IV SA/Po 488/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 02 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 3 czerwca 2024 r. skarżąca A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 02 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stajni w części rozbudowy nr [...] i nr [...] na działce o nr ewid [...] w N. . Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2024 r. Przewodniczącej Wydziału IV wezwano skarżącą m.in. do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł pod rygorem odrzucenia skargi (k. 14-16 akt sąd.). Pismem z dnia 8 lipca 2024 r. A. S. wniosła o zwolnienie z kosztów postępowania (k. 3 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). W związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przesłano skarżącej wezwanie do podpisania wniosku, a także urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 1, 5-6 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). Wezwania z dnia 12 lipca 2024 r. zostały przesłane na adres skarżącej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania do usunięcia wymienionych wyżej braków wniosku o przyznanie prawa pomocy nie została przez Skarżącą odebrana i została zwrócona do Sądu po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 30 lipca 2024 r. (k. 7 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). Zarządzeniem z dnia 3 września 2024 r. starszy referendarz sądowy w sprawie o sygn. akt IV SPP/Po 75/24 pozostawił wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (k. 9-11 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24) w związku z tym, że skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy – na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r., poz. 935). Zarządzenie referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 03 września 2024 r. zostało skarżącej przesłane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 4 września 2024 r. i ponownie przesyłka nie została przez nią odebrana. Przesyłka została zatem zwrócona do Sądu po dwukrotnym awizowaniu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 24 września 2024 r. (k. 15 akt o sygn. IV SPP/Po 75/24). W związku z tym, zarządzenie z dnia 3 września 2024 r. ma skutki prawomocnego orzeczenia od dnia 21 września 2024 r. (postanowienie o stwierdzeniu prawomocności z 10 października 2024 r., k. 9v akt o sygn. IV SPP/Po [...]). Zarządzeniem z dnia 15 października 2024 r. skarżąca A. S. została wezwana do wykonania w terminie 7 dni prawomocnego zarządzenia z 27 czerwca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi w przypadku niewykonania tego obowiązku w zakreślonym terminie (k. 40 akt sąd.). Wezwanie zostało przesłane na adres pocztowy skarżącej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została osobiście odebrana przez skarżącą w dniu 4 listopada 2024 r. (k. 42 akt sąd.). Do dnia dzisiejszego nie uiszczono wpisu od skargi, co wynika z informacji z Kasy Sądu (k. 46 akt sąd.). Skarżąca nadesłała jedynie pismo datowane na dzień 12 października 2024 r. (nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 12 listopada 2024 r., data wpływu do Sądu: 13 listopada 2024 r., k. 44 i 45 akt sąd.), w którym wskazała, że wezwanie o wpis jest przedwczesne, bowiem w dniu 9 lipca 2024 r. złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej, wniosek o zwolnienie z kosztów w dalszym ciągu nie został rozpoznany i związku z tym wezwanie z dnia 15 października 2024 r. jest przedwczesne. Nadto poinformowała, że nie posiada dostatecznych środków by ponieść koszty wpisu sądowego i wyłącznie zwolnienie jej o tej opłaty zapewni możliwość ochrony przysługujących jej praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Koniecznymi warunkami przyjęcia sprawy do rozpoznania przez sąd administracyjny jest jej złożenie bez braków formalnych oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Warunek przyjęcia sprawy ze skargi na decyzje organu administracji publicznej do rozpoznania poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi został przewidziany w art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. Zgodnie z art. 212 § 1 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna, natomiast stosownie do art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. wpis pobiera się od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji. Pismem takim jest także skarga na decyzję organu, jak w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Stały wpis sądowy w niniejszej sprawie dotyczącej skargi na decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. z 2021r., poz. 535). Wobec tego skarżąca została wezwana do wykonania wezwania do uiszczenia należnego wpisu od skargi w zakreślonym 7-dniowym terminie oraz pouczona o skutkach braku wykonania tego wezwania. Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem w dniu 12 listopada 2024 r. z uwagi na dzień świąteczny 11 listopada 2024 r. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca złożyła pismo, w którym stwierdziła, że wniosek o przyznanie jej prawa pomocy i zwolnienie w całości z konieczności uiszczenia kosztów sądowych nie został rozpoznany. Wyjaśnienia wymaga, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy na wniosek z 9 lipca 2024 r. była przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego WSA w Poznaniu i z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy został on pozostawiony bez rozpoznania. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Nawet ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych, czyli wstrzymujących wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09; z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10; z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygniecie w przedmiocie prawa pomocy w chwili ustawowo oznaczonej (art. 168 § 1 w zw. z art. 259 § 3 p.p.s.a.) staje się prawomocne i od tej chwili wiąże m.in. sąd, który je wydał (art. 170 w zw. z art. 259 § 3 p.p.s.a.). Jako orzeczenie nie rozstrzygające o istocie sprawy nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, ale ma pełny przymiot prawomocności, inaczej - wiążącą moc skonkretyzowanej i zindywidualizowanej przez sąd normy prawnej. Z mocy tej wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu i faktu tego nie zmienia obowiązek ponownego wezwania do uiszczenia opłaty - ze wskazaniem kwoty oraz skutków jej nieuiszczenia. Nawet ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w wezwaniu na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy rozstrzygnięciem o skutkach prawomocnego orzeczenia sąd odmówił stronie przyznania prawa pomocy, ponowny wniosek w tym zakresie nie zwalnia strony od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w zakreślonym terminie (por. postanowienia NSA: z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 969/16; z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10; z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FZ 67/21; z dnia 08 czerwca 2022 r., sygn. akt III FZ 257/22; z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, z dnia 11 kwietnia 2017 r., II GZ 265/17; CBOSA). W związku z tym, że wniosek o prawo pomocy został załatwiony w sposób niekorzystny dla skarżącej (pozostawiono go bez rozpoznania) należało ponownie wezwać skarżącą do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, co zostało dokonane zarządzeniem z dnia 15 października 2024 r. Z akt sądowych sprawy wynika, że skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego została prawidłowo przesłana na adres skarżącej. Skarżąca osobiście odebrała kierowane do niej wezwanie (art. 67 § 5 p.p.s.a.) w dniu 4 listopada 2024 r. Od tego dnia liczyć należy termin 7 dni na wykonanie wezwania, który upłynął w dniu 12 listopada 2024 r. (wtorek) na podstawie art. 83 § 2 p.p.s.a. Skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w zakreślonym w wezwaniu terminie. Przesłała jedynie do Sądu pismo datowane na dzień 12 października 2024 r. w którym twierdziła, że jej wniosek o prawo pomocy nie został rozpoznany, co nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Skarżąca, co prawda, nie odebrała ani wezwania do uzupełnienia braków tego wniosku o prawo pomocy w sprawie o sygn. akt IV SPP/Po 75/24, ani samego odpisu zarządzenia o pozostawieniu go bez rozpoznania, ale sprawa prawa pomocy była procedowana i zakończyła się zarządzeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, które po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, wywołuje skutki prawomocnego orzeczenia. Nadto, doręczenia tychże przesyłek dokonano skutecznie i po ich zwrocie do Sądu pozostawiono je w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. Przesyłki adresowane do skarżącej w sprawie o sygn. akt IV SPP/Po 75/24 zostały prawidłowo dwukrotnie awizowane oraz pozostawione na okres 14 dni w placówce pocztowej zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. Następnie przesyłki zostały zwrócone do WSA w Poznaniu, z uwagi na brak ich podjęcia przez skarżącą. W tym stanie rzeczy doręczenie uznaje się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu na jaki przesyłkę pozostawia się w urzędzie pocztowym (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Przesyłki były wysyłane na ten sam adres, z którego skarżąca odbierała późniejsze przesyłki, a dodatkowo widnieje on na skardze oraz ostatnim piśmie skarżącej datowanym na 12 października 2024 r. Adres doręczenia był zatem prawidłowy, przy czym skarżąca nie poinformowała Sądu o zmianie adresu zgodnie z obowiązkiem wynikającym z doręczonego jej pisma z dnia 28 czerwca 2024 r. o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę na podstawie przepisu art. 70 § 2 p.p.s.a. (k. 17 i 33 akt sąd.). Reasumując, po otrzymaniu pierwszego wezwania do uiszczenia wpisu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie wpadkowe w tym zakresie prawomocnie zakończyło się dla skarżącej niekorzystnie, po czym skarżąca została wezwana do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skarżąca miała w takiej sytuacji obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05; z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FZ 67/21; CBOSA). Skarżąca, pomimo skutecznego doręczenia wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 czerwca 2024 r., nie uiściła prawem wymaganego wpisu od skargi. Bez znaczenia jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy także okoliczność, że w piśmie wniesionym do Sądu 12 listopada 2024 r., zatem w ostatnim dniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżąca poinformowała, że nie posiada dostatecznych środków by ponieść koszty wpisu sądowego. Nawet jakiekolwiek twierdzenia o zmianie okoliczności faktycznych wniosku o przyznanie prawa pomocy są o tyle bezpodstawne, że pierwotny wniosek nie był rozpoznany merytorycznie, gdyż strona nie przedstawiła potrzebnych danych na urzędowym formularzu PPF, co w efekcie doprowadziło do pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania (prawomocnie). Powtórzyć należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby bowiem doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty (tak też NSA w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt III FZ 257/22, CBOSA). W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić z powodu braku uiszczenia wpisu od skargi pomimo prawidłowego wezwania do jego uzupełnienia w zakreślonym terminie i pouczeniu o skutkach braku wykonania zarządzenia. Sąd na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd wydał postanowienie na posiedzeniu niejawnym.