II SA/Op 77/16
PostanowienieWSA w Opolu2016-04-11
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo wykazywania strat finansowych i zajęcia rachunku bankowego, wykazała brak możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego, uzasadniający przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?Ratio decidendi
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet wykazując straty finansowe i posiadając zajęty rachunek bankowy, nie wykazała braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego, jeśli nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, wykazuje aktywność gospodarczą, nie zawiesiła działalności, nie wszczęła postępowania upadłościowego ani naprawczego, nie wykazała wyczerpania wszystkich możliwości pozyskania środków finansowych, a także nie przedstawiła kompletnej dokumentacji finansowej na wezwanie sądu. Sama strata finansowa nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, a brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia od kosztów sądowych.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu dotyczącą kary pieniężnej i jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka argumentowała trudną sytuacją finansową, stratami, zajęciem rachunku bankowego i niemożnością sprzedaży posiadanych automatów do gier. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na nieprzedstawienie wszystkich wymaganych dokumentów oraz na znaczną wartość aktywów trwałych i przychodów spółki. Spółka wniosła sprzeciw, podtrzymując swoje stanowisko. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] (dalej: Spółka), działająca przez pełnomocnika - adw. Ł. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, w kwocie 12.000 zł.
Wraz ze skargą skarżąca, na urzędowym formularzu PPPr, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części. Spółka podała, że przedmiotem jej działalności jest działalność rozrywkowa i rekreacyjna, badanie rynku i opinii publicznej, wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń i dóbr materialnych, działalność portali internetowych, naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych, pozostała działalność usługowa, gdzie indziej nie sklasyfikowana. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z uwagi na obecną kondycję finansową nie posiada środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie wpisu od skargi, jak i przyszłych opłat sądowych. Nie posiada też środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Jedynym środkiem trwałym są automaty do gier, w przeważającej liczbie zatrzymane przez urzędy celne w toku prowadzonych postępowań, co pozbawiło Spółkę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Te trudności finansowe mają charakter trwały i utrzymują się od dłuższego czasu, a to uniemożliwiło Spółce poczynienie oszczędności na zabezpieczenie ewentualnych kosztów sądowych. Skarżąca podała poza tym, że jej kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych 500.850,02 zł, wysokość strat za ostatni rok obrotowy 167.360,10 zł, stan konta bankowego 0 zł, natomiast wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych wynoszą 1.224.000 zł, wpisy sądowe wynoszą łącznie 34.280 zł. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z fachowym pełnomocnikiem świadczącym na jej rzecz pomoc prawną.
Na wezwanie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Spółka nadesłała deklarację CIT-8 za rok 2014, deklaracje VAT-7K za cały okres roku 2015, wyciąg z rachunku bankowego, na którym wykazano jedynie saldo końcowe wynoszące "- 597,37 zł", trzy zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego przez Izbę Celną w [...] oraz oświadczenie Prezesa Zarządu Spółki z dnia 22 lutego 2016 r., że Spółka posiada tylko jeden rachunek bankowy, a nadto że w ciągu ostatnich dwóch lat nie korzystała z pomocy publicznej, nie został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez wspólników Spółki, nie zostało też wobec Spółki wszczęte postępowanie naprawcze ani wniosek o ogłoszenie upadłości, poza działalnością związaną z grami na automatach Spółka nie prowadzi innej działalności gospodarczej, nie zatrudnia pracowników, zaś lokal stanowiący siedzibę Spółki stanowi przedmiot umowy wynajmu, trzy zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego przez Izbę Celną w [...], sześć protokołów zajęcia i odbioru ruchomości, pismo Dyrektora Izby Celnej w [...] o przesłaniu protokołu zajęcia i odbioru nieruchomości z 2016 r., oraz wzoru oświadczenia o zgodzie na sprzedaż zajętej ruchomości w drodze przetargu ofert.
Nie zostały natomiast nadesłane żądane przez referendarza takie dokumenty jak: zestawienia przychodów ze sprzedaży oraz kosztów zakupu za 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego za ten sam okres, obrazujący dokonane operacje, tabela amortyzacji środków trwałych, dokumenty obrazujące koszty ponoszone z tytułu najmu nieruchomości stanowiącej siedzibę Spółki, wyciągu z rachunku bankowego za okres 2015 r., zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć i sposobie ich zapłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z rachunków - stosowne zaświadczenie z banku lub kopia umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 77/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie daje podstaw do uznania, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", uprawniające do zwolnienia w całości od kosztów sądowych. Referendarz stwierdził też, że deklaracje podatkowe za rok 2015 r. wskazują, iż w tym okresie Spółka świadczyła usługi lub dostarczała towary, czyli ogólnie dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty wynoszące odpowiednio: 679.992 zł w I kwartale roku 2015, 616.482 w II kwartale roku 2015 zł, 599.563 zł w III kwartale roku 2015, 333.815 w IV kwartale roku 2015. Natomiast według deklaracji CIT-8 przychód w roku 2014 wyniósł 1.688.950,20 zł, koszty jego uzyskania 1.745.404,46 zł, a strata 56.454,26 zł. Z kolei z bilansu spółki za rok 2014 wynika, że posiada ona znaczne aktywa trwałe w kwocie 500.850 zł i obrotowe w kwocie 35.624,28 zł, co wyklucza przyznanie prawa pomocy. Zdaniem referendarza, strata finansowa, jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów, nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych, a skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. O możliwościach płatniczych skarżącej świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia zarówno warunków prowadzenia działalności gospodarczej, jak i sytuacji finansowej, Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Nie wykazała również, aby wyczerpała wszelkie możliwości pozyskania środków finansowych umożliwiających jej ponoszenie opłat sądowych. W szczególności, nie decyduje o tym oświadczenie wspólnika o wyłączeniu możliwości dokapitalizowania spółki. Ponadto, jako powód odmowy przyznania prawa pomocy referendarza wskazał fakt nieprzesłania przez skarżącą wszystkich dokumentów, o jakie była wzywana, co według referendarza stworzyło domniemanie, że mogłyby one wykazać, iż sytuacja Spółki jest w istocie lepsza od przedstawianej.
Od powyższego postanowienia Spółka w ustawowym terminie wniosła sprzeciw, w którym zarzuciła naruszenie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, pomimo że w sprawie zaktualizowały się przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wniosła o zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że od dwóch lat w swych sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się. Skala prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwany przychód nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej. Spółka przyznała, że posiada majątek ruchomy, ujęty w wykazie środków trwałych, ale składają się na niego niemal wyłącznie automaty do gry, które w obecnej sytuacji są trudno zbywalne, a w części zostały zatrzymane przez urzędy celne lub zajęte w toku prowadzonych egzekucji. Podkreśliła, że zajęty został też jej jedyny rachunek bankowy, co w istocie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Podniosła, że łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi obecnie 34.280 zł, a kwota wymagalnych kar pieniężnych wynosi 1.224.000 zł. Zarzuciła, że uiszczenie wpisu od skargi oznaczać będzie zamknięcie Spółce dostępu do drogi sądowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym również od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Według § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, co w świetle art. 245 § 3 P.p.s.a. stanowi żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczenia wymaga, że w razie przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem.
W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, gdyż stwierdził, że wykazana sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej nie daje podstaw do uznania, iż zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., umożliwiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazał przy tym na niemożliwość dokonania rzetelnej oceny sytuacji Spółki, z uwagi na nieprzedstawienie wszystkich obrazujących ją dokumentów, o które skarżąca została wezwana.
Dokonując oceny w tym zakresie, w związku z wniesionym sprzeciwem od powyższego postanowienia, należy zwrócić uwagę na trafny pogląd prezentowany w orzecznictwie, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody, natomiast przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04 oraz z 6 października 2004 r., GZ 61/04, dostępne - tak jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu - na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, a wartość środków trwałych wzrosła w stosunku do roku 2013 r. i wynosi 500.850,02 zł. Ze sprawozdań finansowych za lata 2013 i 2014 wynika, iż w roku obrotowym 2014 aktywa Spółki uległy powiększeniu ponad półtorakrotnie, tj. z kwoty 330.392,49 zł do kwoty 536.474,30 zł. Zwiększeniu uległa też poniesiona strata, z kwoty 149.368,31 zł do kwoty 167.360,10 zł.
Odnosząc się do zajęcia jedynego rachunku bankowego Spółki należy stwierdzić, że ta okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do żądania przyznania prawa pomocy. Spółka wprawdzie podniosła, że może to oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jednak nadal w obrocie gospodarczym funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą, gdyż wartość świadczonych usług i nabytych towarów według przedłożonych deklaracji VAT-7K w I, II, III i IV kwartale 2015 r. wyniosła odpowiednio 679.992 zł, 616.482 zł, 599.563 zł oraz 333.815 zł. Skarżąca nie wskazała także, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, bądź że objęta jest postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Brak jest też informacji, aby utraciła płynność finansową. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Oceny tej nie zmienia również wskazywana przez Spółkę strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wykazanie straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z 9 września 2013 r., II GZ 489/13; z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11).
Ponadto zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W związku z sygnalizowanymi trudnościami w zbyciu posiadanych przez Spółkę urządzeń do gier należy wskazać, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki, jakimi są automaty do gier, nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., II FZ 923/12). Poza tym, nawet jeżeli prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych zostało ograniczone w związku z zajęciem automatów do gier, bądź ich zabezpieczeniem przez właściwe organy w toku egzekucji i postępowań celnych, to brak jest dowodów wskazujących, iż te urządzenia do gier stanowią cały majątek trwały Spółki i że nie dysponuje ona innymi jego składnikami, ani że nie uzyskuje przychodów z innych, rodzajów działalności, które zostały wskazane w KRS. Z kolei, w związku ze wskazywaną kwotą wymagalnych zobowiązań z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych, wynoszącą 1.224.000 zł, a także zobowiązaniami wobec kontrahentów, w szczególności z tytułu umów najmu o dzierżawy, należy podnieść, że wydatki o charakterze cywilnoprawnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe.
Ponadto Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólnika. Złożyła jedynie oświadczenie, że jej dokapitalizowanie w formie dopłat od wspólnika nie jest przewidywane. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030, z późn. zm.) przewiduje możliwość zobowiązania się wspólników do dopłat. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, nie objętych powołanym przepisem, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15). Ze względu na ciągłą aktywność gospodarczą Spółki, wysokość kapitału zakładowego i wartość środków trwałych, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie skarżącej.
Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia strony, złożonym na urzędowym formularzu wniosku, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 i 3 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA: z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. To strona powinna zatem poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA: z 17 grudnia 2015 r., II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., II GZ 377/15 i powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie miała miejsce taka właśnie sytuacja, gdyż pomimo wezwania nie zostały przedstawione materiały źródłowe obrazujące aktualną kondycję finansową skarżącej, w szczególności zestawienia przychodów ze sprzedaży oraz kosztów zakupu za okres roku 2015, a także wyciągu z rachunku bankowego za ten sam okres, obrazującego dokonane operacje. Uniemożliwia to dokonanie pełnej i rzetelnej oceny aktualnej kondycji finansowej Spółki, a także weryfikację podnoszonych w sprzeciwie twierdzeń odnośnie ciężkiej sytuacji majątkowej Spółki. Jeśli sytuacja ta jest odmienna i - jak to wywodzi Spółka w sprzeciwie - skala prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwany przychód nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej, to wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia Spółka powinna przedstawić komplet dokumentów, z których wynikałaby jej aktualna sytuacja finansowa, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Ponadto, mając na względzie motywy rozstrzygnięcia referendarza podane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Spółka powinna dołączyć do sprzeciwu żądane wcześniej przez referendarza wyjaśnienia i dokumenty. Informacje zawarte w powyższych dokumentach należy, według Sądu, uznać za nieodzowne przy ustalaniu rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Spółki. W tych warunkach, zdaniem Sądu, niecelowe było ponowne wzywanie skarżącej do wykonania żądania referendarza.
W świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności, w ocenie Sądu, należy uznać, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie obejmowałyby wyłącznie kwotę 400 zł tytułem wpisu sądowego od skargi (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193, z późn. zm.). W konsekwencji, nie można przyjąć, iż skarżąca Spółka nie jest w stanie we własnym zakresie wygospodarować środków na pokrycie wpisu sądowego. Natomiast pozbawienie prawa do drogi sądowej ma miejsce jedynie wówczas, gdy odmawia się wnioskodawcy zwolnienia z kosztów sądowych i jednocześnie nie ma on obiektywnych możliwości pozyskania środków finansowych na poczet tychże kosztów.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w sprzeciwie i uznania, że skarżąca wykazała przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia.
Z tych względów, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło