I SA/Po 521/17

WyrokWSA w Poznaniu2017-10-20

Skład orzekający: Waldemar Inerowicz, Izabela Kucznerowicz, Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odpłatne zbycie nieruchomości, która została nabyta do majątku wspólnego małżonków, a następnie jeden z małżonków odziedziczył udział w tej nieruchomości po zmarłym współmałżonku, stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli zbycie następuje przed upływem pięciu lat od daty nabycia do majątku wspólnego, ale po upływie pięciu lat od daty śmierci współmałżonka?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odpłatnego zbycia nieruchomości nabytych przez małżonka w wyniku dziedziczenia, datą ich nabycia jest dzień nabycia tych nieruchomości do majątku wspólnego małżonków. W związku z tym, pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., biegnie od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło pierwotne nabycie do majątku wspólnego, a nie od daty dziedziczenia.
Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w związku ze sprzedażą nieruchomości. Nieruchomość została nabyta do majątku wspólnego małżonków w 2002 r. Po śmierci męża w 2012 r., strona nabyła jego udział w nieruchomości w drodze spadkobrania. Sprzedaż nieruchomości nastąpiła w 2013 r. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż udziału odziedziczonego po mężu podlega opodatkowaniu, ponieważ pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., należy liczyć od daty nabycia spadku (2012 r.), a nie od daty pierwotnego nabycia do majątku wspólnego (2002 r.).
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz strony skarżącej kwoty 217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant: sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 217 zł ( dwieście siedemnaście złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., odmówił [...] stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia [...].10.2016 r. [...], (dalej; strona, podatnik, skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. i jej zwrot w kwocie [...]zł na wskazany we wniosku rachunek bankowy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że w dniu [...].08.2013 r. dokonała sprzedaży nieruchomości położonej w P., przy ul. [...] nr [...], składającej się z działki o powierzchni [...] ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym o powierzchni użytkowej [...] m2, co wynika z aktu notarialnego Rep. A nr [...]. Przedmiotową nieruchomość wraz z mężem nabyła do majątku wspólnego w dniu [...].06.2002 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...]. Małżonkowie nie zawierali następnie żadnych umów wyłączających ustawową wspólność majątkową. Po śmierci męża w dniu [...].06.2012 r. wnioskodawczym przyjęła spadek po mężu jako spadkobierczyni testamentowa - akt notarialny Rep. A nr [...]. W dniu [...].06.2012 r. podatniczka dokonała w organie podatkowym zgłoszenia nabycia spadku w drodze złożenia formularza SD-Z2. W dniu [...].04.2014 podatniczka złożyła skorygowane zeznanie PIT-39 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 w związku ze sprzedażą przedmiotowej nieruchomości położonej w P., przy ul. [...] nr [...] w dniu [...].08.2013 r. i wpłaciła zadeklarowany podatek w kwocie [...]zł. Następnie przytaczając treść przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym wyjaśniła, że opodatkowanie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości wynikało z błędnego odczytania przez podatniczkę treści normy prawnej zawartej w tym przepisie. Podatniczka wskazała, że powyższy przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, w efekcie czego sprzedaż nieruchomości powinna pozostawać poza zakresem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W ocenie podatniczki małżeńska wspólność majątkowa jest wspólnością bezudziałową i różni się od ułamkowej tym, że nie można w niej określić udziałów każdego z małżonków. W czasie trwania małżeństwa nie został dokonany podział majątku (intercyza). Podatniczka wywiodła na tej podstawie, że nieruchomość nabyła już raz (wspólnie z małżonkiem) i nie może ponownie nabyć tej samej nieruchomości w drodze dziedziczenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wskazał natomiast, że w wyniku spadkobrania po zmarłym w 2012 r. małżonku B. B., z dniem jego śmierci, [...] nabyła w ramach masy spadkowej [...] części przysługującego mężowi za życia udziału we współwłasności nieruchomości. A zatem, z uwagi na fakt, że odpłatne zbycie odziedziczonego po śmierci małżonka udziału w przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 2013 r. tj. przed upływem 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy podatkowej, po stronie podatniczki wystąpiło źródło przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz obowiązek zapłaty 19% podatku. Pełnomocnik podatniczki pismem z dnia [...] listopada 2016 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie: - przepisu art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, podczas gdy, z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie jest możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia, - przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że znajdzie on w przedmiotowej sprawie zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, - naruszenie przepisu art. 217 konstytucji RP w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez egzekwowanie obowiązku podatkowego, który nie wynika bezpośrednio z treści przepisów prawa, - naruszenie przepisu art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Zdaniem pełnomocnika strony, sprzedaż nabytej wraz z mężem nieruchomości w roku 2002 (częściowo odziedziczonej w roku 2012) nie będzie źródłem przychodu, a tym samym nie wypełni przesłanki art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i będzie zwolniona z podatku dochodowego. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano na art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U z 2010 r., nr 51, poz. 307 ze zm.) - dalej u.p.d.o.f., który formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości następuje po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym miało miejsce nabycie lub wybudowanie, nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. W konsekwencji przychód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości i praw majątkowych w ogóle nie podlega opodatkowaniu. Istota rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi z jakim momentem strona nabyła zbywaną nieruchomość, bowiem od tej konkretnej daty biegnie pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.do.f. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest definicji ustawowej pojęcia "nabycie nieruchomości". Zatem, aby ustalić jaka czynność prawna wyznacza początek biegu pięcioletniego terminu, określonego w analizowanej normie prawnej, należy odwołać się do regulacji zawartych w prawie cywilnym, a mianowicie regulacji zawartych w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.) oraz w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.). Analizując przepisy art. 31 § 1 K. r. o., art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 196 § 1 i § 2, art. 922, art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego, organ odwoławczy stwierdził, że pojęcie "nabycie" zawarte w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. obejmuje swym zakresem nabycie praw lub rzeczy, w sposób opisany w art. 925 k. c., a więc w wyniku spadkobrania. Wobec tego, początek biegu terminu pięcioletniego należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie przez stronę prawa do spadku. Ponieważ od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie spadku (udziału w nieruchomości) nie upłynęło 5 lat, przychód z jej zbycia stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. Zważywszy na okoliczność, że nabycie nieruchomości przez małżonków [...] i [...] do ich majątku wspólnego nastąpiło w roku 2002, a jej zbycie przez stronę w 2013 r., to otrzymanie w drodze spadku po małżonku w 2012 r. części nieruchomości zakupionej do wspólnego majątku w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej stanowi nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Pięcioletni termin, o którym mowa w powyższym przepisie biegnie nie od końca od 2002 r., kiedy to nabycie nieruchomości nastąpiło do wspólnego majątku małżonków lecz od 2012 r. W konsekwencji przychód ze sprzedaży udziału odwołującej w wysokości [...] części nieruchomości nabytego w 2002 r. nie podlega opodatkowaniu, jako że został zbyty po upływie 5 letniego okresu wynikającego z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Natomiast, przychód ze sprzedaży [...] udziału przypadającego uprzednio zmarłemu mężowi, jako nabyty z chwilą spadkobrania, a zatem w dniu [...].06.2012 r. podlega opodatkowaniu. Za nieprawidłowy organ odwoławczy uznał zarówno zarzut naruszenia przepisu art. 31 Kodeksu rodzinnego opiekuńczego, jak i przepisu art. 2a Ordynacji podatkowej. Ustosunkowując się do powoływanych przez stronę wyroków, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odnoszą się one do konkretnych spraw, w danym stanie faktycznym i jako takie nie stanowią źródła obowiązującego prawa. Stanowisko w nich zawarte jest znane organowi odwoławczemu, ale organ nie podziela jednak zawartego w nich poglądu. Stanowisko wyrażone w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zostało oparte na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym m. in. w wyrokach NSA: z dnia 19.05.2016 r. II FSK 1065/14, z dnia 27.01.2016 r. II FSK 2319/13, z dnia 16.07.2015 r., II FSK 932/13; z dnia 18.02.2014 r. II FSK 832/12; z dnia 24.06.2014 r. II FSK 1764/12;, z dnia 04.11.2009 r. II FSK 1054/09. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w niezakwestionowanym przez stronę stanie faktycznym sprawy nie doszło zatem do naruszenia prawa materialnego. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik [...], wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 31 kodeksu rodzinnego opiekuńczego, poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdujących się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, podczas gdy, z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego wspólnego jej nabycia; - art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie - poprzez uznanie, że nabycie, o którym mowa w tym przepisie dotyczy również dziedziczenia po zmarłym małżonku, z którym spadkobiercę łączyła wspólność majątkowa ustawowa, a w efekcie uznanie, że znajdzie on uznanie w przedmiotowej sprawie; - art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez egzekwowanie obowiązku podatkowego, który nie wynika bezpośrednio z treści przepisów prawa; - art. 120 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez utrzymanie w mocy podlegającej uchyleniu decyzji naruszającej normy prawa materialnego oraz normy postępowania podatkowego; - art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy istniały przesłanki do jego zastosowania w sprawie. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W ocenie pełnomocnika, skoro z uwagi na wspólność majątkową, nie można wyodrębnić udziałów, które skarżąca oraz - odrębnie - jej mąż posiadali w chwili nabycia nieruchomości w małżeństwie, to nie można też przyjąć, że pięcioletni termin biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze spadku. Zdaniem pełnomocnika, odmienne stanowisko, Dyrektora Izby Skarbowej, co do "momentu" nabycia nieruchomości i udziału w nieruchomości przypadającego skarżącej, prowadzi natomiast w sposób nieuprawniony, do uznania, że dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych moment ten powinien być ustalany powtórnie w kontekście śmierci małżonka i zbycia nieruchomości. Na skutek powyższego, zdaniem skarżącej, organy obu instancji naruszyły przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i uznanie, że znajdzie on w przedmiotowej sprawie zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podniesiono także zarzut, że organ odwoławczy, dokonując interpretacji przepisu art. 10 ust. pkt 8 lit. a) powołanej ustawy, dokonał jego rozszerzającej wykładni, tymczasem przepis ten zawiera zdefiniowany i zamknięty katalog źródeł przychodów przez co powinien być interpretowany ściśle - co stanowi kolejne rażące naruszenie organu podatkowego. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji dokonując interpretacji pojęcia "nabycie nieruchomości" uznały, że obejmuje ono swym zakresem nabycie praw lub rzeczy w sposób opisany w art. 925 k.c., a więc w wyniku spadkobrania, przez co początek biegu terminu pięcioletniego należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie przez skarżącą prawa do spadku. W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie w efekcie doszło do zastosowania przez organy podatkowe wykładni na korzyść fiskusa (in dubio pro fisco), która miała charakter wykładni rozszerzającej, co skutkowało w sposób nieuprawniony zmianą zakresu stosowania art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., poprzez objęcie jego skutkami takich stanów faktycznych, których opodatkowanie nie jest wyraźnie i jednoznacznie wskazane w ustawie. Nadto zdaniem pełnomocnika skarżącej, z uwagi na istniejące po stronie organu wątpliwości co do interpretacji przedmiotowego przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., organ powinien odwołać się do normy przewidzianej w art. 2a Ordynacji podatkowej i orzec na korzyść skarżącej. W konsekwencji pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę oraz wskazał na uchwałę NSA w sprawie II FPS 2/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczył odpowiedzi na pytanie, czy stosując art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. za datę nabycia nieruchomości lub prawa majątkowego, należy uznać datę nabycia do majątku wspólnego małżonków, czy datę nabycia spadku, w przypadku gdy dochodzi do zbycia przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym na podstawie dziedziczenia nastąpiło nabycie przez małżonka pozostałego przy życiu udziału w nieruchomości lub w prawie nabytym do majątku wspólnego ponad własny udział po ustaniu wspólności majątkowej na skutek śmierci drugiego małżonka. Poglądy judykatury w tej kwestii nie były zgodne. Jedna linia orzecznicza przyjmowała, że ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków ukształtowany został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Zgodnie z tym poglądem "nabycie", którym posługuje się ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., oznacza każde przeniesienie na nabywcę własności rzeczy w ramach spadku, innej jednostronnej czynności, na podstawie aktu prawnego, umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy. Zgodnie z ogólną zasadą uregulowaną w art. 43 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Co do zasady, wspólność majątkowa ma charakter tymczasowy (czas trwania współwłasności małżeńskiej majątkowej), zaś jej ustanie rodzi trwałe skutki, w tym w zakresie prawa podatkowego. Stosownie do art. 50ą K.r.o., w razie ustania wspólności udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej, co w konsekwencji oznacza, że z chwilą ustania wspólności, np. w wyniku śmierci jednego ze współmałżonków, dochodzi do przekształcenia współwłasności łącznej we współwłasność w częściach ułamkowych (zwykłą), a udział każdego z małżonków w majątku wspólnym według domniemania jest równy udziałowi drugiego współmałżonka. Podkreślano, że zawarte w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. pojęcie "nabycie" obejmuje swym zakresem również nabycie wskazanych w tym przepisie praw lub rzeczy, w sposób opisany w art. 925 k.c., a więc w wyniku spadkobrania. Skoro spadkobranie (dziedziczenie) stanowi nabycie danej rzeczy lub prawa w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., to chwila (data) takiego nabycia (otwarcie spadku) decyduje o rozpoczęciu biegu 5-letniego terminu wymienionego w tym przepisie, przy czym nabycie takie dotyczy całości prawa (lub rzeczy), bądź jego części (udziału), zaś o tym, co wchodzi w skład spadku i jaki jest krąg spadkobierców, rozstrzygają przepisy prawa cywilnego (tak NSA w wyroku z 27 stycznia 2016 r., II FSK 2319/13). Zaakcentowano również, że zaaprobowanie poglądu, zgodnie z którym nabycie w całości przez małżonka spadkodawcy w trakcie trwania wspólności majątkowej nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej bądź prawa wieczystego użytkowania gruntów oznaczałoby, że stanowiłoby ono wyłączną własność tego małżonka, a to z kolei oznaczałoby, iż nie mógłby on dziedziczyć po spadkodawcy, gdyż to jemu, a nie im wspólnie, przysługiwało to prawo (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 29 stycznia 2009 r., I SA/Gl 1061/08 oraz NSA w wyroku z 4 listopada 2010 r., II FSK 1054/09). Pogląd przeciwny przyjmował z kolei, że wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich i została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Nabycie nieruchomości w czasie trwania wspólności majątkowej wiąże się z nabyciem przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwencją takiego rozwiązania, w przypadku sprzedaży tego prawa, jest uznanie, że każdy z małżonków zbywałby to prawo w całości, a nie w określonym udziale, jako że jest to wspólność bezudziałowa. Powyższy pogląd przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - m.in. w wyrokach z: 20 maja 2016 r., II FSK 1249/14; 20 lipca 2016 r., II FSK 1431/14; a także wojewódzkich sądów administracyjnych - m.in. w prawomocnych wyrokach: WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013 r., I SA/Ke 396/13; WSA w Gdańsku z 9 września 2014 r., I SA/Gd 716/14; WSA w Bydgoszczy z 24 marca 2015 r., I SA/Bd 55/15; WSA w Szczecinie z 25 czerwca 2015 r., I SA/Sz 451/15; WSA w Poznaniu z 10 listopada 2015 r., I SA/Po 1146/15. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3874/14 skierował pytanie prawne do składu siedmiu sędziów celem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości prawne, dotyczącego wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., głównie zaś zagadnienia czy źródłem przychodu jest odpłatne zbycie nieruchomości lub innego prawa majątkowego, w sytuacji, gdy do zbycia dochodzi po upływie pięciu lat od daty jej nabycia do majątku wspólnego, a przed upływem pięciu lat od daty śmierci jednego z małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17 przyjął, że "Dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) nabytych przez małżonka w wyniku dziedziczenia, datą ich nabycia lub wybudowania w rozumieniu tego przepisu jest dzień nabycia (wybudowania) tych nieruchomości i praw majątkowych do majątku wspólnego małżonków". Uzasadniając podjętą uchwałę, Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował m.in., że skoro, nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia nieruchomości, to nie można też przyjąć, że pięcioletni termin biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze spadku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla oceny skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości kluczowy jest moment poniesienia wydatku na nabycie tego składnika do majątku wspólnego i to, że tego wydatku – w momencie jego poniesienia – nie można przypisać jednemu bądź drugiemu małżonkowi w udziałach o określonej wielkości. NSA zwrócił uwagę, że inne rozumienie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. prowadziłoby do niezamierzonego przez ustawodawcę opodatkowania przychodu ze źródła – odpłatne zbycie nieruchomości - zamiast dochodu i bezzasadnie różnicowałaby sytuację podatników w zależności od sposobu nabycia. Z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. To znaczy, że podmioty należące do tej samej kategorii muszą być traktowane równo, zaś podmioty należące do różnych kategorii mogą być traktowane różnie (por. wyroki TK z: 13 grudnia 2007 r. w sprawie SK 37/06; 26 lutego 2008 r. w sprawie SK 89/06; 22 lipca 2008 r., w sprawie P 41/07; 11 maja 2010 r. w sprawie SK 50/08 oraz 23 listopada 2010 r. w sprawie K 5/10). Zdaniem NSA brak szczegółowych unormowań zagadnienia nabycia w treści art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w odniesieniu do małżeńskiej wspólności ustawowej nie może prowadzić do nakładania obowiązku w drodze niejasnych przepisów pozostawiając w istocie nadmierną swobodę organom podatkowym w kreowaniu obowiązku podatkowego. Jest to poza tym nieusprawiedliwione o tyle, że niewątpliwie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. ogranicza w istotny sposób swobodę dysponowania prawem własności i innymi prawami w tym przepisie wymienionymi. Z tej przyczyny, jako przepis o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle, a wątpliwości prawne powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (ONSA 1997, nr 2, poz. 51). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w obecnym stanie prawnym zasada in dubio pro tributario wyrażona jest normatywnie w art. 2a O.p., a to potwierdza zasadność przyjętego rozstrzygnięcia. Należy wskazać, że Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę związany jest dyrektywą zawartą w art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a)., zgodnie z którą jeżeli skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie obliguje składy orzekające sądów administracyjnych do podjęcia rozstrzygnięcia w rozpoznawanych sprawach zgodnie ze stanowiskiem zajętym w uchwale, albo jeżeli nie podzielają tego stanowiska, wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez odpowiedni skład. W niniejszej sprawie skład orzekający Sądu nie znalazł podstaw do odejścia od nakazu wyrażonego w w/w przepisie, a to przesądzało o związaniu go poglądem prawnym wyrażonym w uchwale z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17 (dostępna na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej uwzględni ocenę prawną przedstawioną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz w wyżej cytowanej uchwale NSA. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a uwzględniając skargę orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło