II SAB/Ol 89/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia (...) w M. na bezczynność Rady Miejskiej w M. w rozpatrzeniu skargi na działanie Burmistrza M. postanawia odrzucić skargę. Stowarzyszenie (...) w M. (dalej jako: Stowarzyszenie lub strona skarżąca), powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej jako: u.s.g.), wniosło skargę na uchwałę Rady Miejskiej w M. (dalej jako: Rada) z 27 stycznia 2025 r., dotyczącą odmowy rozpatrzenia skargi Stowarzyszenia na działanie Burmistrza M. (dalej jako: Burmistrz) w przedmiocie udzielenia obraźliwej odpowiedzi na świąteczne życzenia, domagając się jej uchylenia, względnie na bezczynność Rady Miejskiej w M. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Burmistrza M. i zobowiązanie Rady Miejskiej w M. do rozpatrzenia skargi i wydania w tej sprawie stosownej uchwały. W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżąca podniosła, że mejlem z 23 grudnia 2024 r. Stowarzyszenie złożyło życzenia świąteczne Burmistrzowi i pracownikom Urzędu Miasta i tego samego dnia otrzymało obraźliwą odpowiedź na powyższe życzenia wysłane ze skrzynki mejlowej. W związku z tym w dniu 30 grudnia 2024 r. Stowarzyszenie wystosowało do Rady skargę na zachowanie Burmistrza. W odpowiedzi z 27 stycznia 2025 r. Stowarzyszenie zostało poinformowane, że przedmiotowa czynność nie podlega kontroli Rady w ramach postępowania skargowego. Podano, że pismem z 12 lutego 2025 r. strona skarżąca wezwała Radę do zaniechania bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia skargi, zaś w odpowiedzi z 18 lutego 2025 r. Rada wskazała, że sprawa została załatwiona, a "w przypadku niezadowolenia" Stowarzyszenie może wnieść skargę do sądu administracyjnego. W ocenie Stowarzyszenia przebieg i treść korespondencji pozwala na stwierdzenie, że w dniu 27 stycznia 2025 r. Rada mogła podjąć uchwałę o odmowie rozpatrzenia skargi Stowarzyszenia na działania Burmistrza. Jednocześnie z ostrożności, strona skarżąca wskazała, że w przypadku uznania, że nie doszło do podjęcia uchwały przez Radę, zarzuca bezczynność i brak podjęcia stosownej uchwały. W związku z powyższym Stowarzyszenie wniosło o uchylenie przedmiotowej uchwały lub zobligowanie Rady do ponownego rozpatrzenia skargi w odpowiedniej formie, zgodnie z wymogami prawa. W odpowiedzi na skargę Burmistrz, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie oddalenie. Podniesiono, że sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych, wnoszonych i rozpatrywanych w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu nie sposób również uznać zarzutów dotyczących bezczynności organu. Podkreślono, że żadne z zadań własnych gminy nie polega na obowiązku odpisywania na życzenia świąteczne, a tym bardziej w określony sposób i w zakresie wymogów co do treści takiej odpowiedzi. Tym samym nie można przyjąć, że wniesione przez Stowarzyszenie pismo spełniało wymogi umożliwiające jego kwalifikację jako skargi. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 2 czerwca 2025 r. strona skarżąca została wezwana do jednoznacznego wskazania, czy przedmiotem skargi jest uchwała Rady z 27 stycznia 2025 r., czy bezczynność Rady w rozpatrzeniu skargi na działanie Burmistrza, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Pismem z 23 czerwca 2025 r. strona skarżąca podała, że przedmiotem skargi jest bezczynność Rady w rozpatrzeniu skargi na działania Burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wskazać zaś należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 101a ust. 1 u.s.g. przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Powołane wyżej przepisy i normy prawne wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Tym samym wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia NSA: z 4 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1324/12; z 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z 7 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 737/10, dostępne w CBOSA). Zatem dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Z treści skargi wniesionej w niniejszej sprawie wynika, że jej przedmiotem jest bezczynność Rady w rozpatrzeniu skargi Stowarzyszenia na działania Burmistrza. Wyjaśnić zatem należy, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, czyli takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli tzw. skarg powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 k.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. (por. postanowienia NSA: z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2849/15, postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 843/17, dostępne w CBOSA). W zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, jak i sąd nie może kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). Brak kognicji sądów administracyjnych w tych sprawach nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienie NSA z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; postanowienie NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09; postanowienie NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, dostępne w CBOSA). W konsekwencji, sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie bezczynności, czy też przewlekłości Rady w rozpoznaniu skargi na działalność Burmistrza. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.