II SA/Op 498/15
PostanowienieWSA w Opolu2016-02-15
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wykazująca straty finansowe i posiadająca zajęty rachunek bankowy, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli nie przedstawi pełnej dokumentacji potwierdzającej brak możliwości pozyskania środków?Ratio decidendi
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może zostać zwolniona od kosztów sądowych, jeśli nie wykaże w sposób wyczerpujący, że podjęła wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia środków na pokrycie wydatków, a mimo to nie jest w stanie ich ponieść. Samo wykazanie strat finansowych lub zajęcia rachunku bankowego nie jest wystarczające, jeśli spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie przedstawi pełnej dokumentacji swojej sytuacji finansowej.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu dotyczącą kary pieniężnej i wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka argumentowała trudną sytuację finansową, straty, zajęcie rachunku bankowego i trudności w zbyciu automatów do gier. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając przedstawione dokumenty za niewystarczające. Spółka wniosła sprzeciw, podtrzymując swoje stanowisko. Sąd administracyjny utrzymał w mocy postanowienie referendarza, uznając, że spółka nie wykazała w sposób wystarczający braku możliwości poniesienia kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...], (zwana dalej też Spółką), działając przez swojego pełnomocnika adwokata Ł. S., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 września 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, w kwocie 12. 000 zł.
Skarżąca złożyła, wraz ze skargą na urzędowym formularzu "PPPr", wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części.
Skarżąca podała, że przedmiot jej działalności stanowi działalność rozrywkowa i rekreacyjna, badanie rynku i opinii publicznej, wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń i dóbr materialnych, działalność portali internetowych, naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych, pozostała działalność usługowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana.
Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że aktualnie nie posiada środków pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi, zarówno w formie pieniężnej, jak i w formie środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Jedynym środkiem trwałym są automaty do gier, w przeważającej mierze obecnie zatrzymane przez Urząd Celny w toku prowadzonych postępowań. Zatrzymania te spowodowały niemożność prowadzenia działalności gospodarczej i w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane trudności finansowe trwają od dłuższego czasu, mają charakter trwały, co uniemożliwiło Spółce poczynienie oszczędności na zabezpieczenie ewentualnych kosztów sądowych. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych 500. 850,02 zł, wysokość strat 167. 360,10 zł, stan konta bankowego 0 zł. Wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych wynoszą 1.140 000 zł, a wpisy sądowe wynoszą łącznie 34.400 zł. Wymagalne zobowiązania wobec kontrahentów, w szczególności z tytułu umów najmu o dzierżawy wynoszą ponad 100. 000 zł.
Skarżąca oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z fachowym pełnomocnikiem świadczącym na jej rzecz pomoc prawną.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, uznając dane zawarte w formularzu za niewystarczające do rozpoznania wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, wezwał ją do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, w tym poświadczonych za zgodność z oryginałem: odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2014, deklaracji VAT-7 rok 2015 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ostatnich 6 miesiącach, W przypadku gdyby rachunki bankowe były zajęte, wezwał Spółkę do przedstawienia potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków – stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Spółka miała także wskazać, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólnika. Wezwano ja także o nadesłanie informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat i czy w stosunku do Spółki złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości, lub czy zostało wszczęte postępowanie naprawcze, a także czy Spółka aktualnie zatrudnia pracowników.
W piśmie z dnia 4 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej, wymienił przesłane w załączeniu dokumenty. Wśród nich przesłał oświadczenie z dnia 2 grudnia 2015 r., z którego wynikało, że nie został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez wspólników Spółki, Spółka nie korzystała w ciągu ostatnich dwóch lat z pomocy publicznej, nie zostało wobec Spółki wszczęte postępowanie naprawcze, ani wniosek o ogłoszenie upadłości, poza działalnością związaną z grami na automatach Spółka nie prowadzi innej działalności gospodarczej, Spółka nie zatrudnia pracowników, lokal stanowiący siedzibę Spółki stanowi przedmiot umowy wynajmu, Spółka ma tylko jeden rachunek bankowy.
W załączeniu skarżąca przesłała następujące dokumenty:
- deklarację CIT-8 za 2014 rok,
- deklaracje VAT-7 za okres od stycznia 2015 r. do września 2015 r.,
- wyciąg z rachunku bankowego, na którym wykazano jedynie saldo końcowe wynoszące: - 597,37 zł,
- dwa zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego przez Izbę Celną w [...].
Skarżąca nadesłała deklaracje kwartalne dla podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2015 r. do września 2015 r. r., wskazują one, że świadczyła w tym okresie usługi lub dostarczała towarów, czyli ogólnie dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty odpowiednio: 679.992 zł w I kwartale 2015 r. r., 548.733 w II kwartale 2015 r., 599.563 zł w III kwartale 2015 r.
W roku 2014 według deklaracji CIT-8 przychód wyniósł 1.688.950, 20 zł, koszty jego uzyskania 1.745.404,46 zł, strata 56.454,26 zł.
Spółka nie nadesłała następujących żądanych od niej dokumentów:
- wyciągu z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy obrazującego operacje dokonane na nim w tym okresie,
- zaświadczenia z banku, informującego o wysokości zajęć i sposobie ich zapłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków – stosownego zaświadczenia z banku lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazał, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. O możliwościach płatniczych skarżącej świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia się sytuacji finansowej nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Skarżąca nie wykazała, aby wyczerpała wszelkie możliwości pozyskania środków finansowych umożliwiających jej ponoszenie opłat sądowych. W szczególności nie decyduje o tym oświadczenie wspólnika o wyłączeniu możliwości dokapitalizowania spółki.
Skarżąca odebrała postanowienie z dnia 18 grudnia 2015 r. w dniu 28 grudnia 2015 r. i w tym samym dniu (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniosła od niego sprzeciw, zarzuciła w nim, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 P.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie pomimo, że w sprawie zaktualizowały się przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wniosła o zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka podniosła, że od dwóch lat w swoich sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się. Skala prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwany przychód nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej. Spółka przyznała, że ma majątek ruchomy, ujęty w wykazie środków trwałych, ale składają się na niego niemal wyłącznie automaty do gry. Te natomiast w obecnej sytuacji są trudno zbywalne, a w części także zatrzymane przez urzędy celne lub zajęte w toku prowadzonych egzekucji. Podkreśliła, że zajęty został jedyny jej rachunek bankowy, co w istocie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi obecnie 34.280 zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to 1.224.000 zł. Uiszczenie przez wpisu od skargi oznaczać będzie zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym również od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Według § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, co w świetle art. 245 § 3 P.p.s.a. stanowi żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczenia wymaga, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem.
W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, gdyż stwierdził, że wykazana sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej nie daje podstaw do uznania, iż zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., umożliwiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazał przy tym na niemożliwość dokonania rzetelnej oceny sytuacji Spółki, z uwagi na nieprzedstawienie wszystkich obrazujących ją dokumentów, o które skarżąca została wezwana.
Dokonując oceny w tym zakresie, w związku z wniesionym sprzeciwem od powyższego postanowienia, należy zwrócić uwagę na trafny pogląd prezentowany w orzecznictwie, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody, natomiast przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04 oraz z 6 października 2004 r., GZ 61/04, dostępne - tak jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu - na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, a wartość środków trwałych wzrosła w stosunku do roku 2013 r. i wynosi 500.850,02 zł. Ze sprawozdań finansowych za lata 2013 i 2014 wynika, iż w roku obrotowym 2014 aktywa Spółki uległy powiększeniu ponad półtorakrotnie, tj. z kwoty 330.392,49 zł do kwoty 536.474,30 zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona strata, z kwoty 149.368,31 zł do kwoty 167.360,10 zł.
Odnosząc się do zajęcia jedynego rachunku bankowego Spółki należy stwierdzić, że ta okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do żądania przyznania prawa pomocy. Spółka wprawdzie podniosła, że może to oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jednak nadal w obrocie gospodarczym funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą, gdyż wartość świadczonych usług i nabytych towarów według przedłożonych deklaracji VAT-7K w I, II i III kwartale 2015 r. wyniosła odpowiednio 679.992 zł, 548.733 zł oraz 599.563 zł. Skarżąca nie wskazała także, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, bądź że objęta jest postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Brak jest też informacji, aby utraciła płynność finansową. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Oceny tej nie zmienia również wskazywana przez Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wykazanie straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z 9 września 2013 r., II GZ 489/13; z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11).
Ponadto zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W związku z sygnalizowanymi trudnościami w zbyciu posiadanych przez Spółkę urządzeń do gier należy wskazać, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki, jakimi są automaty do gier, nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., II FZ 923/12 ). Poza tym, nawet jeżeli prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych zostało ograniczone w związku z zajęciem automatów do gier, bądź ich zabezpieczeniem przez właściwe organy w toku egzekucji i postępowań celnych, to brak jest dowodów wskazujących, iż te urządzenia do gier stanowią cały majątek trwały Spółki i że nie dysponuje ona innymi jego składnikami, ani że nie uzyskuje przychodów z innych, rodzajów działalności, które zostały wskazane w KRS. Z kolei, w związku ze wskazywaną kwotą wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych, wynoszącą 1.224.000 zł, a także zobowiązaniami wobec kontrahentów, w szczególności z tytułu umów najmu o dzierżawy, należy podnieść, że wydatki o charakterze cywilnoprawnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe.
Ponadto Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika. Złożyła jedynie oświadczenie, że jej dokapitalizowanie w formie dopłat od wspólnika nie jest przewidywane. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.) przewiduje możliwość zobowiązania się wspólników do dopłat. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, nie objętych powołanym przepisem, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15). Ze względu na ciągłą aktywność gospodarczą Spółki, wysokość kapitału zakładowego i wartość środków trwałych, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie skarżącej.
Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia strony, złożonym na urzędowym formularzu wniosku, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 i 3 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA: z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. To strona powinna zatem poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA: z 17 grudnia 2015 r., II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., II GZ 377/15 i powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie miała miejsce taka właśnie sytuacja, gdyż pomimo wezwania nie zostały przedstawione materiały źródłowe obrazujące aktualną kondycję finansową skarżącej, w szczególności zestawienia przychodów ze sprzedaży oraz kosztów zakupu za okres od stycznia do października 2015 r., a także wyciągu z rachunku bankowego za ten sam okres, obrazującego dokonane operacje. Uniemożliwia to dokonanie pełnej i rzetelnej oceny aktualnej kondycji finansowej Spółki, a także weryfikację podnoszonych w sprzeciwie twierdzeń odnośnie ciężkiej sytuacji majątkowej Spółki. Jeśli sytuacja ta jest odmienna i - jak to wywodzi Spółka w sprzeciwie - skala prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwany przychód nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej, to wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia Spółka powinna przedstawić komplet dokumentów, z których wynikałaby jej aktualna sytuacja finansowa, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Ponadto, mając na względzie motywy rozstrzygnięcia referendarza podane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Spółka powinna dołączyć do sprzeciwu żądane wcześniej przez referendarza wyjaśnienia i dokumenty. Informacje zawarte w powyższych dokumentach należy, według Sądu, uznać za nieodzowne przy ustalaniu rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Spółki. W tych warunkach, zdaniem Sądu, niecelowe było ponowne wzywanie skarżącej do wykonania żądania referendarza.
W świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności, w ocenie Sądu, należy uznać, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie obejmowałyby wyłącznie kwotę 400 zł tytułem wpisu sądowego od skargi (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193, z późn. zm.). W konsekwencji, nie można przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie we własnym zakresie wygospodarować środków na pokrycie wpisu sądowego. Natomiast pozbawienie prawa do drogi sądowej ma miejsce jedynie wówczas, gdy odmawia się wnioskodawcy zwolnienia z kosztów sądowych i jednocześnie nie ma on obiektywnych możliwości pozyskania środków finansowych na poczet tychże kosztów.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w sprzeciwie i uznania, że skarżąca wykazała przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.
Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło