II SA/Ol 151/15

Dnia 31 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2015 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Komendant Powiatowy Policji zawiadomieniem z dnia 15 października 2012 r. poinformował H. G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania psychologiczne w trybie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908 ze zm.) z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Pismem z dnia 22 października 2012 r. H. G. zwrócił się do organu pierwszej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym przewidziano możliwość zmniejszenia ilości punktów karnych o 6 w wyniku odbycia stosownego szkolenia. Podał, że w dniu 13 października 2012 r. odbył takie szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, zatem ilość punktów uległa zmniejszeniu. Decyzją z dnia "[...]" Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt. 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym, skierował H. G. na badania psychologiczne, gdyż kierowca przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Następnie, Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji podał, że w dniu 14 listopada 2012 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła, że błędnie naliczono punkty za wykroczenia, gdyż nie uwzględniono odbytego szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Organ odwoławczy podał, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem z dnia 3 października 2012 r. wystosowany został za wykroczenia, których kierowca dopuścił się w okresie od dnia 6 października 2011 r. do dnia 12 września 2012 r. Kierowca trzykrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 r. poz. 488), wpisano do ewidencji 26 punktów. Szkolenie, które kierowca odbył w dniu 13 października 2012 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, zgodnie § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia nie spowodowało odjęcia 6 punktów przypisanych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, gdyż przed jego rozpoczęciem łączna ilość punktów ostatecznych zarejestrowanych w ewidencji przekroczyła 24. Komendant Wojewódzki wywiódł ponadto, że niezależnie od rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących kwestii przekroczenia delegacji ustawowej w § 8 ust. 6 rozporządzenia, organy Policji, stosownie do zasady praworządności ustanowionej w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa i w jego granicach. W konsekwencji prowadząc postępowanie administracyjne są zobligowane zastosować w ustalonym stanie faktycznym aktualnie obowiązujące przepisy wymienione w Konstytucji jako źródle prawa, bez względu na ich ewentualną niezgodność z ustawą lub Konstytucją. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, tylko sędziowie są uprawnieni do odmowy zastosowania przepisu aktu podustawowego (rozporządzenia), sprzecznego z ustawą lub z Konstytucją. Organ odwoławczy zaznaczył, że do dnia wydania decyzji nie została podważona konstytucyjność delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Uwzględniając powyższe Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że żądanie zmniejszenia liczby punktów w ewidencji po odbyciu szkolenia, ale po przekroczeniu limitu 24 punktów ujętych w ewidencji, nie mogło zostać uwzględnione. W złożonej skardze H. G. wskazał, że art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym przewiduje możliwość zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w przypadku odbycia szkolenia przez kierowcę, przy czym możliwość ta nie dotyczy kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania prawa jazdy po raz pierwszy. Podkreślił, że powyższe ograniczenie jest jedynym ograniczeniem, jakie wprowadza ustawa w zakresie możliwości zmniejszenia liczby punktów. Skarżący zauważył, że zawarte w art. 130 ust. 4 pkt 4 upoważnienie dla właściwego ministra do określenia w drodze rozporządzenia liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, nie zawiera delegacji do określania osób, wobec których odjęcie punktów pomimo odbytego szkolenia nie jest dopuszczalne. W tej sytuacji § 8 ust. 6 rozporządzenia został wydany nie tylko z przekroczeniem delegacji ustawowej, ale też pozostaje w sprzeczności z art. 130 ust. 3 ustawy. Skarżący podkreślił, że powołany przepis ustawy w sposób jasny i kategoryczny formułuje zasadę, iż odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a jedyny wyjątek dotyczy kierowcy posiadającego prawo jazdy przez czas krótszy niż jeden rok. Zdaniem skarżącego, jeżeli przepis ustawy określa zasadę przewidując w niej jednocześnie jeden wyjątek to należy uznać, że wprowadzenie kolejnego wyjątku wymagałoby szczególnego przepisu rangi ustawowej lub przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 maja 2013r., sygn. akt II SA/Ol 153/13 stwierdził nieważność decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]", uznając, że sprawa została rozpoznana przez organ odwoławczy bez odwołania strony, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2015r., I OSK 1745/13 uchylił pkt 1 (stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji) i 2 (zasądzenie kosztów) ww. wyroku i przekazał sprawę w tej części WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie błędnie przyjął, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy jako odwołanie potraktował pismo H. G. z dnia 22 października 2012 r., które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 25 października 2012 r., a więc przed wydaniem przez ten organ decyzji z października 2012 r. i przed jej doręczeniem skarżącemu w listopadzie 2012 r., co skutkowało zastosowaniem w sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z przedstawionych przy skardze kasacyjnej dokumentów wynika, że w dniu 16 listopada 2012 r. nadał on w urzędzie pocztowym pismo z dnia 14 listopada 2012r., adresowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji, w którym, powołując sygnaturę sprawy dotyczącej skierowania go na badania psychologiczne, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uzasadnił swoje stanowisko. Z załączonego do skargi kasacyjnej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo to wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 19 listopada 2012 r. Niewątpliwie pismo to stanowiło odwołanie H. G. od powołanej wyżej decyzji Komendanta Powiatowego Policji i zostało złożone w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę do skierowania skarżącego na badania psychologiczne stanowił art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r. poz. 1137, j.t.), zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu jeżeli przekroczył liczbę punktów 24 otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 niniejszej ustawy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący w okresie od dnia 6 października 2011 r. do dnia 12 września 2012 r. przekroczył liczbę 24 punktów przypisanych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Okoliczność ta bezspornie wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że przypisana mu ilość punktów winna ulec zmniejszeniu z uwagi na odbyte szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostępnych w Internecie - z dnia 16 grudnia 2010r. (sygn. akt I OSK 275/10), z dnia 31 marca 2011r. (sygn. akt I OSK 1013/10), z dnia 15 marca 2012r. (sygn. akt I OSK 413/11), z dnia 22 marca 2011r. (sygn. akt 723/10), z dnia 22 marca 2011r. (Sygn. akt I OSK 723/10) wyrażony jest pogląd, że w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym już po przekroczeniu 24 punktów (a taka sytuacja zaistniała w przypadku skarżącego), nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 124 ust.1 pkt 2 lit. b sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Dlatego też zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Stan faktyczny niniejszej sprawy odpowiada dyspozycji § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 poz. 488, dalej jako: "rozporządzenie"), który stanowi wprost, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Organy administracji stosując § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012r. r. nie naruszyły więc przepisów Prawo o ruchu drogowym, bowiem wykonując delegację ustawową rozporządzenie zgodnie z ustawą wyłączyło możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń na łączną sumę punktów przekraczających 24. Należy zatem jednoznacznie przyjąć, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 u.p.r.d. liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła sumy 24, co nie zaistniało w sytuacji prawnej strony skarżącej (vide: wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015r., I OSK 1874/13, dostępny w CBOSA). Regulacja zaś zawarta we wspomnianym przepisie § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych. Podkreślenia wymaga to, że udzielając upoważnienia w art. 130 ust. 4 ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko więc odpowiada unormowaniom zawartym w art. 130 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 ustawy. Zauważyć trzeba w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd o konstytucyjności ww. przepisu rozporządzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 - Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 - Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 - Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 - nie publ., z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2012r.., sygn. akt VII SA/Wa 1348/12, oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Ol 878/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie również podziela stanowisko prezentowane w tych orzeczeniach, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4. Natomiast odczytanie przepisów ustawy i nadanie im takiej treści, że kierowca mógłby w drodze odbycia szkolenia zmniejszyć liczbę punktów karnych (po przekroczeniu limitu 24), niweczyłoby możliwość stosowania środka z art. 114 ust. 1 pkt. 1 Prawo o ruchu drogowym, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna tych regulacji, które w myśl założenia ustawodawcy winny zapobiegać wielokrotnemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego. Pogląd przedstawiony powyżej znajduje oparcie zarówno w przepisach prawa, ale także w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (patrz wyroki 13 października 2011 r., II SA/Ke 561/11, LEX nr 966380; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2011 r., III SA/Łd 175/11, LEX nr 1101829; wyrok NSA z dnia 22 marca 2011 r., I OSK 723/10, LEX nr 990279; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., I OSK 275/10, LEX nr 745196; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 lutego 2010 r., II SA/Ol 1083/09, LEX nr 634640 wyroki NSA: z dnia 16.12.2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 oraz z dnia 31.03.2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10, CBOSA). Z uwagi zatem na bezsprzeczne przekroczenie przez skarżącego liczby 24 punktów został on jak najbardziej zasadnie skierowany na badania psychologiczne. W związku z powyższym zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).