnika. Zgodnie z przedłożonym rozliczeniem podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2025 r. do kwietnia 2025 r. skarżący osiągnął przychód w kwocie 193 038 zł, poniósł wydatki w wysokości 198 726,57 zł. Dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a właśnie osiągnięty przychód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Nie oznacza braku środków finansowych. Specyfika działalności gospodarczej charakteryzuje się tym, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są zmienne i uzależnione od sytuacji panującej w gospodarce. Trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. Każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem i opłacalnością. Budżet skarżącego we wspólnym gospodarstwie domowym, na który składają się dochody (ze świadczeń emerytalnych, wynajmu, prowadzonej działalności gospodarczej oraz umowy agencyjnej/zlecenia) skarżącego i jego żony, kształtuje się na wyższym poziomie od kwoty minimum socjalnego, ustalonego 30 czerwca 2025 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w I kwartale 2025 r., które dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego zostało oszacowane na kwotę 3 158,46 zł. Skarżący oświadczył, że ponosi stałe opłaty eksploatacyjne w wysokości 1 290,00 zł oraz koszty leczenia 1 100,00 zł. Sytuacja skarżącego w kontekście przedstawionych przez niego wydatków jest na tyle stabilna, że reguluje on bieżące zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika, aby zalegał z regulowaniem zobowiązań wobec dostawców prądu, gazu, wody, itp. Wspomniane wydatki nie są też nadzwyczajnymi kosztami, jakie skarżący musi ponosić, a podniesione okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które także borykają się z trudnościami finansowymi. W sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa gospodarstwa domowego skarżącego zagraża bytowi rodziny. Wraz z żoną skarżący posiada stałe źródło dochodu, które umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Skarżący ma dorosłych synów. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Skarżący korzysta z systemu ubezpieczeń społecznych poprzez pobieranie świadczenia długoterminowego. Nieuregulowane zaległości w odprowadzaniu składek naruszają interes społeczny i uderzają w solidarność ubezpieczonych. Skarżący korzysta ze świadczeń, a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali. Natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek byłoby działaniem przedwczesnym i sprzecznym z interesem publicznym oraz konstytucyjną zasadą powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 września 2025 r. K.Z. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z 18 lipca 2025 r. oraz o zasądzenie od organu administracji na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwą, bowiem zbyt wąską interpretację, w wyniku czego organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności; 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia a to: a) art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na niewystarczającym zebraniu materiału dowodowego oraz niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy poprzez: - uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności; - uznanie, że żona skarżącego, z którą ten pozostaje w faktycznej separacji oraz dorosłe dzieci mają obowiązek go utrzymywać w takim zakresie, by mógł spłacać swoje zobowiązanie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie i rozstrzyganie w niej bez stosowania zasady zaufania uczestnika postępowania do organu poprzez arbitralne rozstrzyganie o braku przesłanek do umorzenia bez odniesienia się do zawartej we wniosku propozycji zapłaty części długu w przypadku umorzenia pozostałej, która to propozycja wyczerpuje majątek skarżącego i doprowadzi do sytuacji, że bez prowadzenia postępowania egzekucyjnego organ uzyska kwotę, jaką mógłby uzyskać prowadząc to postępowanie w wyniku czego organ wydał decyzję niekorzystną dla skarżącego; c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 lipca 2025 r., podczas gdy powinna ona zostać uchylona. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – zaświadczenia lekarskiego z 6 października 2025 r. celem wykazania, że jego stan zdrowia nie poprawił się i nadal wymaga on stałej pomocy psychiatrycznej oraz nie jest w stanie wykonywać pracy. Do skargi skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z 6 października 2025 r. wystawione przez lekarza medycyny specjalistę psychiatrę. W zaświadczeniu tym stwierdzono, że skarżący od grudnia 2022 r. do chwili obecnej jest leczony z rozpoznaniem zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane. Od czasu wydania zaświadczenia z 29 kwietnia 2025 r. jego stan zdrowia nie uległ poprawie. Występują częste okresy nasilenia choroby. Skarżący wymaga stałego i systematycznego leczenia psychiatrycznego. Rokowania co do powrotu do zdrowia są wątpliwe. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 19 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że popiera skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji. Według jej wiedzy skarżący spłacił należność główną w układzie ratalnym. Sąd wydał na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", postanowienie, na mocy którego dopuścił dowód z dokumentu załączonego do skargi w postaci zaświadczenia lekarskiego z 6 października 2025 r. na okoliczność stanu zdrowia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 18 lipca 2025 r. zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Jak wynika z rozstrzygnięcia decyzji z 18 lipca 2025 r., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, jej przedmiot stanowiły należności z tytułu składek za poszczególne okresy począwszy od lipca 2000 r. za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 1 201 140,94 zł na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych począwszy od lipca 2000 r., w tym odsetek liczonych na 20 maja 2025 r., opłaty dodatkowej oraz kosztów upomnienia, należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 309 232,24 zł na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, w tym odsetek liczonych na 20 maja 2025 r., opłaty dodatkowej i kosztów upomnienia. Przypomnieć w związku z tym należy, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego. Dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W orzecznictwie wskazuje się, że z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16). Przepis art. 32 ust. 1 u.s.u.s. stanowi natomiast, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Nie budzi wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 i 1222); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2007 r., V SA/Wa 1231/07). Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.). Ustalenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że przez wnioskodawcę nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. powoduje, że brak jest możliwości uwzględnienia takiego wniosku. Wyjątek od określonej w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. zasady, że należności "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części przewidziany został w art. 30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania należności z tytułu składek, objęty art. 30 u.s.u.s., jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jednakże z wyłączeniem sytuacji określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4c u.s.u.s., tj. całkowitej nieściągalności, gdy ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. W stosunku do tej kategorii należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (por. wyroki NSA: z 25 października 2012 r., II GSK 1520/11; z 27 kwietnia 2017 r., II GSK 26/17; z 19 maja 2017 r., II GSK 2277/15). Jednakże wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyrok NSA z 30 marca 2017 r., II GSK 5146/16). Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i dotyczy wyłącznie umarzania należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Jak już wyżej wskazano, przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie stanowiły należności z tytułu składek za poszczególne okresy począwszy od lipca 2000 r. za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek, za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, za osobę ubezpieczoną będącą równocześnie płatnikiem tych składek, odsetek, kosztów upomnienia oraz opłaty dodatkowej. Są to więc należności, z których najstarsze stały się wymagalne ponad 25 lat temu. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, w tym odsetek od tych składek, kosztów upomnienia oraz opłaty dodatkowej, dotyczyć jednakże może tylko należności istniejących na dzień podjęcia decyzji, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać. W każdym przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji (por. wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., II GSK 421/07; z 27 sierpnia 2009 r., II GSK 15/09; z 14 grudnia 2010 r., II GSK 1073/09; z 30 stycznia 2013 r., II GSK 2013/11; z 3 kwietnia 2014 r., II GSK 236/13; z 14 stycznia 2021 r., I GSK 1569/20; z 5 stycznia 2022 r., I GSK 868/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21, organ powinien zatem przede wszystkim dokonać oceny istnienia tego materialnego stosunku prawnego w dacie wszczęcia postępowania, aby ustalić, czy nie zachodzi pierwotna bezprzedmiotowość. Oczywiście w toku prowadzonego przez Zakład postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, organ również musi baczyć na przedawnienie tych należności, z uwagi na możliwość zajścia bezprzedmiotowości postępowania o charakterze wtórnym. Zobowiązany wobec Zakładu z tytułu składek ma prawo złożyć wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Nie zawsze w stosunku do takiego zobowiązanego toczy się postępowanie egzekucyjne, w ramach którego może dojść do kontroli sądowej przedawnienia dochodzonych na drodze egzekucji należności składkowych. Nie można też zobowiązanego kierować na drogę egzekucyjną w celu kontroli przedawnienia należności z tytułu składek. Nie zawsze też stan faktyczny w przypadku istnienia zaległości w należnościach Zakładu pozwala na przymusowe dochodzenie tych składek. Poza tym postępowanie egzekucyjne generuje dodatkowe obciążenie zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie nie można też wykluczyć ustalenia co do przedawnienia należności z tytułu składek na drodze odwołania od decyzji złożonego do sądu powszechnego, jednak niewątpliwie postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, jak wcześniej to już zauważono, musi być postępowaniem posiadającym swój przedmiot. Nie można procedować w oparciu o przesłanki do umorzenia pomieszczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., w sytuacji gdy składki te nie istnieją. Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek w takim przypadku byłoby bezprzedmiotowe. Ustalenie, że składki, a tym należne od nich odsetki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zakład w pierwszej kolejności winien zatem zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Tak więc Zakład posiada kompetencję do ustalenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, czy nie doszło do przedawnienia tych należności, zaś sąd administracyjny kognicję do kontroli wydanej przez Zakład w tym przedmiocie decyzji. Ewentualna wypowiedź sądu powszechnego w wyniku złożonego doń odwołania, co do przedawnienia składek, nie stanowi zagadnienia wstępnego, bez którego Zakład nie mógłby wydać decyzji w przedmiocie umorzenia składek, wypowiadając się przy tym w przedmiocie ich przedawnienia. Do oceny czy należności z tytułu składek uległy przedawnieniu zawsze właściwy będzie Zakład, a nie inny organ i to bez względu na to, czy będzie to postępowanie dotyczące umorzenia tych należności czy też postępowanie, którego rozstrzygniecie będzie podlegało kontroli sądu powszechnego. Poza tym to strona decyduje, na jakiej drodze chce ustalić czy składki nie uległy przedawnieniu. W wyroku z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tą okoliczność – przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu (art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 o.p., traktującym o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenie ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienie należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań. Organ administracji zanim przystąpi do oceny zasadności wniosku, powinien zatem najpierw przesądzić to, że istnieje przedmiot prowadzonego postępowania, zwłaszcza gdy występują wątpliwości co do związania jednostki zobowiązaniem publicznoprawnym. Takie zachodzą niemal zawsze, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – od momentu powstania zaległości w uiszczeniu składek do wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności upłynął znaczny okres – ponad 25 lat licząc od najstarszych należności za lipiec 2000 r. Stan ten skłaniać powinien do zastanowienia nad tym, czy nie doszło do przedawnienia należności (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 1471/21). Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tę okoliczność. Organ administracji winien więc w pierwszej kolejności zbadać, czy należności z tytułu składek są wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez sąd, powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz – co istotne – potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zaskarżona decyzja obejmuje należności z tytułu składek począwszy od lipca 2000 r. i została wydana po upływie znacznego okresu czasu od powstania obowiązku zapłaty tych należności, tj. po ponad 25 latach od daty wymagalności najstarszych składek za lipiec 2000 r., wobec czego wskazać trzeba, że w tym czasie miała miejsce nowelizacja art. 24 u.s.u.s. w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek. W dacie kiedy stały się wymagalne najstarsze należne składki, tj. począwszy od składek za lipiec 2000 r., art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od 1 stycznia 2003 r. ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) zmieniła treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że przepis ten otrzymał brzmienie: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d". Natomiast od 1 stycznia 2012 r. na mocy art. 11 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6". Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Należy wskazać, że w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m. in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przytoczone przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne, jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 3727/18; z 16 lutego 2021 r., III OSK 3112/21). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06). W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu administracji było zatem zgromadzenie w aktach administracyjnych dokumentacji dotyczącej wysokości należności z omawianych tytułów, których umorzenia skarżący się domaga, odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia oraz ich szczegółowe przedstawienie w uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do każdej z należności osobno, w tym wskazanie dat podjęcia pierwszych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których skarżący został zawiadomiony (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.), daty zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a (umowy o odroczeniu terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożeniu należności na raty) oraz terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty (art. 24 ust. 5a u.s.u.s.) ze wskazaniem, których konkretnie należności dotyczy, wyjaśnienie, których należności dotyczył wniosek skarżącego z "14 stycznia 2015 r." złożony w trybie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. poz. 1551) oraz "decyzja o warunkach", wyjaśnienie, których konkretnie należności dotyczyć miało postępowanie zakończone decyzją o wysokości zadłużenia z 28 marca 2019 r. (art. 24 ust. 5f u.s.u.s.). Tego rodzaju ustalenia winny być przedstawione szczegółowo w uzasadnieniu decyzji celem skontrolowania (również przez sąd) prawidłowości ustalenia, w jakiej konkretnie kwocie należności przypadają nadal do uregulowania, a także pozwalającej na zbadanie, czy uległy przedawnieniu, czy też nie. Winny one być w uzasadnieniu decyzji przedmiotem dokładnych ustaleń faktycznych organu administracji oraz rozważań natury prawnej na tym tle – z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w świetle regulacji art. 24 u.s.u.s., w tym okresu przedawnienia oraz zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. Organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia biegu terminu przedawnienia, powinien zatem precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy (w jakich konkretnie dniach) rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich, kiedy (w jakich dniach) doszłoby do jego upływu, kiedy, w jakiej dacie doszło do skutecznego ustanowienia zabezpieczenia hipoteką. Organ administracji winien przedstawić w sposób szczegółowy w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie, nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia. Organ winien wskazać równie precyzyjnie kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Rozważania organu administracji powinny obejmować w tym zakresie szczegółowe wyliczenia pozwalające je skontrolować tak sądowi, jak i stronie. Skarżący winien mieć zapewnioną możliwość odniesienia się do nich już na etapie postępowania przed organem administracji. Należy w tym miejscu zwrócić dodatkowo uwagę, że według oświadczenia pełnomocnika skarżącego w ramach układu ratalnego skarżący miał spłacić należność główną. Z uzasadnienia decyzji z 18 lipca 2025 r. nie wynika, czy i jakie należności w ramach układu ratalnego zostały już przez skarżącego uiszczone a jakie jeszcze pozostają do zapłaty. Należy zaznaczyć, że sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, według którego przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych (por. np. wyroki NSA z 9 lutego 2022 r., I GSK 1210/21; z 20 sierpnia 2024 r., I GSK 890/23). Obowiązkiem organu administracji było więc dokładne ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności będących przedmiotem postępowania oraz zdarzeń, które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia i o jaki konkretnie okres czasu termin ten uległ przedłużeniu. W uzasadnieniu decyzji należało przedstawić konkretne wyliczenia. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kwestii przedawnienia ogólnikowo jedynie wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że podane w sentencji decyzji I instancji z 18 lipca 2025 r. należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji nie wyjaśnił w ogóle, dlaczego tak uznał. Nie są także wystarczające ogólnikowe stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji z 18 lipca 2025 r., że na bieg terminu przedawnienia wpływ miało prowadzone postępowanie egzekucyjne od 14 grudnia 2006 r. do nadal (którym sukcesywnie obejmowano kolejne należności), czy samo powołanie się na złożenie przez skarżącego wniosku o umorzenie należności w trybie ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność, wydanie decyzji o warunkach, zawarcie umowy o rozłożenie należności na raty i jej rozwiązanie, wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia oraz wydanie takiej decyzji, skoro nie wynika z niego, jak w stosunku do poszczególnych należności biegły terminy przedawnienia. W uzasadnieniach wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji organ administracji nie wskazał konkretnie kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Organ administracji nie wskazał żadnych bardziej szczegółowych okoliczności pozwalających zweryfikować twierdzenia o istnieniu należności i braku ich przedawnienia. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ administracji niewystarczająco wykazał, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek. Ustalenia tego rodzaju powinny bowiem zostać przedstawione szczegółowo w uzasadnieniach decyzji, a potwierdzające to dokumenty winny zostać zgromadzone w aktach administracyjnych już na etapie postępowania przed organem administracji w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z nimi oraz zajęcie stanowiska przed wydaniem decyzji. Nie jest wystarczające wykazanie tych okoliczności sporządzonymi wewnętrznymi opracowaniami, czy zestawieniami. Istotne wątpliwości wzbudza również wysokość określonych w zaskarżonej decyzji należnych odsetek nie tylko z uwagi na niedostateczne wykazanie, że należności z tytułu składek są w dalszym ciągu wymagalne, ale również dlatego, że ewentualne odsetki należne od poszczególnych należności z tytułu składek powinny być ustalone na dzień wydania decyzji, gdyż ma to wpływ na ocenę sytuacji skarżącego, tj. wysokości ciążących na nim zobowiązań, podczas gdy organ administracji nie wiadomo z jakich przyczyn i w jaki sposób ustalił w decyzji z 18 lipca 2025 r. odsetki na "20 maja 2025 r." W uzasadnieniach decyzji organ administracji nie zawarł w tym zakresie żadnych rozważań. W ocenie sądu sam sposób sformułowania rozstrzygnięcia decyzji z 18 lipca 2025 r. oraz rozważania dotyczące poszczególnych podstaw umorzenia należności w odniesieniu do poszczególnych należności wzbudza istotne wątpliwości i jest niejasny. Z decyzji tej nie wynika jednoznacznie, jaka jest konkretnie wysokość poszczególnych grup należności z tytułu składek i za poszczególne okresy. Nie jest wystarczająco jasne, czy określona na łącznie 309 232,24 zł kwota należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek jest tożsama z należnościami "za osobę prowadzącą działalność gospodarczą" mającymi łącznie z należnościami z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek" stanowić należność w łącznej wysokości 1 201 140, 94 zł. Brak przedstawienia w uzasadnieniu takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Samo zaś uzasadnienie jest niewystarczające. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Z akt sprawy także nie wynika, aby organ administracji zwracał się do skarżącego o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które mogłyby się przyczynić do ustalenia sytuacji rodziny skarżącego oraz jej rzeczywistych potrzeb, w tym spowodowanych stanem jego zdrowia, co mogłoby mieć wpływ na ocenę spełnienia przesłanek umorzenia należności. W sprawie nie został zastosowany art. 79a k.p.a. stanowiący w § 1, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 k.p.a.). Powołana powyżej regulacja stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jej celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Strona postępowania nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19), a tym bardziej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie jest wystarczające samo zawiadomienie skarżącego jedynie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 18 lipca 2025 r. nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Decyzje te zostały wydane bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W zgromadzonym w tej sprawie materiale dowodowym występują istotne luki, a decyzje dotknięte są brakiem należytego uzasadnienia. Organ administracji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Konsekwencją naruszenia przepisów normujących postępowanie przed organem administracji było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie jest możliwa ocena, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 18 lipca 2025 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Organ administracji najpierw oceni kwestię ewentualnego przedawnienia wszystkich składek. W tym zakresie przeprowadzi analizę mających zastosowanie regulacji prawnych, z uwzględnieniem zmian w tych przepisach i jeśli będzie zamierzał powołać się na instytucję przerwania czy zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne i prawne. Przed wydaniem decyzji organ administracji zobowiązany będzie zastosować art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy, w tym z dokumentami dotyczącymi biegu terminów przedawnienia poszczególnych należności oraz przedłożenie dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek umorzenia należności. Dopiero po ustaleniu, że zaległości skarżącego nie uległy przedawnieniu i w jakiej wysokości istnieją, organ rozważy wystąpienie przesłanek do ich umorzenia. Oceniając przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., organ będzie miał obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego z wysokością zaległej i istniejącej należności, przy uwzględnieniu warunków ekonomicznych istniejących podczas rozpatrywania wniosku oraz stanu zdrowia skarżącego i związanych z tym potrzeb, które mogą być zwiększone. Swoje stanowisko organ administracji przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że nawet zaistnienie przesłanki do umorzenia nie przesądza o kierunku rozstrzygnięcia organu, skoro ten został wyposażony w tzw. luz administracyjny, co oznacza że jego decyzji pozostawiono możliwość umorzenia należności składkowych. Nie oznacza to jednak dowolności, gdyż organ musi wykazać dlaczego – mimo wystąpienia przesłanki umożliwiającej umorzenia należności z tytułu składek – odmówił umorzenia. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do "słusznościowej" oceny rozstrzygnięcia podjętego przez organ w ramach uznania administracyjnego, ale ma kompetencje, przeradzającą się w obowiązek, skontrolowania czy motywy organu są przekonujące, racjonalne i nie noszą cech dowolności (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 140/21). O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 118). Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, odpowiadającą kosztom zastępstwa procesowego stosownie do stawki minimalnej w wysokości 480 zł. d.cz.