I SA/Wa 700/24

WyrokWSA w Warszawie2024-06-07

Skład orzekający: Monika Sawa, Przemysław Żmich, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej zasiłek dla bezrobotnych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, jeśli rezygnacja z pracy była spowodowana koniecznością sprawowania tej opieki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobieranie zasiłku dla bezrobotnych nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli rezygnacja z pracy była spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Sąd podkreślił, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpływa na status osoby bezrobotnej.
Stan faktyczny
A. C. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności żony, fakt ubiegania się o świadczenie przez męża oraz pobieranie przez niego zasiłku dla bezrobotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że pobieranie zasiłku dla bezrobotnych wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a także że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy a opieką nad żoną. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Płocka i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. C. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 23 lutego 2024 r. nr SKO.4103.47.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Płocka z dnia 23 stycznia 2024 r. nr DŚR.4014.000692.2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz A. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z 23 lutego 2024 r., nr SKO.4103.47.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, powoływane dalej jako : "SKO w Warszawie, Kolegium", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023r. poz. 775 ze zm.) dalej jako: "k.p.a." oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm.) dalej jako : "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429), po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 23 stycznia 2024r., Nr DŚR.4014.000692.2024 odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Decyzją z dnia 23 stycznia 2024r., Nr DŚR.4014.000692.2024 Prezydent Miasta [...] ponownie odmówił Wnioskującemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną wskazując na trzy negatywne przesłanki ustawowe. Organ I instancji w odniesieniu do negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na okoliczność wieku powstania niepełnosprawności żony Odwołującego, fakt wnioskowania o przyznanie tego świadczenia przez męża w związku z opieką nad żoną oraz pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. C.. Rozpoznając sprawę Kolegium wyjaśniło, iż z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. - zwana dalej "u.ś.w."), która na mocy art. 43 znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. - będącej przepisem przejściowym - w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe - czyli obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Z tego też względu materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 390 ze zm.), dalej: "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r., gdyż wniosek o świadczenie pielęgnacyjne Odwołujący złożył w dniu 28.08.2023r., a więc w poprzednim stanie prawnym. Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 b i art. 17 ust. 5 pkt 2a) u.ś.r. Wskazało, że w dniu 28 sierpnia 2023r. A. C. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną E. C., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 27.03.2023r., a niepełnosprawność istnieje od 19.12.2022r. Orzeczenie wydane jest na stałe. Podał, że żona choruje na alzheimera i nadciśnienie. Porusza się po mieszkaniu i spożywa posiłki samodzielnie. Ponadto ustalono, że rodzice żony nie żyją i żona posiada dwie siostry i brata, którzy mieszkają w [...]. W oświadczeniu złożonym pod odpowiedzialnością karną z 23 sierpnia 2023r. Odwołujący podał, że nie posiada prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Odwołujący złożył także oświadczenie z którego wynika, iż zrezygnował z zatrudnienia i nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej z uwagi na szeroki zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu żoną, która jedynie przy pomocy innych osób może funkcjonować. Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego wynika, że Odwołujący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w okresie od 02.01.2014r. do dnia 30.06.2023r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na zasadzie porozumienia stron na wniosek Odwołującego. Jak oświadczył Odwołujący, jedynym powodem rezygnacji z tej pracy była konieczność sprawowania całodobowej opieki nad żoną. Zatem od dnia 01.07.2023r. sprawuje opiekę nad żoną, a wcześniej opiekę sprawowały siostry żony. Ze zgromadzonych dokumentów wynika również, że Odwołujący jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, które to świadczenie pobiera do nadal od dnia 02.10.2023r. Rozpatrując sprawę Kolegium stwierdziło, że w zakresie wieku powstania niepełnosprawności przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako jedna z podstaw odmowy przyznania Odwołującemu wnioskowanego świadczenia. Organ wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku (w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014r. pod poz. 1443). Przepis art. 17 ust. 1b ustawy, jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Organ wskazał, że zaprezentowane stanowisko odnośnie wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b ustawy po wejściu w życie wyroku TK w sprawie o sygn. K 38/13 jest jednolite i utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych i pogląd ten podzielany jest także przez Kolegium. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym rozważania organu I instancji w tym zakresie Kolegium oceniło jako nieprawidłowe. Po drugie Kolegium nie podzieliło również stanowiska organu I instancji co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez męża w związku z opieką sprawowaną nad żoną. Wskazało, że w orzecznictwie jasno już zostało przyjęte, że małżonkowie są wzajemnie wobec siebie zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności. W ocenie Kolegium organ I instancji błędnie uznał, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną, tylko z tego powodu, że o przedmiotowe świadczenie ubiega się właśnie małżonek osoby wymagającej opieki, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium zaznaczyło, że wykładnia gramatyczna przepisu art.17 ust.5 pkt 2 lit.a u.ś.r. zaprezentowana przez organ I instancji w rozpatrywanym postępowaniu prowadziłaby do absurdalnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. Kolegium stwierdziło zatem, że przepis art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. zostały przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowane jako dwie podstawy odmowy przyznania Odwołującemu wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie Kolegium uznało, że powyższe wady nie miały wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, albowiem odmowa przyznania Odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną, jest zasadna z innego powodu. Kolegium wskazało, że bezsporne jest, że Odwołujący posiada zarówno status osoby bezrobotnej, jak również ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych, który pobiera do nadal od dnia 02.10.2023r. O ile przepis art. 7 ust. 6 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r. stanowi, iż zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, to jednak fakt pobierania z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzyskiwany przez Odwołującego zasiłek dla bezrobotnych stanowi bowiem swoiste "wynagrodzenie", a świadczenie przysługuje tylko w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź w przypadku jej niepodejmowania. Organ zaznaczył, że cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy u.ś.r. mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz pomimo to osiągają dochody z innych źródeł. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu (w tym przypadku - z tytułu zasiłku dla bezrobotnych) powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest zatem możliwy zbieg obu tych świadczeń albo ich wzajemna kompensata. Kolegium zaznaczyło, że posiadanie w tym przypadku przez Odwołującego się prawa do zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu organ stwierdził, że wątpliwe jest w rozpatrywanej sprawie istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad żoną a niepodejmowaniem zatrudnienia przez Odwołującego - osiągającego dochody z innych źródeł (zasiłek dla bezrobotnych). Kolegium zaznaczyło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku małżonków względem siebie, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Kolegium, że Odwołujący jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojej żony, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Kolegium wskazało, że Odwołujący wraz z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, a Odwołujący pomaga żonie przy ubieraniu, kąpieli, przygotowaniu i podaniu posiłków. Mierzy ciśnienie, podaje leki, umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty, wozi żonę na wizyty lekarskie i badania. Żona porusza się po mieszkaniu i spożywa posiłki samodzielnie. Odwołujący zasadniczo nie wykonuje przy żonie czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem wspólnego z żoną gospodarstwa domowego. Opieka nad żoną ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej (pomoc przy kąpieli) i ubieraniu się, podawaniu posiłków, przy czym żona samodzielnie spożywa przygotowane przez męża posiłki. Jest osobą chodzącą. W ocenie organu, wykonywanie tych czynności przez Odwołującego się możliwe byłoby również po podjęciu przez niego pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez Odwołującego się (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie, pranie) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez Odwołującego. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy. Kolegium zaznaczyło, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana opieka musi uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Kolegium, Odwołujący nie udokumentował dostatecznie, że rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana była wyłącznie koniecznością sprawowania stałej opieki nad żoną. Jeżeli chodzi o aktywność zawodową Odwołującego to, ostatnio był on zatrudniony na podstawie umowy o pracę w okresie od 02.01.2014r. do dnia 30.06.2023r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na zasadzie porozumienia stron na wniosek Odwołującego. Zatem Odwołujący dopiero od dnia 01.07.2023r. sprawuje opiekę nad żoną, a wcześniej sprawowały opiekę siostry żony (z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 27.03.2023r. a niepełnosprawność istnieje od 19.12.2022r.) Obecnie Odwołujący pobiera zasiłek dla bezrobotnych od dnia 02.10.2023r., a wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną złożył w dniu 28 sierpnia 2023r. Organ zaznaczył, że niepełnosprawna żona ma wokół siebie pewne otoczenie rodzinne - oprócz męża (tj. wnioskodawcy) ma jeszcze brata oraz dwie siostry, którzy nie legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium, istnieje zatem obiektywna możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną żoną poprzez podział obowiązków pomiędzy rodzeństwem, zwłaszcza, że wcześniej żoną Odwołującego opiekowały się właśnie jej siostry. W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie Odwołującego i jego żony w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Organ podkreślił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Takiego związku przyczynowo - skutkowego Kolegium nie dopatrzyło się w sytuacji Odwołującego. Zdaniem Kolegium, wszystkie powyższe okoliczności faktyczne powodują, że Odwołujący się nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. Skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie z 23 lutego 2024 r., nr SKO.4103.47.2024 wniósł A. C.. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił : 1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez Skarżącego opieki nad żoną nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez Skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną, 3. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych z E. C., poza samym Skarżącym, 4. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 6 u.ś.r. poprzez uznanie, że pobieranie zasiłku dla bezrobotnych stanowi negatywną przesłankę w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął zarzuty skargi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Skarżący wniósł także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 lutego 2024 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 23 stycznia 2024 r., o odmowie przyznania skarżącemu na jego wniosek świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, stwierdził, że narusza ona prawo. Wyjaśnić należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm. - zwana dalej "u.ś.w."), która na mocy art. 43 znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. - będącej przepisem przejściowym - w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe - czyli obowiązujące przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Z tego też względu materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 390 ze zm.), dalej: "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r., gdyż wniosek o świadczenie pielęgnacyjne Odwołujący złożył w dniu 28.08.2023r., a więc w poprzednim stanie prawnym. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., skarżący jako zobowiązany do alimentacji względem żony należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Oceniając zasadność stanowiska organu odwoławczego, że posiadanie przez Skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Sąd stwierdził, że jest ono błędne. Z przepisów art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku, istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 maja 2020 r., III SA/Gd 408/20; wszystkie orzeczenia dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pomimo tego, że ustawodawca nie definiuje pojęć "niepodejmowania" ani "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać opiekunowi, który nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mając co najmniej potencjalną możliwość (zdolność), by zatrudnienie lub inną pracę zarobkową podjąć (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 814/22). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma istotnego znaczenia to, że obecnie skarżący jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy i posiada status osoby bezrobotnej pobierającej zasiłek przyznawany dla osób bezrobotnych. Przepis art. 7 ust. 6 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r. stanowi, iż zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy, że przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b u.ś.r. zawierają wykaz świadczeń, których pobieranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza jego przyznanie. Wśród tych świadczeń nie znalazł się zasiłek dla bezrobotnych, w związku z czym należy stwierdzić, że pobieranie tego zasiłku nie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane (por. wyrok NSA z 30 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 217/22; wyrok NSA z 10 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1931/22). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Z przepisów tych wywieść zatem należy, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych – czy też bez – nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Stosownie zaś do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a więc m.in. pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że uzyskanie przez wnioskodawcę będącego osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na skutek niespełnienia przesłanek zawartych w definicji osoby bezrobotnej, a zatem także utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych nie dojdzie więc do kumulacji pobieranych świadczeń, jak twierdzi organ odwoławczy. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nawet osobom, które nigdy wcześniej nie pracowały. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest natomiast to, czy aktualnie skarżący nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, to od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. W tym też kontekście zwrócić należy uwagę na zasadny pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który akcentuje, iż ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 maja 2020 r., III SA/Gd 410/20). Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżący spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym, przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu błędne jest stanowisko Kolegium, że Skarżący nie udokumentował dostatecznie, że rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana była wyłącznie koniecznością sprawowania stałej opieki nad żoną. Jak wynika z akt Skarżący był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w okresie od 02.01.2014r. do dnia 30.06.2023r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło na wniosek Skarżącego na zasadzie porozumienia stron. Skarżący od 1 lipca 2023r. sprawuje opiekę nad żoną, którą wcześniej sprawowały siostry żony (z orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 27.03.2023r. a niepełnosprawność istnieje od 19.12.2022r.). Wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną Skarżący złożył zaraz po rezygnacji z pracy zarobkowej, tj. w dniu 28 sierpnia 2023r. Zatem stanowisko Kolegium, iż brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną żoną jest wadliwe. Oczywiście w przypadku osoby bezrobotnej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie można przyjąć automatycznie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Innymi słowy, art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie wyłącza konieczności prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy niepodejmowanie pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającą jednocześnie status bezrobotnego ma związek ze sprawowaniem opieki (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA z 9 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1468/22, z 23 lutego 2022 r. I OSK 1141/21). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo – skutkowego konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy Skarżący sprawuje opiekę nad żoną, która choruje na alzheimera i nadciśnienie. Skarżący pomaga żonie przy ubieraniu, kąpieli, przygotowaniu i podaniu posiłków. Mierzy ciśnienie, podaje leki, umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty, wozi żonę na wizyty lekarskie i badania. Żona porusza się po mieszkaniu i spożywa posiłki samodzielnie. Poza czynnościami opiekuńczymi wykonywanymi stricte przy żonie Skarżący przeznacza także czas na czynności związane z dbaniem o dom, zapewnieniem żonie odpowiednich warunków życia dostosowanych do jej niepełnosprawności, zaopatrzeniem. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że Skarżący zasadniczo nie wykonuje przy żonie czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem wspólnego z żoną gospodarstwa domowego. Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest codziennie, przez cały czas, w pełnej gotowości do niesienia pomocy żonie w razie potrzeby. Skarżący jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jednak wymiar i zakres sprawowanej nad żoną opieki (nieprzerwanie i całodobowo) uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy, nawet na część etatu. Uwzględnić przy tym należy, że czynności opiekuńcze świadczone osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym, wymagają większej niż przeciętnie intensyfikacji i systematyczności, gdyż ich podmiotem jest osoba niepełnosprawna, cierpiąca na przewlekłe, pogłębiające się schorzenia i wymagająca specjalistycznego leczenia. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 marca 2023 r. w sprawie sygn. akt: I SA/Wa 2698/22 "Przy ocenie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może umknąć uwadze, że oprócz czynności stricte pielęgnacyjnych, opiekun pozostaje w tzw. gotowości do pomocy i to nie tylko w sensie fizycznym, ale i psychicznym. (...). Ponadto, nie można wykluczyć z czynności opiekuńczych, wyręczania osoby bliskiej od jej normalnych, codziennych obowiązków rodzinnych i życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, co stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do niesłusznego zawężenia znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną a pomoc ta uniemożliwia pracę zarobkową." Zdaniem Sądu, te okoliczności umknęły uwadze organu który w zasadzie ocenę ograniczył do kwestii wykonywania czynności głównie związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21 (...) "Obok faktycznie realizowanej i wykonywanej opieki i pomocy wskazanej w przeprowadzonych wywiadach środowiskowych, istotna pozostaje także stała gotowość skarżącej do udzielania pomocy matce w zależności od jej aktualnych potrzeb oraz stanu zdrowia. Niewątpliwie permanentny stan takiej gotowości, którą deklaruje skarżąca wobec niepełnosprawnej matki, uniemożliwiałby podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej." Podobne stanowisko zostało wyrażone także w orzecznictwie administracyjnym w wyrokach : NSA z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22; WSA w Gliwicach z 2 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1701/22; WSA we Wrocławiu z 10 maja 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 122/13; WSA w Gdańsku z 15 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 30/23; WSA w Gdańsku z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 814/22). W ocenie Sądu, uwzględniając zakres sprawowanej opieki przez Skarżącego opieki nad żoną i jej czasowy wymiar błędnie organy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy i uznały, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną żoną umożliwia Skarżącemu podjęcie i wykonywanie pracy, np. w niepełnym wymiarze czasu. Słuszny jest także zarzut Skarżącego naruszenia przez organy art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znaczenie ma fakt istnienia krewnych żony Skarżącego, na których ciąży również obowiązek alimentacyjny. Podkreślić należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. jasno wylicza przesłanki podmiotowe i przedmiotowe warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, sam fakt istnienia innych osób, nawet zobowiązanych alimentacyjnie wobec podlegającemu opiece, a posiadających potencjalną możliwość zapewnienia osobiście, bądź za pośrednictwem nakładów finansowych opieki niepełnosprawnemu, nie przesądza, że strona może podjąć zatrudnienie, czy też nie musi z niego rezygnować. Niedopuszczalne jest bowiem wprowadzanie dodatkowych, negatywnych przesłanek ustalania prawa do świadczeń z u.ś.r. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia nie może być więc istnienie innych osób, nawet na równi z wnioskodawcą obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec osoby podlegającej opiece, czy zamieszkujących na tej samej nieruchomości, które potencjalnie mogą sprawować opiekę, czy pomagać w jej sprawowaniu. Stanowisko takie wyrażane jest aktualnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA : z 9 sierpnia 2023 r., akt I OSK 1661/22; z 12 grudnia 2023 r., I OSK 2057/22; z 6 lutego 2024 r., I OSK 157/23; z 29 maja 2024 r., I OSK 1662/23). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 29 czerwca 2023 r. w sprawie sygn. akt: III SA/Kr 123/23, stwierdził, iż: "Odnośnie możliwości partycypacji w opiece nad mężem skarżącej przez ich wspólne dorosłe dzieci Sąd stwierdza, że na podstawie art. 130 Kodeksu rodzinnego obowiązek alimentacyjny skarżącej względem męża wyprzedza obowiązek alimentacyjny dzieci względem ojca, a zatem badanie kwestii możliwości współdzielenia ze skarżącą opieki nad ich ojcem - nie znajduje w sprawie uzasadnienia." Podobnie obowiązek alimentacyjny męża niepełnosprawnej wyprzedza obowiązek alimentacyjny jej rodzeństwa. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na istnienie innych osób (brata oraz dwóch sióstr), którzy mogliby świadczyć pomoc żonie skarżącego. Ustawodawca nie przewidział bowiem takiej negatywnej przesłanki przyznania świadczenia. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że wcześniej do momentu rezygnacji z pracy przez skarżącego to siostry sprawowały opiekę nad niepełnosprawną. Z akt sprawy wynika, że to Skarżący zdecydował się sprawować stałą opiekę nad niepełnosprawną żoną. W świetle art. 17 ust. ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., skarżący jako zobowiązany do alimentacji względem żony i należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Sąd podziela stanowisko Kolegium, które uznało, że odmowy ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mogła uzasadniać okoliczność, że niepełnosprawność żony skarżącego powstała po ukończeniu przez nią 18 lub 25 roku życia. Niewątpliwie, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednakże, powyższy przepis powinien być, jak słusznie wskazało Kolegium, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Zaprezentowane stanowisko odnośnie wykładni i stosowania art. 17 ust. 1b ustawy po wejściu w życie wyroku TK w sprawie o sygn. akt K 38/13 jest jednolite i utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2016r. sygn. akt I OSK 1614/16, z dnia 6 lipca 2016r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016r. sygn. akt I OSK 923/16, z dnia 7 września 2016r. sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 5 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1079/17, z dnia 11 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 1600/16, dostępne w CBOSA). Zasadnie zatem Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wadliwie wskazał jako podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. Błędne jest także stanowisko organu I instancji, co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez męża w związku z opieką sprawowaną nad żoną. W orzecznictwie jasno już zostało przyjęte, że małżonkowie są wzajemnie wobec siebie zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności. Błędnie zatem organ I instancji uznał, iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną, tylko z tego powodu, że o przedmiotowe świadczenie ubiega się właśnie małżonek osoby wymagającej opieki, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się już pogląd prawny, że również małżonek należy do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego łączy się prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.09.2009r. sygn. akt VIII SA/Wa 373/09, LEX nr 580479; wyrok WSA w Łodzi z dnia 20.08.2009r. sygn. akt II SA/Łd 223/09, LEX nr 553299; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009r. sygn. akt II SA/Po 513/09, LEX nr 531572; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2018r. sygn. akt II SA/Po 39/18, LEX nr 2499620; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 208/18, LEX nr 2514109; wyrok w WSA w Szczecinie z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 141/17, LEX nr 2314196). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że wskazane wyżej regulacje u.ś.r., należy odczytywać przez pryzmat konstytucyjnych zasad ochrony rodziny i zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej, z równoczesnym uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2015r. sygn. akt I OSK 1062/14, LEX nr 1989805; z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1286/14, LEX nr 1989822; z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 328/16, LEX nr 2330170). Słusznie zatem Kolegium stwierdziło, że nieprawidłowe jest stanowisko organu I instancji wykluczające Skarżącego z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, gdyż uprawnienie to należy wywieźć wprost z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu, przepisy art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r. zostały przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowane jako podstawy odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia, co prawidłowo podniosło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Reasumując stwierdzić należy, że uchybienie organów polega przede wszystkim na błędnej wykładni przepisów u.ś.r. określających przesłanki przyznania osobom bliskim dla osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organy niewłaściwie oceniły, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia, w związku z potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną w takim zakresie, w jakim świadczy ją skarżący. Tym samym organy dopuściły się naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Niewłaściwa jest także ocena organów, że posiadanie przez Skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego oraz że dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znaczenie ma fakt istnienia krewnych żony Skarżącego, na których ciąży również obowiązek alimentacyjny. Tym samym organy naruszyły art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 6 u.ś.r. Organy naruszyły także przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w związku z art. 75 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego przez organ materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i jego niepodejmowaniem przez Skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Kolegium otrzymując w mocy błędną decyzję organu I instancji naruszyło także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.). O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego 480 zł – § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 t.j.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło