II SA/Ol 57/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2016 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokat E.S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielona z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 9 lipca 2015 roku do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem – M. B.. We wniosku podano, że w okresie 30.04.2015 r. - 02.07.2015 r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Pismem z dnia 14 lipca 2015 r. Starosta zawiadomił M. B. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na egzamin kontrolny w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W dniu 13 sierpnia 2015 r. do Starosty wpłynęło pismo M. B. wraz z kopią zaświadczenia o odbyciu w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W dniu 31 sierpnia 2015 r. została wydana decyzja o skierowaniu M. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, z którego wynika fakt przypisania M. B. 28 punktów karnych, w związku z naruszeniami zasad ruchu drogowego. Od ww. decyzji M. B. odwołał się w terminie. W treści odwołania skarżący podniósł, że w dniu 3 lipca 2015 r. odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów powinna zostać zredukowana do 22. Odwołujący się podniósł również, że § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, wobec czego nie może być stosowany. W konsekwencji odbyte przez niego w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenie skutkować powinno zmniejszeniem liczby punków karnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że w dniu 9 lipca 2015 roku do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji działającego z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem M. B.. We wniosku podano, że w okresie 30.04.2015r. - 02.07.2015r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Stosownie do ww. wniosku organ wydał w dniu "[...]" decyzję o skierowaniu M. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego. W ocenie Kolegium w sytuacji wystąpienia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji ze stosownym wnioskiem, zawierającym odpowiednią podstawę prawną oraz uzasadnienie w zakresie przekroczenia określonej prawem liczby punktów karnych, w myśl obowiązujących przepisów (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym) obowiązkiem Starosty było wydanie decyzji o skierowaniu osoby objętej przedmiotowym wnioskiem na egzamin kontrolny. Skargę na ww. decyzję wywiódł M. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania. W treści wyjaśnił, że w dniu 3 lipca 2015r., tj. jeszcze przed datą wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji (06.07.2015r.), odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego, w wyniku którego liczba przypisanych mu punktów powinna zostać zredukowana do 22. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych (NSA z 19 marca 2009r. sygn. III SA/Gd 475/08, WSA w Olsztynie z 07.10.2010 r. II SA/Ol 786/10) podniósł, że skoro przepis art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek – dotyczy to kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż jeden rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej i ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej, zaś norma rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych wynikająca z przepisu podstawowego, jakim jest § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w/w przepisem rangi ustawowej. Wskazał, że § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, wobec czego nie może być stosowany. W konsekwencji odbyte przez niego w dniu 3 lipca 2015 r. szkolenie skutkować powinno zmniejszeniem liczby punków karnych. Podniósł, że już samo nałożenie na kierowcę mandatu karnego jest wystarczającą przesłanką dyscyplinującą kierowcę do przestrzegania zasad ruchu drogowego, a dodatkowe nakładanie za ten sam czyn punktów karnych jest podwójnym karaniem za jeden czyn i nie powinno mieć miejsca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami prawa. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w okresie 30.04.2015r. - 02.07.2015r. M. B. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego, skutkiem czego liczba punktów karnych przypisanych ww. w ciągu jednego roku kalendarzowego wyniosła 28. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że przypisana mu ilość punktów winna ulec zmniejszeniu z uwagi na odbyte szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostępnych w Internecie - z dnia 16 grudnia 2010r. (sygn. akt I OSK 275/10), z dnia 31 marca 2011r. (sygn. akt I OSK 1013/10), z dnia 15 marca 2012r. (sygn. akt I OSK 413/11), z dnia 22 marca 2011r. (sygn. akt 723/10), z dnia 22 marca 2011r. (Sygn. akt I OSK 723/10) wyrażony jest pogląd, że w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym już po przekroczeniu 24 punktów (a taka sytuacja zaistniała w przypadku skarżącego), nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Dlatego też zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Stan faktyczny niniejszej sprawy odpowiada dyspozycji § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 poz. 488, dalej jako: "rozporządzenie"), który stanowi wprost, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Organy administracji stosując § 8 ust. 6 rozporządzenia MSW z dnia 25 kwietnia 2012r. r. nie naruszyły więc przepisów Prawo o ruchu drogowym, bowiem wykonując delegację ustawową rozporządzenie zgodnie z ustawą wyłączyło możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec kierowcy, który przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń na łączną sumę punktów przekraczających 24. Należy zatem jednoznacznie przyjąć, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 u.p.r.d. liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła sumy 24, co nie zaistniało w sytuacji prawnej strony skarżącej (vide: wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015r., I OSK 1874/13, dostępny w CBOSA). Regulacja zaś zawarta we wspomnianym przepisie § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy realizacji celu unormowań ustawowych. Podkreślenia wymaga to, że udzielając upoważnienia w art. 130 ust. 4 ustawodawca zawarł wyraźne wskazania treściowe, wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko więc odpowiada unormowaniom zawartym w art. 130 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 ustawy. Zauważyć trzeba w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd o konstytucyjności ww. przepisu rozporządzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 - Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 - Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 - Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 - nie publ., z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2012r.., sygn. akt VII SA/Wa 1348/12, oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Ol 878/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie również podziela stanowisko prezentowane w tych orzeczeniach, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 130 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4. Natomiast odczytanie przepisów ustawy i nadanie im takiej treści, że kierowca mógłby w drodze odbycia szkolenia zmniejszyć liczbę punktów karnych (po przekroczeniu limitu 24), niweczyłoby możliwość stosowania środka z art. 114 ust. 1 pkt. 1 Prawo o ruchu drogowym, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna tych regulacji, które w myśl założenia ustawodawcy winny zapobiegać wielokrotnemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego. Pogląd przedstawiony powyżej znajduje oparcie zarówno w przepisach prawa, ale także w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (patrz wyroki 13 października 2011 r., II SA/Ke 561/11, LEX nr 966380; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2011 r., III SA/Łd 175/11, LEX nr 1101829; wyrok NSA z dnia 22 marca 2011 r., I OSK 723/10, LEX nr 990279; wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., I OSK 275/10, LEX nr 745196; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 lutego 2010 r., II SA/Ol 1083/09, LEX nr 634640 wyroki NSA: z dnia 16.12.2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 oraz z dnia 31.03.2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10, CBOSA). Z uwagi zatem na bezsprzeczne przekroczenie przez skarżącego liczby 24 punktów, został on jak najbardziej zasadnie skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zupełnie bezpodstawny jest zarzut strony wskazujący na podwójne jego ukaranie za ten sam czyn poprzez nałożenie mandatu i punktów karnych. Należy wyjaśnić skarżącemu, że obie sankcje nie są tożsame. Jedna ma charakter karny, a druga administracyjny, przez co nałożenie jednej sankcji w żadnym wypadku nie wyklucza nałożenia drugiej. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało w pkt 1 oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), przyznając pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 480 zł podwyższone o kwotę podatku od towarów i usług.