II SA/Rz 445/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-10-21

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Karina Gniewek – Berezowska, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie scaleniowe z mocy prawa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów, mimo że nie rozpoznało wszystkich wniesionych odwołań i wniosków procesowych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn procesowych, stwierdzając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, nie rozpoznając wszystkich wniesionych odwołań i wniosków procesowych. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, prowadząc do przedwczesnego zakończenia postępowania odwoławczego i niemożności rozpoznania odwołań wniesionych przez pozostałe strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie utrzymującej w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania scaleniowego. Postępowanie scaleniowe trwało od 2010 roku i było wielokrotnie przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Skarżący zarzucili organom naruszenie prawa własności, prawa do sądu oraz przepisów postępowania, w tym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i dowolną ocenę materiału dowodowego. Sąd uchylił decyzję SKO z przyczyn procesowych, wskazując na nierozpoznanie wszystkich wniesionych odwołań i wniosków procesowych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skarg M. B., E. Ł., J. K., M. P., M. K., R. K., R. K., T. B., T. D., W. K., W. D., W. B. i W. F. oraz H. G. i S. G. a także P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SKO.4162/1/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania scaleniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżących M. B., E. Ł., J. K., M. P., M. K., R. K., R. K., T. B., T. D., W. K., W. D., W. B. i W. F. kwoty po 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ oraz na rzecz skarżących H. G. i S. G. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ i na rzecz skarżącego P. G. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SKO.4162/1/2023, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks - postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – "k.p.a.") oraz art. 6 ust. 1 o szczególnych rozwiązaniach związanych z potwierdzaniem aktualności nowego oznaczenia oraz nowego stanu prawnego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia gruntów (Dz. U. z 2022 r., poz. 2417 ze zm. – dalej: "ustawa"), którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta", "organ I instancji") z 1 czerwca 2023 r. nr G.6821.1.1.2022 w sprawie umorzenia z mocy prawa postępowania scaleniowego na terenie wsi H. gm. [....] wszczętego ostatecznym postanowieniem Starosty [...] z dnia 8 lutego 2010 r. znak; GN 11-60170-15/2010. Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy na wniosek właścicieli większości gruntów położonych we wsi H. gmina [....], postanowieniem z 8 lutego 2010 r. Starosta wszczął postępowanie scaleniowe we wsi H. o powierzchni 2.156,93 ha z wyjątkiem zwartych kompleksów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...]. Do wykonania prac scaleniowych upoważniony został geodeta H.S. Postanowienie zostało odczytane na zabraniu uczestników scalenia 21 lutego 2010 r. a następnie dokonano wyboru członków Rady Uczestników Scalenia. Postanowienie zostało obwieszczone. Dla realizowanego przedsięwzięcia została wydana decyzja Starosty z 25 czerwca 2008 r. nr Oś.7633-14/08 o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia: Scalenie gruntów wsi H., gmina [...], powiat [...]i, województwo [...]. Następnie 4 marca 2010 r. na posiedzeniu Rady Uczestników Scalenia ustalono zasady szacunku porównawczego gruntów oraz ustalenia cen gruntów obowiązujących przy dopłatach. Na zebraniu uczestników scalenia 21 marca 2010 r. uczestnicy scalania określili zasady szacunku porównawczego gruntów i dokonali zmiany w Radzie Uczestników Scalenia. Następnie wskazano zgłoszonych do Starostwa przedstawicieli instytucji do komisji pełniącej funkcje doradcze przy procesie scalenia. Postanowieniem z 23 marca 2010 r. Starosta powołał komisje pełniąca funkcję doradcze przy szacowaniu gruntów, opracowaniu projektu scalenia oraz badaniu zastrzeżeń na szacunek i projekt scalenia. Skład komisji został następnie zmieniony postanowieniem z 5 maja 2010 r. Uczestnicy scalenia 29 sierpnia 2010 r. na zebraniu uczestników scalenia zostali zapoznani z wynikami szacunku porównawczego scalanych gruntów. Następnie szacunek porównawczy gruntów został udostępniony uczestnikom scalenia w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 7 września 2010 r. do publicznego wglądu zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1197 ze zm. - dalej "ustawa scaleniowa"). Na zebraniu uczestników scalenia 16 września 2010 r. uczestniczy postępowania wypowiedzieli się za przyjęciem szacunku gruntów sporządzonym w dniach 24 marca 2010 r. do 25 maja 2010 r. Postanowieniem z 8 listopada 2010 r. Starosta powiększył obszar scalenia o 1,4995 ha obejmujący grunty położone we wsi B. gm. [....]. W okresie od 22 maja 2012 r. do 20 lipca 2012 r. uczestnicy scalenia mogli zapoznać się indywidualnie z powierzchnią i wartością szacunkową wydzielonych gruntów. Postanowieniem z 12 lipca 2012 r. Starosta powiększył obszar scalenia o 0,82 ha obejmujący grunty położone we wsi F. i P. gm. [...] oraz wieś B. gm. [....]. Na ogólnym zebraniu uczestników scalenia 19 kwietnia 2013 r. odczytana została decyzja Starosty z dnia 29 marca 2013 r. nr GN II-60170-15/2010 w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi H. o ogólnym obszarze 2157,6371 ha poszerzonym o cześć gruntów wsi B., gmina [...] o powierzchni 1.6495 ha, wsi F., gmina [...] o powierzchni 0,26 i wsi P., gmina [...] o powierzchni 0,41 ha zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia przez upoważnionego geodetę Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. SKO w Rzeszowie decyzją z 31 grudnia 2013 r. nr SKO.4162/22/2013 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, jednak w części dotyczącej wskazanych działek uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zaś w stosunku do części działek uchyliło zaskarżoną decyzje i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie. Postanowieniami z 29 lipca 2014 r. nr SKO.4162/5/2014, z 28 marca 2014 r. nr SKO.4162/6/2014, z 28 marca 2014 r. nr SKO.4162/12/2014, z 28 marca 2014 r. nr SKO.4162/2/2014, z 28 marca 2014 r. nr SKO.4162/3/2014, z 31 grudnia 2013 r. nr SKO.4162/21/2013, SKO odmówiło, w stosunku do wymienionych w każdym z postanowień uczestników scalenia, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienia zostały uchylone wyrokami WSA w Rzeszowie odpowiednio z dnia: 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1185/14, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1153/15; z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 686/14, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 789/15; z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 960/14; z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 961/14, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 702/15; z dnia 29 października 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 962/14; z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 474/14 utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 984/15. Natomiast postanowieniem z 31 grudnia 2013 r. nr SKO.4162/4/2013, SKO stwierdziło, w stosunku do wymienionych w postanowieniu uczestników scalenia, niedopuszczalność odwołań i uchybienie terminu do wniesienia odwołań. Postanowienie to zostało uchylone wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 472/14 utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 791/15. Natomiast wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 53/15 WSA w Rzeszowie uchylił decyzję SKO z 31 grudnia 2013 r. Sąd wskazał na uchybienie zasadzie łącznego rozpoznania odwołań. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1736/15 NSA oddalając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w całości podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Ponadto Starosta decyzją z 9 lipca 2014 r. nr GN-II.6821.1.94.2014 zatwierdził projekt scalenia gruntów obejmujący działkę nr [...] w H. Decyzją z 31 października 2018 r. nr SKO.4162/33/2014, SKO uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1371/18 WSA w Rzeszowie oddalił skargę na powyższą decyzję. Z kolei decyzją z 18 lutego 2015 r. nr GN-II.6821.91.2014 Starosta umorzył postępowanie w części dotyczącej działki nr [...] w H. i zatwierdził projekt scalenia gruntów w stosunku do działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] w H. Decyzją z dnia 27 listopada 2015 r. nr SKO.4162/22/2013, SKO utrzymało powyższą decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 15 października 2016 r., sygn. II SA/Rz 89/16 WSA w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji. Decyzją z 16 października 2017 r. nr SKO-4162/2/2017 SKO uchyliło decyzję Starosty z 29 marca 2013 r. w części w stosunku do działek stanowiących własność wymienionych w decyzji uczestników scalenia i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; w zakresie działek wymienionych w decyzji uczestników scalenia uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tej części, w pozostałym zaś zakresie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 107/18 WSA w Rzeszowie uchylił powyższą decyzję SKO. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2772/18. Kolejno organ odwoławczy decyzją z 10 grudnia 2020 r. nr SKO.4162/7/2020 uchylił zaskarżoną decyzję w części w stosunku do wskazanych działek i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (pkt 1), ponadto w zakresie wymienionych działek uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji w tej części (pkt 2 decyzji). SKO w toku postępowania wydało również decyzję z 14 stycznia 2021 r. nr SKO.4162/8/2020 oraz z 23 lutego 2021 r. nr SKO.4162/11/2020. Decyzje te uchylały w części decyzje Starosty z 29 marca 2013 r. i przekazywały sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. WSA w Rzeszowie wyrokiem z 14 lipca 2021 r., sygn. II SA/Rz 112/21 uchylił decyzję SKO w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2020 r. Sąd wskazał, że wbrew wskazaniom i ocenom prawnym, które były wiążące, SKO nie rozpoznało łącznie wszystkich wniesionych w sprawie odwołań a ponadto uchyliło decyzję zatwierdzającą projekt scalenia w części, co spowodowało, że postępowanie co do części działek zostało zakończone a co do części nie. W tych okolicznościach SKO decyzją z 27 lipca 2022 r. uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z 29 marca 2013 r. nr GN II - 60170 - 15/2010 w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi H. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dalszej kolejności Starosta [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy, decyzją z 1 czerwca 2023 r. nr G.6821.1.1.2022 umorzył z mocy prawa postępowanie scaleniowe na terenie wsi H. gm. [....] wszczęte ostatecznym postanowieniem Starosty [...] z dnia 8 lutego 2010 r. znak: GN 11-60170-15/2010. Organ wskazał, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania określone ww. przepisem a mianowicie sąd administracyjny uchylił ostateczną decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, brak jest także możliwości ponownego prowadzenia postępowania scaleniowego. Odwołania od powyższej decyzji złożyli M.P., J.B., P.Ś., R.K., J.K., E.R., A.K., W.F., Z.B., R.K., A.R., T.B., S.K., T.D., J.W., S.K., A.G., M.D., E.T., K.K., A.K., K.K., K.S., W.K., A.K., R.K., J.P., T.P., S.N., A.N., J.P., M.B., M.K., E.Ł., D.P., M.K., J.W., W.B., M.K. i J.K. - reprezentowani przez adw. K.P. oraz P.G. (wraz z odwołaniem wymieniony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania). Po rozpoznaniu odwołań wymienionych wyżej osób wskazaną na wstępie decyzją z 20 stycznia 2025 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie SKO wyjaśniło, że w zakresie odwołania wniesionego przez P.G. termin został przywrócony przyjmując, że strona bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Powołując się natomiast na treść art. 6 ustawy wskazało, że w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, postępowania scaleniowe wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją, umarza się z mocy prawa. W przypadku uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów i braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, starosta wydaje zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. SKO wyjaśniło, że w sprawie bezsporne jest, że na ogólnym zebraniu uczestników scalenia 19 kwietnia 2013 r. odczytana została decyzja Starosty z 29 marca 2013 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi H. o ogólnym obszarze 2157,6371 ha poszerzonym o część gruntów wsi B., gmina [...] o powierzchni 1.6495 ha, wsi F., gmina [....] o powierzchni 0,26 i wsi P., gmina [...] o powierzchni 0,41 ha zgodnie z projektem scalenia sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia przez upoważnionego geodetę H.S. i L.P. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Na skutek odwołań SKO w Rzeszowie decyzją z 31 grudnia 2013 r. nr SKO.4162/22/2013 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, a w części uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W konsekwencji rozpoznania skargi WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 53/15 uchylił powyższą decyzję SKO w Rzeszowie. W ocenie Kolegium zaistniała zatem przesłanka z art. 6 ustawy w zakresie uchylenia przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów. Spełniona także została kolejna z przesłanek przewidzianych ww. przepisem a mianowicie brak możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania scaleniowego. Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca nie zdefiniował ww. klauzuli generalnej. Katalog przesłanek, na podstawie których można stwierdzić brak możliwości prowadzenia postępowania - jest otwarty. Do analizy pozostaje ocena motywów, na podstawie których dokonano umorzenia postępowania. W niniejszym postępowaniu jest to ponad 10-letni okres prowadzenia postępowania administracyjnego, które pomimo działań zmierzających do zakończenia - w obiektywnej ocenie - jest postępowaniem nieskutecznym. Jest to spowodowane obszarem objętym scaleniem, który uaktywnia wiele sprzecznych i subiektywnych interesów poszczególnych uczestników, co przy częściowo ocennym wymiarze rozstrzygnięcia - uniemożliwia wydanie trwałego rozstrzygnięcia. Nadto ilość stron będących uczestnikami postępowania, przy zachowaniu elementarnych zasad czynnego udziału stron w postępowaniu - przez wgląd na długotrwałe kwestie związane z sukcesją nieruchomości objętych prowadzoną sprawą - realnie eliminuje wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że wykorzystanie powiatowego zasobu geodezyjnego wprowadzonego po scaleniu gruntów jest istotne. Odnosząc się do zarzutów odwołań Kolegium wyjaśniło, że postanowienia art. 6 ustawy zostały wprowadzone dla stabilizacji obszarów spraw administracyjnych w zakresie scalenia gruntów, których skuteczne zakończenie faktycznie nie jest możliwe. Ta norma prawna stanowi podstawę dla organów administracji publicznej do zamykania postępowań na warunkach określonych w ustawie, nawet jeśli ma to wpływ na ustalanie prawa własności. Ta szczególna regulacja stanowi podstawę do konkretnego rozwiązania prawnego, kształtowanego decyzją umorzeniową. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania, a rozstrzygnięcie dotyczy głównego przedmiotu postępowania jako całości. Zbędne jest wymienianie poszczególnych miejscowości objętych postępowaniem scaleniowym. Decyzja SKO w Rzeszowie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, odrębnymi skargami, które złożyli: 1. M.B., E.Ł., R.K., W.K., J.K., M.K., M.P., W.F., R.K., W.D., T.B., W.B. oraz T.D. – reprezentowani przez pełnomocnika adw. K.P.; 2. H.G. i S.G.; 3. P.G. – reprezentowany przez H.G. Wymienieni w pkt 1 Skarżący – reprezentowani przez pełnomocnika zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy poprzez akceptację przez SKO naruszenia prawa własności uczestników postępowania scaleniowego, w wyniku którego część z nich utraciła własność swoich nieruchomości na skutek decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, która następnie została uchylona, przez co nie zaistniała żadna podstawa do pozbawienia prawa własności, a sankcjonowanie tego stanu jako stanu prawnego na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest jawnym pogwałceniem prawa własności i jako sprzeczne z aktem wyższej rangi nie może mieć zastosowania do sfery praw majątkowych uczestników scalenia, b) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art.. 6 ust. 1 ustawy poprzez umorzenie postępowania na podstawie przepisów w sposób oczywisty naruszających ustawę zasadniczą w zakresie prawa do sądu, bowiem strony postępowania scaleniowego, które uzyskały pozytywną decyzję WSA uchylającą w całości decyzję scaleniową i nakazującą przeprowadzenie postępowania w całości od początku nie osiągnęły celu wynikającego z realizacji prawa do sądu, skoro nawet uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia nie stało na przeszkodzie aby za pomocą ustawy uregulować stan prawny własności nieruchomości w sposób tożsamy jak wynikało to z decyzji, która została uchylona na korzyść skarżących; c) art. 1 Protokołu dodatkowego z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez naruszenie prawa własności uczestników postępowania scaleniowego, w wyniku którego część z nich utraciła własność swoich nieruchomości na skutek decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, która następnie została uchylona, przez co nie zaistniała żadna podstawa do pozbawienia prawa własności, a sankcjonowanie tego stanu jako stanu prawnego na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach jest sprzeczne z aktem wyższej rangi jakim jest Konwencja, w szczególności zapisami dotyczącymi ochrony prawa własności, d) art. 6 ust. 1 ustawy poprzez zaakceptowanie przez organ II instancji błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowania tego przepisu przez organ I instancji polegającego na umorzeniu postępowania, w sytuacji w której nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, albowiem decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia została uchylona przez SKO, a nie przez sąd administracyjny, a ponadto istnieje nadał możliwość prowadzenia postępowania scaleniowego, e) w ramach powyższego zarzutu skarżący wskazali na błędne zastosowanie przepisu poprzez umorzenie postępowania scaleniowego jedynie we wsi H., mimo że postępowanie dotyczyło także wsi F. oraz B. Skarżący zarzucili także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności oraz niewszechstronne i dowolne rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego bowiem: - organy obu instancji dokonały dowolnej oceny w zakresie ustalenia, że decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia została uchylona przez sąd administracyjny, podczas gdy w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano, że uchylenie tej decyzji nastąpiło przez Kolegium przez co nie doszło do spełnienia przesłanki warunkującej umorzenie postępowania, - organ II instancji, podobnie jak Starosta, zaniechał wyjaśnienia w sposób określony wymogami wynikającymi z treści w/w przepisów dlaczego postępowanie scaleniowe nie może być ponownie przeprowadzone, gdzie w zarzutach odwołania wskazano, że organ I instancji w sposób niezgodny z prawem ustalił, że przyczynami niemożności scalenia są koszty, czas oraz możliwość zaskarżenia ponownej decyzji przez strony, co w żadnym razie nie uzasadniało braku możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania, zaś organ II instancji podał inne przyczyny, które także nie stanowią rzeczowego wyjaśnienia przesłanek, z powodu których postępowanie scaleniowe nie może być przeprowadzone albowiem wskazano, że problem może stwarzać liczba uczestników oraz problemy z sukcesją, które to okoliczności były tożsame i istniały także w czasie, w którym wszczynano postępowanie, a skoro wówczas, pomimo tej samej liczby uczestników oraz problemów z sukcesją udało się przeprowadzić postępowanie to brak jest podstaw do uznania, że właśnie z tych względów postępowanie nie może być przeprowadzone i należało umorzyć postępowanie, - organ nie wyjaśnił dlaczego umorzenie dotyczyło tylko wsi H. mimo, że postępowanie scaleniowe dotyczyło także wsi F. i P. i w jaki sposób fakt zmniejszenia zakresu scalenia nie wpłynął korzystnie na możliwość jego przeprowadzenia skoro zmniejszyła się liczba uczestników oraz nieruchomości do scalenia, a biorąc pod uwagę zakres początkowy scalenia oraz nakazy płynące z orzeczeń WSA należało ustalić czy dopuszczalne było umorzenie postępowania scaleniowego tylko co do jednej wsi, skoro dotyczyło ono kilku, - organ nie wyjaśnił dlaczego postępowanie scaleniowe wsi H. nie może być prowadzone w kontekście zawiłości postępowania scaleniowego wsi H., które dotyczyło części jej obszaru i nie zostało zakończone oraz nie wyjaśniono w jaki sposób umorzenie postępowania w tej sprawie w całości, wpływa na toczące się postępowanie scaleniowe co do części tej wsi; b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób sprzeczny z wymogami tego przepisu. Wobec powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Ponadto zwrócili się o dopuszczenie dowodu z obwieszczenia SKO w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2025 r. w sprawie SKO.4162/36/2014 z którego wynika, że równolegle z postępowaniem dotyczącym nieruchomości skarżących toczy się postępowanie scaleniowe części wsi H., co jest sprzeczne z nakazami płynącymi z orzeczeń WSA wskazującymi na konieczność ponownego scalenia wszystkich wsi objętych postępowaniem w całości, a także dowodzi, że toczy się nadal postępowanie scaleniowe części wsi H., co może oznaczać, że scalenie jest możliwe, a także powoduje rażący dysonans poznawczy po stronie skarżących, którzy nie są w stanie pojąć jak to możliwe, że scalenie dotyczące ich nieruchomości nie może być przeprowadzone, a co do innych nieruchomości w tej wsi może być przeprowadzone. W związku z treścią obwieszczenia wnieśli o zwrócenie się o akta postępowania SKO.4162/36/2014 celem ustalenia jaki jest zakres tego postępowania, czy zakres ten pokrywa się z zakresem dotyczącym tego postępowania, jaki są przyczyny z powodu których w części wsi H. nadal możliwe jest scalenie. Wyjaśnili, że chcieli uzyskać dostęp do tych akt jednakże odmówiono im z uwagi na "brak interesu prawnego". Skarżący H.G. i S.G. wskazali na brak zawiadomienia właścicieli działek o prowadzonym postępowaniu i podejmowanym decyzjach wobec rolników wsi H., co jest celowym wprowadzaniem w błąd. Wyjaśnili, że ich skarga dotyczy działki nr [...] w H. odnośnie której nie wyrażali zgody na objęcie jej postępowaniem scaleniowy. W dalszej części podnieśli zarzuty dotyczące przebiegu postępowania scaleniowego. Zwrócili się o przywrócenie granic działki do stanu sprzed scalenia i poprawienie błędów z uwłaszczeń. P.G. we wniesionej skardze również zarzucił dokonanie nieprawidłowego obwieszczenia o wydaniu decyzji, co w jego ocenie stanowi celowe wprowadzenie w błąd rolników. Wyjaśnił, że jego skarga dotyczy nieprawidłowości, manipulacji, kradzieży jego własności podczas scalenia gruntów w H. Skarżący domaga się zwrotu jego własności. W odpowiedzi na skargi SKO w Rzeszowie zwróciło się o ich oddalenie i podtrzymało twierdzenia i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem z 30 czerwca 2025 r. WSA w Rzeszowie wezwał Kolegium do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez nadesłanie m. in.: - całości akt administracyjnych (akta organu I i II instancji) dotyczących postępowania scaleniowego zakończonych wydaniem decyzji SKO w Rzeszowie z 20 stycznia 2025 r.; - dokumentu pełnomocnictwa mocą którego osoby wymienione w odwołaniu z 27 czerwca 2023 r., złożonym od decyzji Starosty z 1 czerwca 2023 r. nr G.6821.1.1.2022 udzieliły umocowania adw. K.P. do ich reprezentowania; - informacji czy formalnie został rozpoznany wniosek P.G. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z 1 czerwca 2023 r. W razie twierdzącej odpowiedzi Sąd zwrócił się o jego nadesłanie wraz z całością akt administracyjnych; - informacji czy rozpoznane zostały przekazane do SKO w Rzeszowie, za pismem Starosty [...] z 14 listopada 2023 r., odwołania W.D., M.D., R.K. (reprezent. przez adw. D.K.), W.C., R.K., J.P., J.R., S.R. i P.G. wraz z wnioskami o przywrócenie terminu a złożone od decyzji Starosty z 1 czerwca 2023 r. W razie twierdzącej odpowiedzi Sąd zwrócił się o nadesłanie wszystkich wydanych w tym zakresie rozstrzygnięć wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi SKO wyjaśniło, że akta administracyjne zostały przekazane do Sądu wraz ze skargą M.B. i innych, pełnomocnictwo dla adwokata K.P. powinno znajdować się w aktach sprawy, natomiast wnioski P.G. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz pozostałych osób nie zostały rozpoznane przez Kolegium. W załączeniu organ nadesłał oryginały odwołań wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniami z dnia 25 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zarządził na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt II SA/Rz 445/25, II SA/Rz 446/25 oraz II SA/Rz 447/25 i prowadzić je dalej pod sygn. akt II SA/Rz 641/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ww. ustawy). Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn czysto procesowych, wziętych pod uwagę z urzędu. Postępowanie scaleniowe, którego dotyczy sprawa toczy się od 2008 r. i od początku obarczone było wadami polegającymi na braku całościowego rozpoznania sprawy, tak co do przedmiotu sprawy, jak i podmiotów, na co zwracały uwagę Sądy rozstrzygające sprawę, o czym była mowa w części historycznej uzasadnienia. Powyższe wady pojawiły się również na obecnym etapie postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych i co przyznaje Organ II instancji, odwołania od decyzji Organu I instancji, poza osobami wymienionymi w sentencji decyzji Organu II instancji wniosły również inne osoby wymienione w piśmie Starosty [...] z 14 listopada 2023 r. Z odpowiedzi udzielonej na wezwanie Sądu wynika, że odwołania te nie zostały rozpoznane. Powyższego nie zmienia adnotacja zawarta w piśmie Starosty o tym, że odwołania zostały złożone po terminie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że każde odwołanie wymaga procesowego rozstrzygnięcia, czy to merytorycznego, czy też formalnego w postaci stwierdzenia uchybienia terminu bądź niedopuszczalności odwołania, a w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoznania takiego wniosku. W aktach brak jest informacji o rozpoznaniu odwołania osób wymienionych w piśmie 14 listopada 2023 r. Nie ma również rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania P.G., co do którego w uzasadnieniu decyzji Organu II instancji znalazło się wyjaśnienie, że termin został przywrócony. Akta takiego rozstrzygnięcia nie zawierają, a na wezwanie Sądu Organ II instancji wskazał, że wniosek o przewrócenie terminu P.G. do wniesienia odwołania, podobnie jak osób wymienionych w piśmie z 14 listopada 2023 r., nie został rozpoznany. Zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 k.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy prowadzi bowiem do nieakceptowalnego z punktu widzenia zasady praworządności skutku w postaci przedwczesnego zakończenia postępowania odwoławczego oraz związanej z tym niemożności rozpoznania odwołania wniesionego przez pozostałe strony postępowania. Sąd stwierdza również, że wbrew wyjaśnieniom Organu II instancji w aktach brak jest pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi K.P. ( błędnie wskazanego w decyzji Organu II instancji jako K.P.) do wniesienie odwołania. Dołączone do skargi pełnomocnictwo dla wyżej wymienianego adwokata opatrzone jest późniejszą datą aniżeli wydanie decyzji Organu II instancji, by móc choćby przypuszczać, że pełnomocnictwo obejmowało również postępowanie administracyjne. Wady formalne postępowania spowodowały, że Sąd nie mógł odnieść się do licznie podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych, gdyż ich rozpoznanie na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Dopiero decyzja wydana po rozpoznaniu wszystkich odowłań będzie mogła stanowić źródło zaskarżenia dla wszystkich stron postępowania z podnoszonymi zarzutami. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego ewidentnego naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję. W toku ponownie prowadzonego postępowania Kolegium zobowiązane będzie rozpoznać wszystkie wniesione odwołania i wnioski procesowe, jak również odnieść się do licznie postawionych w odwołaniu zarzutów, zwłaszcza w zakresie stwierdzonego braku możliwości prowadzenia postępowania. W odwołaniu zwrócono bowiem uwagę na to, że umorzono postępowanie scaleniowe dotyczące jednej z objętej nim wsi tj. H. podczas gdy postępowanie scaleniowe dotyczyło także wsi F. i P., a w przepisie jest mowa o umorzeniu całego postępowania scaleniowego. Dodatkowo zwrócono uwagę na toczące się równolegle postępowania scaleniowe dotyczące wsi H., co budzi wątpliwości w kontekście stwierdzonego braku możliwości prowadzenia postępowania scaleniowego. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2, 209 i 206 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżących: M.B., E.Ł., R.K., W.K., J.K., M.K., M.P., W.F., R.K, W.D., T.B., W.B. oraz T.D. po 440 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania w tym 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi oraz 240 zł tytułem kosztów pełnomocnictwa. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w uchwale z 10 lipca 2015 r., sygn. akt III CZP 29/15 (OSNC 2016/6/69), w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c., z takim współuczestnictwem mamy do czynienia w niniejszej sprawie), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. Minimalne wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem za reprezentowanie strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym wynosi 480 zł (vide § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). Jednakże w art. 206 p.p.s.a. ustawodawca przyznał sądowi administracyjnemu kompetencję do miarkowania zasądzanych kosztów postępowania - także poniżej stawki minimalnej określonej w przywołanym rozporządzeniu. Uzasadnionym przypadkiem przemawiającym za miarkowaniem kosztów postępowania, jest nakład pracy pełnomocnika, do którego należało dostosować przyznawane wynagrodzenie - w kontekście stopnia zawiłości sprawy, jak i okoliczności, że w sprawie została złożona jedna skarga w imieniu wszystkich Skarżących, jak również zakres uwzględnionych zarzutów. W ocenie Sądu zasądzona na rzecz każdego ze Skarżących kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stanowiąca połowę minimalnych kosztów wynagrodzenia adwokata w sprawie sądowoadministracyjnej, jest adekwatna do poniesionych nakładów pracy i wydatków związanych z prowadzeniem spraw wielu Skarżących, uwzględnia również fakt, że skarga została uwzględniona z przyczyn wziętych pod uwagę z urzędu. Na rzecz pozostałych Skarżących występujących w sprawie osobiście Sąd zasadził od Organu zwrot kosztów postępowania w wysokości uiszczonego wpisu od wniesionych skarg.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło