IV SA/Po 1205/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy w Połajewie z dnia 31 maja 2012 r. nr XI/80/2012 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 31 maja 2012 r. Rady Gminy w Połajewie podjęła uchwałę nr XI/80/2012 w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego obejmującego część obrębu Młynkowo w Gminie Połajewo (zwaną dalej: Uchwała). Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. (data wpływu do urzędu [...] lipca 2014 r.) G. P. (zwany dalej: skarżący) skierował do Rady wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego wskazaną Uchwałą. Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. (doręczonym dnia [...] sierpnia 2014 r.) Wójt Gminy [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi na ww. wezwanie nie uwzględniając go. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. (data wpływu do urzędu [...] sierpnia 2014 r.) skarżący ponownie zwrócił się do Rady wzywając do usunięcia naruszenia interesu prawnego ww. Uchwałę. Pismem z dnia [...] września 2014 r. Rada Gminy udzieliła skarżącemu odpowiedzi na powyższe pismo informując, że nie będzie podejmowała czynności zmierzających do unieważnienia wymienionej Uchwały. Pismem z dnia [...] października 2014 r. (data wpływu do urzędu [...] października 2014 r.) skarżący zaskarżył Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się stwierdzenia jej nieważności. W dniu [...] listopada 2014 r. do sądu wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania Sądu jest wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie adwokata w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek skargi na Uchwałę. W myśl art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwana dalej: Ppsa), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 Ppsa, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona. Przy czym bezzasadność skargi powinna wynikać z jasnych, bezwzględnie obowiązujących przepisów, niepodlegających różnej wykładni. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Do takich sytuacji należy okoliczność wniesienia skargi z oczywistym uchybieniem terminu – w sytuacji braku wniosku i podstaw do jego przywrócenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 2, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2013 r., s 905). Sąd stwierdził, że skarga G. P. została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, a zatem mamy do czynienia z oczywistą bezzasadnością tej skargi, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania stronie prawa pomocy, na zasadzie art. 247 Ppsa. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa, Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na Uchwałę na podstawie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 j.t. z późn. zm., zwanej dalej: Usg). Zgodnie z powołanym art. 101 ust. 1 i 3 tej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone Uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć Uchwałę do sądu administracyjnego, a w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym Przepis art. 53 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, który ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi na Uchwałę organu. Pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie) oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przez jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwania. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego, to w tym terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania powinna być wniesiona skarga. Tak więc jeżeli organ udzielił odpowiedzi na wezwanie po upływie 60 dni liczonych od dnia wniesienia wezwania to nie "otwiera" się termin 30 dni na wniesienie skargi liczony od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego zaskarżoną Uchwałą zostało wniesione do organu w dniu [...] lipca 2014 r. Odpowiedź na wezwanie skarżącego została udzielona pismem z dnia [...] lipca 2014 r. i doręczona skarżącemu dnia [...] sierpnia 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Organ "zmieścił się" zatem w 30-dniowym terminie na udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia. Od tego zatem dnia w stosunku do skarżącego biegł 30-dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który upłynął z dniem [...] września 2014 r. Mając na względzie powyższe, należało stwierdzić, że skarga G.P. nie może zostać uwzględniona, albowiem jako spóźniona podlega odrzuceniu, co przesądza o jej oczywistej bezzasadności. Odnosząc się do faktu dwukrotnego złożenia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego sąd zaznacza, że nie należy instytucji wezwania, o której mowa w art. 101 ust. 1 Usg, traktować jako czynności nie wywołującej żadnych skutków prawnych, która może być powtarzana wielokrotnie bez ograniczeń. W orzecznictwie ugruntowany i powszechnie obowiązujący jest pogląd, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną przysługującą konkretnemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały tylko jednokrotnie (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 24 czerwca 2002 r., OSA 2/02, publ. ONSA 2003/1/2 a także liczne postanowienia NSA: z 12 lutego 2013 r. - II OSK 227/13, z 6 lipca 2012 r.- I OSK 1516/12, z 13 marca 2012 r.- II OSK 596/12, z 2 czerwca 2011 r.- I OSK 895/11, z 11 maja 2011 r. - II OSK 744/11, z 3 marca 2011 r. - II OSK 202/11, z 13 stycznia 2011 r. - II OSK 2488/10, z 25 maja 2009 r. - II OSK 769/09, z 16 grudnia 2008 r. - II OSK 552/08, z 13 marca 2012 r. – II OSK 596/12 dostępne w internecie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmienne rozumienie wezwania stawiałoby wnoszących skargi - na podstawie przepisów przewidujących skierowanie wezwania do usunięcia naruszenia prawa - w pozycji bardziej uprzywilejowanej, niż inne podmioty wnoszące skargi na podstawie innych przepisów. Ilekroć ustawodawca mówi w przepisach prawnych o środkach odwoławczych, ma na myśli prawo określonego podmiotu do jednokrotnego wniesienia danego środka od danego aktu administracyjnego. Traktując wezwanie do usunięcia naruszenia jako surogat środka odwoławczego, nie ma jednocześnie podstaw, by je traktować inaczej, niż określają to przepisy w stosunku do klasycznych środków odwoławczych w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wszystkich podmiotów wobec prawa. Powyższe oznacza, iż następne pisma w tej samej sprawie, pochodzące od tego samego podmiotu, są bezskuteczne. Nie są one zatem wezwaniami w rozumieniu przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W sprawnie niniejszej zatem termin do wniesienia skargi musi być liczony od daty pierwszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 24 czerwca 2002 r., OSA 2/02, publ. ONSA 2003/1/2). W tej sytuacji Sąd stwierdził, ze zachodzą przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z powodu oczywistej bezzasadności skargi, o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia.