III SA/Wa 1575/19

Warszawa, dnia 11 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania w sprawie III SA/Wa 3196/13 ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. J. K.(dalej także: "Skarżący", "Strona") wniósł w dniu 11 czerwca 2019 r. skargę o wznowienie postępowania w sprawie III SA/Wa 3196/13. W uzasadnieniu wniosku wskazał na postępujący zanik kory mózgowej oraz zdiagnozowaną chorobę [...], co sprawiło, że Skarżący nie mógł kierować swoim postępowaniem. Zarządzeniem z 28 sierpnia 2019 r. wezwano Stronę do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie poprzez wskazanie podstawy wznowienia postępowania sądowego oraz jej uzasadnienie, wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, zawarcie żądania o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia i nadesłanie odpisu skargi o wznowienie oraz odpisu pisma uzupełniającego braki skargi o wznowienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik Skarżącego wskazał jako podstawę wznowienia nieważność postępowania wynikającą z braku należytej reprezentacji i niemożność osobistego działania Skarżącego w sprawie, mające podstawę w zaburzeniach funkcji poznawczych niepozwalających Stronie na świadome kierowanie swoim postępowaniem w toku sprawy III SA/Wa 3196/13 oraz późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu w wyniku zaburzeń funkcji poznawczych. W kontekście okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi Strona wskazała, że poprawa jej stanu zdrowia nastąpiła nie wcześniej niż z początkiem maja 2019 r., co pozwoliło na przyswojenie informacji zawartych w dokumentacji dotyczącej sprawy III SA/Wa 3196/13, w tym na uświadomienie sobie faktu prawomocnego i niekorzystnego zakończenia postępowania w ww. sprawie. Doprecyzowując żądanie skargi Strona wskazała, że wnosi o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2014 r., ewentualnie o jego zmianę poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy właściwemu organowi administracji do ponownego rozpoznania. Strona przedstawiła również odpis skargi o wznowienie postępowania i odpis pisma uzupełniającego braki dla strony przeciwnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, nie budzi wątpliwości, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, który umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05). Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także gdy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 i art. 278 p.p.s.a., a w wypadku podstaw wznowienia określonych w art. 272 § 1 i 3 p.p.s.a. – termin określony w art. 272 § 2 p.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Pierwszy etap sprowadza się więc do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie nie chodzi o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym, którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., I OZ 347/08). W orzecznictwie wskazuje się, że samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271-273 p.p.s.a. w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAP 2001, Nr 4, poz. 133; postanowienia SN: z 29 września 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8 – 9, poz. 154; SN z 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98 – OSNAPiUS 2000/6/254; uchwałę SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208 oraz postanowienia NSA z: 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01; 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; z 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06; z 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06; 23 lutego 2011 r., II OSK 257/11; z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 20 listopada 2012 r., II OSK 1853/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Dodać również należy, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2004 r., OW 87/04). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie sygn. akt III SA/Wa 3196/13 zostało zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 3 września 2014 r. oddalającym skargę J. K. opisaną w komparycji niniejszego postanowienia. Pełnomocnik Skarżącego złożył w dniu 5 września 2014 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a w dniu 22 października 2014 r. przedstawił opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 3 września 2014 r. uprawomocnił się 8 listopada 2014 r. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak drugą podstawę wznowienia Strona wskazała późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a). W zakresie pierwszej przesłanki wznowieniowej należy stwierdzić, że nie dotyczy ona sytuacji, w której za stronę działał prawidłowo umocowany pełnomocnik (w tym z urzędu), nawet w przypadku ewentualnego niewłaściwego wykonywania obowiązków, które prowadzi do negatywnych dla strony konsekwencji. Powyżej opisana sytuacja nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jest to pogląd ugruntowany i niekwestionowany w orzecznictwie, który Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. przykładowo: postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r. OSK 1160/04; postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12; postanowienie WSA w Gliwicach z 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10; wyrok WSA w Lublinie z 14 lutego 2013 r., III SAB/Lu 26/12; wyrok WSA w Białymstoku z 17 października 2013 r., II SA/Bk 369/13). W kontekście powyższego Sąd wskazuje również, że pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu w niniejszej sprawie dla Skarżącego nie można zarzucić niewłaściwego wykonywania obowiązków. Pełnomocnik stawiła się na rozprawie, złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku oraz sporządziła wyczerpującą opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która została przesłana do Skarżącego. Sąd nie neguje, że stan zdrowia Skarżącego podczas trwania postępowania w sprawie III SA/Wa 3196/13 był zły i utrudniał funkcjonowanie oraz kontakt z pełnomocnikiem, jednak nie jest to okoliczność przesądzająca o braku należytej reprezentacji i mogąca stanowić podstawę wznowienia postępowania. Jak bowiem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2866/05 "o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania.". Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że nie można w niniejszej sprawie mówić o braku należytej reprezentacji Skarżącego, pomimo mogących wystąpić trudności komunikacyjnych na linii strona-pełnomocnik. Na marginesie Sąd wskazuje, że pomimo problemów ze zdrowiem, występujących u Skarżącego od 2011 r., był on w stanie dokonywać czynności procesowych w postępowaniu o sygn. akt III SA/Wa 3196/13, a przede wszystkim złożyć skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2013 r., złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy z 25 stycznia 2014 r. i odpowiadać na wezwania sądu w sposób rzeczowy, co umożliwiło przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przechodząc do oceny merytorycznej skargi, w zakresie przesłanki restytucyjnej z art. 273 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza brak podstaw do twierdzenia o wykryciu takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem z 3 września 2014 r. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2004 r., FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści (por. postanowienia NSA: z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Z treści skargi o wznowienie postępowania wynika, że Skarżący upatruje okoliczności faktycznej z art. 273 § 2 p.p.s.a. w dokumentacji medycznej dowodzącej złego stanu zdrowia, której nie był on w stanie przedstawić w toku postępowania w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 3196/13, z uwagi na zaburzenia funkcji poznawczych, niepozwalające mu na świadome kierowanie swoim postępowaniem. Jednak z akt sprawy III SA/Wa 3196/13 oraz dokumentacji załączonej do skargi o wznowienie postępowania wynika, że po pierwsze, Skarżący w postępowaniu podejmował prawidłowe czynności w 2013 r. i 2014 r., a po drugie przedstawiona dokumentacja medyczna dotyczy głównie okresu od 2015 r. do 2019 r., a więc już po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie III SA/Wa 3196/13. Co prawda data pierwszej rejestracji w poradni zdrowia psychicznego to 27 czerwca 2012 r., ale jak już wskazano powyżej, nie stanowiło to przeszkody dla Skarżącego do wniesienia skargi, złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz prawidłowych odpowiedzi na wezwania Sądu, które umożliwiły przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że przedstawione przez Skarżącego dokumenty w żaden sposób nie mogą być traktowane jako potwierdzenie wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu w rozumieniu, jakie temu sformułowaniu jako podstawie wznowienia przypisuje art. 273 § 2 p.p.s.a. Podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Środki dowodowe powstałe po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Jednocześnie muszą to być okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Innymi słowy sformułowanie "wykrycie" odnosi się wyłącznie do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronie. Fakty ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, nie są objęte hipotezą wskazanego przepisu. Zatem niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek niedostrzeżenia czy zaniedbania strona tego nie uczyniła. Brak wystarczającej wiedzy prawniczej oraz doświadczenia procesowego przez stronę skarżącą bądź bierność jej pełnomocnika nie może usprawiedliwiać rozciągania podstaw wznowieniowych na takie stany prawne i faktyczne, które w żaden sposób nie są nimi objęte (por. postanowienie NSA z 16 października 2019 r. sygn. II OSK 3018/19; postanowienie NSA z 30 sierpnia 2018 r. sygn. II OSK 2043/18; postanowienie NSA z 8 marca 2018 r. sygn. I OSK 2695/17; postanowienie NSA z 8 grudnia 2015 r. sygn. I OSK 2688/15). Rozważając argumentację Skarżącego zawartą w skardze o wznowienie, nie budzi wątpliwości Sądu, że był on świadomy swego stanu zdrowia na długo przed wszczęciem postępowania w sprawie III SA/Wa 3196/13, przez co zachodziła możliwość powołania się na ww. okoliczności faktyczne oraz dokumentację medyczną z poradni zdrowia psychicznego, która istniała w dacie przed wydaniem wyroku. Natomiast dokumentacja medyczna z późniejszego okresu, załączona do skargi o wznowienie została sporządzona po wydaniu wyroku z 3 września 2014 r. przez co nie spełnia ona odrębnego warunku - pozostawania środkami dowodowymi, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.