III SO/Lu 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. B. w przedmiocie wymierzenia Dyrektorowi Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: I. wymierzyć Dyrektorowi Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia grzywnę w wysokości 200 zł (dwieście złotych); II. zasądzić od Dyrektora Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz P. B. kwotę 100 zł (sto złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] 2024 r. P. B. wniósł o wymierzenie Dyrektorowi Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia grzywny za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie w ustawowym terminie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Lublinie w przedmiocie odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe. Odpis wniosku doręczono organowi w dniu 19 czerwca 2024 r. W złożonej w dniu 25 czerwca 2024 r. odpowiedzi na wniosek Dyrektor Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jego oddalenie. Organ przyznał, że nie dochował terminu przekazania sprawy do sądu administracyjnego, jednak uchybienie to było nieznaczne, gdyż skarga – wniesiona w dniu 30 kwietnia 2024 r. – została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie w dniu 25 czerwca 2025 r. Opóźnienie w przekazaniu skargi wyniosło zatem jedynie około 25 dni. Jednocześnie organ zaznaczył, że przyczyną zwłoki w przekazaniu skargi był nieumyślny błąd pracownika NFZ wynikający z dużego obciążenia pracą komórki merytorycznej zajmującej się wnioskami sanatoryjnymi. Organ podniósł też, że sytuacja nieprzekazania skargi nie miała nigdy wcześniej miejsca. W piśmie z dnia 27 czerwca 2024 r. P. B. podtrzymał stanowisko wyrażone we wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie, albowiem organ nie zachował ustawowego terminu do przekazania skargi do sądu. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.) Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Regulacja zawarta w przytoczonym wyżej przepisie zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej, jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że grzywna wymierzana w tym trybie ma mieszany dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06; uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FPS 1/08). Nadto, oprócz funkcji dyscyplinująco-restrykcyjnej, grzywna taka pełni również rolę prewencyjną, służy bowiem zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanką wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny. Obowiązek przekazania skargi wniesionej za pośrednictwem organu do sądu administracyjnego jest bezwzględny i na jego realizację nie może wpływać przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna bądź, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której została wniesiona skarga (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 12/23; z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt I OZ 520/20; z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1145/19; z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 1271/18; z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I OZ 1299/18; z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 1419/18; z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 454/18; z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1216/16; z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13; z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I OZ 748/13). Wskazać też należy, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest dopuszczalny także w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna (tak uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23). W sprawie niniejszej skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Lublinie w przedmiocie odmowy potwierdzenia skierowania na leczenie uzdrowiskowe. Skarga wpłynęła do organu w dniu 30 kwietnia 2024 r. Natomiast dopiero w dniu 25 czerwca 2024 r. organ przekazał Sądowi skargę wraz z odpowiedzią na skargę. Okoliczności te wynikają jednoznacznie z akt sprawy niniejszej oraz akt sprawy o sygnaturze III SA/Lu 385/24, pod którą została zarejestrowana skarga. Nie budzi zatem wątpliwości, że w świetle art. 54 § 2 p.p.s.a. skarga powinna zostać przekazana Sądowi do dnia 31 maja 2024 r., gdyż ostatni dzień trzydziestodniowego terminu (30 maja 2024 r.) wypadał w dzień ustawowo wolny od pracy, a w takiej sytuacji – zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. – za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Natomiast organ wykonał spoczywający na nim obowiązek dopiero 25 dni później. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu należało uznać, że zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter zarówno dyscyplinujący, jak i represyjny oraz prewencyjny, co oznacza, że jej celem jest zarówno ukaranie organu za brak aktywności w realizacji spoczywających na nim obowiązków, jak i mobilizowanie go do ich wykonania w sytuacji, gdy jeszcze tego nie uczynił. Grzywna może zostać wymierzona także wówczas, gdy organ zrealizował obowiązki wynikające z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże nie dochował przewidzianego w tym przepisie trzydziestodniowego terminu do przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Funkcja represyjna wiąże się z odpowiedzialnością za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. W zakresie funkcji prewencyjnej ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OZ 337/21). Przyjąć należy także, że dla wymierzenia organowi grzywny nie mają znaczenia przyczyny nieprzekazania skargi sądowi. Okoliczności stanowiące podstawę naruszenia terminu mogą mieć jedynie wpływ na ustalenie wysokości grzywny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 231/14, z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III OZ 337/21 oraz z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 21/22). W odniesieniu do wysokości grzywny orzeczonej w niniejszej sprawie wskazać należy, że kwota grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Określając jej wysokość Sąd miał na uwadze niedługi okres uchybienia terminu (25 dni) do przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, a także podniesioną w odpowiedzi na wniosek argumentację organu odnośnie przyczyn powstałego opóźnienia, które nie miało charakteru celowego. Jednocześnie Sąd wziął pod uwagę, że przekazanie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nastąpiło dopiero w następstwie wniesienia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Skarga została bowiem przekazana Sądowi w dniu 25 czerwca 2024 r., natomiast wniosek o wymierzenie grzywny został skierowany do Sądu przez skarżącego w dniu [...] 2024 r. i doręczony organowi w dniu 19 czerwca 2024 r. Zestawiając wszystkie wskazane wyżej okoliczności Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy grzywna w wysokości 200 zł będzie adekwatna do skali stwierdzonego naruszenia prawa, a przy tym wystarczająca dla osiągnięcia celów przypisywanych grzywnie za nieprzekazanie skargi do sądu administracyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy, w której skarga została już przedstawiona Sądowi, grzywna będzie realizować funkcję represyjną, a także prewencyjną, gdyż będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania organu, który uchybił terminowi przekazania skargi, mimo braku po stronie organu intencji pozbawienia skarżącego prawa do sądu. Mając na względzie granice wysokości grzywny wyznaczone przepisem art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna w kwocie 200 zł w żadnym wypadku nie może być uznana za nadmierną i zbyt dolegliwą. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania Sąd orzekł podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz art. 64 § 3 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składają się poniesione przez skarżącego koszty sądowe w postaci wpisu od wniosku w wysokości 100 zł.