II SA/Wa 3769/21
WyrokWSA w Warszawie2022-07-05
Skład orzekający: Danuta Kania, Waldemar Śledzik, Michał Sułkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie dyrektora szkoły w trybie "przypadków szczególnie uzasadnionych" na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego jest dopuszczalne w sytuacji, gdy organ prowadzący nie wykazał istnienia nadzwyczajnych okoliczności, a jedynie negatywną ocenę pracy i zaniedbania organizacyjne?Ratio decidendi
Odwołanie dyrektora szkoły w trybie "przypadków szczególnie uzasadnionych" na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego wymaga wykazania nadzwyczajnych, nagłych i wyjątkowych okoliczności, które zagrażają interesowi publicznemu i uniemożliwiają dalsze pełnienie funkcji. Negatywna ocena pracy lub zaniedbania organizacyjne, które mogą być podstawą do odwołania w "normalnym" trybie (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa oświatowego), nie stanowią "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Brak wykazania takich nadzwyczajnych okoliczności w uzasadnieniu zarządzenia organu prowadzącego skutkuje stwierdzeniem nieważności takiego zarządzenia.Stan faktyczny
Prezydent Miasta wydał zarządzenie o odwołaniu E. K. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...], powołując się na "przypadki szczególnie uzasadnione" wynikające z niewłaściwego kierowania szkołą, złej polityki kadrowej, problemów z komunikacją, konfliktów z pracownikami i rodzicami oraz negatywnej atmosfery pracy. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się stwierdzenia nieważności zarządzenia. W skardze podniosła szereg zarzutów proceduralnych i merytorycznych, kwestionując m.in. brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nieumożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania przez organ przesłanek do odwołania w trybie natychmiastowym.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, Asesor WSA Michał Sułkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2022 r. sprawy ze skargi E. K. na zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia
Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej: "organ"), działając na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082), po uzyskaniu pozytywnej opinii [...] Kuratora Oświaty, odwołał z dniem [...] sierpnia 2021 r. E. K. (dalej: "strona", "skarżąca") ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] (§ 1). Wykonanie zarządzenia powierzył Dyrektorowi Biura Edukacji Urzędu [...] (§ 2) oraz określił, że zarządzenie podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej [...] i wchodzi w życie z dniem podpisania (§ 3).
Do zarządzenia zostało załączone "Uzasadnienie projektu zarządzenia Prezydenta [...] w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] (...)", w którym wskazano, że E. K., po przeprowadzonym konkursie, powierzone zostało stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...] na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2023 r.
Stwierdzono, że strona niewłaściwie kieruje działalnością Szkoły, w wyniku czego [...] czerwca 2021 r. Rada Pedagogiczna Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...], na podstawie art. 72 ust. 2 u.p.o., złożyła do Prezydenta [...] wniosek wraz z uzasadnieniem, o odwołanie strony ze stanowiska dyrektora Szkoły. Za przyjęciem uchwały nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie wniosku o odwołanie ze stanowiska dyrektora Szkoły głosowało 43 członków Rady, przeciw były 4 osoby, a 3 wstrzymały się od głosu. Na posiedzeniu Rady Pedagogicznej było obecnych 50 nauczycieli, co stanowi 75 % składu Rady.
Stwierdzono, że strona dopuszcza się wielu uchybień i łamie przepisy prawa określone w art. 68 ust. 1 i art. 68 ust. 6 u.p.o.
Podniesiono następnie, że od lutego 2021 r. do Burmistrza Dzielnicy [...] kierowane były pisma od byłych i obecnych pracowników Szkoły, w których podnosili oni złą współpracę z dyrektorem Szkoły, która skutkowała odejściem zarówno nauczycieli jak i pracowników administracji i obsługi. Na wniosek ww. osób w marcu 2021 r. odbyły się trzy spotkania z Zastępcą Burmistrza Dzielnicy [...], podczas których zgłoszono niewłaściwą komunikację między dyrektorem a pracownikami pedagogicznymi, niepedagogicznymi oraz rodzicami uczniów Szkoły, a także złą organizację pracy polegającą m.in. na: kierowaniu wiadomości i poleceń do pracowników poza godzinami pracy, także w godzinach nocnych, oczekiwanie natychmiastowej ich realizacji; zlecanie pracownikom zadań, których czas na realizację wynikający z terminów postępowania administracyjnego dawno był przekroczony; brak delegowania zadań i uprawnień; brak decyzyjności w działaniu; brak jasnego podziału obowiązków i wyznaczania obszarów odpowiedzialności; nieumiejętność współdziałania z wicedyrektorami; nieufność wobec pracowników; nieuprawnione działania polegające na kierowaniu pism do instytucji poza Szkołą, w celu uzyskania dodatkowych informacji o pracownikach; zachowania mogące mieć cechy mobbingu w stosunku do nauczycieli i pracowników administracji i obsługi.
Powyższe skutkowało powstaniem w Szkole chaosu (przypadki zaginięcia pism, przewlekłość w udzielaniu odpowiedzi na pisma rodziców i pracowników) i zwiększeniem rotacji pracowników, spośród których niektórzy korzystali z pomocy lekarza psychiatry oraz ze zwolnień lekarskich.
W toku postępowania nie uzyskano od dyrektora Szkoły żadnych konstruktywnych propozycji dotyczących kierowania Szkołą w sytuacji piętrzących się problemów. Z uzyskanych przez organ prowadzący odpowiedzi (pismo z dnia [...] kwietnia 2021 r.) wynika, że strona ma własny pogląd na wiele poruszanych kwestii i nie widzi możliwości zbliżenia stanowisk, co wskazuje, że w kierowaniu Szkołą nie posługuje się podstawowymi umiejętnościami komunikacyjnymi.
W związku z tym stwierdzono, że:
1) polityka kadrowa prowadzona przez stronę, na którą składają się procedury i zwyczaje dotyczące postępowania z pracownikami, nie zapewnia potrzeb Szkoły i nie prowadzi do realizacji jej celów i zadań; od czasu, gdy strona objęła funkcję dyrektora, ze Szkoły odeszło 28 pracowników pedagogicznych oraz 14 pracowników administracji i obsługi; w roku szkolnym 2019/2020 strona złożyła 10 aneksów do arkusza organizacji, z czego 9 zawierało zmiany kadrowe, natomiast w roku szkolnym 2020/2021 - 13 aneksów, z czego 11 zawierało zmiany kadrowe; zmiany te były związane z wypowiedzeniami umów zawartych z nauczycielami, pracownikami administracji i obsługi oraz zmianami przydziałów zadań nauczycieli, dotyczyły również przydziałów związanych z potrzebami uczniów oraz usprawiedliwionych, dłuższych nieobecności nauczycieli,
2) delegowanie uprawnień nie jest zgodne z przyjętą organizacją pracy szkoły; zachowanie strony cechuje duża podejrzliwość wobec współpracowników - na czas swojego urlopu w kwietniu 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o wyznaczenie do zastępowania nieupoważnionego nauczyciela, pomimo zatrudnienia dwóch wicedyrektorów, przy czym organ prowadzący nie wyraził zgody na takie zastępstwo; strona - mimo delegowania uprawnień zapisanych w zakresach czynności - nie respektowała ich, sama ad hoc przejmowała prowadzenie wszystkich spraw nie dając możliwości podjęcia stosownych działań osobom odpowiedzialnym za wykonywanie tych zadań (wicedyrektorzy, kierownik gospodarczy i inni), co doprowadziło do chaosu,
3) tworzenie atmosfery pracy jest niewłaściwe, bowiem strona nie dbała o to, aby każdy czuł się potrzebny i doceniony; nie tworzyła atmosfery współpracy z rodzicami, która sprzyjałaby indywidualnemu podejściu do każdego ucznia, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi; w trakcie dwóch lat pracy strony na stanowisku dyrektora Szkoły do Burmistrza Dzielnicy [...] wpłynęło 12 spraw dotyczących kierowania Szkołą,
4) zła współpraca z wicedyrektorami doprowadziła do złożenia przez jedną z nich w maju 2021 r. rezygnacji ze stanowiska; wicedyrektorzy nie mieli możliwości podejmowania samodzielnych decyzji pomimo wcześniejszych ustaleń dotyczących odpowiedzialności za określone obszary pracy Szkoły; problemy we współpracy z drugą wicedyrektor skłoniły stronę do złożenia [...] maja 2021 r. wniosku o przeprowadzenie interwencji/mediacji w Szkole; wniosek został pozytywnie rozpatrzony, w efekcie podjętych przez interwentów działań okazało się, że zgłoszona sytuacja (dotycząca zdaniem strony konfliktu między dyrektorem a wicedyrektorem) okazała się bardziej rozległa, bowiem dotyczyła też znacznej części grona pedagogicznego niezadowolonego, wręcz oburzonego, postawą strony; w takiej sytuacji nie były możliwe do zastosowania działania porozumiewawczo-mediacyjne, co skutkowało zakończeniem współpracy organów Szkoły z interwentami [...] czerwca 2021 r. (wystąpienie Rady Pedagogicznej z wnioskiem do Prezydenta [...] o odwołanie strony ze stanowiska dyrektora Szkoły),
5) niewłaściwa współpraca z rodzicami miała miejsce zarówno wtedy, gdy dotyczyła pracy z uczniami potrzebującymi specjalnej organizacji nauki, jak i w tworzeniu poczucia bezpieczeństwa w Szkole; na przełomie października i listopada 2019 r. do Burmistrza Dzielnicy [...] wpłynęły pisma od rodziców dotyczące złej organizacji pracy Szkoły i zachowania strony, które nie pozwalały rozwiązać istniejących i piętrzących się problemów; zdaniem rodziców strona upokarzała ich, wyśmiewała i wypraszała ze swojego gabinetu; w dniu [...] grudnia 2019 r. zorganizowano spotkanie Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] z Radą Rodziców, w trakcie którego poruszono m.in. kwestie zwolnień/odejść nauczycieli, organizacji pracy, a także przepływu informacji oraz komunikacji pomiędzy rodzicami a innymi organami Szkoły; rodzice podkreślali, że ich celem jest poprawa przepływu informacji oraz dialogu pomiędzy nimi a innymi organami placówki, aby w przyszłości umożliwić poszukiwanie rozwiązań problemów nurtujących rodziców; podnoszone uwagi i oczekiwania rodziców bezpośrednio po spotkaniu zostały omówione ze stroną w celu poprawy funkcjonowania wszystkich organów Szkoły zgodnie z ich kompetencjami.
Nadto stwierdzono, że wystąpiły problemy we współpracy strony z rodzicami i nauczycielami w związku z organizacją pracy uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W jednym przypadku Burmistrz zwrócił się do [...] Kuratora Oświaty z prośbą o przeprowadzenie kontroli dotyczącej sytuacji ucznia w Szkole. Z protokołu kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2021 r. wynika, że Dyrektor ma obowiązek: 1) zgodnie z § 6 ust. 12 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1309) przekazywać rodzicom albo pełnoletniemu uczniowi kopię wielospecjalistycznych ocen poziomu funkcjonowania ucznia oraz indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego, 2) zgodnie z załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2019 r., poz. 693) stosować właściwe nazewnictwo obowiązkowych zajęć edukacyjnych w zakresie edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III szkoły podstawowej, 3) przydzielać zajęcia nauczycielom posiadającym kwalifikacje do prowadzenia zajęć zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2020 r., poz. 1289).
Podniesiono również, że dyrektor Szkoły otrzymała realną pomoc organu prowadzącego m.in. poprzez: wskazanie opiekuna - doświadczonego wieloletniego dyrektora pobliskiej Szkoły Podstawowej; udzielenie zgody na zatrudnienie dodatkowego wicedyrektora; ponadstandardową pomoc Dyrektora Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej; bieżącą pomoc pracowników Wydziału Oświaty i Wychowania dla Dzielnicy [...]; wsparcie [...] Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń; podjęcie działań przez interwentów kryzysowych, którzy udzielają pomocy i rozwiązują konflikty w szkołach, przedszkolach i placówkach oświatowych prowadzonych przez [...].
Podsumowując wskazano, że jako dyrektor Szkoły strona: nie kieruje właściwie ludźmi; nie tworzy procesów skłaniających ludzi do współpracy na rzecz interesów Szkoły, którą zarządza; nie analizuje swojego zachowania oraz wynikających stąd reakcji pracowników; nie dostosowuje do sytuacji i okoliczności odpowiedniej, właściwej komunikacji i zachowania; nie ma realnej oceny sytuacji i nie podejmuje adekwatnych działań w sytuacji totalnego kryzysu, nie rozumie jego przyczyn ani skali i w związku z tym nie jest w stanie go zażegnać.
W związku z powyższym stwierdzono, że celowe jest odwołanie strony ze stanowiska dyrektora Szkoły, bowiem dalsze takie zarządzanie uniemożliwi wypełnianie przez Szkołę jej podstawowych funkcji opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych.
W piśmie z dnia 3 listopada 2021 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Do skargi załączyła zaskarżone zarządzenie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi oraz obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
W uzasadnieniu organ podniósł, że w okolicznościach sprawy trudno kwestionować niezachowanie terminu do wniesienia skargi, gdyż skarżąca wniosła ją zanim doręczono jej odpis samego zarządzenia, opierając się na treści opublikowanej w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu [...], względnie z innego źródła posiadając informację o wydaniu zarządzenia, którego przedmiotem było odwołanie jej ze stanowiska dyrektora Szkoły. W każdym przypadku nastąpiło to przed upływem potencjalnego 30-dniowego terminu do wniesienia skargi.
Organ zaznaczył jednocześnie, że brak podania przyczyny uzasadniającej wniesienie skargi niewątpliwie utrudnia polemikę z nią i rzetelną odpowiedź na skargę, która nie zawiera zarzutów. Można domniemywać, iż skarżąca kwestionuje fakt odwołania jej ze stanowiska dyrektora Szkoły, nie podała jednak które z zawartych w uzasadnieniu zarządzenia powodów odwołania ze stanowiska są przez nią kwestionowane.
W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2021 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego zarządzenia.
W uzasadnieniu pisma podniosła, że o treści zaskarżonego zarządzenia dowiedziała się z Biuletynu Informacji Publicznej, w którym zostało ono opublikowane w dniu [...] sierpnia 2021 r. Jednocześnie oświadczyła, że zaskarżone zarządzenie zostało jej doręczone w dniu 27 września 2021 r.
Skarżąca powołała się również na wniesione do Wojewody [...] odwołanie od zarządzenia Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w którym podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 66 ust. 1 i 2 u.p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odwołania jej ze stanowiska dyrektora Szkoły w trybie natychmiastowym z powodu zaistnienia szczególnie uzasadnionych przyczyn,
- art. 32 ust. 1 pkt. 2 ustawy o związkach zawodowych poprzez jego błędne zastosowanie i dokonanie przez organ jednostronnej zmiany warunków płacy na niekorzyść skarżącej bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej,
- art. 69 ust. 3 i 4 u.p.o. poprzez przyjęcie dotkniętego wadą nieważności wniosku Rady Pedagogicznej z dnia [...] czerwca 2021 r. o odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora,
- art. 72 ust. 3 u.p.o. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,
- art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym poprzez brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia przesłanki szczególnie uzasadnionych powodów odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły w trybie natychmiastowym,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu w szczególności poprzez brak umożliwienia skarżącej ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed podjęciem decyzji,
- art. 10 § 1 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie odwołania skarżącej;
- art. 79 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej udziału w postępowaniu dowodowym;
- art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnione okoliczności faktycznych bez umożliwienia skarżącej wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów w sprawie;
- art. 81a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść skarżącej;
- art. 107 § 1 pkt 7 i 9 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek pouczenia o możliwości wniesienia odwołania;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia wskazania podstaw faktycznych i prawnych oraz dowodów, na których organ się oparł wydając decyzję, co uniemożliwia odniesienie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
- sprzeczność istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy i spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły bez wypowiedzenia z powodu zaistnienia szczególnie uzasadnionych powodów pomimo, że w uzasadnieniu zarządzenia organ nie dokonał logicznego i przekonującego omówienia - choćby w dostatecznym zakresie - wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Skarżąca podkreśliła, że nie wskazano na istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzonymi i zarzucanymi jej uchybieniami, a działalnością Szkoły. Wskazała, że żadne z zarzucanych jej uchybień nie doprowadziło do zaistnienia szkody majątkowej po stronie Szkoły, która miałaby wpływ na realizację przez Szkołę w danym okresie jej zadań. Postawione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zarzuty dotyczyły negatywnej oceny pracy skarżącej i negatywnej oceny wykonywanych przez nią zadań, ale nawet przy założeniu, że są one zgodne z rzeczywistością, nie uzasadniają odwołania z zajmowanego stanowiska bez wypowiedzenia. Organ nie wykazał bowiem, aby w sprawie faktycznie zachodziła konieczność odwołania dyrektora Szkoły bez wypowiedzenia w związku z zagrożeniem interesu publicznego jakim jest realizacja funkcji Szkoły.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności wydanego aktu.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła w szczególności, że wniosek Rady Pedagogicznej nie może stanowić przyczyny odwołania dyrektora Szkoły ze stanowiska w trybie natychmiastowym, ponieważ nie stanowi on szczególnej przyczyny określonej w obowiązujących przepisach. Nadto wniosek złożony w niniejszej sprawie jest dotknięty wadą nieważności, ponieważ uchwała nr [...] Rady Pedagogicznej z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie wniosku o odwołanie ze stanowiska dyrektora Szkoły została podjęta pomimo nieobecności skarżącej, która w trakcie zebrania zasłabła i została odwieziona do szpitala. Pomimo tego zebranie nie zostało przerwane, lecz było prowadzone przez wicedyrektor E. L., która jako osoba nieuprawniona podpisała ww. uchwałę. Wobec przekazania ww. wniosku do organu prowadzącego bez wiedzy skarżącej, została ona pozbawiona prawa do obrony.
Nadto wskazała, że zarzuty naruszenia wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia przepisów prawa nie zostały uzasadnione. Organ nie wykazał na czym polega "szczególne uzasadnienie" odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły. Nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie, lecz oparł się na stanowisku Rady Pedagogicznej. Nie podał przy tym żadnych konkretnych okoliczności mogących stanowić podstawę odwołania ze stanowiska w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Skarżąca zaznaczyła, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia organ powołał się na dwie kontrole mające miejsce w dniach: [...]-[...] marca 2021 r. oraz [...] kwietnia 2021 r. W protokole z pierwszej kontroli nie zostały sformułowane żadne zalecenia, natomiast zalecenia zawarte w drugim protokole zostały w całości wykonane. Stwierdzając niewłaściwą organizację pracy organ sformułował dziewięć ogólnych zarzutów nie podając żadnych konkretnych okoliczności i dowodów. Organ nie wyjaśnił na czym polegało "niewłaściwe kierowanie działalnością Szkoły" przez skarżącą, co powoduje, że zarzut ten jest ogólnikowy i niezrozumiały. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ocena organu w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. nie może mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego. Powinna być oparta o ustalenia poczynione przez organ, znajdujące odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz szczegółowo umotywowana w uzasadnieniu podjętego aktu.
Skarżąca podniosła, że złożyła do Wojewody [...] wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec wicedyrektor B. S. zawiadamiając o uchybieniu godności nauczyciela i naruszeniu obowiązków, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2019 r., poz. 2215). We wniosku zostały opisane wszystkie dotychczasowe naruszenia dokonane wobec skarżącej przez ww. osobę. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ nadzoru stwierdził, że "W przypadku konfliktu między pracownikami szkoły, strony konfliktu mogą dochodzić wobec siebie swoich praw przed właściwym sądem". Skarżąca wskazała również, że wielokrotnie informowała organ założycielski o tym, jakie działania, skierowane wobec niej, są podejmowane przez wicedyrektorów Szkoły - m.in. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. skierowanym do [...] Kuratora Oświaty, które zostało przekazane do Burmistrza Dzielnicy [...]. Odpowiedź na ww. pismo datowaną na [...] września 2021 r., w której stwierdzono brak zasadności podjęcia działań wyjaśniających, skarżąca otrzymała już po wydaniu zaskarżonego zarządzenia.
W piśmie z dnia 17 marca 2022 r., przesłanym za pismem procesowym z dnia 4 lipca 2022 r., organ ustosunkował się do zarzutów skarżącej. Podniósł w szczególności, że przyczyną odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły była utrata zdolności kierowania, która doprowadziła do konfliktu pomiędzy nauczycielami, nauczycielami a dyrektorem, dyrektorem a wicedyrektorami, dyrektorem a pracownikami niepedagogicznymi Szkoły. Skutki tych konfliktów przełożyły się na brak możliwości realizowania podstawowych funkcji Szkoły: dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej. Współpraca skarżącej z Radą Pedagogiczną i Radą Rodziców nie zapewniała stworzenia w Szkole przestrzeni do dialogu i współpracy uczniów, nauczycieli i rodziców. W Szkole panowała atmosfera zastraszania i nierównego traktowania nauczycieli. Ze względu na bardzo dużą rotację pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych istniało realne zagrożenie, że w momencie rozpoczęcia roku szkolnego 2021/2022 nie będzie obsady nauczycielskiej i administracyjnej.
Organ wskazał również, że prowadząc postępowanie wyjaśniające przeanalizował zgromadzoną uprzednio oraz przesłaną przez Radę Pedagogiczną dokumentację i uznał, że doszło do destabilizacji funkcjonowania Szkoły, a stan ten zagraża bezpieczeństwu uczniów.
Zaznaczył również, że nie miał możliwości przeprowadzenia rozmowy ze skarżącą, bowiem przebywała ona na zwolnieniu lekarskim od dnia posiedzenia Rady Pedagogicznej, tj. od [...] czerwca 2021 r., do [...] lipca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.)
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie odwołania E. K. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w [...]. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że skarga jest dopuszczalna. Termin do wniesienia skargi został zachowany, co w istocie nie było sporne między stronami. Jak bowiem wynika z wyjaśnień pełnomocnika organu, skarżąca wniosła skargę na ww. zarządzenie w dniu 31 sierpnia 2021 r., a wiedzę o treści zarządzenia powzięła z Biuletynu Informacji Publicznej, w którym zarządzenie to zostało opublikowane w dniu jego podpisania, tj. [...] sierpnia 2021 r. Ponadto brak formalny skargi w postaci określenia naruszenia prawa bądź interesu prawnego (art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) został przez skarżącą uzupełniony w zakreślonym terminie poprzez złożenie pisma procesowego z dnia 30 listopada 2021 r. o treści przedstawionej w części sprawozdawczej uzasadnienia wyroku.
Przystępując do merytorycznej oceny legalności zaskarżonego zarządzenia, stwierdzić należy, że zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. zostało podjęte z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., polegającym na wydaniu ww. aktu pomimo braku wykazania zaistnienia okoliczności mieszczących się w ustawowych "przypadkach szczególnie uzasadnionych", które uprawniałyby organ prowadzący do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3.
Natomiast w myśl art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. pojęcie "przypadki szczególnie uzasadnione" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, lecz analiza powyższego przepisu pozwala na stwierdzenie, że odwołanie w trybie natychmiastowym na podstawie pkt 2 ust. 1 art. 66 u.p.o. nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w pkt 1 lit. b tego artykułu, tj. w przypadku negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej. Muszą to być inne "szczególnie uzasadnione przypadki", których ustawa nie precyzuje.
Powołany wyżej przepis art. 66 u.p.o. ma tożsame brzmienie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., poz. 594, ze zm.), uchylonym przez art. 15 pkt 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty z dniem 1 września 2017 r. (Dz. U. 2017 r. poz. 60). Z tego powodu stanowisko judykatury odnoszące się do omawianej kwestii, wyrażone na tle art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, regulowanej obecnie przez art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., zachowuje - w ocenie Sądu - swoją aktualność i może być w pełni stosowane przy interpretacji treści pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych".
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro ww. przepis ten wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły) - powinien być interpretowany ściśle. "Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., są ujmowane wąsko - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą one sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (por. np. wyroki NSA: z 7 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2987/14, z 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 901/15, z 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1942/15; publ. CBOSA).
W świetle poglądów NSA art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stanowi absolutny wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia na stanowisku dyrektora szkoły, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (por. NSA z dnia 1 września 2010r., sygn. I OSK 933/10; publ. j.w.). Przepis ten dotyczy sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, bo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze nagłym, wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują zagrożenie realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie tego stanowiska godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyroki NSA: z 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 933/10, z 14 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1797/12; publ. CBOSA). Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Warto wskazać dla przykładu, że za przyczyny "szczególnie uzasadnione" uznano w orzecznictwie: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok WSA w Białymstoku z 3 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 970/13), poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie dwóch pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora (wyrok NSA z 4 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2853/13), zatrudnienie przez dyrektora swojej siostry w szkole (wyrok NSA z 13 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2408/11), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok WSA w Rzeszowie z 10 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (wyrok NSA z 4 października 2017 r. sygn. akt I OSK 365/17).
Jednocześnie w judykaturze zgodnie podkreśla się, że negatywna ocena działalności dyrektora w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, a zwłaszcza odmienna wizja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym szkołę lub ze współpracownikami, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków zawartym w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w trybie tego przepisu, gdyż sytuacja ta została uregulowana w art. 66 ust. 1 pkt 1b u.p.o. (por. wyroki NSA: z 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 2018/10, z 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1928/10, z 19 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1530/10, z 11 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 1972/11; publ. CBOSA). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela poglądy zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.
Ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska, oparte na uznaniu administracyjnym, musi zostać wyczerpująco uzasadnione. Oznacza to, iż ocena i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podjętego zarządzenia. Prawidłowość wydanego przez organ zarządzenia należy bowiem oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Zatem aby dokonać oceny, czy w danym przypadku wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. niezbędnym jest zapoznanie się z argumentacją organu wskazującą na to, jakie "przypadki szczególnie uzasadnione" w danej sprawie spowodowały zastosowanie przez organ wyjątkowej instytucji przewidzianej w tym przepisie prawa.
Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, że w aktach sprawy znajduje się zaskarżone zarządzenie wraz z "uzasadnieniem projektu zarządzenia Prezydenta [...] w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły podstawowej nr [...] im. [...] w [...], ul. [...]" podpisanym przez Dyrektora Biura Edukacji J. G. Przy czym, abstrahując od sposobu zatytułowania uzasadnienia zarządzenia, wskazać należy, iż z akt sprawy nie wynika, aby ww. pracownik Urzędu Miasta [...] był upoważniony przez organ do podpisania integralnej części zaskarżonego aktu.
Podkreślenia zatem wymaga, że organy administracji publicznej obowiązuje wymóg uzasadniania aktów podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sporządzenie uzasadnienia w sposób wadliwy bądź brak sporządzenia przez organ uzasadnienia aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego, pozbawia tenże sąd możliwości jego pełnej i rzeczywistej kontroli, co pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz zasadą praworządności wyrażonymi odpowiednio w art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyroki: NSA z 10 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 132/21; WSA w Lublinie z 11 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 627/19 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 150/11, publ. CBOSA).
W oparciu o treść uzasadnienia załączonego do zaskarżonego zarządzenia nie można stwierdzić jakie konkretne okoliczności faktyczne organ uznał za mieszczące się w pojęciu "przypadku szczególnie uzasadnionego". Organ nie odwołał się nawet do przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Wskazał natomiast, że "celowe" jest odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły, ponieważ dalsze "takie zarządzanie" uniemożliwi wypełnianie przez Szkołę jej podstawowych funkcji opiekuńczych, wychowawczych i edukacyjnych.
Organ stwierdził, że skarżąca niewłaściwie kieruje Szkołą, nie potrafiła zjednoczyć nauczycieli, źle organizuje pracę, nie posługuje się podstawowymi umiejętnościami komunikacyjnymi. W wyniku zaniedbań dotyczących podstawowych kwestii komunikacyjnych powstał w szkole chaos, nastąpiła też zwiększona rotacja pracowników, spośród których niektórzy korzystali z pomocy lekarskiej. Organ zarzucił również skarżącej zachowania "mogące mieć" cechy mobbingu w stosunku do nauczycieli i pracowników administracji i obsługi. Na poparcie powyższych twierdzeń organ nie przytoczył jednak żadnych konkretnych okoliczności, a których wynikałoby w sposób niewątpliwy, że uzasadnione jest odwołanie skarżącej ze stanowiska w trybie określonym w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Organ stwierdził również, że skarżąca dopuszcza się wielu uchybień i łamie przepisy prawa określone w art. 68 ust. 1 i 6 u.p.o., jednak nie wykazał na czym konkretnie polegały naruszenia ww. przepisów, a w szczególności, czy na skutek tychże naruszeń zaistniał "przypadek szczególnie uzasadniony".
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż polityka kadrowa prowadzona przez skarżącą nie zapewnia potrzeb Szkoły i nie prowadzi do realizacji jej celów i zadań. Stwierdził, że od [...] lipca 2019 r. ze Szkoły odeszło 28 pracowników pedagogicznych i 14 pracowników administracji i obsługi. Powołał się przy tym na aneksy do arkusza organizacji Szkoły zawierające informacje o zmianach kadrowych. Nie stwierdził jednak i nie wyjaśnił z jakich powodów okoliczność ta miałaby się wpisywać w przesłankę z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Dalej organ wskazał, że skarżąca deleguje uprawnienia w sposób niezgodny z przyjętą organizacją pracy Szkoły, niewłaściwie tworzy atmosferę pracy. Stwierdził, że w trakcie 2 lat pracy skarżącej na stanowisku dyrektora do Burmistrza Dzielnicy [...] wpłynęło 12 spraw dotyczących kierowania Szkołą. Organ nie wykazał jednak konkretnie czego dotyczyły te sprawy i czy uzasadniały odwołanie skarżącej ze stanowiska w omawianym trybie.
Organ zarzucił również skarżącej złą współpracę z wicedyrektorami i rodzicami wskazując, że problemy w tym zakresie pojawiły się już jesienią 2019 r. Zaznaczył, że brak umiejętności współpracy z pracownikami Szkoły i rodzicami uczniów stał się źródłem niezadowolenia nauczycieli, rodziców, a w konsekwencji ogólnoszkolnego konfliktu.
Jednakże, zdaniem Sądu, powyższa argumentacja nie wypełnia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Szczególnie uzasadnionym przypadkiem nie jest negatywna ocena pracy i negatywna ocena wykonywanych przez nauczyciela - dyrektora zadań i pełnionej funkcji, gdyż te okoliczności zostały unormowane w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że nauczyciela można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających (por. wyrok SN z 9 grudnia 2003 r., publ. OSNP 2004/21/371, wyroki NSA: z 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01, z 18 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 648/06; publ. CBOSA). Tak więc negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy, nie mieszczą się w zawartym w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. W ocenie Sądu, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
W judykaturze podkreśla się również, że w sytuacji, gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor Szkoły - w ocenie organu prowadzącego - nie sprawdził się na tym stanowisku, czy też nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy Radą Rodziców, to istnieje tryb "zwykłego" odwołania dyrektora ze stanowiska (wyroki NSA: z 22 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1592/16, z 6 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 901/15, z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15; publ. CBOSA).
Odnosząc się do pozostałej argumentacji uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wskazać należy, że organ powołał się na kontrolę przeprowadzoną przez [...] Kuratora Oświaty w dniu [...] kwietnia 2021 r. Kontrola ta dotyczyła sytuacji ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Organ przytoczył obowiązki dyrektora Szkoły zawarte w protokole kontroli, jednak nie stwierdził, że wykazane przez [...]KO uchybienia i sformułowane zalecenia (niezwłocznie zresztą wykonane) miałyby stanowić wypełnienie przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Dalej organ stwierdził, że odwołanie skarżącej jest konieczne i uzasadnione dla dobra całej społeczności Szkoły. Podkreślił brak działań skarżącej w sytuacji "totalnego kryzysu" nie wyjaśniając do jakich konkretnych okoliczności faktycznych odnosi się do określenie. Organ powołał się również na wniosek Rady Pedagogicznej o odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły (uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r.) podkreślając, że większość członków Rady głosowała za przyjęciem wniosku, a wskazane przez Radę przesłanki uzasadniają konieczność podjęcia niezwłocznych działań w tym zakresie.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 72 ust. 2 u.p.o. rada pedagogiczna może wystąpić z wnioskiem o odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora lub z innego stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce. W przypadku określonym w ust. 2 organ uprawniony do odwołania jest obowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i powiadomić o jego wyniku radę pedagogiczną w ciągu 14 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 3).
Z ww. przepisu wynika, że wniosek rady pedagogicznej nie stanowi samoistnej przyczyny odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., bowiem nie stanowi on "przypadku szczególnie uzasadnionego". To organ prowadzący, w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, może stwierdzić wystąpienie przesłanki, o której mowa w ww. przepisie. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ nie wykazał, aby przesłanka taka zaistniała, a w konsekwencji, aby zastosowanie znalazł szczególny tryb określony w ww. przepisie.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że wobec nieobecności dyrektora Szkoły na dalszej części posiedzenia Rady Pedagogicznej (spowodowanej zasłabnięciem i odwiezieniem do szpitala), uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. podpisała wicedyrektor Szkoły. Okoliczność ta nie skutkuje jednak wadliwością podjętej uchwały, bowiem stosownie do art. 68 ust. 9 u.p.o. w przypadku nieobecności dyrektora szkoły lub placówki zastępuje go wicedyrektor, a w szkołach i placówkach, w których nie utworzono stanowiska wicedyrektora - inny nauczyciel tej szkoły lub placówki, wyznaczony przez organ prowadzący. Analogicznie kwestię tę reguluje Statut Szkoły (załącznik nr 1 do uchwały nr [...] z dnia [...] października 2019 r.) stanowiąc w § 7 ust. 6, że w przypadku nieobecności dyrektora Szkoły zastępuje go wicedyrektor oraz § 33 ust. 4, zgodnie z którym w sytuacji, gdy dyrektor nie może pełnić obowiązków służbowych, zakres zastępstwa wicedyrektora rozciąga się na wszystkie zadania i kompetencje dyrektora.
W ocenie Sądu istotna jest natomiast okoliczność, że skarżąca będąc nieobecną na posiedzeniu Rady Pedagogicznej nie mogła odnieść się kompleksowo do argumentów podniesionych w czasie dyskusji nad wnioskiem o odwołanie jej ze stanowiska dyrektora Szkoły. Również organ prowadzący w czasie postępowania wyjaśniającego nie zwrócił się do skarżącej o zajęcie stanowiska w sprawie. W piśmie z dnia 17 marca 2022 r. organ stwierdził, iż uniemożliwił to fakt przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim do [...] lipca 2021 r. Zaznaczyć jednak należy, że zaskarżona uchwała została podjęta dopiero [...] sierpnia 2021 r. Jakkolwiek zgodzić należy się z organem, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, to jednak w świetle prawa obywatela do dobrej administracji, które należy wywodzić z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP), zważywszy choćby na okoliczności w jakich złożony został wniosek Rady Pedagogicznej w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora Szkoły, organ winien umożliwić skarżącej wypowiedzenie się w sprawie.
Końcowo wskazać należy, że organ powołał się również na pozytywną opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły, jednak - co należy podkreślić - opinia ta nie charakteru wiążącego, a przedstawiona w niej argumentacja nie może zastąpić uzasadnienia podjętego aktu.
Konkludując stwierdzić należy, że zarzut istotnego naruszenia art. 66 ust. 2 pkt 1 u.p.o. jest uzasadniony. Organ nie wykazał, że w sprawie zaistniała przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego", o której mowa w ww. przepisie, uzasadniająca odwołanie skarżącej ze stanowiska dyrektora Szkoły w nadzwyczajnym trybie. Zaskarżone zarządzenie nie zawiera motywów, z których wynikałoby, że zarzuty stawiane przez organ dają podstawę do zastosowania ww. przepisu prawa.
Podkreślić należy, że działania lub zaniechania dyrektora szkoły, mające potwierdzić zasadność stawianych zarzutów, muszą być każdorazowo dowiedzione w postępowaniu wyjaśniającym, poprzedzającym podjęcie aktu, zaś wyniki tego postępowania powinny znaleźć odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu. Braki rzetelnego uzasadnienia podjętego zarządzenia nie mogą być konwalidowane na etapie postępowania sądowego - w odpowiedzi na skargę czy w późniejszych pismach procesowych, bowiem pisma te nie podlegają kontroli Sądu. Prawidłowość uzasadnienia zarządzenia w przedmiocie odwołania dyrektora szkoły w omawianym trybie ma kluczowe znaczenie dla oceny tego aktu, co akcentowano już powyżej, gdyż w przeciwnym razie wymyka się on spod kontroli Sądu.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło